Кіріспе

Ниррти – индуист құдайы, кейде Нирути немесе Ниррити деп те жазылады. Ерте индуист жазбаларында Ниррти – өлілер әлемінде мекендейтін қадірлі құдай. Кейінгі индуизмде Ниррти және Ниррта – оңтүстік-батыс бағытын қорғайтын ("бағыттардың сақшысы") ер құдай ретінде есептеледі.

Этимология

Санскрит тіліндегі "Ниррити" сөзі "тозу" дегенді білдіреді және "нирр" (әдеби мағынада "бөлу") сөзінен туындаған. Оны "рта/и-ден құралмаған", яғни тәртіпсіздік немесе хаос күйі деп түсіндіруге болады. "Ниррити" атауы "ртаның болмауы" деген мағынаны білдіреді, яғни "бұзушылық" немесе "заңсыздық", әсіресе құдайлық немесе ғаламдық тәртіпсіздіктің болмауының қорғаушысы. Бұл термин Ведалық мәтіндерде болмыстың жоқтығы және абсолютті қараңғылық әлемін көрсету үшін қолданылған, ол құрбандық ете алмаған және ұрпақ жалғастыра алмағандарды жұтып алу қаупі төндірді. Нирритиде жарық, тамақ және балалар болмады: Ведалық өмір мен рәсімдердің қажетті элементтерінің ешқайсысы болмады.

Кейінгі индуист мәтіндерінде Ниррити құдай ретінде қайта қарастырылды. Кейбір мәтіндерде ол Адхарманың (Дхарма емес) әйелі, ол орманды мекендейтін Пурушалар (адамдар) үшін Пракритидің (табиғаттың) маңызды құрамы болып табылады, және үш ракшас – Мритью (өлім), Бхая (қорқыныш) және Махабхая (үрей) анасы. Бұл ракшастар жиынтығы Найритта деп аталды. Басқа мәтіндер оны Адхарма мен Химсаның (зомбылық, Ахимсаның қарама-қарсысы) қызы ретінде бейнелейді; ол ағасы Аритаға (Рта емес) үйленді және Нараканың (тозақтың бейнесі) және Бхаяның анасы болды. Бхагавата Пуранада ол баласыз Апраджах ретінде суреттеледі, ол Брахманың екі ұлы немесе жаратылысы – Адхарма мен Мршаны асырап алады. Кейбір мәтіндер Нирритиді басқа да жаман қасиетті құдайлар, Джайештха немесе Алакшмимен теңестіреді. Осы контексте ол Самудра Мантханадан (мұхитты араластыру) пайда болған деп сипатталады.

Дикпала

Кейбір ғалымдар мен авторлардың пікірінше, Ниррти қадірлісі кейінірек индуист мифологиясында еркекке айналып, дикпала болған. Ниррти оңтүстік-батыс бағытының қорғаушысы саналады. Ниррти кейде рудралардың бірі ретінде есептеледі және Станудың ұлы ретінде сипатталады. Әртүрлі діни кітаптарда Ниррти қадірлісінің әртүрлі сипаттамалары кездеседі. Агамдарға сәйкес, Нирртидің терісі қара, денесі ірі және сары киім киген. Оның ваханасы адам немесе арыстан болуы мүмкін. Вишнудхармоттара Пуранада Нирртидің қорқынышты келбеті, жаман көрінетін көздері, кең ашық аузы және ашық тістері туралы айтылады. Сол кітапта Нирртидің ваханасы есек екендігі және ол қолында данда ұстайды деген де мәлімет бар. Вишнудхармоттара Пуранада Нирртидің Деви, Кришнанги, Кришвандана және Кришнапаша есімді төрт жұбайы болғандығы да көрсетілген.