Фильмдердегі үзділіктік монтаж: уақыт пен кеңістік байланыстылығы
Continuity editing
Фильмдерде монтаж: үздіксіздік монтажы – оқиғаның уақыт пен орын тұрғысынан ағынына назар аудару үшін кадрларды біріктіру. Техникалар мен түрлері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тұрақтылық монтажы – фильм және бейнежазу процесіндегі, көбінесе байланысты немесе аздап байланысты кадрларды, немесе бір кадрдан қиылып алынған әртүрлі бөліктерді, уақыт және физикалық орын бойынша оқиғаның алдын ала сабақтастығына көрерменнің назарын аудару үшін тізбекке біріктіру процесі. Көбінесе көркем фильмдерде қолданылатын тұрақтылық монтажы немесе "сабақтастыққа кесу" әдісі, монтаж сияқты тәсілдермен салыстырылады, онда редактор көрерменнің санасында әртүрлі кадрлар арасында жаңа байланыстар тудыруға тырысады, бұл байланыстар кейін мүлдем басқа тақырыптарға немесе, кем дегенде, тұрақтылық тәсілі үшін қажеттідей жақын емес тақырыптарға қатысты болуы мүмкін. Классикалық Голливуд киносы туралы сөз болғанда, оны классикалық сабақтастық деп те атай беруге болады.
Continuity editing is the process, in film and video creation, of combining more or less related shots, or different components cut from a single shot, into a sequence to direct the viewer's attention to a pre existing consistency of story across both time and physical location. Often used in feature films, continuity editing, or "cutting to continuity", can be contrasted with approaches such as montage, with which the editor aims to generate, in the mind of the viewer, new associations among the various shots that can then be of entirely different subjects, or at least of subjects less closely related than would be required for the continuity approach. When discussed in reference to classical Hollywood cinema, it may also be referred to as classical continuity.
Тұрақтылықты өңдеудің жалпы әдістері
Тұрақтылықты өңдеуді екі санатқа бөлуге болады: уақыттық және кеңістіктік үздіксіздік. Әр санаттың ішінде нақты техникалар үздіксіздік сезімін жоғалтуға себеп болуы мүмкін. Яғни, техникалар көрерменге нақты физикалық баяндауды ұсынып, үздіксіздікті қамтамасыз етеді немесе көрерменді бейбағдар етеді, толқытады, тіпті монтаж стиліндегідей, сублиминалды түсіндіруге немесе реакцияға итермелейді. Эллипсис – фильмнің сюжетіне сәйкес келетін табиғи уақыт үзілісі. Уақыттық үздіксіздікті сақтаудың ең қарапайым жолы – оқиғаның барлық әрекеттерін түсіріп, оқиғаның ұзақтығына қарамастан пайдалану. Сондай-ақ, көрерменнің уақытты бұрмалауына себеп болатын әртүрлі кадрларды біріктірудің қажеті болмай, бүкіл фильмді бір режімде түсіру қажет. Бірақ, егер оқиға ұзақ уақытты қамтыса, көрермен фильмді тым ұзақ көруге мәжбүр болады. Сондықтан, көп жағдайда эллипсис қажет болса да, оны мүлдем жою кез келген фильмнің уақыттық үздіксіздігін сақтаудың ең жақсы жолы. Диегетикалық дыбыс – көрініс кезінде оқиғаның ішінде пайда болған дыбыс. Бұл фильмнің баяндау әлеміне (экраннан тыс дыбысты қоса алғанда) кіретін дыбыс. Тұрақты диегетикалық дыбыс кадрлардың үстінен-үстінен өтуі арқылы уақытша күмәнді кесулерді тегістеуге көмектеседі. Логикасы мынада: егер сахнадағы дыбыстық оқиғаның уақытында үзіліс болмаса, онда сахна мен оның сәйкес визуалдық көрінісі уақыт бойынша үздіксіз болуы мүмкін емес. Әрекетке сәйкес келу техникасы біркелкі, қайталанбаған физикалық қозғалыс немесе өзгеріс болғанда уақыттық үздіксіздікті сақтауға көмектеседі. Әрекетке сәйкес келу – уақыт жағынан күмәнді кесуден бұрын орын алған әрекеттің келесі кадрда сол жерден жалғасуы. Мысалы, біреудің доп лақтырып жібергенін көрсететін кадрды екі түрлі көрініспен көрсетуге болады, бірақ екінші кадрда субъектінің қолы бірінші кадрдағыдай қозғалыс кезеңінде екеніне көз жеткізу арқылы уақыттық үздіксіздік сақталады. Уақыттық үздіксіздік эллипсті қасақана қолдану арқылы білдірілуі мүмкін. Эллипстің