Кіріспе
19 ғасырдағы ағылшын экономисі Томас Тук (/tʊk/; 28 ақпан 1774 – 26 ақпан 1858) – ақша және экономикалық статистика жайында жазғандықтарымен танымал ағылшын экономисі. Тук қайтыс болғаннан кейін Статистикалық қоғам Лондон Корольдік колледжінде Тук атындағы экономика кафедрасын және Тук сыйлығын құрды. Бизнес саласында ол 1840 және 1852 жылдар аралығында бірнеше рет Корольдік биржа корпорациясының басшысы болып қызмет етті. Сонымен қатар, ол бірнеше рет Сент-Катерин доктері компаниясының төрағасы болды. Ол сондай-ақ Лондон мен Бирмингем темір жолының алғашқы директорларының бірі болды.
Thomas Tooke (/t//ʊ//k/; 28 February 177426 February 1858) was an English economist known for writing on money and economic statistics. After Tooke's death the Statistical Society endowed the Tooke Chair of economics at King's College London, and a Tooke Prize. In business, he served several terms between 1840 and 1852 as governor of the Royal Exchange Corporation. Likewise, he served for several terms as chairman of the St Katharine's Docks company. He was also an early director of the London and Birmingham Railway.
Өмір
1774 жылғы 29 ақпанда Кронштадтта туған, ол сол кездегі британдық фабриканың капелланы Уильям Туктің үлкен ұлы болды. Томас өзінің кәсіби өмірін он бес жасында Санкт-Петербургтегі кәсіпорын үйінде бастады, кейіннен Лондонның Стивен Торнтон және Ко., және Астель, Тук, Торнтон фирмаларының серіктесі болды. Ол 1819 жылға дейін экономикалық мәселелерді талқылауға қатыспады, ол Англия банкі қолма-қол ақша төлеуді қайта бастағаны туралы Парламенттің екі палатасының комитеттерінде куәлік берді. Тоук еркін сауда қозғалысының алғашқы қолдаушыларының бірі болды, ол 1820 жылы 8 мамырда Лондон қаласының саудагерлерінің петициясы түрінде көрінді. Бұл құжатты Тоук жасады; және оны дайындауға әкелген жағдайлар оның «Бағалар тарихы» еңбегінің алтыншы томында сипатталған. Лорд Ливерпульдің үкіметі, әсіресе Уильям Хуссисон арқылы 1828 жылдан кейін, іздеген бағытқа қарай жылжыды. Саудагерлердің петициясын қолдау үшін Тоук, Дэвид Рикардо, Роберт Мальтус, Джеймс Милл және басқалармен бірге 1821 жылы сәуірде Саяси экономика клубын құрды. Тоук бастапқыда оның талқылауларына қатысып, өмірінің соңына дейін оның жиналыстарына қатысуын жалғастырды. Қағаз ақшаға байланысты даудан 1844 жылғы Банк жарғысы заңы пайда болды, оның басты мақсаты – банкноттардың артық шығарылуын болдырмау еді. Тоук заңның қағидаларына қарсы болды. Ол Англия банкі басқаруындағы кейбір өзгерістер, сонымен қатар алтынның көп көлемін міндетті түрде сақтау арқылы қанағаттанарлық нәтижелерге қол жеткізілетінін ойлады. Тоук бірнеше парламенттік комитеттер алдында экономикалық мәселелер бойынша куәлік беруден басқа, мысалы, 1821 жылғы ауыл шаруашылығының дағдарысы және сыртқы сауда, 1832, 1840 және 1848 жылғы Банк актілері туралы, 1833 жылғы фабрикаларды тексеру комиссиясының мүшесі болды. Ол 1836 жылы жеке кәсібінен шығып, бірақ 1840 жылдан 1852 жылға дейін Корольдік биржалық сақтандыру корпорациясының губернаторы болды, сондай-ақ Сент-Катериннің док компаниясының төрағасы болды. 1821 жылы наурызда Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, ал 1853 жылы ақпанда Франция институтының (Академиялық және саяси ғылымдар академиясы) корреспондент мүшесі болды. Ол Лондонда 12 Расселл скверінде, кейін Ричмонд террасасында және 31 Спринг Гарденсте тұрып, 1858 жылғы 26 ақпанда қайтыс болды. Ол Кенсал Грин зиратында жерленген. Тоук қайтыс болғаннан кейін Лондондағы Король колледжінде экономика ғылымдары және статистика бойынша Тук профессурасы құрылды. Корольдік биржалық сақтандыру корпорациясы кеңсесінде Тоуктің акварельді эскизі болды, ал портретін сэр Мартин Арчер Ши салған.
