Флеминг Дженкин: Ғылымның көп салалы шебері

Кіріспе

Британ полиматы Генри Чарльз Флиминг Дженкин FRS FRSE LLD (; 25 наурыз 1833 – 12 маусым 1885) – Эдинбург университетінің инженерлік ғылымдар профессоры, өте жан-жақтылығымен ерекшеленді. Әлемге кабельдік жол немесе телефераждың ойлап тапқан авторы ретінде танымал, ол электрик және кабель инженері, экономист, лекторы, тіл білгісі, сыншы, актер, драматург және суретші болды. Оның ұрпақтары инженер Чарльз Фревен Дженкин және одан тараған консервативті парламент депутаттары Патрик, Родинг Лорды Дженкин және Бернард Дженкин.

Өскен жері мен балалық шағы

Көбінесе Флиминг Дженкин деп аталған, әкесінің меценаттарының бірі – адмирал Флимингтің есімімен аталып, ол Англияның Кент графтығындағы Дунгенесс маңындағы мемлекеттік ғимаратта ескі және езгеше отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, капитан Чарльз Дженкин, сол кезде жағалау күзет қызметінде болды. Оның анасы Флимингтің біліміне жауапты болды. Ол оны Шотландияның оңтүстігіне алып барды, онда, негізінен Барджаргта, оған сурет салуды үйретті және понисімен далаға мініп жүруге рұқсат берді. Ол Джедбургте, Бордерс аймағында оқыды, кейіннен Эдинбург академиясына түсті, онда көптеген жүлделерді жеңіп алды. Оның мектептегі достастарының арасында Джеймс Клерк Максвелл және Питер Гатри Тейт болды. 1847 жылы әкесі зейнеткерлікке шыққаннан кейін отбасы Франкфуртқа көшті, ішінара экономикалық себептермен, ішінара баланың білімі үшін. Бұл жерде Дженкин және оның әкесі бірге жағымды уақыт өткізді, ескі қамалдарды суреттеді және шаруалардың салтын бақылады. Он үш жасында Дженкин үш жүз жолдан тұратын романс, роман және көптеген өлеңдер жазды, олардың ешқайсысы қазір сақталмаған. Ол Франкфуртта неміс тілін үйренді, келесі жылы отбасы Парижге көшкеннен кейін француз тілін және математиканы М. Делюктан оқыды. Сол жерде Дженкин 1848 жылғы революцияның басталуын көрді және алғашқы оқ атылғанын естіді, бұл оқиғаны бұрынғы мектептесіне жазған хатында сипаттады. Дженкиндер Парижден шығып, Генуяға барды, онда олар тағы бір революцияны бастан кешірді, ал миссис Дженкин, ұлы және қарындасымен бірге, портта британдық кемеден қорғаныс іздеуге мәжбүр болды, үйлерін достарының мүліктерімен қалдырып, капитан Дженкин күзетімен сақтады. Генуяда Дженкин университетте оқыды, ол оның алғашқы протестант студенті болды. Табиғи философия профессоры Банкаларі электромагнетизм туралы дәріс берді, оның физикалық зертханасы Италиядағы ең жақсысы болды. Дженкин бірінші сыныптық құрметпен магистр дәрежесін алды, оның мамандану пәні электромагнетизм болды. Емтихан сұрақтары латын тілінде берілді және оларға итальян тілінде жауап беру қажет болды. Флиминг сонымен қатар қаладағы өнер мектебіне қатысты және Рафаэльдің эскиздерінің бірінен салған суреті үшін күміс медаль алды. Оның демалыс күндерін сурет салумен, ал кешкісін фортепианода ойнауды үйренумен, рұқсат болған жағдайда театр немесе операға барумен өткізді. Ол актерлік өнерге қызығушылық танытты. 1851 жылы Эдинбург университетіне түсті. "Фейрбейннен кеткеннен кейін ол Швейцариядағы Лукманиер темір жолының жобасына қатысты зерттеу жұмысына бір уақыт қатысты, ал 1856 жылы Гринвичтегі Пенннің инженерлік шеберханасына сызушы болып кірді, Қырым соғысына арналған кемелердің жоспарларын жасаумен айналысты. Ол кешкі сағаттар, оның қатал әріптестері және қарапайым жатақханасы туралы шағымданды, "ластанған жасыл және жартылай салынған екі қабатты үйлердің арасынан өту". Бақытына орай, ол қосты: "Мен өз мамандығымды жақсы көремін, әйтпесе мұндай өмірді көтере алмас едім". Дженкин осы уақытқа дейін анасының сүйіктісі болған, сондықтан үйден өзгеше жағдайға көнуі қиын болды. Түнде ол инженерлік және математикалық пәндерді, немесе Томас Карлайл мен ақындарды оқыды, және Лондонға жиі сапарлар жасап, анасын көру арқылы рухын көтеріп алды. Жұмыстың соңында кабельдің көп бөлігі бос жатқандықтан, "түйіндерге" бұрылып, екі үлкен түйіскен шұлғырлар бортқа көтерілді, біреуі мачта басы мен алдыңғы ауланың арқауы арқылы. Бұл сымның суреттері The Strand көшесіндегі Newall & Co. дүкенінің терезелерінде қызығушылық тудырды. 5 шілдеге дейін алты сымдық кабельдің барлығы және үш сымдық кабельдің бір бөлігі қалпына келтірілді, ал қалғаны бұрмаланғандықтан пайдалануға жарамсыз деп тасталды. 2-ші күні кешке бірінші офицер суға шығып, буяны босатып жатқанда, кеме сүйрегі құлап бара жатқанда, кеме сүйрегінің бір бөлігі арқасына тиіп, ауыр жарақат алды және Кальяриде көптеген апталар бойы жатты. Дженкиннің тіл білімі оны аудармашы ретінде пайдалы етті, бірақ бұл оқиғаны мисс Остинге баяндағанда ол былай деп жазды: "Ешқандай байлық үшін де мен дәрігер болып, мұндай көріністерге үнемі куә болғым келмейді. Ауырсыну – қорқынышты нәрсе".

