Колумбияның 1991 жылғы Конституциялық конвенті: Жаңа Конституцияны әзірлеу, саяси реформалар, азаматтық бостандықтар мен наразылықты азайту мақсаты. Конституция тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1991 жылы Колумбияда конституциялық құрылтай 1991 жылғы Колумбия Конституциясын жасау мақсатымен 1991 жылдың 5 ақпанында Колумбияның Конституциялық Ассамблеясы (lang es) құрылды. Жаңа құжат еліміз бойынша қабылданғаннан кейін 1991 жылдың маусым айында ол таратылды.
1991 constitutional convention in Colombia
The Constituent Assembly of Colombia (lang es) was formed on February 5, 1991, to draft the Colombian Constitution of 1991. It was dissolved in June 1991, after the new document was adopted nationwide.
Өмірбаян
ХХ ғасырдың соңғы жартысында Колумбияның консервативтік партиясы мен Колумбияның либералдық партиясының сыртында да, ішіндегі де Колумбияның қоғамдық және саяси пікірінің көптеген түрлі салалары 1886 жылғы ескірген конституцияны қазіргі заманғы құжатқа, азаматтардың өзгеріп жатқан қажеттіліктері мен шындықтарына және олардың жағдайына сәйкес, сондай-ақ жалғасып жатқан зорлық-зомбылықты тоқтатудың жолы ретінде кеңінен реформалауға деген ниетті күшейтті. Кейбіреулер бұрынғы конституция, бірнеше түзетулер енгізілгеніне қарамастан (мысалы, 1910 жылы), енді толығымен қолданылмайды және оны прогрессивтірек құжаттың пайдасына толығымен алмастыру керек деп санайтын. Басқалары, кейбір тұрақты оң қасиеттер мен құндылықтар (мысалы, Колумбияның католик мемлекеті ретінде ашық жариялануы, оны кейбіреулер маңызды деп есептеді) болғанына қарамастан, елдің проблемаларын тиімді шешу үшін саяси плюрализм мен азаматтық бостандықтардың деңгейін арттыру қажет деп мойындады. Кез келген өзгеріске қарсы шыққандардың саны салыстырмалы түрде аз болды. Бұдан өзге, көптеген сыншылар елдің "ескі саяси элитасынан" шаршап, демалысқа мұқтаж екенін және жаңа конституция осы жағдайға қол жеткізуге көмектесерін сезінді. Халықтың өзгеріске қатысты көзқарасының жағымды болғанына қарамастан, қолданыстағы конституцияға кең ауқымды түзетулер енгізуге шақырудың көптеген алғашқы әрекеттері (әсіресе 1957 жылы генерал Густаво Рохас Пинилья басшылығымен) немесе Конституциялық жиналысты шақыру, түрлі саяси және парламенттік тартыстардың салдарынан сәтсіз аяқталды, бірақ бұл ұмтылыс толығымен жойылған жоқ. Әсіресе 1980-ші жылдары, 19 сәуір қозғалысы мен ЕПЛ сияқты партизандық топтармен бірнеше қиын бейбіт келіссөздер жүргізілген кезде, конституцияны бейбіт келісімдердің бөлігі ретінде өзгерту қажеттігі біртіндеп кеңінен қабылдана бастады. 1989 жылы Луис Карлос Галанның (содан кейін 1990 жылдың басында Бернардо Джарамилло мен Карлос Писарроның) қазасынан кейін және оның либералдық президенттік үміткер ретінде Цезар Гавириямен алмастырылуынан кейін, әртүрлі академиялық және студенттік секторлардан құралған азаматтық қозғалыс, олардың кейбіреулері бұрынғы үміткерді қолдаған, 1990 жылдың наурыз айындағы заңнамалық сайлауда міндетті емес "жетінші бюллетеньді" (séptima papeleta) қосуды ұсынды, сайлаушылардан Ұлттық Конституциялық жиналысты шақыруға қатысты пікірлерін білдіруді сұрады. Бұл ұсынысты президент Виргилио Барко Варгас үкіметі тікелей қабылдамаса да, қолдады, ал сайлау органдары дауыс санауды ресми түрде жүзеге асырған кезде, шамамен екі миллион сайлаушы "жетінші бюллетеньдерін" тапсырып, бастаманы қолдады. Бұл қоғамдық пікірдің символдық көрсетілімі Барко әкімшілігіне консультациялық процесті ресми түрде жүргізуге қолайлы мандат берді, соның салдарынан 1990 жылдың 3 мамырында ресми плебисцит өткізу туралы қаулы шығарылды, бұл қадамды Колумбияның Жоғарғы соты бекітті. Плебисцит күні 1990 жылдың 27 мамырындағы президент сайлауымен сәйкес келеді. Сайлауға қатысқан алты миллион сайлаушының бесеуі бастаманы қолдады. Жаңадан сайланған президент Сезар Гавирия, сайлаушылардың 47%-ы (шамамен 2 891 808 дауыс) таңдаған, 1990 жылдың 27 тамызында Ұлттық Конституциялық жиналысты 9 желтоқсанда сайлауға шақыратын президенттік жарлыққа қол қойды. Жоғарғы сот Гавирияның жарлығында ешқандай кемшілік таппады және болашақ Конституциялық жиналыс халықаралық шарттар мен 1990 жылы сайланған лауазымды тұлғалардың өкілеттік мерзімінің ұзақтығынан басқа барлық мәселелер бойынша еркін шешім қабылдай алатынын жариялады.
