Кіріспе

Американдық шатыр стилі

Ранч (American ranch, California ranch, rambler, немесе rancher) – Америка Құрама Штаттарында пайда болған шатыр стилі. Ранч стиліндегі үйлер ұзын, жерге жақын және кең ашық жоспарлаумен ерекшеленеді. Бұл стиль модернистік идеялар мен стильдерді американдық батыс кезеңінің кең ашық кеңістіктері туралы түсініктермен біріктіріп, өте бейресми және ыңғайлы тұрмыс салтын құрады. Алғашқы ранч стилі бейресми және қарапайым дизайнмен болғанымен, 1960 жылдардың басында АҚШ-та (әсіресе Күн белдеуі аймағында) салынған ранч стиліндегі үйлерде әртүрлі шатыр сызықтары, қасбеттік төбелер, төмендетілген қонақ бөлмелері және кең аулалық абаттандырулар сияқты айқын ерекшеліктер пайда болды. 1920 жылдары тұрғын үй стилі ретінде алғаш пайда болған ранч, 1940-1970 жылдардағы соғыстан кейінгі өркендеген орта тап үшін өте танымал болды. Бұл стиль көбінесе осы кезеңде салынған тұрғын үйлермен байланысты, әсіресе АҚШ-тың оңтүстік-батысында, онда халық санының өсуімен бірге тұрғын үйге сұраныс арта түсті. Бұл стиль тез арада басқа елдерге таралып, бүкіл әлемде танымал болды. 20-шы ғасырдың соңында тарихи және дәстүрлі әшекейлеуді ұсынатын неоэклектикалық үй стильдерінің танымалдылығы артып, оның танымалдығы төмендеді. Кейбір ранч үйлердің маңайларында сақтау қозғалыстары басталды, бұл стильге осындай үйлерде өспеген жас буынның қызығушылығымен күшейтілді. Бұл қайта жаңғыру 20-ғасырда баңгало және Queen Anne сияқты басқа үй стильдерінің жаңғыруымен салыстырылады.

Тарих және дамуы

20-ғасырлық ранчо стилінің тамыры Солтүстік Америкадағы 17-19 ғасырлардағы испандық отарлық сәулетте жатыр. Бұл ғимараттар бір қабатты жоспарларды және жергілікті материалдарды тұрғындардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қарапайым стильде пайдаланған. Қабырғалар көбінесе саз кірпіштен салынған және сылақпен жабылатын, немесе қарапайым ағаш тақталармен қапталған. Шатырлар төмен және қарапайым болған, әдетте терезелерді оңтүстік-батыс аймағының ыстығынан қорғау үшін кең етегі болған. Ғимараттардың ішкі аулалары көбінесе U пішіндес жоспармен қоршалған. Үлкен алдыңғы верандалар да жиі кездесетін. Мұндай төменгі, қалың қабырғалы, қарапайым жұмысшы ранчолары болашақта АҚШ-тың оңтүстік-батыс аймағында кең таралған.

Халықтық дәуірі

1950 жылдары Калифорниядағы ранчо үйі, енді көбінесе қарапайым ранчо үйі немесе "рамблер үйі" деп аталатын, жаңа салынған он үйдің тоғызын құрады. Бұл стильдің үй иесінің/тұрғынның жеке қажеттіліктерін қанағаттандыруға шексіз мүмкіндігі, құрылыстағы соңғы жаңалықтарды енгізумен және дизайнның қарапайымдығымен үйлесіп, сол кездегі қажеттіліктерге жауап берді. Ранчо үйлері Американың барлық аймақтарында салынды және көбінесе аймақтық талғамға сәйкес аймақтық ерекшеліктермен безендірілді. Орталық Батыс және Солтүстік-Шығыстағы "Колониалды ранчо" – Калифорния ранчо үйінің фасадына американдық колониалды элементтерін қосатын осындай бір ерекше нұсқа. 1940-1950 жылдардағы ранчо үйлері, әдетте, 1960-1970 жылдардағы үйлерге қарағанда көбірек тақырыптық безенуге ие болды, мысалы, көгершіндер, швейцарлық тақта жиектері, және жалпы батыс, тіпті фантастикалық стильдегі жиектер. 1960 жылдардың ортасынан бастап, ранчо үйлері дизайнның қарапайымдығына бағытталған жалпыұлттық үрдісті көрсетті, бұл үрдіс жалғасқан сайын үйлер одан да қарапайым және типтік бола берді.

Аулалар кішірек

Бір қабатты үй салу сыртқы кеңістіктің азаюына себеп болуы мүмкін, себебі оның құрылысына көбірек жер керек. Егер сіз мұндай үйді кішкентай жер учаскесіне орналастыру қажет болса, бұл қиындық тудыруы мүмкін.

