Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандық химик (1934 жылы туған)
Indian chemist (born 1934)
Чинтамани Нагеса Рамачандра Рао – ол Нобель сыйлығынан басқа, өз саласындағы барлық мүмкін марапаттарды жеңіп алған ғалым деп сипатталады. Дарынды бала Рао он жеті жасында Майсур университетін бакалавр, ал он тоғыз жасында Банарас индус университетін магистр ретінде бітірді. Ол жиырма төрт жасында Пердью университетінен докторлық диссертациясын қорғады. 1959 жылы Үндістан ғылым институтына оқытушы болып келгенде ол ең жас лектор болды. Ол 2014 жылдың 4 ақпанында Президенттік сарайда (Раштрапати Бхаван) Президент Пранаб Мукерджиден бұл сыйлықты алды.
Chintamani Nagesa Ramachandra Rao, He is described as a scientist who had won all possible awards in his field except the Nobel Prize. A precocious child, Rao completed BSc from Mysore University at age seventeen, and MSc from Banaras Hindu University at age nineteen. He earned a PhD from Purdue University at the age of twenty four. He was the youngest lecturer when he joined the Indian Institute of Science in 1959. to receive the award. He received the award on 4 February 2014 from President Pranab Mukherjee at the Rashtrapati Bhavan.
Ерте өмір және білім
С. Н. Р. Рао Бангалор қаласында Хануманта Нагеса Рао мен Нагамма Нагеса Раоның каннада дешастха брахман отбасында дүниеге келген. Оның әкесі мектеп инспекторы болған. Ол жалғыз бала еді, ал білімді ата-анасы академиялық орта құрды. Ол анасынан индуист әдебиетін, ал әкесінен ағылшын тілін ерте жасынан жақсы білді. Ол бастауыш мектепке бармады, бірақ анасынан үйде оқыды, ал анасы арифметика және индуист әдебиетін өте жақсы білді. 1940 жылы алты жасында орта мектепке түсті. Рао Ұлттық зерттеу профессоры, Линус Полинг зерттеу профессоры және 1989 жылы өзі құрған Бангалор қаласындағы Жавахарлал Неру жоғары ғылыми зерттеу орталығының құрметті президенті қызметін атқарады. Ол 1985 жылдан 1989 жылға дейін және 2005 жылдан 2014 жылға дейін Үндістан Премьер-Министрінің ғылыми кеңесшілер кеңесінің төрағасы болып екі мерзім қызмет етті.
C. N. R. Rao was born in a Kannada Deshastha Brahmin family in Bangalore to Hanumantha Nagesa Rao and Nagamma Nagesa Rao. His father was an Inspector of Schools. He was an only child, and his learned parents made an academic environment. He was well versed in Hindu literature from his mother and in English from his father at an early age. He did not attend elementary school but was home tutored by his mother, who was particularly skilled in arithmetic and Hindu literature. He entered middle school in 1940, at age six. Rao has been working as the National Research Professor holding the positions Linus Pauling Research Professor and Honorary President of Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research, Bangalore, which he founded in 1989. He had served as chair of the Scientific Advisory Council to the Indian Prime Minister for two terms, from 1985 to 1989 and from 2005 to 2014.
Ғылыми үлес
Рао – әлемдегі ең көрнекті қатты дене және материалдар химияшыларының бірі. Ол бес он жылдан астам уақыт бойы осы саланың дамуына үлес қосты. Оның өтпелі металл оксидтері жөніндегі жұмысы жаңа құбылыстарды түсінуге және осы материалдардың қасиеттері мен құрылымдық химиясы арасындағы байланысқа негіз салды. Рао La2CuO4 сияқты екі өлшемді оксид материалдарын синтездеген алғашқылардың бірі болды. Ол 1987 жылы 123 купратын, сұйық азот температурасындағы алғашқы жоғары өткізгіштікті синтездегендердің бірі еді. Сонымен қатар, ол 1990-жылдардың ортасында Y-түйіскен көміртек нанотүтікшелерін алғаш синтездеді. Ол 1750-ден астам ғылыми мақаланың тең авторы және 54-тен астам кітаптың авторы немесе редакторы болып табылады.
Rao is one of the world's foremost solid state and materials chemists. He has contributed to the development of the field over five decades. His work on transition metal oxides has led to basic understanding of novel phenomena and the relationship between materials properties and the structural chemistry of these materials. Rao was one of the earliest to synthesise two dimensional oxide materials such as La2CuO4. He was one of the first to synthesise 123 cuprates, the first liquid nitrogen temperature superconductor in 1987. He was also the first to synthesis Y junction carbon nanotubes in the mid 1990s. He shares co authorship of more than 1750 research papers and has co authored or edited more than 54 books.
