Кіріспе

Лондондағы жаяу өтетін алаң, Ұлыбритания.

Лестер алаңы (/audio=Leicestersq.ogg/'/l//ɛ//s//t//ɚ/ LESTər) – Англияның Лондон қаласының Вест-Энд аймағында орналасқан жаяу өтетін алаң. Ол 1670 жылы Лестер алаңдары деп аталды, бұл атау жақында салынған Лестер үйінің құрметіне берілді, ал ол үй Лестердің 2-ші графы Роберт Сиднидің есімімен аталған. Бастапқыда алаң тұрғын үйлермен құрылған, онда Фредерик, Уэльс ханзадасы, сондай-ақ суретшілер Уильям Хогарт және Джошуа Рейнольдс тұрған. 18-шы ғасырдың соңында Лестер үйі бұзылып, сауда орталықтары пайда болғаннан кейін, алаң ойын-сауық орталығына айналды. 19-шы ғасырда ірі театрлар салынды, олар келесі ғасырдың ортасында кинотеатрларға айналдырылды. Лестер алаңында Odeon Luxe Leicester Square және Empire, Leicester Square сияқты ұлттық маңызы бар кинотеатрлар орналасқан, олар көбінесе фильмдердің премьераларын өткізу үшін пайдаланылады. Жақын жердегі Принс Чарльз кинотеатры культты фильмдер мен марафондық көрсетілімдерімен танымал. Алаң әлі де туристерді қызықтырады және Қытай Жаңа жылы сияқты іс-шараларды қабылдайды. Алаңның ортасында әрқашан саябақ болған, ол бастапқыда жалпы пайдаланудағы жер болған. Саябақтың тағдыры ғасырлар бойы өзгеріп, 19-шы ғасырдың ортасында бірнеше рет иесі ауысқаннан кейін тозуға жақын болды. Ол Альберт Гранттың басшылығымен қайта жаңартылды, соның ішінде төрт жаңа мүсін мен Уильям Шекспирдің фонтаны салынды. 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына дайындық барысында алаң 15 миллион фунт стерлингтен астам қаржыға кеңінен жөнделді және қайта жаңартылды.

География

Аянт солтүстік жағынан Лизл көшесімен, шығыс жағынан Чаринг Крос Роудпен, оңтүстік жағынан Оранж көшесімен, батыс жағынан Уиткомб көшесімен шектелген аумақта орналасқан. Алаңның ортасындағы саябақ солтүстік жағынан Кранборн көшесімен, шығыс жағынан Лестер көшесімен, оңтүстік жағынан Ирвинг көшесімен және батыс жағынан Лестер алаңы деп аталатын жол бөлігімен шектеледі. Ол Вестминстер қаласының ішінде, Трафальгар алаңынан солтүстікке қарай, Пикадилли циркінен шығысқа қарай, Ковент-Гарденнен батысқа қарай және Кембридж циркінен оңтүстікке қарай орналасқан. Ең жақын Лондон метро станциясы 1906 жылы ашылған. Лондонның 24, 29 және 176 автобус бағыттары жақын жердегі Чаринг Крос Роудтан өтеді. Лестер алаңы сонымен қатар айналасындағы ауданды атау ретінде де қолданылады, ол шамамен Ковентри көшесі, Кранборн көшесі, Чаринг Крос Роуд және Сент-Мартин көшесімен сәйкес келеді. Бұл Bear Street, Haymarket, Hobhouse Court (Сэр Джон Кэм Хобхаус атымен), Hunt's Court (Сэмуэль Хант атымен, 17 ғасырдың ағаш шебері және жалға алушысы), Ирвинг көшесі (актер Генри Ирвинг атымен), Оранж көшесі (Уильям III, Оранж ханзадасы атымен), Оксендон көшесі (Сэр Генри Оксенден, 1-ші баронет атымен), Пэнтон көшесі (жергілікті жылжымайтын мүлік сатушысы Томас Пэнтон атымен) және Трафальгар алаңын қамтиды.