Шығармалары
Рикардо, Фрэнсис Хорнер және Хаскиссонның ізбасары болғандықтан, Тук 1810 жылғы алтын-валюта комитетінің баяндамасында қамтылған қағидаларды қолдады. 1819 жылғы қолма-қол ақшамен төлемдерді қайта жаңарту заңы қабылданғаннан кейінгі үш жылдың ішінде дерлік барлық тауарлардың бағасы төмендеді. Бұл төмендеудің себебі қолма-қол ақшамен төлемдерге оралу нәтижесінде туындаған валютаның қысқаруы деп есептеуге негіз болды. Тук өзінің алғашқы еңбегінде – «Соңғы отыз жылдың жоғары және төмен бағалары туралы ойлар мен егжей-тегжейлер» (1823) – осы көзқарасқа қарсы күресті, және осы аргументтер «Валютаның жағдайы туралы ойлар» (1826) және Лорд Гренвиллге жазған хатында (1829) да жалғасты. Ол бағаларға әсер ететін себептерді жан-жақты зерттеді және шектеу кезеңінде де, төлемдерді қайта жаңартудан кейін де бағадағы өзгерістердің себебі ақша мөлшерінің өзгеруі емес, тауарлардың өзіне тікелей байланысты жағдайлар екенін дәлелдеді.
Бағаның тарихы
Тоук еңбектерімен, атап айтқанда "Бағалар тарихы және 1793-1856 жылдардағы айналыстың жағдайы" (6 том, 1838-1857) еңбегімен танымал. Алғашқы төрт томда ол (а) астық бағасы және бағаларға әсер ететін жағдайлар; (б) астықтан басқа өнімдердің бағасы; және (с) айналыстың жағдайы туралы мәліметтер келтіреді. Уильям Ньюмаркпен бірлесіп жазылған соңғы екі том теміржолдар, еркін сауда, Еуропадағы банк ісі және алтынның жаңа орындарының табылуының салдарына арналған. Бірінші екі том 1793-1837 жылдар аралығын қамтиды және 1838 жылы жарық көрді. Оның қорытындысы бойынша, 1793 және 1814 жылдар аралығындағы жоғары бағалар Наполеон соғыстарынан туындаған саудаға кедергілермен қатар, салыстырмалы түрде көптеген қолайсыз маусымдарға байланысты болды; ал кейінгі жылдардағы бағалардың төмендеуі өнімді маусымдардың көбеюіне, соғыс жағдайын жоюға және өндіріс пен өнеркәсіп процестерінің жақсаруына байланысты болды. "Бағалар тарихы" алты томдық болып аяқталды; үшінші том, 1838-1839 жылдарды қамтитын, 1840 жылы, төртінші том 1848 жылы, ал бесінші және алтыншы томдар 1857 жылы, Тоук қайтыс болғанға бір жыл бұрын жарық көрді. Бүкіл жұмыс зерттелген кезеңнің қаржылық және коммерциялық тарихын талдауды қамтиды. Кейінгі томдар Тоуктің 1810 және 1819 жылдардағы алтын-көмістердің тікелей жақтастарынан, яғни валюталық теорияның қолдаушыларынан бірте-бірте қашықтауы туралы мәліметтер келтіреді. Бұл Тоуктің көзқарастарының 1840 және 1844 жылдар аралығында қалыптасқан және оның 1844 жылғы "Валюта принципіне қатысты сауал" еңбегінде нақтыланған пікірлерін көрсетеді. Дегенмен, оның ертерек жазбаларында кейінірек қалыптасқан пікірлерімен үйлеспейтін көптеген тұстар бар. Роберт Пил қабылдаған және 1844 жылғы Заңда бекітілген қағидаларын қолдаған "валюта теориясының" жақтастары Сэмюэл Джонс Лойд, Роберт Торренс және Джордж Уорд Норман болды. Олар эмиссиялық банктердің айналымын ерікті түрде кеңейту арқылы бағаларға тікелей әсер ете алатынын және осылайша қаржылық спекуляцияны ынталандыра алатынын, талап бойынша айырбастау жеткілікті кепілдік емес екенін, ал жалғыз тиімді шешім – эмиссиялық және банктік қызметті автоматты түрде реттелетіндей етіп бөлу екенін, директорлардың дискрециялық құқығын соңғысына шектеу керектігін айтты. Ал Тоук, кейін Джон Фуллартон мен Джеймс Уилсонмен бірге, талап бойынша оңай айырбасталатын қағаз валютасы міндетті түрде таза металл валютасының құнына сәйкес келуі керектігін, осы мақсатта дайын айырбасталудан басқа ешқандай реттеудің қажет емес екенін, мұндай жағдайда банктердің өздерінің эмиссияларын ерікті түрде ұлғайтуға құқығы жоқ екенін және баға деңгейіне мұндай эмиссиялар тікелей әсер етпейтінін дәлелдеді. 1832 жылғы комитет алдында Тоук өзінің тәжірибесіне сәйкес бағаның өсуі немесе төмендеуі әрқашан айналыстың ұлғаюы немесе қысқаруына дейін болғанын, демек, олардың себебі бола алмайтынын мәлімдеді. Бұл көзқарас ақшаның сандық теориясымен қарама-қайшы болғанымен, нақты вексельдер теориясымен сәйкес келеді. Осы тұрғыдан алғанда, ақша шығаратын банктің активтерінің құнының төмендеуі банк банкноттарының құнының төмендеуіне әкеледі. Халық бизнесті жүргізу үшін көбірек банкноттарға мұқтаж болады, ал банк бұл банкноттарды алмасу үшін жеткілікті құнды активтер ұсынған клиенттерге дайындықпен береді. Осылайша, баға деңгейі өскеннен кейін банкноттардың саны артады.
Отбасы
1802 жылы Присцилла Комбқа үйленді, одан үш ұлы болды.