Generally called Fleeming Jenkin, after Admiral Fleeming, one of his father's patrons, he was born to an old and eccentric family in a government building near Dungeness, Kent, England, his father, Captain Charles Jenkin, at that time being in the coast guard service. His mother was responsible for Fleeming's education. She took him to the south of Scotland, where, chiefly at Barjarg, she taught him drawing and allowed him to ride his pony on the moors. He went to school at Jedburgh, Borders, and afterwards to the Edinburgh Academy, where he won many prizes. Among his school fellows were James Clerk Maxwell and Peter Guthrie Tait. On his father's retirement in 1847, the family moved to Frankfurt, partly from motives of economy and partly for the boy's education. Here Jenkin and his father spent a pleasant time together, sketching old castles, and observing the customs of the peasantry. At thirteen, Jenkin had produced a romance of three hundred lines in heroic couplets, a novel, and innumerable poems, none of which are now extant. He learned German in Frankfurt and, on the family migrating to Paris the following year, he studied French and mathematics under a M. Deluc. While there, Jenkin witnessed the outbreak of the Revolution of 1848 and heard the first shot, describing the action in a letter written to an old schoolfellow. The Jenkins left Paris, and went to Genoa, where they experienced another revolution, and Mrs. Jenkin, with her son and sister in law, had to seek the protection of a British vessel in the harbour, leaving their house stored with the property of their friends, and guarded by Captain Jenkin. At Genoa, Jenkin attended the university, being its first Protestant student. Father Bancalari, the professor of natural philosophy, lectured on electromagnetism, his physical laboratory being the best in Italy. Jenkin took the degree of M. A. with first class honours, his special subject having been electromagnetism. The questions in the examinations were in Latin, and had to be answered in Italian. Fleeming also attended an art school in the city, and gained a silver medal for a drawing from one of Raphael's cartoons. His holidays were spent in sketching, and his evenings in learning to play the piano or, when permissible, at the theatre or opera house. He had conceived a taste for acting. He attended the University of Edinburgh in 1851. "On leaving Fairbairn's he was engaged for a time on a survey for the proposed Lukmanier Railway in Switzerland, and in 1856 he entered Penn's engineering works at Greenwich as a draughtsman, being occupied on the plans of a vessel designed for the Crimean War. He complained about the late hours, his rough comrades, and his humble lodgings, 'across a dirty green and through some half built streets of two storied houses Luckily, he adds, 'I am fond of my profession, or I could not stand this life.' Jenkin had been his mother's pet until then, and felt the change from home more keenly for that reason. At night he read engineering and mathematics, or Thomas Carlyle and the poets, and cheered his drooping spirits with frequent trips to London to see his mother." During the latter part of the work much of the cable was found to be looped and twisted into 'kinks' from having been so slackly laid and two immense tangled skeins were raised on board, one by means of the mast head and fore yard tackle. Photographs of this raveled cable were exhibited as a curiosity in the windows of Newall & Co.'s shop in The Strand. By 5 July the whole of the six wire cable had been recovered and a portion of the three wire cable, the rest being abandoned as unfit for use, owing to its twisted condition. On the evening of the 2nd the first mate, while on the water unshackling a buoy, was struck in the back by a fluke of the ship's anchor as she drifted, and so severely injured that he lay for many weeks at Cagliari. Jenkin's knowledge of languages made him useful as an interpreter but, in mentioning this incident to Miss Austin, he writes, For no fortune would I be a doctor to witness these scenes continually. Pain is a terrible thing.