16-18 ғасырлар

Қазіргі Лестер алаңы орналасқан жер бұрын Вестминстер аббаттығының және Бомонт отбасының меншігінде болған. 1536 жылы Генрих VIII алаң төңірегіндегі жерді өзіне қаратып алды, ал қалған бөлігі келесі жылы корольге берілді. Алаң 1630 жылы осы жерді сатып алған Лестердің 2-ші графы Роберт Сиднидің құрметіне аталған. 1635 жылы ол солтүстік жағында үлкен үй, Лестер үйін салды. Одан кейін үйдің алдындағы аумақ қоршалды, бұл Сент-Мартин-ин-зе-Филдс приходының тұрғындарын бұрынғы ортақ жерді пайдалану құқығынан айырды. Приходтан шыққан адамдар король Карл I-ге шағымданды, ол төрелік ету үшін үш патша кеңесінің мүшесін тағайындады. Лорд Лестерге өзінің жерінің бір бөлігін (кейін Лестер алаңы деп аталды) приходтың тұрғындарына ашық қалдыру бұйырылды. Алаң Лестер үйінің оңтүстігіне салынды және 1670 жылдары дамыды. Бұл аудан бастапқыда толығымен тұрғын үйлерден тұрды, олардың құрылысы жақын жердегі Палл Молл сияқты стильде салынған. 1687 жылы алаңның солтүстік бөлігі Соходағы Сент-Анн приходының құрамына кірді. 1728 жылы Лестердің 7-ші графы мүлікке ие болды, ал 1742 жылдан 1751 жылы қайтыс болғанға дейін Уэльс принці Фредерик және оның әйелі, принцесса Августа осы жерде тұрды, 1771 жылға дейін де осылай болды. Бастапқы жобаның сызбалары сэр Джон Соан мұражайында сақталады, ал 1790 жылы Уильям Ходжестің салған аяқталған дизайнды бейнелейтін картинасы Лондон мұражайына тиесілі.

19 - 21 ғасырлар

19 ғасырда Лестер алаңы ойын-сауық орны ретінде танымал болды, онда Уайлдтың Ұлы глобусы сияқты дәуірге тән көптеген көңіл көтеру орындары болды. Бұл глобус 1851 жылғы Ұлы көрмеге арналып салынған және Жердің алып картасын ұстаған. Жаңа Ковентри көшесінің салынуы алаңға көліктердің келуін жеңілдетті, нәтижесінде жеке тұрғын үйлер дүкендерге, мұражайларға және көрме орталықтарына айналды. 1683 жылы Айлсберидің 2-ші графы Томас Брюс үшін салынған Савил үйі (№5–6) сол кезде мұражайға айналып, 1865 жылы өрттен қирады. Оның орнына Империя театры салынды. 1854 жылы алаңның шығыс жағында Альгамбра театры салынды. Екі жылдан кейін, бастапқы иесі Эдвард Кларк банкрот болғандықтан, ол уақытша жабылды, бірақ 1858 жылы Альгамбра сарайы ретінде қайта ашылды. «Қара бүркіт – сұлулықтың аты» атты қойылымды көруге Виктория патшайымы мен оның отбасы келгеннен кейін театр үлкен танымалдылыққа ие болды. 1882 жылы өртеніп, келесі жылы қайта ашылды. 20 ғасырдың басында театр балетке арналған танымал орынға айналды. 1936 жылы ол бұзылып, орнына Одеон кинотеатры салынды. Империя театры 1881 жылы Савил үйінің бұрынғы орнында ашылды, бірақ онжылдықтың соңына дейін қиындықтарға тап болды және уақытша жабылды. Театр жоғары сыныптағы әйелдердің жиі келуімен танымал болды, ал 1894 жылы Лондон округтік кеңесі жоғарғы балкондағы серуендеу жолын қайта жаңартуға бұйрық берді. Сол кездегі Sandhurst Royal Military Academy-нің курсанты, жас Уинстон Черчилль, балконда кіруге жол бермеу үшін орнатылған кенепті экрандарды жоюға көмектесті. Театр 1927 жылы жабылды, оның орнына Империя кинотеатры салынды. «Наразылықтың қысы» кезінде, биліктегі Еңбек партиясы кәсіподақтардың талаптары мен экономиканың құлдырауымен күрескен кезде, қоқыс жинаушылар 1979 жылдың қаңтарында ереуілге шықты. Лестер алаңы іс жүзінде қоқысқа толы орынға айналды, сондықтан оған «Фестер алаңы» деген лақап ат берілді. 1980 жылдары алаң жаяу жүргіншілерге арналған аймаққа айналдырылып, барлық көлік қозғалысы тоқтатылды. Қазір алаңға тауарлар мен жеткізулерді арнайы тағайындалған маршалдар бақылайды. 21 ғасырдың басында Вестминстер қалалық кеңесі алаңның түнде тым қауіпті екеніне алаңдады және театрлар мен кинотеатрлардың дамуын ынталандыру және түнгі клубтардың танымалдылығын азайту үшін оның бөліктерін бұзуды жоспарлады. 2010 жылы Лондон мэрі Борис Джонсон ұсынған «Ұлы ауада» жобасының аясында Лестер алаңында кең ауқымды қайта құру жұмыстары жүргізілді. Жақсартулардың қатарында гранит плиткамен жабу және Шекспир мүсінінің айналасындағы су нысаны болды.