сипатын көрсету үшін пайдалы кесу техникалары – еріту және сарқылу. Басқа монтаж стильдері уақытты кері қайтаруға немесе тіпті оны мүлдем тоқтатуға мүмкіндік береді. Бұл – ретроспектив және монтаж техникалары. Сарқылу – суреттің біртіндеп қара түске немесе керісінше өзгеруі. Еріту – бір кадрдан екіншісіне бір мезгілде ауысу, кесу немесе жарықтықтың өзгеруін қамтымайды. Екі түрлі ауысу (сарқылу және еріту) диагетикалық (танымдық) күндерді, айларды, жылдарды немесе тіпті ғасырларды білдіретін эллипстің екіұшты өлшемін жасайды. Еріту немесе сарқылуды қолдану арқылы эллипстің салыстырмалы ұзақтығына сілтеме жасауға болады, мұнда еріту визуалды байланысты сақтайды, ал сарқылу – жоқ. Алайда, біреуін қысқа эллипстік, ал екіншісін ұзақ деп айтуға болмайды, өйткені бұл мұндай ауысулар тудырған функционалдық екіұштылықты жоққа шығарады. Егер қаласаңыз, "үш аптадан кейін" сияқты тақырыпшалар мен тақырып аралықтарды қолдану арқылы түсініксіздік жойылады. Ретроспектив – оқиғаның ішінде уақыттың өзгертілуі, немесе көрермен оқиғаның бұрынғы уақытында не болғанын көре алатын терезе. Ретроспектив өзінің уақыт шеңберін сахнаның әрекеті немесе сепия тонировкасы, үй фильмдеріндегі кадрлар, кезеңдік киімдер немесе тікелей кейіпкерлердің байланысы сияқты жалпы архетиптер арқылы көрсетеді. Мысалы, егер оқиғаның ересектерін көргеннен кейін, кішкентай балаға оның атымен аталатын кесу пайда болса, көрермен кішкентай бала сахнасы қазіргі оқиғаға дейінгі уақытты бейнелейді деп ойлауы мүмкін. Кішкентай бала сахнасы – ретроспектив. Монтаж техникасы уақыттық үздіксіздік жоқ екенін білдіреді. Монтаж символдық байланысты бейнелердің жиынтығымен жүзеге асырылады, олар уақытша континуум емес, психологиялық қатынастарды білдіретін түрде бірге кесіледі. Фильмнің жалпы үздіксіздігі үшін уақыттық үздіксіздік сияқты маңызды кеңістіктік үздіксіздік. Уақыттық үздіксіздік сияқты, оны бірнеше жолмен жасауға болады: белгіленетін кадр, 180 градус ережесі, көздің бағыты және әрекетке сәйкес келу. Белгіленетін кадр – іс-әрекет орын алатын барлық кеңістікті көрсетеді. Оның теориясы бойынша, көрерменге барлық оқиға кеңістігі ұсынылған кезде, оның бағдарлануы қиын болмайды. Белгіленетін кадр кез келген уақытта қайтадан белгіленетін кадр ретінде қолданылуы мүмкін. Бұл күрделі кесу тізбегі көрерменнің бағдарлануын жоғалтуына себеп болған жағдайда қажет болуы мүмкін. Монтаж кезінде көрерменнің бағдарлануын сақтаудың бір жолы – 180 градус ережесін сақтау. Бұл ереже камераның кадрдағы субъектілерді байланыстыратын көзге көрінбейтін сызықты кесіп өтуіне жол бермейді. Тағы бір әдіс – көздің бағыты. Адам субъектін түсіргенде, ол келесі кадрдағы субъектке қарай қарауы керек, осылайша көрермен жаңа субъектіні жиынтықта табу үшін оның өзін анықтамалық нүкте ретінде пайдаланады. Белгіленетін кадр, 180 градус ережесі, көздің бағыты және бұрын талқыланған әрекетке сәйкес келу арқылы кеңістіктік үздіксіздікке қол жеткізуге болады. Бірақ, егер бөлінген кеңістікті немесе кеңістіктік үздіксіздікті көрсету қажет болса, үздіксіздік құралдарын қасақана бұзудан басқа, кросс-катинг және секіргіш кесуді пайдалануға болады. Кросс-катинг – кеңістік бойынша үздіксіздіксіздікті көрсететін техника. Оны кеңістік бойынша байланыссыз орындардың кадрларын бір-бірімен алмастыру арқылы жүзеге асыруға болады. Бұл жағдайларда көрермен орындардың бөлек және параллель екенін түсінеді. Сондықтан, көрермен тым бағдарланбауы мүмкін, бірақ кеңістіктік үздіксіздік өңдеу принципі бойынша кросс-катинг кеңістіктік үздіксіздік техникасы болып саналады. Секіргіш кесу – бағдарлануды жоғалту құралы. Секіргіш кесу – суретте көзге түсетін секіріс тудыратын екі ұқсас кадр арасындағы кесу. 30 градус ережесі секіргіш кесуді жою үшін жасалған. 30 градус ережесі ешбір кесудің камераның бұрыштарының арасындағы айырмашылығы 30 градустан кем болмауы керек екенін талап етеді.
