Кіріспе
Америкалық шоумен П.Т. Барнуммен байланысты сөз тіркесі "Мәңгілік алдануға дайын адам әр минут сайын туады" – бұл 19-ғасырдың ортасындағы американдық шоумен П.Т. Барнуммен тығыз байланысты сөз тіркесі, бірақ оның бұл сөзді айтқандығына ешқандай дәлел жоқ. Оның алғашқы мысалдары қамар ойыншылар мен алаяқтардың арасында кездеседі.
"There's a sucker born every minute" is a phrase closely associated with P. T. Barnum, an American showman of the mid 19th century, although there is no evidence that he actually said it. Early examples of its use are found among gamblers and confidence tricksters.
Барнумның еңбегі
Барнумның өмірбаясын жазған Артур Саксон Барнумның осы сөзді қашан айтқандығын анықтауға тырысты, бірақ оны растай алмады. Саксонның айтуынша, "Оған қатысты замандас ешқандай есеп бермеген, тіпті оның дәуірінде 'сукер' сөзі бұрыс мағынада қолданылғанына қатысты ұсыныстар да жоқ. Барнум өз клиенттерін кемсітетін адам емес еді". Кейбір дереккөздер бұл сөзді әйгілі алаяқ Джозеф "Қағаз жағалы Джо" Бессимердің айтқанын мәлімдейді. Басқа дереккөздер бұл сөзді Дэвид Ханнум Кардифф Гигант алаялығында Барнумның рөліне қатысты айтқан дейді. Ханнум "нағыз" алыпты көрсетіп, Барнумды оның көшірмесін көрсеткені үшін және оның нағыз алып екенін айтқаны үшін сәтсіз сотқа берді. Көпшілік Барнумның көрмесін көру үшін ақша төлей берді, тіпті оның да, нағыз алыптың да жалған екені дәлелденген соң да. Барнумның цирк бәсекелесі Адам Форпоу газетке берген сұхбатында осы цитатаны Барнумға жатқызып, оны қаралауға тырысты. Тағы бір дереккөз 1860 жылдардың соңында Чикагодағы салон иесі Майкл Кассиус Макдональдты осы мәтелдің авторы деп есептейді. Герберт Асберидің "Даланың жұмысы: Чикагоның астыртқы әлемі" (1940) кітабында айтылғандай, Макдональд өзінің "Дүкен" деп аталатын құмар ойындар үйін жабдықтап жатқанда, оның серіктесі көптеген рулетка дөңгелектері мен фарао үстелдері орнатылып, жеткілікті ойыншы табуға бола ма екеніне алаңдады. Сонда Макдональд: "Уайымдама, әр минут сайын бір аңқақ туады" деді.
Тарих
Бұл тіркестің алғашқы қолданылуы, ол құмар ойыншылар арасында жиі қолданылатын сөз ретінде белгілі болған. 1879 жылы Чикагодағы құмар ойындар туралы пікірсайыста, бір "ескі тіршілікпен" келтірілген сөздерде: "[Қ]ұдай біледі, олар қалай тіршілік етеді, көбісі үшін жағдай өте қиын; маусымда бейсболдан немесе жарыстардан біраз табыс табады, содан кейін, білесіздер, 'әр минут сайын бір аңқақ туады', және қатаң қалалық заңнама, адал бола алатын құмар ойыншыны, тері сатушы мен сенімді ойыншыға айналдырады". Тікелей сөзбен келтірілуі, бұл тіркестің бұрыннан таныс болғанын көрсетеді. Бұл тіркес 1885 жылы жарық көрген, сенімді алаяқ Аштық Джоның өмірбаянында, "Аштық Джоның өмірі, Банко ойыншыларының патшасы" кітабында қолданылған. 1806 жылғы қаңтардағы "Еуропалық журналда" осы тіркестің сәл өзгеше түрі кездеседі: "Онда әр минут сайын бір ақымақ туады". Дэвид В. Маурердің "Үлкен алаяқтық" (1940) еңбегінде айтылғандай, алаяқтар арасында осыған ұқсас мақал болған: "Әр минут сайын бір құрбандық туады, оны алдауға біреу, ал одан сақтауға екіншісі табылады". Мұндағы 'алдау' – ұрлау, ал 'сақтау' – алаяқтықтан аулақ ұстау дегенді білдіреді. Яғни, құрбандардың, алаяқтардың және адал адамдардың жетіспейтінін көрсетеді. 1930 жылы Джон Дос Пассостың "42-ші параллель" романында бұл цитата Марк Твенге жатқызылған.