Throughout the later half of the 20th century, many different sectors of Colombian public and political opinion, both outside and inside the Colombian Conservative Party and the Colombian Liberal Party, had developed an increasing desire to extensively reform the nation's aging 1886 constitution into a more modern document, according to the changing needs and realities of the citizens and their context, as well as a way to curb ongoing violence. Some felt that the previous constitution, in spite of several amendments that had been implemented (in 1910, for example), was no longer applicable as a whole and had to be discarded in favor of a more progressive document. Others recognized that despite the presence of what they saw as some enduring positive qualities and values (such as the open proclamation of Colombia as a Catholic nation, considered as essential by some), a greater degree of political pluralism and civil liberties was still necessary in order to better address the country's problems. Apparently only a relatively small number opposed any modifications outright. In addition to all this, many critics felt that the country was exhausted of and needed a respite from what some called the "old political class", and that a new constitution would be of use in achieving that scenario. Despite a generally positive attitude towards change among the population, most of the early attempts to call for an extensive amendment of the existing constitution (notably in 1957, under General Gustavo Rojas Pinilla) or to convoke a Constituent Assembly ultimately failed because of different types of political and congressional infighting, but the aspiration never disappeared entirely. In particular, during the 1980s, as several rocky peace negotiations were carried out with guerrilla groups, such as the 19th of April Movement and the EPL, the desire to change the constitution as part of the potential peace agreements began to gradually become part of a wide national consensus. After the murder of Luis Carlos Galán in 1989 (and later those of Bernardo Jaramillo and Carlos Pizarro in early 1990) and his replacement as the Liberal presidential candidate by César Gaviria, a civic movement made up of different academic and student sectors, some of which had backed the former candidate, eventually proposed that a nonbinding "seventh ballot" (séptima papeleta) should be included in the March 1990 legislative elections, asking the electorate to pronounce itself in favor or against the future convocation of a National Constituent Assembly. This proposal was tacitly accepted by the government of president Virgilio Barco Vargas and when an informal count of the votes was authorized by the electoral authorities, some two million voters had voted in favor of the initiative by turning in their "seventh ballots". This symbolic demonstration of public opinion gave the Barco administration what it perceived as a favorable mandate in order to proceed with the consultation process in a more formal manner, and thus the execution of an official plebiscite was decreed on May 3, 1990, a move which was then authorized by Colombia's Supreme Court. The date for the plebiscite was set to coincide with the May 27, 1990 presidential elections. Five of the six million voters that participated in the elections voted in favor the initiative. The newly elected president, César Gaviria, who had been chosen by 47% of the voters (some 2,891,808 votes), signed on August 27, 1990, a presidential decree that called for the election of a National Constituent Assembly on December 9. The Supreme Court found no fault in Gaviria's decree, and unprecedentedly declared that the future Constituent Assembly would be able to freely pronounce itself on all matters, except for international treaties and the duration of the period of those officials elected during 1990.
Ассамблеяны сайлау
9 желтоқсанда жаңа Ассамблея құрамына кіретін 70 делегат сайланды. Көпшіліктің күтпегенідей, қатысу төмен болды, бар болғаны 3 710 567 дауыс берілді, сайлаушылардың шамамен 75% дауыс беруден бас тартты. Сол күні FARC базасы Каса-Вердеде (Ла-Урибе, Мета) әскерилермен бомбаланды. FARC бұрынғы екі басшылықпен келіссөздерді үзіліс-үзіліспен жүргізіп келгенімен, ахуал шиеленісіп, қауіпті жағдайға жетті, екі тарап та саяси зорлық-зомбылық, жарияланған атысты тоқтату келісімін бұзу және өзара айыптаулар тағып-тағысты. Сайланған делегаттардың 25-і Колумбиялық Либералдық партиядан, 19-ы жаңадан демобилизацияланған M 19 партизандық қозғалысынан, 11-і Консервативтік партияның оппозициялық көшбасшысы Альваро Гомес Хуртадо мен оның Ұлттық құтқару қозғалысынан, 9-ы Колумбияның басты Консервативтік партиясынан, ал жергілікті халықтардан, протестант христиандарынан және Патриотикалық одақтан әрқайсысынан екі өкіл сайланды. Бұған қоса, үкімет тағы төрт делегатты тағайындады: демобилизацияланған EPL-ден екеу, Революциялық жұмысшы партиясынан біреу және Куинтин Ламе партизандық қозғалысынан біреу. Ассамблея 1991 жылдың 5 ақпанында ашылды. Қатысушы делегаттар арасынан үш тең төраға сайланды: Либералдық партиядан Хорасио Серпа Урибе, Ұлттық құтқарудан Альваро Гомес Хуртадо және M 19 партиясынан Антонио Наварро Вольф.