Бақ алаң

Аянттың ортасында бастапқыда Ламмас күні (12 тамыз) киім жуу және мал бағу сияқты жалпы пайдалануға арналған шағын саябақ орналасқан. Лестер графы осы жерді сақтауға міндетті болды, ол алаңның қалған бөлігінен қоршаумен бөлінген. 1808 жылы бақты Лестер иелігі Чарльз Элмске 210 фунт стерлингке (1808 жылы 210 фунт стерлинг қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең) сатты, ол оны күтпеді. Меншік бірнеше рет ауысты, 19 ғасырдың бірінші жартысында Роберт Баррен (1822 жылы Элмс қайтыс болғаннан кейін), Джон Индервик (1834 жылы), Хайам Хайамс және Эдвард Мокшей (1839 жылы) иелігіне өтті. Баққа көңіл бөлмеді, ол қатты тозып, қирады. 1848 жылы жерді Түлк пен Мокшей ісі қарастырылды. Жердің бұрынғы иесі Мокшей ғимарат салуға тыйым салатын келісімге келді, бірақ заң бастапқы келісімшартпен таныс болмаған сатып алушыларды кейінгі уәделермен байланыстыруға рұқсат бермеді. Сот Лорд Коттенхэм жердің болашақ иелері ескерту (нақты немесе болжамды) қағидасына сәйкес, белгілі бір әрекеттерден бас тарту туралы уәделермен байланысты болуы мүмкін деп шешті. Әйтпесе, сатып алушы бастапқы уәдеге қайшылық келтіру үшін жерді өзіне қайта сата алады. Джеймс Уайльд 1849 жылы Үлкен глобусты орнату үшін бақтың активтерін Түлк пен Мокшейдің мұрагерлерінен сатып алды. Сатып алғаннан кейін архитектор Джеймс Ноулз саябақты қайта жобалады. Ортасында дельфиндермен қоршалған Уильям Шекспирдің мүсіні орнатылды. Саябақтың төрт бұрышында алаңда тұрған әйгілі бұрынғы тұрғындардың бюстері орналасқан: ғалым сэр Исаак Ньютон (Уильям Кальдер Маршалл салған), Корольдік академияның бірінші президенті сэр Джошуа Рейнольдс (Генри Уикс салған), хирургияның негізін қалаушы Джон Хантер (Томас Вулнер салған) және суретші Уильям Хогарт (Джозеф Дурхам салған). Меншік құқығы 1933 жылы Вестминстер қалалық кеңесіне берілді. Онда ең көп орындықты кинотеатр бар (800 орын). Аянт Лондондағы фильмдердің премьерасы үшін ең қолайлы орын және жыл сайын Лондон кинофестиваліне төңкерілді. Голливудтағы Грауманның қытай театры сияқты, алаңға киножұлдыздардың есімдері мен қолтаңбалары бар еденге орнатылған тақталар орнатылған. 2010-2012 жылдардағы жөндеу жұмыстары кезінде көптеген тақталар алынып тасталды, бұл оларды әлі де сол жерде табады деп күткен туристерді шатастырды. Лестер сквер театры жақын маңдағы Лестер скверінде орналасқан. Ол 1955 жылы шіркеу ретінде салынған, содан кейін Нотр-Дам залы, содан кейін 1960 жылдары танымал жанды музыка ортасы болған Каверна қаладағы. Ол 2002 жылы театр болып өзгертілді, ал 2008 жылы Лестер сквер театры ретінде қайта жаңартылды. 1980 жылдан бері алаң TKTS (алғашқыда Ресми Лондонның жарты бағалы театр билеттері кабинасы деп аталған) үйі болып табылады. Сол күні және апта бойы Вест-Эндте өтетін театр қойылымдарына билеттер дүкеннен едәуір жеңілдікпен сатылады. Дүкеннің танымалдылығы батыс жағындағы шоуларға жарты бағалы билеттерді жарнамалайтын басқа дүкендердің пайда болуына себеп болды. Ресми Лондон театрларының нұсқаулығында осы дүкендерден билет алудан аулақ болу ұсынылады, өйткені олар ресми емес және Билет агенттері мен сатушылар қоғамының (STAR) логотипін қамтымайды. Аянтта "Ипподром" казиносы орналасқан. 2012 жылы 40 миллион фунт стерлингке жаңартылғаннан кейін, ғимарат қазір 2000 адамды қабылдай алады. Global Radio компаниясының штаб-пәтері Лестер скверінің шығыс жағында, №30-да, Odeon кинотеатрына жақын орналасқан. Ғимаратта Capital, Capital Xtra, Classic FM, Gold, Heart, LBC, Smooth Radio және Radio X радиостанциялары орналасқан.

