Кіріспе

Вестминстердегі бұрынғы үй Карлтон үйі, кейде Карлтон сарайы деп те аталатын, Вестминстердегі үй, ең әйгілісі Джордж IV патшаның қаладағы резиденциясы болған, әсіресе регенттік дәуірде және ханзада-регент болған кезінде. Ол Палл Моллдың оңтүстік жағына қарап тұрды, ал оның бақтары Лондонның Сент-Джеймс ауданындағы Сент-Джеймс паркімен шектесетін болған. Қазір Карлтон Хаус Террасымен ауыстырылған бұл үйдің орналасқан жері Джон Нэштің Регент көшесі, Портленд Плейс және Парк алаңы арқылы Сент-Джеймстен Регент паркіне дейінгі салтанатты жолын құруға негізгі себеп болды: Төменгі Регент көшесі мен Уотерлоо алаңы бастапқыда оның бас кіреберісіне келетін жолды жасау үшін салынған.

Тарих

1709 жылы Генри Бойль үшін бұрынғы үй қайта салынды, ол 1714 жылы барон Карлтон атанды және оны сәулетші Лорд Берлингтонға мұра етті. Берлингтон 1732 жылы оны Уэльс принці Фредерикке сатты, ол үшін Уильям Кент бақ жасады. Фредериктің жесірі, Уэльс ханшайымы Аугуста үйді кеңейтті. 1783 жылы Фредериктің немересі, Уэльс принці Джордж Карлтон үйіне иелік етіп, оны жөндеуге 60 000 фунт стерлинг алды. Принц үйді сәулетші Генри Холланд 1783 және 1796 жылдар аралығында қайта салдырды. 1802 жылы Принц-Регент пен Генри Холланд ажырасқан кезде Карлтон үйі кең және сәнді резиденцияға айналды, көптеген елдерде оны сарай деп атауға болар еді. 1780 жылдардан бастап ол Сент-Джеймс және Бэкингем үйіндегі принцтің ата-анасынан гөрі жарқыраған баламалы сарайдың орталығы болды. Ол Регент болғаннан кейін үй өзгертілді және одан да көп мақсатта сарай ретінде пайдалану үшін қайта безендірілді. 19 маусымда 1811 жылы Регент XVIII Людовик пен қуылған француз корольдық отбасын құрметтеу үшін, бірақ негізінен өзінің Регенттігін құруды тойлау үшін үлкен қабылдау ұйымдастырды. Сарайдағы ең сәнді пәтерлердің бірі - 1816 жылы ханшайым Шарлоттаның Саксен-Кобург принці Леопольдке үйленген қызыл қонақ бөлмесі болды. 1820 жылы әкесі III Георг қайтыс болғаннан кейін, Принц-Регент IV Георг корольі болды. Мұрагерлік туралы алғашқы жариялау Карлтон үйінің баспалдағында жасалды. Шатырдың бөлшектері 1783 жылдан 1785 жылға дейін лондондық мүсінші Томас Картер Кенже қосты. Карлтон үйінің құрылысы 1785 жылдың соңында Уэльс принцінің қарызының өсуіне байланысты тоқтады, оның миссис Фицгербертпен құпия некесінен кейін төленбеген шоттары 250 000 фунт стерлингке жетті. Парламент Карлтон үйіндегі шығындардың артуын тексеру және жобаны аяқтау үшін қанша қаражат қажет екенін бағалау үшін комиссия тағайындады. 1787 жылдың мамыр айында Уэльс принці әкесі III Георг патшаға келіп, үйді аяқтау үшін ақша беруін сұрады. 1787 жылдың жазында 60 000 фунт стерлинг бюджетпен жұмыс қайта басталғанда, бұл Париждік марксанд-мерсиер Доминик Дагеррдің дизайндық қадағалауымен Францияның көптеген жетекші жиһаз жасаушылары мен шеберлерінің көмегімен болды. Аяқталғаннан кейін Карлтон үйінің ұзындығы шамамен 62 метр (202 фут), ал тереңдігі 40 метр (130 фут) болды. Қонақтарға қорынттық бағаналары бар гексастиль портик арқылы кіруге болатын. Ғимараттың ерекшелігі - қонақтар негізгі қабаттан кіретін, бұл сол кездегі Лондонның көптеген сарайлары мен үйлерінен өзгеше, олар төменгі қабатты (немесе рустик) және басты қабатты ұстанатын палладиандық архитектуралық тұжырымдамаға сәйкес келетін. Фойеден қонақтар екі қабатты, жоғарғы жағында сары мрамордан жасалған ионикалық бағаналармен безендірілген кіреберіс залына кіретін. Залдың артында сегізбұрышты бөлме де болды. Сегізбұрышты бөлме оң жағында үлкен баспалдақпен, сол жағында ауламен шектеліп, ал алдында негізгі бөлме орналасқан. Алдыңғы бөлмеге кіргеннен кейін келушілер сол жаққа Уэльс принцінің жеке пәтерлеріне немесе оң жаққа ресми қабылдау бөлмелеріне: Тақ бөлмесі, қонақ бөлмесі, музыка бөлмесі және ас бөлмесіне бұрылатын. Төменгі қабатта төменгі төбелі бөлмелер жиынтығы, оның ішінде готикалық асхана, принцтің кітапханасы, қытайлық қонақ бөлмесі және құйма темір мен боялған шыныдан жасалған тік готикалық консерватория болды. Бұл бөлмелер жиынтығы бүктелген есіктермен жабдықталған, олар ашылған кезде консерваторияда аяқталатын сегіз бөлмеден тұратын енфиладаны құрады, бұл бірде бүкіл ұзындығын бір қонақасы үстелі ретінде орнатуға мүмкіндік берді. Жергі қабаттағы бөлмелер тікелей сауда орталығына қараған баққа шығатын, оның көркейту схемасы сәнді дизайнер Хамфри Рептонның жобасына сәйкес келген. Уильям Кенттің бақшасының бұрынғы дизайны принцтің әжесі, принцесса Августа үшін жасалды, бірақ ол алынып тасталды. Француздық сәндік және жиһаздардан басқа, Карлтон үйінде өнер туындылары жинағы ілінеді, олардың көпшілігі принц жинаған, қазір олар Корольдік коллекцияда сақталады. Принц Рейнольдс, Гейнсборо және Стаббс сияқты заманауи суретшілерді қолдады. Гертфордтың үшінші маркизі мен сэр Чарльз Лонг өзінің өнер кеңесшілері ретінде әрекет еткен принц сонымен қатар Рембрандт, Рубенс, Ван Дайк, Куйп және Ян Стиннің ескі шеберлерінің суреттерін сатып алды. 1816 жылы Карлтон үйінің түгендеуінде Мемлекеттік бөлмелерде 136 сурет, Уэльс принцінің жеке пәтерінде тағы 67 сурет және үйдің басқа бөліктерінде тағы 250 сурет тіркелді.