Мұра
Рао әйелімен бірге Дэн Дэвид сыйлығынан алған ақшаны пайдаланып, CNR Рао білім беру қорын құрды. Бұл қор Жавахарлал Неру орталығында орналасқан және университет алдындағы және жоғары мектептегі ғылым мұғалімдеріне "Үздік ғылым мұғалімі" сыйлығын табыстайды. Рао 2010 жылдан бері "C N R Rao Prize Lecture in Advanced Materials" дәрісін ұйымдастыратын Халықаралық материалдар ғылымы орталығын (ICMS) құрды. Дүниежүзілік ғылым академиясы 2006 жылдан бастап дамып келе жатқан елдердің ғалымдары үшін ғылыми зерттеулер саласындағы TWAS C. N. R. Rao сыйлығын белгіледі. Шаммуга өнер, ғылым, технология және зерттеу академиясы 2014 жылы химия және материалтану саласындағы "САСТРА CNR Rao" сыйлығын құрды.
Rao with his wife established the CNR Rao Education Foundation using the Dan David Prize money. The foundation is based in Jawaharlal Nehru Centre for Advanced Scientific Research and offers Best Science Teacher Award to pre university and high school science teachers. Rao established the International Centre for Materials Science (ICMS) which offers the C N R Rao Prize Lecture in Advanced Materials since 2010. The World Academy of Sciences instituted the TWAS C. N. R. Rao Award for Scientific Research since 2006 for scientists in the least developed countries. The Shanmugha Arts, Science, Technology & Research Academy has created the SASTRA CNR Rao Award for Chemistry and Material Science in 2014.
Жеке өмір
Рао 1960 жылы Индумати Раоға үйленген. Олардың Санжай мен Сухитра деген екі баласы бар. Санжай Бангалор маңындағы мектептерде ғылымды насихаттаушы болып жұмыс істейді. Сухитра Махараштра штатының Пуна қаласындағы Үндістанның Ғылым Білімі және Зерттеу Институтының (IISER) директоры Кришна Н. Ганешке үйленген. Рао технологиядан қорқады және ол өзінің электрондық поштасын ешқашан өзі тексермейді. Сондай-ақ, ол ұялы телефонын тек әйелімен сөйлесу үшін ғана қолданатынын айтты.
Rao is married to Indumati Rao in 1960. They have two children, Sanjay and Suchitra. Sanjay works as a science populariser in schools around Bangalore. Suchitra is married to Krishna N. Ganesh, the Director of the Indian Institute of Science Education and Research (IISER) at Pune, Maharashtra. Rao is technophobic and he never checks his email by himself. He also said that he uses the mobile phone only to talk to his wife.
Даулар
1987 жылы Рао және оның командасы төрт мақаладан тұратын серия жариялады, оның үшеуі Үндістан ғылым академиясының іс қағаздарында (химиялық ғылым), «Прамана» және «Қазіргі ғылым» журналдарында жарық көрді, барлығы Үндістан ғылым академиясының басылымы. Ғылыми құндылықтар қоғамына ұсынылған есепте үш мақалада осы журналдарда әдетте нақты көрсетілетін түскен күні туралы мәлімет болмағаны анықталды. Тексеру көрсеткендей, мақала қолжазбалары жарияланған күнінен кейін түскен, яғни оларға кері дата қойылған. Қоғам бұл жағдайды «Басымдыққа ие болу үшін дұрыс емес тәсілдерді пайдалану» деп жариялады. Рао және Салуру Баба Крупанидхи Бангалордағы Үндістан ғылым институтында, олардың студенттері Басант Читара және Л. С. Панчакарламен бірге 2011 жылы «Advanced Materials» журналында «Кемітілген графен оксиді мен графен наноқұрылымдарына негізделген инфрақызыл фотодетекторлар» атты мақала жариялады. Жарияланғаннан кейін журнал редакторлары кіріспеде және әдістемеде 2010 жылы «Applied Physics Letters» журналында жарияланған мақаладан сөз созбен көшірілген сөйлемдерді тапты. «Nature» журналының хабарлауынша, бұл мәтінді IISc докторанты Басант Читара жазған. Авторлар кейіннен осы журналда кешірім сұрады. Рао қолжазбаны оқығанын, бірақ ол негізінен нәтижелер мен талқылауға назар аударғандықтан, оны толық оқымағанын айтты. Дегенмен, Сиддхартхан Рао мен Крупанидхидің реакциялары артық екенін пікір білдірді. Рао мен Крупанидхи Читараны ашық айыптады және жарияланымның плагиат емес екенін жоққа шығарды. Рао: «Бұл плагиат ретінде қарастырылмауы керек, тек мәтіннен бірнеше сөйлемді көшірудің бір мысалы ғана». Ол тіпті Крупанидхиге де кінә тақты, ол оның білімінен тыс жазылған екенін мәлімдеді. Оның бұл сөзі оның осы жарияланымдағы аға ғалым және автор екендігімен сәйкес келмеді. С. Венкатапрасад Бхат пен Крупанидхимен бірге жазылған Раоның 2010 жылғы «Applied Physics Express» журналындағы күн элементтеріндегі нанобөлшектердің әсері туралы мақаласында Матхью және басқалардың 2008 жылы «Applied Physics Letters» журналында жарияланған мақаласына өте ұқсас мәтіндер кездеседі, бірақ ол тіпті сілтеме де бермеген. Сонымен қатар, Раоның мақаласында Матхью және басқалардың зерттеулеріне ұқсас және дубликатталған суреттер бар. 20 жол бар, олар Ицкостың және басқалардың «Nanotechnology» (2009 жылғы маусымдық саны) және Heliotis et al. «Advanced Materials» (2006 жылғы қаңтар айындағы саны) мақалаларынан көшірілген сияқты көрінеді. «Nanotechnology» журналындағы тағы бір мақалада, Читара мен Крупанидхимен бірге жазылған, Хуан және оның әріптестерінің 1995 жылғы «Applied Physics Letters» журналындағы мақаласынан алты жол пайдаланылған. 