Фордпен серіктестік

1861 жылы Дженкин Ньюолл & Co. компаниясының қызметін тастап, Х. Фордпен серіктестікке түсті. Форд бұрын Мальта – Александрия кабель жобасында британ үкіметінің инженері болған және қазір азаматтық инженер ретінде жұмыс істеп жатқан еді. Бірнеше жыл бойы бизнес жағдайы нашар болды. Жасы келген отбасымен бірге келгені үшін, бұл қиын уақыт болды, бірақ ол өзінің қайғы-қасіретін жеңіл қабылдады. Роберт Луис Стивенсон Женкин туралы естеліктерінде, ол құстар мен балалар сияқты, әр күндін пайда болған бақытын қууды қағида еткенін айтады. 1863 жылы оның тұңғыш ұлы дүниеге келді және отбасы Эшер қаласының жанындағы Клейгейттегі шағын үйге көшіп барды. Денсаулығы нашарлап, кедейлікке ұшырағанына қарамастан, ол өзіне сенімділігін сақтап қалды. Әйеліне жазған хатында: «Құдай қаласа, бізге денсаулық пен күш-қуат сыйлайды. Мен сені бұрынғыдан да артық жақсы көремін. Қайда қаласаң, сонда барасың, кімді қаласаң, соны қабылдайсың, ал ақшаға келсек, ол да сенің қолыңда болады. Мен жаңылыспаймын. Мен көптеген адамдармен сынақтан өттім. Өзімді әлсіз сезінбеймін. Сәтсіздікке ұшыраймын деп ойламаймын. Көп нәрседе сәтті болдым, және осы жолы да сәтті боламын. Ал күту уақыты, Құдай қаласа, ұзаққа соқпайды, сондай-ақ ащы да болмайды. Жарайды, жарайды, мен көп уәде бердім, бірақ қазір сен және сүйкімді балам қалай екенін білмеймін. Егер ол жақсырақ болса, батылдық, жаным, мен нұрды көріп тұрмын» деп жазды. Одан кейін ол Лондон университетінің инженерлік колледжінде оқыды. Екі жылдан кейін оның жағдайы күрт жақсарды. Серіктестік табыс әкеле бастады және ол Эдинбург университетінде жаңадан құрылған Regius инженерлік кафедрасын басқаруға таңдалды. Әйеліне жазған хатында: «Сендермен бірге бақта (Клейгейтте), Остинмен бірге ат қорасында, кішкентай ақ бөлмеде әдемі әндермен, жоғарыдағы сүйкімді бөлмеде айдың жарығымен – ах! Бұл керемет еді; бірақ ұзақ серуендеу, ойланып, толғанып, қорқып, жоспар құру, және шаңды пойыз, сондай-ақ шексіз көңіл көшірген шаң басқан кеңсе – бәрі де артта қалды. Уақыт-уақыт мұнда (Лондон) құлшынып, күресіп, асығыс жүру жақсы, бірақ өмір бойы емес. Мен қазір тапқан нәрсем керемет. Қысқа оқу, жазға іс-әрекет, демалуға әдемі ел, әңгімелесуге тамаша қала» деді. Ол экономикалық әдебиетке диаграммалық әдісті енгізген, сұраныс пен ұсыныс қисықтарының алғашқы жарияланған мысалы. Оның зерттеуі континенттегі бұрынғы зерттеулерден (оған белгілі болмаған) асып түсті, салыстырмалы статиканы (қисықтардың өзгеруінен тепе-теңдіктің өзгеруі), әл-ауқатты талдау, еңбек нарығына қолдану және нарықтың қалыптасу және ұзақ мерзімді кезеңдерінің айырмашылықтарын қамтыды. Кейіннен Альфред Маршалл оны танымал етті және ол экономикадағы ең танымал график болып саналады.

