Экономика және ойын теориясында толық ақпарат деңгейі

Кіріспе

Экономика және ойын теориясындағы ақпарат деңгейі
Экономика және ойын теориясында толық ақпарат – бұл нарық қатысушылары немесе ойыншылар туралы білімнің барлық қатысушыларға қолжетімді болатын экономикалық жағдай немесе ойын. Ойыншылардың пайдалы функциялары (қауіптен қашу деңгейі қоса), төлемдер, стратегиялар және "түрлері" барлыққа ортақ білім болып табылады. Толық ақпарат – ойын барысында әрбір ойыншының реттілігін, стратегияларды және төлемдерді білуі деген ұғымды білдіреді. Осы ақпаратты ескере отырып, ойыншылар өз стратегияларын және ойын соңындағы пайдалылығын барынша арттыру үшін ақпарат негізінде тиісті жоспарлар құруға мүмкіндік алады. Керісінше, толық емес ақпаратқа ие ойында ойыншылар өз қарсыластары туралы толық мәліметке ие болмайды. Кейбір ойыншылардың құпия ақпараты болады, осыған байланысты басқалары олардың қалай әрекет ететінін болжағанда ескеруі керек. Типик мысал – аукцион: әр ойыншы өзінің пайдалы функциясын (заттың құнын) біледі, бірақ басқа ойыншылардың пайдалы функциясын білмейді.

Қолданбалар

Толық емес ақпаратқа негізделген ойындар әлеуметтік ғылымдарда жиі кездеседі. Мысалы, Джон Харсаньи қару-жарақтарды бақылау келіссөздерін қарастырғанда, ойыншылар қарсыластарының мүмкіндіктерінен, тілектерінен және сенімдерінен хабарсыз болуы мүмкін. Көбінесе ойыншылардың басқа ойыншылар туралы статистикалық ақпараты бар деп есептеледі, мысалы, аукционда әр ойыншы басқа ойыншылардың бағалаулары белгілі бір ықтималдық таралымынан алынғандығын біледі. Мұндай жағдайда ойын Байес ойыны деп аталады. Толық және толық емес ақпараттың әртүрлі деңгейлері бар ойындарда, ойыншыға осы ақпаратқа сүйене отырып, ойынды шешудің әртүрлі әдістері қолжетімді. Толық ақпаратқа ие статикалық ойындарда, қолдануға лайықты стратегияларды табу үшін Нэш тепе-теңдігі қолданылады. Толық ақпаратқа ие динамикалық ойындарда кері индукция шешімді табуға мүмкіндік береді, бұл ойыншылар үшін сенімсіз қауіптерді стратегия ретінде жояды. Толық ақпаратқа ие динамикалық ойынның классикалық мысалы – Стакельбергтің (1934) Курно дуополиясының реттік қимыл нұсқасы. Басқа мысалдарға Леонтьевтің (1946) монополиялық кәсіподақ моделі және Рубинштейннің сауда-саттық моделі жатады. Толық ақпарат қол жетімді болмаған жағдайда (толық емес ақпарат ойындары), шешімдер Байес Нэш тепе-теңдігіне қарай бұрылады, себебі толық емес ақпаратқа негізделген ойындар Байес ойындарына айналады. Толық ақпаратқа ие ойын толық ақпаратты болуы да, болмауы да мүмкін, және керісінше. Толық, бірақ кемшілік ақпаратқа ие ойындардың мысалы – карта ойындары, онда әр ойыншының карталары басқа ойыншылардан жасырылған, бірақ мақсаттары белгілі, мысалы, келісім-шарт бриджі мен покерде (ойыншылар тек нөлдік жиынтық ойында жеңе алады немесе жеңіле алады), егер нәтижелер екілік деп есептелсе. Толық ақпаратқа ие ойындарда бір ойыншы екіншісінен асып түсуі үшін оларды қауіпті болжамдар жасауға мәжбүрлеуі керек. Толық емес, бірақ толық ақпаратқа ие ойындардың мысалдарын, Байес ойыны сияқты, тұжырымдамалық тұрғыдан елестету қиын. «Билетке саяхат» ойыны – ойыншылардың ресурстары мен қимылдары баршаға белгілі, бірақ олардың мақсаттары (қай маршрутты аяқтауға тырысады) жасырын. Шахмат – нақты ақпараттың жетіспеуі ойынға қалай әсер ететінін көрсетуге жиі қолданылатын мысал, бірақ шахматтың өзі мұндай ойын емес. Қарсыластың барлық қимылдарын және қолда бар стратегияларды оңай бақылауға болады, бірақ қарсыластың қайсысын ұстанатынын анықтау мүмкін емес, бұл біреу үшін апатқа ұшырауы мүмкін. Толық ақпаратқа ие ойындарда бір ойыншы екіншісінен асып түсуі үшін оның шешімдерін дұрыс түсінбеуіне себеп болуы керек.

Games of incomplete information arise frequently in social science. For instance, John Harsanyi was motivated by consideration of arms control negotiations, where the players may be uncertain both of the capabilities of their opponents and of their desires and beliefs. It is often assumed that the players have some statistical information about the other players, e. g. in an auction, each player knows that the valuations of the other players are drawn from some probability distribution. In this case, the game is called a Bayesian game. In games that have a varying degree of complete information and game type, there are different methods available to the player to solve the game based on this information. In games with static, complete information, the approach to solve is to use Nash equilibrium to find viable strategies. In dynamic games with complete information, backward induction is the solution concept, which eliminates non credible threats as potential strategies for players. A classic example of a dynamic game with complete information is Stackelberg's (1934) sequential move version of Cournot duopoly. Other examples include Leontief's (1946) monopoly union model and Rubenstein's bargaining model. Lastly, when complete information is unavailable (incomplete information games), these solutions turn towards Bayesian Nash Equilibria since games with incomplete information become Bayesian games. A game with complete information may or may not have perfect information, and vice versa. Examples of games with imperfect but complete information are card games, where each player's cards are hidden from other players but objectives are known, as in contract bridge and poker, if the outcomes are assumed to be binary (players can only win or lose in a zero sum game). Games with complete information generally require one player to outwit the other by forcing them to make risky assumptions. Examples of games with incomplete but perfect information are conceptually more difficult to imagine, such as a Bayesian game. The board game Ticket to Ride is one example, where players' resources and moves are known to all, but their objectives (which routes they seek to complete) are hidden. A game of chess is a commonly given example to illustrate how the lack of certain information influences the game, without chess itself being such a game. One can readily observe all of the opponent's moves and viable strategies available to them but never ascertain which one the opponent is following until this might prove disastrous for one. Games with perfect information generally require one player to outwit the other by making them misinterpret one's decisions.