Кіріспе
Американдық педагог және жазушы Дэвид Берлински (1942 жылы туған) – математика және ғылым тарихы туралы, сондай-ақ көркем әдебиеттер жазған американдық математик. Эволюцияға қарсылас, ол Discovery институтының ғылым және мәдениет орталығының аға ғылыми қызметкері, бұл ұйым «ақылды жобалау» деген жалған ғылымды насихаттайды.
David Berlinski (born 1942) is an American mathematician who has written books about mathematics and the history of science as well as fiction. An opponent of evolution, he is a senior fellow of the Discovery Institute's Center for Science and Culture, an organization which promotes the pseudoscience of intelligent design.
Ерте өмір
Дэвид Берлински 1942 жылы АҚШ-та, Германияда туған еврей босқындарының отбасында дүниеге келді. Виши үкіметінің немістермен ынтымақтастық жасаған кезінде Франциядан қашып, Нью-Йорк қаласына көшіп келген. Оның әкесі – композитор, органшы, пианист, музыкатанушы және хор дирижері Герман Берлински, ал анасы – пианист, фортепиано сабақтарын беруші және дауыс жаттықтырушысы Сина Берлински (қызметтік аты Голдфайн). Екеуі де Лейпцигте туып өскен, онда консерваторияда оқыған, содан кейін Парижге қашып, онда үйленген және білімін жалғастырған. Неміс тілі Дэвид Берлински үшін алғашқы тіл болды. Ол Колумбия университетінен бакалавр, ал Принстон университетінен философия ғылымдарының докторы дәрежесін алды.
Академиялық мансап
Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Берлински Колумбия университетінің биология факультетінде ғылыми жұмыскер болды. Ол Стэнфорд, Ратгерс, Нью-Йорк қалалық университеті және Париж университетінде философия, математика және ағылшын тілінен дәріс берді. Сонымен қатар, ол Австриядағы қолданбалы жүйелерді талдау халықаралық институтында (IIASA) және Франциядағы Жоғары ғылыми зерттеулер институтында (IHES) ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істеді.
Математика және биология
Берлинский жүйелік талдау, дифференциалдық топология тарихы, аналитикалық философия және математика философиясы бойынша еңбектер жазды. Берлинский математика және математика тарихы бойынша көпшілікке арналған кітаптар жазды. Олардың қатарында «Есептеу саяхаты» (1995) есептеуге, «Алгоритмнің пайда болуы» (2000) алгоритмдерге, «Ньютонның сыйы» (2000) Исаак Ньютонға және «Шексіз өрлеу: Математиканың қысқаша тарихы» (2005) кіретін еді. Тағы бір кітабы, «Жұлдызды аспанның құпиялары» (2003) астрологияны «рационалистік» деп көрсетуді мақсат етті; Publishers Weekly осы кітапты «өзіне-өзі саналы әдеби шағылыстар, көрнекті білім және метафизикалық жалған тереңдіктер» деп сипаттады. «Қара бұзылыс» (1988) еңбегінде Берлинский: «Біздің мақаламыз монографияға айналды. Барлық егжей-тегжейді жазғаннан кейін, біз бәрін қайта жаздық, осылайша ешкім біздің идеяларға қалай және неліктен келгенімізді білмейтіндей болды. Бұл математикадағы қағида», – деп жазды. Берлинскийдің кітаптарына қарама-қайшы пікірлер айтылды. «Ньютонның сыйы», «Шексіз кеңістіктің патшасы» және «Алгоритмнің пайда болуы» MathSciNet-те тарихи және математикалық қателіктерге толы деп сынға ұшырады. Америка математикалық қауымдастығы Фернандо Гувеаның «Есептеуді аралау» кітабына жасаған сыннда профессорларға студенттерге кітапты оқуды ұсынып, оның есептеудің жалпы тарихи және философиялық суретін көрсеткенін айтты. Ал «Математикалық газетте» жарияланған сын оны дәл емес және түсініксіз деп сынады, «Мен Берлинскийдің кітабынан математиканың романы басқа стильде жазылғаны жақсы екенін білдім» деді. Сол сияқты, AMS хабарламаларында Берлинскийдің метафораға толы мәтіні оның есептеу «саяхатын» Амазонка өзені бойындағы, ауа кондиционерлі қайықтағы «әңгімешіл және сәл маниялық, белгілі бір білім біткен кезде біршама ойлап табуға дайын» экскурсиялық жетекшілермен оқшауланған сапарға ұқсатты.
Ынтымақтастықтар
Берлински, Discovery Institute-тің әріптестері Майкл Бихи және Уильям А. Дембскимен бірге Энн Коултерге ғылым мен эволюция бойынша кеңес берді, оның нәтижесінде "Godless: The Church of Liberalism" (2006) кітабы жарық көрді. Берлински Марсель Пол Шутценбергермен (1920–1996) ұзақ жылдар бойы дос болды және олар аяқталмаған, жарияланбаған математикалық қолжазбаны бірлесіп жазды, ол "дарвинизмнің эволюция теориясына арналған" екенін айтты. Берлински "Алгоритмнің келуі" кітабын Шутценбергерге арнады.
Көркем әдебиет
Ол жеке тергеуші Аарон Ашерфелдтің басты кейіпкері бар бірнеше детектив романның авторы: «Таза сыпыру» (1993), «Көзге көрінгеннен кем» (1994) және «Дене дүкені» (1996), сондай-ақ көптеген қысқа әңгімелер мен деректік еңбектердің авторы.
Эволюцияға қарсылық
Биологиялық эволюцияның қарсыласы Берлински – Сиэтлде орналасқан Discovery Institute’s Center for Science and Culture ғылыми-зерттеу орталығының аға ғылыми қызметкері, ол псевдонаулық «ақылды дизайн» қозғалысының орталығы болып табылады. Берлински эволюцияның дәлелдерін жоққа шығару тұрғысынан осы қозғалыспен келіседі, бірақ «ақылды дизайнды» мойындамайды және осы идеямен қарым-қатынасын былай сипаттайды: «Жылы, бірақ қашық. Бұл менің бұрынғы әйелдеріме деген қарым-қатынасым сияқты». Ол виолончельші Тоби Саксқа үйленген.
Журналдар мен газеттердегі мақалалар
2-ші және 3-ші бөлімдер тиісінше "Synthese" журналының 36 (3) (1977 жылғы қараша) және 37 (2) (1978 жылғы ақпан) нөмірлерінде жарияланды.