Кинотеатрлар

Одеон Лестер алаңы, алаңның шығыс жағын билейтін кинотеатр, көптеген фильмдердің тұсаукесерін қабылдайды. 1937 жылы ашылған кинотеатрдың бастапқы сыйымдылығы 1683 адамды құрады, олар шеңбер және партерге орналастырылған, бірақ 2018 жылы жаңартудан кейін 800-ге дейін азайтылды. "Империя" 1962 жылы есігін ашты. Бұрын алаңдағы ең ірі кинотеатр болған, бірақ 2013 жылы IMAX экранына орын беру үшін бөлінді. Оңтүстік жағында орналасқан "Одеон Вест-Энд" 1930 жылы ашылды. Ол көбінесе тұсаукесерлерге пайдаланылмады және 2014 жылы бұзуға белгіленді, оның орнына екі экранды кинотеатры бар он қабатты қонақ үй салынуға тиіс болды. Вестминстер қалалық кеңесі жаңартудан кейін 400 жаңа жұмыс орны ашылатынын хабарлады. Солтүстік жағында, солтүстік-шығыс бұрышының жанында орналасқан Vue West End, 2006 жылы "Тауық кішкентай" (Chicken Little) фильмін 3D форматында көрсеткен Еуропадағы алғашқы кинотеатр болды. Алаңнан батысқа қарай, Пантон көшесінің оңтүстік жағында Одеон Пантон көшесі орналасқан. Алаңның солтүстігіндегі Принс-Чарльз кинотеатры 1962 жылы "спутниктік тарелка" дизайнымен ашылды, онда көрермендер сахнаға қарайтын. Кинотеатр 1970-ші жылдары порнографиялық және эротикалық фильмдер көрсетуімен танымал болды, соның ішінде "Эммануэль" (1974) фильмі де бар. Кейін ол "Қорқынышты Рокки" (The Rocky Horror Picture Show, 1975) және "Музыканың дыбысы" (The Sound of Music, 1965) фильмінің ән айтатын нұсқасы, сондай-ақ Маппеттердің барлық жеті фильмін қатарынан көрсету сияқты культты фильмдерді көрсетуге арналған сүйікті орынға айналды. Бағалары алаңдағы негізгі кинотеатрларға қарағанда әлдеқайда арзан; 2013 жылы Принс Чарльз кинотеатрында жаңа фильмге билеттің бағасы 10 фунт болса, Одеон кинотеатрында 24 фунтқа сатылды. Лестер алаңының киномен тығыз байланысы болғандықтан, "Алаңдағы сахналар" (Scenes in the Square) атты кино тақырыбындағы мүсіндер тізбегі орнатылды. 2020 жылдың ақпан айында киноның соңғы 100 жылдығына арналған сегіз мүсін орнатылды, олар: Лорел мен Харди, Мэри Поппинс, Бэтмен, Багс Банни, Джин Келли сомдаған Дон Локвуд, Паддингтон аюы, Мистер Бин және Керемет әйел. 2021 жылдың маусым айында HBO телесериалы "Тәңірлер ойыны" (Game of Thrones) бойынша Темір Тақ мүсіні ашылды, осы оқиғаның бірінші эпизоды жарық көргенге 10 жыл толуына орай.