Continuity editing can be divided into two categories: temporal continuity and spatial continuity. Within each category, specific techniques will work against a sense of continuity. In other words, techniques can cause a passage to be continuous, giving the viewer a concrete physical narration to follow, or discontinuous, causing viewer disorientation, pondering, or even subliminal interpretation or reaction, as in the montage style. An ellipsis is an apparent break in natural time continuity as it is implied in the film's story. The simplest way to maintain temporal continuity is to shoot and use all action involved in the story's supposed duration whether it is pertinent or not. It would also be necessary to shoot the whole film in one take to keep from having to edit together different shots, causing the viewer's temporal disorientation. However, in a story that is to occupy long periods of time, a viewer would have to spend too long watching the film. So although in many cases the ellipsis would prove necessary, elimination of it altogether would best preserve any film's temporal continuity. Diegetic sound is that which is to have occurred within the story during the action being viewed. It is sound that comes from within the narrative world of a film (including off screen sound). Continuous diegetic sound helps to smooth temporally questionable cuts by overlapping the shots. Here the logic is that if a sonic occurrence within the action of the scene has no breaks in time, then it would be impossible for the scene and its corresponding visuals to be anything but temporally continuous. Match on action technique can preserve temporal continuity where there is a uniform, unrepeated physical motion or change within a passage. A match on the action is when some action occurring before the temporally questionable cut is picked up where the cut left it by the shot immediately following. For example, a shot of someone tossing a ball can be edited to show two different views, while maintaining temporal continuity by being sure that the second shot shows the arm of the subject in the same stage of its motion as it was left when cutting from the first shot. The temporal discontinuity can be expressed by the deliberate use of ellipses. Cutting techniques useful in showing the nature of the specific ellipses are the dissolve and the fade. Other editing styles can show a reversal of time or even an abandonment of it altogether. These are the flashback and montage techniques, respectively. A fade is a gradual transformation of an image to or back from black. A dissolve is a simultaneous overlapping transition from one shot to another that does not involve an instantaneous cut or change in brightness. Both forms of transition (fade and dissolve) create an ambiguous measure of ellipsis that may constitute diagetic (narrative) days, months, years or even centuries. Through the use of the dissolve or the fade, one may allude to the relative duration of ellipses where the dissolve sustains a visual link but the fade to black does not. It cannot be argued that one constitutes short ellipsis and the other long however, as this negates the very functional ambiguity created by such transitions. Ambiguity is removed through the use of captions and intertitles such as "three weeks later" if desired. The flashback is a relocation of time within a story, or more accurately, a window through which the viewer can see what happened at a time before that considered (or assumed) to be the story present. A flashback makes its time frame evident through the scene's action or the use of common archetypes such as sepia toning, the use of home movie style footage, period costume or even through obvious devices such as clocks and calendars or direct character linkage. For example, if after viewing a grown man in the story present, a cut to a young boy being addressed by the man's name occurs, the viewer can assume that the young boy scene depicts time previous to the story present. The young boy scene would be a flashback. The montage technique is one that implies no real temporal continuity whatsoever. Montage is achieved with a collection of symbolically related images, cut together in a way that suggests psychological relationships rather than a temporal continuum. Just as important as temporal continuity to the overall continuity of a film is spatial continuity. And like temporal continuity, it can be achieved several ways: the establishing shot, the 180 degree rule, the eye line match, and match on action. The establishing shot is one that provides a view of all the space in which the action is occurring. Its theory is that it is difficult for a viewer to become disoriented when all the story space is presented before him. The establishing shot can be used at any time as a reestablishing shot. This might be necessary when a complex sequence of cuts may have served to disorient the viewer. One way of preventing viewer disorientation in editing is to adhere to the 180 degree rule. The rule prevents the camera from crossing the imaginary line connecting the subjects of the shot. Another method is the eye line match. When shooting a human subject, he or she can look towards the next subject to be cut to, thereby using the former's self as a reference for the viewer to use while locating the new subject within the set. With the establishing shot, 180 degree rule, eye line match, and the previously discussed match on action, spatial continuity is attainable. However, if wishing to convey a disjointed space, or spatial discontinuity, aside from purposefully contradicting the continuity tools, one can take advantage of crosscutting and the jump cut. Cross cutting is a technique which conveys an undeniable spatial discontinuity. It can be achieved by cutting back and forth between shots of spatially unrelated places. In these cases, the viewer will understand clearly that the places are supposed to be separate and parallel. So in that sense, the viewer may not become particularly disoriented, but under the principle of spatial continuity editing, crosscutting is considered a technique of spatial discontinuity. The jump cut is undoubtedly a device of disorientation. The jump cut is a cut between two shots that are so similar that a noticeable jump in the image occurs. The 30 degree rule was formulated to eliminate jump cuts. The 30 degree rule requires that no edit should join two shots whose camera viewpoints are less than 30 degrees from one another.