Кіріспе

Кеннет Грэмнің "Қорыққан Айдаһар" әңгімесі – Кеннет Грэмнің 1898 жылы жазған балаларға арналған әңгімесі. Алғаш рет "Арманды күндер" кітабының бір бөлімі ретінде жарияланған. Бұл Грэмнің ең танымал әңгімесі, тіпті "Арманды күндер" кітабының өзінен және 1895 жылғы "Алтын ғасыр" жинағынан да белгілірек. Оны, айдаһарды қауіпті жаратылыс емес, мейірімді тұлға ретінде бейнелейтін қазіргі заманғы көптеген әңгімелердің алғашқы үлгісі деп қарастыруға болады.

Сюжет

Бұл оқиға Оксфордширдегі Беркшир Даунс аймағында (автор тұрған және аңыз бойынша, Сент-Джордж айдаһармен күрескен жер) өтеді. Грэймнің әңгімесінде жас бала үйінің үстіндегі Даунс төбелерінде тұратын, білімді, өлеңді жақсы көретін айдаһарды кездестіреді. Екеуі дос болады, бірақ көп ұзамай айдаһарды қала тұрғындары табады, олар оны жою үшін Сент-Джорджға шақырады. Бала Сент-Джорджты айдаһармен таныстырады, және олар шайқаспаған жөн деген шешімге келеді. Соңында, олар екі жауынгердің арасында көрінеу жұдырыққа түсуді ұйымдастыруға келіседі. Екеуі жоспарлағандай, Сент-Джордж айдаһардың ұсынған жұмсақ терісіне зиян келтірмейтіндей етіп, найза тастайды, ал қала тұрғындары қуанады (бірақ барлығы емес, себебі кейбіреулері айдаһардың жеңіске шығуына тікелей тіке бастаған). Сент-Джордж содан кейін айдаһардың жақсы жағдайға келгенін жариялайды, қала тұрғындарына ол қауіпті емес екеніне сендіреді, және айдаһар халық тарапынан қабылданады.

Пікірлер

Бір ғалым бұл кітапты "тіл туралы әңгіме" деп сипаттайды, мысалы, "сауатсыз халықтың диалектісі" және "айдаһардың әдеби құштарлығы". Әңгіме сондай-ақ, кішкентай Шарлотта (Грехамның "Алтын ғасыр" романынан кейіпкер) есімді қыз бен ересек адамның қарда құпия жорғалаушылардың іздерін тауып, оларды іздеп, ақырында "Қырыққан айдаһар" туралы әңгімені айтатын адамды кездесетін бастапқы көрініспен аяқталады; Роберт Д. Сан Сучи жазып, Джон Сегал сурет салған және Инга Мур сурет салған екі қысқартылған нұсқасы бұл көріністі жоққа шығарады. New York Times газетінде Эмили Дженкинс жазған рецензияда бұл кіріспе біршама созылыңқы екені және кейбір ата-аналар балалардың назарын аударуға бола ма деп уайымдауы мүмкін екені айтылады. Дегенмен, ол толық нұсқаны екі қысқартылған нұсқадан да жақсы көреді (бірақ "Мур автордың көркем суреттемелерінің таза қуанышын сақтап қалғанын" айтады). Питер Грин 1959 жылғы Грехамның өмірбаянында, бұл әңгімені Дон Кихот сияқты сатира ретінде қарастыруға болатынын, ал кейіпкерлерді автордың өзінің әртүрлі жақтарын бейнелейтін терең деңгейде қарастыруға болатынын жазады: Сент-Джордж Грехамды мемлекеттік қызметкер ретінде бейнелейді, ол билік үшін жұмыс істейді, ал Айдаһар оның анархиялық, көркемдік және қоғамға жат жағын көрсетеді.

Мұра

Бұл оқиға 1941 жылы Walt Disney Productions компаниясының осы атпен түсірілген көркем фильмінің негізгі бөлігі болды. Бұл әңгіме Джон Раттердің музыкалық қойылымы ретінде, Дэвид Гранттың сөздерімен жазылған балалар операсы болып дүниеге келді. 1960 жылы ол Джон Райттің ойнауымен "Ширли Темпл Шоу" телехикаясында "Сент-Джордж" рөліндегі тікелей эфирлік эпизод ретінде көрсетілді. 1968 жылдың 21 наурызында Бёрр Тилстром және Кукла, Фрэн және Олли NBC телеарнасында қуыршақтарды қолданып ойнаған нұсқасын ұсынды. 1965 жылы Hanna Barbera Records әңгіменің балаларға арналған алғашқы альбомдық нұсқаларының бірін шығарды, онда Туаше Тасбақа мен Дум Дум сияқты мультфильм кейіпкерлері бейнеленген, бұл ертегіге қатысты әділетсіздік туралы заманауи аллегорияны жеткізді. 1970-1971 жылдары ол "The Reluctant Dragon & Mr. Toad Show" атты антологиялық телебағдарламаның бір бөлігі болды. 1987 жылы Cosgrove Hall Films оны Thames ITV үшін бейімдеді. 2004 жылы Candlewick Press Инга Мур салған ондаған суреттері бар сурет кітабы ретінде жариялады. 2008 жылы Тони Дитерлизи Грэмнің оқиғасына құрмет көрсету мақсатында "Кенни мен Аждаһа" кітабын жазды, екі батырдың есімдерін Кеннет және Грэм деп атады. Мексикалық "Leyendas" анимациялық фильмдері кітаптан бірнеше элементтерді пайдаланады.