Кіріспе

Гуалуго үшбұрышы – Орталық Африкадағы Конго Республикасында орналасқан Нуабале Ндоки ұлттық паркінің оңтүстік жағындағы 100 шаршы миль (259 км²) аумақ. Парктің солтүстік Конгоның жазық ормандары экожүйесі Африкадағы ең жақсы сақталған фауна мекендерінің бірі болып табылады. Мұнда орман пилдері, батыс жазық гориллалары және қарапайым шимпанзелердің жоғары тығыздығы сияқты бірнеше жойылып бара жатқан немесе қауіп төндіретін түрлердің популяциялары кездеседі. Гуалуго үшбұрышы аймағындағы жергілікті шимпанзелердің (Pan troglodytes) популяциясының табылуы және, ең бастысы, олардың табиғи мінез-құлқы Конго үкіметі мен жергілікті орман шаруашылығы компаниясын осы табиғи ортаны сақтауға ықпалдастырды. National Geographic журналы Гуалуго үшбұрышын «Жер бетіндегі соңғы орын» деп атады, ал Time журналы оны «Соңғы Едем» деп сипаттады. Гуалуго үшбұрышының шимпанзелері адамдармен дерлік қарым-қатынас жасаған жоқ. Бомасса ауылы, 55 шақырым қашықтықта, ең жақын адам қонысы болып табылады. Алғашқы кездесу кезінде шимпанзелер әлі де адамдарға қызығушылық танытады, бұл басқа зерттеу орындарындағы шимпанзелерден өзгеше. Бұл бұрын адамдардың араласпаған шимпанзелер қауымын жақыннан бақылауға мүмкіндік береді. Осы шимпанзелердің экологиялық және географиялық талаптарын талдау, түрді сақтауды қамтамасыз ететін басқару жоспасын әзірлеу үшін маңызды. Конго Республикасының үкіметі, Нью-Йорк қаласындағы Жабайы табиғатты қорғау қоғамымен (WCS) бірлесіп, 1991 жылы Нуабале Ндоки/Конго орманын сақтау жобасын бастады. 1993 жылы Нуабале Ндоки ұлттық паркі құрылғанда, Гуалуго үшбұрышы бастапқыда орман шаруашылығы желісінің бөлігі ретінде алынып тасталды. Сол жылы WCS-тің табиғатты қорғаушысы Майкл Фэй махагони және басқа да құнды ағаштарға бай орманды қамтитын Гуалуго үшбұрышының алғашқы зерттеулерін жүргізді. Нуабале Ндоки ұлттық паркіне жақын аумақтарда орман кесушілер мен жабайы жануарларды браконьерлікпен аң аулаушылардың енуі бүкіл аймақтағы сақтау жұмыстарына қауіп төндіреді. Парк маңында орман кесу жалғасатындықтан, ормандарды тұрақты түрде зақымдамай және парктің тұтастығына қауіп төндірмей, маңызды сақтау аймақтарын анықтау және қорғау маңызды. 2001 жылдың шілдесінде WCS, Конго үкіметі және Гуалуго үшбұрышына заңды құқықтары бар орман шаруашылығы компаниясының өкілдері бұл аумақты парке қосатындығын жариялады, осылайша оның толыққанды экожүйесі мен жабайы жануарлардың бұзылмаған ортасы мәңгілікке қорғалатын болады. Қоса берілгеннен кейін жүргізілген далалық зерттеулер адам эволюциясының жақсы үлгілерін жасауға көмектеседі, өйткені шимпанзелер кез келген адамның араласуынан қорғалады. Әлеуметтік ұйымдасу, тамақтану экожүйесі және мінез-құлқы туралы деректер жинақталуда. Гуалуго үшбұрышының шимпанзелері әлі де шексіз және генетикалық тұрақты болашаққа ие.