"In 1861, Jenkin left the service of Newall & Co. and entered into partnership with H. C. Forde, who had acted as engineer under the British Government for the Malta Alexandria cable, and was now practising as a civil engineer. For several years, business was bad." With a young family coming, it was an anxious time but he bore his troubles lightly. Robert Louis Stevenson says in his memoir of Jenkin that it was his principle to enjoy each day's happiness as it arises, like birds and children. In 1863 his first son was born and the family moved to a cottage at Claygate near Esher. Though ill and poor, he kept up his self confidence. The country, he wrote to his wife, will give us, please God, health and strength. I will love and cherish you more than ever. You shall go where you wish, you shall receive whom you wish, and as for money, you shall have that too. I cannot be mistaken. I have now measured myself with many men. I do not feel weak. I do not feel that I shall fail. In many things I have succeeded, and I will in this And meanwhile, the time of waiting, which, please Heaven, shall not be so long, shall also not be so bitter. Well, well, I promise much, and do not know at this moment how you and the dear child are. If he is but better, courage, my girl, for I see light.) of engineering at University College London. Two years later his prospects suddenly
improved. The partnership began to pay and he was selected to fill the newly established Regius Chair of Engineering at Edinburgh University. He wrote to his wife: 'With you in the garden (at Claygate), with Austin in the coach house, with pretty songs in the little low white room, with the moonlight in the dear room upstairs—ah! it was perfect; but the long walk, wondering, pondering, fearing, scheming, and the dusty jolting railway, and the horrid fusty office, with its endless disappointments, they are well gone. It is well enough to fight, and scheme, and bustle about in the eager crowd here (in London) for a while now and then; but not for a lifetime. What I have now is just perfect. Study for winter, action for summer, lovely country for recreation, a pleasant town for talk.'" in which he "introduced the diagrammatic method into the English economic literature" – an early published instance of supply and demand curves. His treatment extended beyond earlier treatments on the Continent (not apparently known by him), complete with comparative statics (a change in equilibrium from a shifts of a curve), welfare analysis, application to the labour market, and market period and long run distinctions. It was later popularised by Alfred Marshall and remains arguably the most famous graphic in economics.

Санитарлық қорғау бірлестіктері

1878 жылы Дженкин "Денсаулықты үйлер" атты памфлетімен халық денсаулығына үлес қосты. "Бұл толығымен жаңа қызығушылық емес еді, себебі кәріз жүйелері ол оқытқан курстың бөлігі болды, сондай-ақ ол бұл тақырыпта «Санитарлық жазбаға» да өз үлесін қосыпты", – деп атап көрсетті 1882 жылы Лондондағы екі қауымдастық және әлем бойынша он алты қауымдастық. "Дженкин қауымдастыққа ақысыз инженер-консультант ретінде қызмет етті, егер ол түсіндіргендей, бұл кедейлерге арналған аурухана сияқты болды, онда белгілі дәрігер өз қызметін тегін көрсетеді. [Санитарлық қорғау қауымдастығы] қарапайым, практикалық, танымал болды – бірнеше айдың ішінде Эдинбургте бес жүз тіркелген мүше болды, ал басқа британдық қалаларда да осыған ұқсас топтар тез құрылды." Дженкин Дарвиннің эволюциялық теориясын сынға алып, Дарвиннің табиғи іріктеуді түсіндіруі, егер мұрагерлік туралы басым гипотеза – араласу мұрагерлігі дұрыс болса, жұмыс істемейтінін айтты. Грегор Мендельдің бөлшектік мұрагерлік туралы теориясы екі жыл бұрын жарияланғанмен (соңынан мұрагерлік туралы басым теория ретінде қабылданатын еді), Дженкин де, Дарвин де оны ешқашан оқымады, және ғылыми қауымдастықта араласу мұрагерлігі моделі жойылғанға дейін ондаған жылдар өтеді. Осы аралықта Дженкин математикалық аргумент, яғни «су басу» аргументін келтірді, ол көрсеткендей, бір түрде пайда болатын кез келген пайдалы мутациялар бірнеше ұрпақтан кейін сол түрден жойылып кетеді. Ал Дарвиннің табиғи іріктеу туралы түсінігі жұмыс істеуі үшін мұндай мутациялар жүздеген, тіпті мыңдаған ұрпақтар бойы беріліп отыруын қажет етеді. Сондықтан Дженкин табиғи іріктеу араласу мұрагерлігі дұрыс болса, жұмыс істей алмайды деген қорытындыға келді. Дженкиннің аргументінде қателік болғанымен, А.С. Дэвис 1871 жылы атап өткендей, бұл Дженкиннің қорытындысына әсер етпеді, сондай-ақ араласу мұрагерлігінің кеңінен қабылданған кезеңінде Дарвиннің идеяларына Дженкин сын-пікірлерінің зиянын азайта алмады. Дженкин сондай-ақ Лорд Кельвиннің жердің жасын жақында (қате) бағалауына сілтеме жасады. Кельвин Фурьенің жылу теориясы және жердің айналуына су тасқынының әсері Жердің жасы 100 миллион жылдан аспауы мүмкін екенін көрсеткен және осыған байланысты хронологияға негізделген эволюцияға күмән келтірді. Шындығында, Дженкин мен А.В. Беннетттің сын-пікірлері Дарвиннің мұрагерлік механизмін толығырақ зерттеуіне және талқылауына себеп болды. Дарвин тікелей қарсыласудан аулақ болды (хронология мәселесінде де), бірақ Дженкиннің кейбір аргументтері мазалап тұрғанын мойындады – тіпті Дарвин өзінің мұрагерлік моделі, пангенез үшін ықтимал механизм ретінде араласу мұрагерлігінен бас тартып, Ламаркизмнен туындаған бәсекелес мұрагерлік моделіне көшті.

