Кіріспе

Ньютон Хорас Винчелл (17 желтоқсан 1839 – 2 мамыр 1914) – американдық геолог, ең белгілісі – "Миннесотаның геологиясы: Миннесота геологиялық және табиғи тарих зерттеуінің соңғы есебі" атты алты томдық еңбегі. Бұл еңбек Винчелл мен оның көмекшілері тарапынан дайындалған. Уоррен Уфэм жасаған оның жарияланымдарының кітапханасы Америка геологиялық қоғамының бюллетенінде (26-том, 27–46 беттер) шамамен 300 атауды қамтиды.

Өмірбаян

Нью-Йорк штатында дүниеге келген, геолог Александр Винчеллдің кіші інісі Ньютон Хорас Винчелл Коннектикут штатындағы мемлекеттік мектепке барып, кейін Коннектикут және Мичиган штаттарында мектепте сабақ берді. Мичиган штатында оқыта жүріп, 1867 жылы Мичиган университетін бітіріп, Магистр дәрежесін алды. Содан кейін ол Мичиган, Огайо және Нью-Мексико штаттарында геологиялық зерттеулер жүргізді. Винчелл 1872 жылы Миннесота штатына қоныстанды, ол Миннесота штатының геологиялық және табиғи тарих жөніндегі зерттеулерге жетекші етіп тағайындалды. Осымен қатар, ол Миннесота университетінде геология, ботаника және зоология пәндерінен сабақ берді. Ол "үлкен еңбекқорлық пен адалдығымен" (Меррилл, 1964) танымал болды және "адал, өте білікті геолог" (Трапп, 1990) деп есептелді. Ғылыми, авторлық және редакторлық қызметіндегі қырық бес жыл ішінде Винчелл жариялаған көптеген зерттеулердің арасында ең ықпалдысы – Сент-Энтони шарлауының құлдырау жылдамдығын зерттеуі және бағалауы болды. Бұл зерттеу Миссисипи өзенінің шатқалын Форт Снеллингтен Миннеаполистегі шарлаудың қазіргі орнына дейін қалыптастыру процесін көрсетті. 1876 жылы жарық көрген бұл зерттеу шатқалдың эрозиялануына шамамен 8000 жыл кеткенін көрсетті, бұл сонымен қатар Мұз дәуірінің аяқталуынан бері өткен уақыттың шамамен мөлшеріне де сәйкес келеді, яғни мұз қабатының Minnesota аймағында еруі аяқталғаннан бері өткен уақыт. 1874 жылы Кастер экспедициясымен Оңтүстік Дакота штатының Блэк-Хиллз аймағына барған кезде Винчелл сол аймақтың алғашқы геологиялық картасын жасады. Ол сондай-ақ Америка геологиялық қоғамын құрушылардың бірі, Миннесота ғылым академиясын ұйымдастырушы және бірнеше қоғамның президенті болды, соның ішінде 1902 жылы Америка геологиялық қоғамының президенті. Миннесота тарихи қоғамы, Винчеллдің Миннесота штатының геологы ретіндегі басшылығымен, 1909-1910 жылдары Кенсингтон рун тасын зерттеді. Олар ең алдымен тастың физикалық ерекшеліктерімен және оның табылған жерімен қызығушылық танытты. Винчелл Кенсингтонға үш рет сапар шекті, табылған жерді, аймақтағы ұқсас мұздық тастарды қарап, Олаф Оманмен (тасты тапқан адам), оның көршілерімен және қала тұрғындарымен сұхбаттасты. Винчелл өзінің байқауларын, карта сызбаларын және сұхбаттарын қалталық күнделікке жазды. Ол күнделігіне: "Мен мырза Оманмен ұзақ әңгімелестім, оның барлық мәлімдемелеріндегі айқын адалдығы мен шыншылдығына қатты таң қалдым" деп жазды. Винчеллдің Кенсингтон рун тасын геологиялық зерттеуі тастың нақты екенін көрсетеді, бірақ көптеген ғалымдар қазір оны жалған деп санайды. Винчелл Шарлотта София Имусқа үйленді және алты балаға ие болды: Хорас Вон (ол да геолог болды), Има Кэролайн, Авис (Улисс Шерман Гранттың әйелі), Александр Ньютон және Луиза. Миннеаполистің оңтүстік-шығысындағы Винчелл жолы Винчеллдің құрметіне аталған. Бұл жол Миссисипи өзенінің батыс жағалауымен Франклин даңғылының оңтүстігінен шығыс 44-ші көшеге дейін шамамен 2,5 мильге созылады. Оның есімі сондай-ақ Солтүстік-шығыс Миннесотадағы Кук округінде орналасқан Боундерли Уотерс Каноэ Аймағындағы Винчелл көліне де берілген.