On December 9, the 70 delegates that would make up the new Assembly were elected. Surprisingly for some, participation was low and only 3,710,567 votes were cast, with an abstention of nearly 75% of the electorate. The FARC base at Casa Verde, (La Uribe, Meta) was bombed by the military on that same date. The FARC had been participating on and off in negotiations with both of the preceding administrations, but the climate had turned sour and dangerous, amid which each party blamed the other for bloody acts of political violence, breaches of a declared cease fire and other mutual recriminations. 25 of the elected delegates were from the Colombian Liberal Party, 19 from the newly demobilized M 19 guerrilla movement, 11 from the Conservative Party's dissenting leader Álvaro Gómez Hurtado and his National Salvation Movement, 9 from the main Colombian Conservative Party, and two representatives each for indigenous peoples, Protestant Christians, and the Patriotic Union. Additionally, the government assigned four more delegates, two for the demobilized EPL, one for the Revolutionary Worker's Party and one for the Quintín Lame indigenous guerrilla movement. The Assembly was inaugurated on February 5, 1991. A shared tripartite co presidency was elected among the participating delegates: Horacio Serpa Uribe from the Liberal Party, Álvaro Gómez Hurtado from National Salvation, and Antonio Navarro Wolff from the M 19.
Негізгі талқылаулар
Үкімет Ассамблеяға конституция жобасының өзінің нұсқасын ұсынды, онда жаңа халықаралық стандарттар мен қағидаларға сай келетін бірнеше жаңалықтар бар еді, соның ішінде адам құқықтарының кепілдіктерін, этникалық әртүрлілікті және саяси көптіктерді маңызды идеологиялық мәселелер ретінде ашық мойындау кірді. Құжаттың түгелдей жақсы жазылмаған жерлері болды және бірден толығымен қабылданбады, бірақ оның маңызды элементтері әртүрлі делегаттар арасындағы көптеген пікірталастардың негізіне айналды. Бұған қоса, азаматтардың талқылауға қатысуы – түрлі академиялық, еңбек, әлеуметтік және саяси ұйымдар Ассамблеяға одан әрі талқылау үшін ұсынған ұсыныстар арқылы енгізілген жаңалықтардың бірі болды. Ассамблея вице-президент лауазымын да қайта орнатты.
The government presented the Assembly its own version of a draft constitution, which had several innovations that followed new international standards and principles, which included the explicit acknowledgement of human rights guarantees, ethnic diversity and political pluralism as significant ideological concerns. The entire document had rough edges and was not accepted as a whole outright, but important elements of the same became the basis for many of the debates among the different delegates. Additionally, citizen participation in the discussions was one of the new elements introduced through the propositions that different academic, labor, social and political associations presented before the Assembly for further debate. The Assembly also reestablished the position of vice president.
Экстрадициялау туралы пікірталас
Көптеген сыртқы және ішкі дау-дамайлар арасында Конституциялық Ассамблея Колумбия азаматтарын экстрадициялауға тыйым салу туралы шешім қабылдады. Бұл шешімді сынға алғандар, мұның есірткі барондарының ("экстрадициялауға болатын адамдар" деп аталған, олардың ішінде Пабло Эскобар да бар) қауіп-қорқытуларына бағыну белгісі екенін, сондай-ақ Колумбияның АҚШ-пен қарым-қатынасында шиеленіс тудыратынын айтты. Ал, қолдаушылар бұл ұлттық сезімге құрмет көрсету және елдің егемендігін сақтау жолы екенін мәлімдеді. Әсіресе, демобилизацияланған М 19 делегаттары осы пікірді қатты қолдады. Көптеген сарапшылар есірткі картелінің жеке делегаттарға қысым көрсету немесе сатып алу арқылы пікірге әсер етуге тырысқандығына дәлелдер бар екенімен келіседі, бірақ олардың нәтижеге тікелей және бір жақты жауапты екеніне сенбейді. Дегенмен, кейбіреулер бәсекелес пікірде болып, экстрадицияны жоюда кінәні олардың мойнына жүктейді. Бұл тыйым 1997 жылдың қараша айында алынып тасталды, бірақ қайта енгізілген экстрадиция шарттары оның бұрынғы қылмыстарға (1997 жылға дейін жасалған) қолданылмауын көрсетті.