Құру

Әкесінің қайтысынан кейін жаңа король Джордж IV Карлтон үйінен Бэкингем үйін қайта жаңартуға және оны Лондонның негізгі резиденциясы ретінде кеңейтуге көшті. Бұл Реджент көшесінің жоспарына енгізілген өзгерістермен бірге орын алды. Реджент көшесін сауда орталығымен байланыстыру мақсатында Карлтон үйі, оған жұмсалған үлкен және даулы қаржыға қарамастан, толығымен бұзылды. Оның орнында Йорк герцогының сатылары мен екі Карлтон Хаус террасасы тұр. Үйдегі жиһаздың, кілемдердің және өнер туындыларының көп бөлігі қайта аталған Бэкингем сарайына немесе басқа да корольдік резиденцияларға көшірілді. Көптеген сәулеттік элементтер қайта қолданылды, себебі сол кезде Бэкингем сарайы және Виндзор қамалы сияқты бірнеше корольдік резиденциялар салынып немесе жаңартылып жатты, алайда Корольдік резиденциясы және, мүмкін, Брайтон павильоны да элементтер алған болуы мүмкін. Бэкингем сарайында орнатылған мұржалардың бөліктері Карлтон үйінен келгендігі анықталды, сондай-ақ Виндзор қамалындағы көптеген есіктер де сол үйден алынған. Трафальгар алаңындағы жаңа Ұлттық галереяның құрылысына жұмсалатын шығындарды азайту үшін Карлтон үйінің сыртқы бағаналарының негіздері мен капительдері шығыс және батыс кіреберістердегі портиктер үшін қайта пайдаланылды, өйткені бағаналар Сент-Джеймс паркінде сақталғанда нашарлаған еді. Үйдің атауы Карлтон үйінің бюросы түрінде сақталған, оның тура тік аяқтары фриздегі шумақтарымен және артына оралған, шумақтар қатарымен жабдықталған үстел құрылымымен ерекшеленеді. Атауы сол заманға тән және 1797 жылы Gillow жиһаз жасау фирмасының ішкі есеп кітаптарында суретпен бірге тіркелген. Принц-регенттің Карлтон үйінде пайдалануы үшін жасалған түпнұсқасы әлі анықталған жоқ.

Мәдени сілтемелер

Оскар Уайльд өзінің 1890 жылғы «Дориан Грейдің суреті» романында Карлтон Хаусқа сілтеме жасайды. 11-тарауда, кейіпкер ата-бабаларының суреттерін қарап отырып, «Екінші лорд Беккенхем туралы не деуге болады, ол Принц-регенттің ең шалқа құлаған күндеріндегі серігі еді [т] әлем оны жаман атпен белгілі деп қарады. Ол Карлтон Хаустағы тойларды ұйымдастырды». Карлтон Хаус 1979 жылғы «Принц-регент» телесериалының бірінші эпизодында еске алынады, онда Джордж IV, сол кезде Уэльс принці (Питер Иган сомдаған), Генри Холландқа оны қайта жаңартуға тапсырыс береді. Патша Георг III принцтің Германияға барып, әскери білім алуына рұқсат бермеген кезде, ол Холландқа Карлтон Хаусты ешқандай шығынға қарамастан және әкесінің тілегін ескермей, зәулім түрде жаңартуды бұйырады. Бернард Корнвеллдің «Шарптың полкі» романында басты кейіпкер Карлтон Хаус ішінде Принц-регентке таныстырылады.