In 1878 Jenkin made a contribution to public health with his pamphlet Healthy Houses. "This was not a completely new interest, for sewerage systems were part of the degree course which he taught, and he had already contributed on the subject to the Sanitary Record." noted two associations in London in 1882, and sixteen globally. "Jenkin acted as consulting engineer to the association without pay, rather, as he explained it, like a hospital for the poor where a leading physician would give his services free. [The Sanitary Protection Association] was simple, pragmatic, popular – within a few months, there were five hundred subscribers in Edinburgh, and similar groups quickly formed in other British cities " Jenkin criticized Darwin's evolutionary theory by suggesting that Darwin's interpretation of natural selection couldn't possibly work, as described, if the reigning hypothesis of inheritance, blending inheritance, was also valid. Though Gregor Mendel's theory of particulate inheritance had been already published two years earlier (and would eventually be adopted as the dominant theory of inheritance), neither Jenkin nor Darwin would ever read it, and it would still be several decades before the blending inheritance model would be overturned in the scientific community. In this interim, Jenkin provided a mathematical argument, the swamping argument, that showed that under the blending inheritance model any advantageous mutations which might arise in a species would be quickly diluted out of any species after just a few generations. By contrast, Darwin's interpretation of natural selection required hundreds, if not thousands of generations of passing down such mutations in order to work. Jenkin thus concluded that natural selection could not possibly work if blending inheritance were also true. Despite Jenkin's argument containing a mistake, as A. S. Davis pointed out in 1871, it did not affect Jenkin's conclusion, nor mitigate the damage of Jenkin's criticisms of Darwin's ideas during the few decades when blending inheritance was still widely accepted. Jenkin also referred to Lord Kelvin's recent (incorrect) estimation of the age of the earth. Kelvin had calculated that Fourier's theory of heat and the actions of tides on the earth's rotation allowed for an earth no more than 100 million years old and doubted in so far the case for evolution based on the chronology. Criticism by Jenkin and A. W. Bennett, in fact, led Darwin to investigate and discuss the mechanism of inheritance more thoroughly. Darwin avoided a direct confrontation (as well in the case of chronology), but confessed that some of Jenkin's arguments were troubling—so troubling, in fact, that Darwin largely abandoned blending inheritance as the potential mechanism for his own inheritance model, pangenesis, in favor of a competing model of inheritance that derived from Lamarckism.

Өлім туралы хабарлар

Профессор Флиминг Дженкин, құқық ғылымдарының докторы, FRS, Nature 32: 153,4 (18 маусым 1885) журналындағы некролог. Флиминг Дженкиннің қазасы туралы, "Электрик және электр инженері" (тамыз 1885), Google Books сілтемесі. Флиминг Дженкиннің қазасы туралы, Азаматтық инженерлер институтының мәжіліс хаттамалары 85: 365–77, Google Books сілтемесі. Уильям Томсон, Келвин бароны, қайтыс болған әріптестері туралы хабарламалар, Лондон Корольдік қоғамының мәжіліс хаттамалары, Jstor сілтемесі (абоненттік қатынас).

Өмірбаяндары

Баркли, Г. Е., 2004 жыл. "Дженкин, (Генри Чарльз) Флиминг (1833–1885)", Оксфорд ұлттық биография сөздігі, Оксфорд университетінің баспасы, 2007 жылдың 3 қыркүйегінде қарастырылды. Brownlie, A. D. және M. F. Lloyd Prichard (1963). "Профессор Флиминг Дженкин, 1833–1885 инженерлік және саяси экономика саласындағы пионер", Оксфорд экономикалық қағаздары, NS, 15(3), 204–216 бб. Collison Black, R. D. (1987 [2008]). "Дженкин, Генри Чарльз Флиминг", "Жаңа Палгрейв: Экономика сөздігі", 2 том, 1007–1008 бб.