Amid much controversy, externally and internally, the Constituent Assembly decided in favor of prohibiting the extradition of Colombian nationals. Critics of this decision considered that the move was a sign of submission to the threats of drug lords (the so called "extraditables", which included Pablo Escobar) and would create friction in Colombia's relations with the United States, while those in favor alleged that it was a concession to nationalism and a way to respect the country's own sovereignty. In particular, the demobilized M 19 delegates strongly held this position. Most observers would tend to agree that there is evidence of the drug cartel's intention of influencing the debate by trying to pressure or buy off individual delegates, but not of their being directly and unilaterally responsible for the outcome. Others would tend to disagree and place the blame for the removal of extradition on their shoulders. This prohibition was lifted in November 1997, but the newly reintroduced terms for extradition indicated that its application could not be retroactive (for crimes committed before 1997).
Конгресс тоқтатылуы
Конституциялық жиналыс, ақырында, бақылаушылардың «ескі саяси топ» деп атаған топтарының кез келген заңнамалық қайта реформасын болдырмау үшін Колумбия Конгресін тарату қажеттігіне келісімге келді. Конгресс мүшелерінің көпшілігі бұл қадамға қарсы болды, ал бірнеше заң шығарушылар кінәні демобилизацияланған М19 мүшелеріне таңды, бірақ олар ғана бұл шешімді қолдаған жоқ. 1991 жылдың 8 маусымында президент Сезар Гавирия және Ассамблеяның үш тең төрағасы Колумбия Либералдық партиясының жетекшісі Альфонсо Лопес Микельсенмен бұл мәселе бойынша «келісімге» келді, оның партиясы Конгрестің 59%-ын және Конституциялық жиналыстың 35,7%-ын құрады. Келісім бойынша Конгресс таратылды, бірақ Ассамблея делегаттары жаңа сайлауда кандидат ретінде қатыса алмайды, сондай-ақ кем дегенде бір жыл бұрын отставкаға кетпеген мемлекеттік қызметкерлер де, 14 маусымға дейін отставкаға кетпеген жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер де қатыса алмайды. «Келісім» оған қарсы сот шараларын болдырмау үшін «ұсыным» ретінде жарияланды (мұндай «келісімдер» бұрынғы басшылықтарда конституцияға қайшы деп танылған жағдайлар болған). «Ұсыным» Конституциялық жиналыста бекітілді және оның заңдық күшін қамтамасыз ететін уақытша конституциялық заңға айналды. Жаңа конституция бойынша 6 қазандағы сайлаулар өткізілгенге дейін заң шығарушылық кеңістікті толтыру үшін 4 шілдеде Ассамблея 36 мүшеден тұратын (олардың жартысы Ассамблея делегаттары болуы мүмкін) Арнайы комиссияны немесе «Congresito» («кішкентай Конгресс») уақытша заң шығарушы органы ретінде тағайындады. Арнайы комиссия 1991 жылдың 15 шілдесінен 4 қазанына дейін және 1 қарашадан 1 желтоқсанға дейін екі рет отырыс өткізді.
The Constituent Assembly eventually reached the conclusion that the revocation of the Colombian Congress was a necessity, in order to prevent any possible legislative counter reform by sectors of what was termed by observers as the "old political class". Most of Congress was logically against this move, and a few legislators placed the blame on the demobilized M 19 members, though they were not the only ones in favor of the decision. On June 8, 1991, president César Gaviria and the three co presidents of the Assembly reached an "agreement" on the matter with the Colombian Liberal Party's leader, Alfonso López Michelsen, whose party represented 59% of Congress and about 35.7% of the Constituent Assembly. It was agreed that Congress would be revoked, but that the Assembly delegates would not be able to participate as candidates in the new elections, in addition to any public officials that had not resigned at least one year before, nor would any high government officials that did not resign by June 14. The "agreement" was publicly presented as a "recommendation", in order to prevent possible legal action against it (there were precedents of such "agreements" being declared unconstitutional under previous administrations). The "recommendation" was approved by the Constituent Assembly and became transitional constitutional law, which secured its legal applicability. A provisional legislative body, the Special Commission or "Congresito" ("small Congress") of 36 members (half of which could be Assembly delegates) was designated on July 4 by the Assembly, to fill the legislative vacuum until the October 6 elections could take place under the new constitution. The Special Commission sessioned twice, from July 15 to October 4 and from November 1 to December 1, 1991.
Жиынның аяқталуы
1991 жылғы 4 шілдеде жаңа Конституция жарияланды, содан кейін Ассамблея өзін таратып жіберді.
The new constitution was proclaimed on July 4, 1991, and the Assembly dissolved itself shortly after that event.