Жеке өмірдің тыныш болуы

Екі қабатты үйлер бір қабатты ранчо стиліндегі үйлерге қарағанда артық жеке кеңістік береді. Жаттық бөлмеңізді жоғарғы қабатқа орналастырсаңыз, төменгі қабаттағыға қарағанда көбірек жеке өмірге ие боласыз.

Қосымшалармен құруға қымбат

Бір қабатты ранчо стиліндегі үйді салу үшін кеңірек алаң және маңызды қалыптар, оның ішінде негіз, шатыр, терезелер және түрлі материалдар қажет. Ал екі қабатты ранчо стиліндегі үйде ауа таратқыштар, сантехника және жылыту, вентиляция және кондиционерлеу жүйелерінің құбырлары азаяды.

Екі қабатты нұсқалар

Көтерілген ранчо – бұл екі қабатты үй, онда жабдықталған жертөле қосымша қабат ретінде қызмет етеді. Ол жер бедерін пайдалану немесе үйдің көрінісін азайту үшін беткейге салынған болуы мүмкін. Егер үйді жылжымайтын мүлік агенттері көтерілген ранчо деп жіктесе, негізгі тұрғын үй қабатына жету үшін баспалдақтар болуы міндетті – бұл оны екі қабатты үйден ерекшелейді.

Коммерциялық нұсқалар

Ранчо стиліндегі үйлер стильдің танымал болған кезінде коммерциялық мақсатта қолданысқа бейімделді. "Драйв-ин" сауда орталықтарының идеясы қалыптасып, тарала бастағанда, ранчо стилі салынып жатқан кең аумақты шаруашылық үйлерге өте жақсы үйлесетін стиль болды. Супермаркеттер мен сауда қатарлары сияқты коммерциялық ранчо ғимараттары әдетте қарапайым, ауылдық безендірумен, штукатурка немесе тақта және тіреуіш қаптамасымен, ашық кірпішпен, дөңгелектелген шатырлармен және үлкен терезелермен тұрғын үй стиліне ұқсас болады.

Құлдырау

Америкалық сәулет өнеріндегі талғам 1960 жылдардың соңында өзгере бастады, Гуги және модернизмнен, сондай-ақ ранчо үйлерден формалды және дәстүрлі стильдерге бет бұрды. Ранчо үйлерді салғандар да шығындарды азайту үшін үйлердің құрылысын жеңілдетіп, арзандата бастады, нәтижесінде стиль ертедегі үлгілерінің сүйкімділігі мен әсерлілігінен айырылып, өте қарапайым және қызықты емес үйге дейін кеміді. 1970 жылдардың соңына қарай ранчо үйлер енді таңдаулы үйлер саналмай, 20 ғасырдың соңындағы неоэклектикалық стильдермен ығыстырылды. 1970 жылдардың соңында салынған кейбір ранчо үйлер неоэклектиканың белгілерін көрсетуге басталды, мысалы, биік шатырлар, кең кіреберістер және дәстүрлі әрлеулер. Бұл неоэклектикалық үйлер әдетте ранчо үйлеріне тән көптеген ішкі мүмкіндіктерді сақтайды, мысалы, ашық жоспарлы кеңістіктер, қосымша гараждар, асханада тамақтануға арналған орындар және үйге жалғасқан террасалар, бірақ олардың сыртқы дизайны ранчо үйлеріне қарағанда Солтүстік Еуропа, Италия немесе 18-19 ғасырлардағы үй стильдеріне көбірек ұқсайды. Неоэклектикалық үйлердің сыртқы және ішкі дизайнында да жоғары деңгейде формалдылық сақталады, бұл дәстүрлі ранчо стилі үйіне керісінше. Сонымен қатар, жер бағасының өсуі екі қабатты үйлердің салынуының артуына және орташа жер учаскесінің көлемінің кішіреюіне әкелді, екі фактор да дәстүрлі ранчо стиліне кедерілді. Ранчо стиліндегі үйлер кейде бүгін де салынып жатыр, бірақ көбінесе Батыс штаттарында және әдетте жеке тапсырыс бойынша.

Қызығушылықтың қайта жанданыуы

1990 жылдардың соңынан бастап АҚШ-та ранчо стиліндегі үйлерге деген қызығушылық қайта оянды. Дизайнға жаңаша қызығушылық көбінесе жаңа құрылыстарға емес, негізінен бар үйлер мен аудандарға байланысты. Жас үй сатып алушылар көптеген нарықтарда ранчо үйлері қолжетімді, бастапқы деңгейдегі баспана екенін байқады, ал үйдің бір қабатты болуы егде жасқа келген адамдарға, жасы ұлғайғанда оңай араласа алатын үйді іздеуге көмектеседі. Үйлердің бірегей американдық тарихы, өзгеше стильдегі дизайн болуы да қызығушылықты арттырды. Сериалда сыртқы түсірілімдерге пайдаланылған нақты үй Нью-Мексико штатының солтүстік-шығысындағы Альбукеркиде орналасқан және ол 1972 жылы салынған. Одан бері ол танымал туристік орынға айналды.