Басқа көрікті жерлер

Лестер алаңы – Қытай Жаңа жылына арналған шараларды өткізетін Вест-Эндтегі бірнеше орындардың бірі. Мерекелік шараларды Лондонның қытай қауымдастығы ұйымдастырады және олар жаңа жылдың алғашқы жексенбісінде өтеді. Шараларға музыка, акробатика және билер кіреді. 2015 жылы мерекеге 1000-нан астам адам қатысты, бұл Ұлыбританиядағы осы сияқты ең ірі шара болды. Олардың ішінде арыстан билері, Қытай мәдениетінің көрсетілімі және барабан шоуы болды. Шафтесбери даңғылы мен Чаринг-Кросс жолы арқылы шеру жақын жерде өтті. Корольдік стоматологиялық аурухана мен мектеп 1874 жылдан 1901 жылға дейін 40–41 нөмірде, ал 1901 жылдан 1985 жылға дейін 31–36 нөмірде орналасқан. Кейін ғимарат Хэмпшир қонақ үйі ретінде қайта жаңартылды. Ағылшын тілі мектебі 1992 жылдан 2015 жылы жабылғанға дейін Лестер алаңында жұмыс істеді. Ол жұмыс істеген жылдары 25 000-нан астам студентті оқытты. 2016 жылдың қараша айында Лестер алаңындағы 3, Swiss Court мекенжайында әлемдегі ең үлкен Lego дүкені ашылды. Ашылу салтанатында 200 000 Lego кірпішінен жасалған Биг-Беннің үлкен макеті таныстырылды. 2022 жылы Burger King Лестер алаңында өзінің алғашқы етсіз мейрамханасын ашатынын хабарлады. Мейрамхана 14 наурыздан 10 сәуірге дейін жұмыс істеуге жоспарланған.

Инфрақұрылым

Вест-Эндтің бас электрлік подстанциясы алаңның астында орналасқан. Подстанцияға баратын электрлік кабельдер үлкен туннель арқылы өтеді, ол Лестер алаңында аяқталады және Уимблдоннан басталады, Плуг Лейн көшесінде, бұрынғы «Уимблдон Ф.К.» футбол клубы стадионының артында, ал одан бұрын кабельдер жер үстімен жүреді.

Мәдени сілтемелер

1726 жылы анатомист Натаниел Сент-Андре Мэри Тофттан, №27 Лестер алаңында тұратын әйелден қоян тудырғанын мәлімдеді. Бұл оқиға Лондон қаласы бойынша кеңінен таралып, король Георг I және Корольдік қоғам президенті Ханс Слоанның қызығушылығын оялды. Бірақ, кейіннен әйелдің жасырын түрде қоян сатып алмақ болғаны анықталды, және оқиғаның жалған екені белгілі болды. Лестер алаңы, «Типперриге дейін ұзақ жол» әнінің мәтінінде, жақын орналасқан Пикадилли көшесімен бірге еске алынады, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерлер арасында танымал болған. Соғыс жылдарында Рульбен тұтқындар лагерінің британдық тұтқындары алаң туралы ән жазып, былай деп айтқан: «Бұл шурақты барынша айқайлаңыз. Лестер алаңындағы адамдар біздің ешқашан көңілсіз қалмайтынымызды естісін деп тілейміз». Аталған алаң бірнеше рок және поп-топтардың әндерінде де кездеседі, мысалы, The Rolling Stones тобының «Cocksucker Blues» (1970), Jethro Tull тобының «Jeffrey Goes To Leicester Square» (1969) альбомында, Red Hot Chili Peppers тобының «Emit Remmus» (1999) альбомында, Saint Etienne тобының «He's on the Phone» (1995) және Rancid тобының «Leicester Square» (1998) әндерінде. The Clash тобының 1980 жылғы «Sandinista!» альбомындағы «Something About England» әнінде «Типперриге дейін ұзақ жол» әніне сілтеме жасалып, Лестер алаңы да еске алынады. Лестер алаңы, Ковентри көшесі және Пикадилли көшесімен бірге британдық «Монополия» ойынындағы үш алаңның бірі болып табылады. Дизайнерлер Виктор Уотсон мен Мардж Филлипс тақтаны сенбі күні кешкі ойын-сауық ретімен құрастырды: Лестер алаңында фильм көру, Ковентри көшесінде тамақтану және Пикадиллидегі қонақүйде демалу.

Айтуға

Лестер сөзінің соңында "честер" жұрнағы бар, ол көбінесе жеңілдетілген нұсқада айтылады, сондықтан бұл интуицияға қарсы келеді және британдық ағылшын тілінің ерекшелігі болып табылады. Premier Inn компаниясының мәліметі бойынша, Лестер алаңы Ұлыбританияда туристер ең көп қате айтқан жер болып саналады, әдетте "/l/aɪ/'/tʃ/ɛ/s/t/ər/" ("Ли-честер") алаңы деп айтылады.