2013 жылдың желтоқсанында заңгер студенті Танайя Такур және XII сынып студенті Адития Такур аға-інілі болып, Раоның «Бхарат Ратна» сыйлығына наразылық білдіру үшін Аллахабад жоғары сотының Лакхнау алқасында қоғамдық мүддеге қатысты іс қозғады. Олар «плагиаттың дәлелденген фактілері бар ғалымға ең жоғары азаматтық награда берілмеуі керек» деп мәлімдеді. Бірақ сот оларды «жариялану үшін өтініш берушілер» деп таныды. 2015 жылы сыйлықты қайтару туралы тағы бір өтініш келіп түсті, бірақ Орталық ақпарат комиссиясы оны қабылдамады. 2013 жылдың 17 қарашасында «Бхарат Ратна» сыйлығы туралы хабарланғаннан кейін өткен баспасөз конференциясында ол үнді саясаткерлерін «ақымақтар» деп атады, бұл ұлттық наразылықты тудырды. Ол: «Бұл ақымақтар [саясаткерлер] біз жасағандарға қарамастан, неге бізге сонша аз берді? Үкімет берген ақшаға біз [ғалымдар] одан да көп нәрсе жасадық» деді. Рао өзін қорғағанда, ол саясаткерлердің ғылымдағы зерттеулерді қаржыландыруға инвестицияларды елемейтінін айтқан ғана екенін мәлімдеді.
In 1987, Rao and his team published a series of four papers, of which three were in the Proceedings of the Indian Academy of Sciences (Chemical Science), Pramana, and Current Science, all published by the Indian Academy of Sciences. A report was submitted to the Society for Scientific Values that the three papers had no mention of the dates of receipt, which were normally explicitly mentioned in those journals. Upon inquiry, it was found that the paper manuscripts were actually received after the date of publication, indicating that they were backdated. The society declared the case as "Use of Wrong Means to Claim Priority." Rao and Saluru Baba Krupanidhi at the Indian Institute of Science in Bangalore, with their students Basant Chitara and L. S. Panchakarla, published a paper "Infrared photodetectors based on reduced graphene oxide and graphene nanoribbons" in the journal Advanced Materials in 2011. After publication the journal editors found sentences copied verbatim in the introduction and methodology from a paper published in Applied Physics Letters in 2010. According to Nature report, it was Basant Chitara, a PhD student at IISc, who wrote the text. An apology was issued by the authors later in the same journal. Rao said that he did read the manuscript and that it was an oversight on his part as he focused mainly on the results and discussion. yet Siddharthan opined that the reactions made by Rao and Krupanidhi were overboard. Rao and Krupanidhi publicly blamed Chitara, and denied the publication as not plagiarism. Rao had commented, "This should not be really considered as plagiarism, but an instance of copying of a few sentences in the text." He even extended the blame to Krupanidhi asserting that he had no role in it as it was written by Krupanidhi without his knowledge. His claims were not justified by the fact that he was the senior scientist and corresponding author in that publication. Written with S. Venkataprasad Bhat and Krupanidhi, Rao's paper in 2010 about the effect of nanoparticles on solar cells in Applied Physics Express contains texts that are very similar to those of a paper by Matheu et al. from Applied Physics Letters in 2008, which it did not even cite. But Rao's article contains similar study to and duplicated figures with that of Matheu et al. contains 20 unattributed lines which appear to be copied from articles by Itskos et al. in Nanotechnology (June 2009 issue) and Heliotis et al. in Advanced Materials (January 2006 issue). Another article in Nanotechnology, written also with Chitara and Krupanidhi, uses six lines from the 1995 article by Huang et al. in Applied Physics Letters. In December 2013, brother and sister Tanaya Thakur, a law student, and Aditya Thakur, a class XII student, filed a public interest litigation in Allahabad High Court, Lucknow Bench, to challenge Rao's Bharat Ratna. They asserted that "a scientist with proven cases of plagiarism shall not be presented the highest civilian award." But the court ruled them out as "filing pleas for publicity." There was another plea to revoke the award in 2015, but the Central Information Commission dismissed the petition. On 17 November 2013, at a press conference following the announcement of his Bharat Ratna, he called the Indian politicians "idiots" which caused a national outrage. He said, "Why the hell have these idiots [politicians] given so little to us despite what we have done? For the money that the government has given us we [scientists] have done much more." In his defence Rao insisted that he merely talked about the "idiotic" way the politicians ignore investments for research funding in science.