Кіріспе

Сиднейдегі ұлттық саябақ, Австралия. Австралияның басқа ұлттық саябақтары.

Жорж өзені ұлттық саябағы – NSW ұлттық саябақтар және жабайы табиғат қызметі басқаратын қорғалатын Австралия ұлттық саябағы. Саябақ Сазерленд округі және Кентербери Банкстаун округінің аумағында орналасқан. Сидней қаласында, қала ортасынан (CBD) оңтүстік-батысқа қарай 25 шақырым қашықтықта, Лугано, Иллавонг, Алфордс Пойнт, Пэдстоу Хайтс, Ревесби Хайтс, Пикник Пойнт және Сэнди Пойнт сияқты көршілес елді мекендермен қоршалған. Саябақтың негізгі мақсаты – демалысқа арналған қызметтер ұсыну: жаяу серуендеу, пикниктер, барбекю, қайықпен жүзу, балық аулау және су спорты/гидроцикл тебу. Саябақ Жорж өзенінің жағалауындағы 15 секторға бөлінген, онда Австралияның көптеген туаған су және құрлық флорасы мен фаунасы қамтылған. Саябақтың дәстүрлі қамқорлары – өзеннің солтүстік жағында орналасқан Дхаруг халқы және өзеннің оңтүстік жағында орналасқан Дхаравал халқы. Саябақ 1974 жылғы Ұлттық саябақтар және жабайы табиғат туралы заңмен заңды түрде қорғалады, мақсаты – табиғатты сақтау және экология арқылы қорғау, сондай-ақ адамдарды қауіпсіз, қызықты және тұрақты түрде саябаққа келуге ынталандыру.

Парктің ерекшеліктері мен көрікті жерлері

Парктің негізгі кіреберісі Генри Лоусон драйвінен, Ревесби Хайтс қаласында, Бурраванг Рич көшесі бойында орналасқан. Ревесби жағажайы – Жорж өзеніндегі жағажай, паркті келушілер үшін ең көп таралған және жиі пайдаланылатын жүзу орны. Су жолында бұқа акулалары кездесетіндіктен, терең суларда жүзуге болмайды. East Hills District Men's Shed Association – The Men's shed Association (AMSA) – жергілікті ерлерге ортақ қызығушылықтар арқылы қолдау көрсететін ұлттық ұйым: жиһаз жасау, мотор жөндеу, велосипедтерді қалпына келтіру және тағы да басқа көптеген қолмен атқарылатын жұмыстар. East Hills District Men's Shed Association Inc, Жорж өзені ұлттық паркінде орналасқан және инженерлік, ағаш өңдеу, боялған шыны жасау және былғарымен жұмыс істеу салаларында маманданған, сондай-ақ көптеген ерікті, қоғамдық жұмыстар мен техникалық қызмет көрсетуге қатысады. Ридж серуендеу жолының жалпы ұзындығы 3,2 шақырым (барып-қайту 1,6 км). Бұл маршрутты толық аяқтауға 30 минуттан бір сағатқа дейін уақыт кетеді деп есептеледі. Өсімдік жамылғысы – өзен жағалауында негіздік мангр батпақтары мен 24 гектар ұлттық паркте, ал тұзды батпақтар 11 гектар жерді алып жатыр. Алайда, 1966 мен 1998 жылдар арасындағы әуе суретінің талдауынан көрініп тұрғанындай, рұқсатсыз көліктер, BMX велосипедтері және мотоциклдер мангр батпақтары мен тұзды далалардың аумағын азайтып, құлдыратып жіберген. Парктегі ең көп таралған өсімдік – Сиднейдің арғы жағындағы құмтасты орман, 293 гектарды алып жатыр, оның құрамында 10–25 метр биіктіктегі эвкалипт ағаштары мен шағын склерофилл бұталары бар. Дегенмен, ұлттық паркте басқа да өсімдік мекендері де кездеседі, мысалы, жаңбырлы орман, Сиднейдің жағалауындағы шөптекті далалар, жағалаудағы тұщы су лагуналары және жағалаудағы су тасқыны алаптары. Паркте қауіп төндіріп отырған басымды ағаш түрлері – батпақты магони және қызыл шаған. Бұл гүлдейтін ағаштар сұр баслы ұшқыш түлкі және кішкентай лорикет сияқты жануарларды күтіп, тамақтандырады. Оларға қоғамдық мазалаудың жоғары деңгейінен және паркте кеңінен таралмауынан қауіп төндіріледі. Сонымен қатар, парктегі Sittella құстарының түрлерінің көбеюіне мүмкіндік беретін қуыс ағаштардың саны азайды. 1999 жылғы Қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңға сәйкес, жасыл және алтын қосбақа және көк мүсінді қаз сияқты жануарларды қоса алғанда, 8 түр тізімге енгізілген. Жалпы алғанда, ұлттық паркте 16 бақа түрі тіркелген, олардың ең көп тарағаны – шығыс кішкентай ағаш бақасы және Тайлерс бақасы. Паркте 32 жергілікті эндемикалық бауырымен жорғалаушы түрін, бір тұщы сулы тасбақа түрін, 22 түрлі кесіртке (төрт геккон, он үш скинк, үш айдаһар, екі гоанна) және тоғыз жыланды кездестіруге болады. Ең көп тараған бауырымен жорғалаушы түрі – қара нүктелі бақшалық күнбағысы. Сонымен қатар, 180 түрі жергілікті құстарды байқауға болады, олардың 59-ы су құстары. Соңында, паркте жергілікті 20 түрлі сүтқоректілер мекендейді, олардың ең көп кездесетіндері – жалпы сақиналы және қылқантасты опоссумдар, батпақты валлаби және сұр баслы ұшқыш түлкі. Паркте көбейіп өсетін коалалар бар, бірақ олар қатерлі түрлерге жатады. Сондай-ақ, сүтқоректілердің 59% -ы түнгі микробаттар, мысалы, шағын орман жарғағы және шоколадты жарғақ. Парктің жергілікті фаунасына 18 инвазивті түр қауіп төндіреді, олардың ішінде қара түлкі ең кең таралған және ең зияндысы болып табылады, бұл ұзын мұрынды бандикут популяциясына, сондай-ақ батпақты валлабиге әсер етеді. Парктің табиғи экологиясын болашақ ұрпақтар үшін сақтау үшін басқару жоспары болуы керек. Жорж өзені ұлттық паркін басқару жоспары, 1994 ж., объективті түрде мыналарды мақсат етеді: парктің табиғи сұлулығын қорғау және сақтау, сонымен бірге жануарлар дүниесін және тарихи аборигендік жерлерді сақтау. Тиісті демалыс түрлерін ынталандыру және келушілерді білім беруге көмектесу. Осы мақсаттарға жету үшін қабылданған шаралар: Генри Лоусон драйвінің айналасындағы аумақтардағы эрозияны және арамшөптерді жою, бұзылған аумақтарды қалпына келтіру, аумақты зерттеу және зерттеуді арттыру, енген флора мен фауна түрлерін есепке алу және оларды жою, эндемикалық түрлерді қайта енгізу. Бұдан бұрын, ұлттық паркте жүзу танымал болды, бірақ акулалардың шабуылына байланысты жүзушілер торлы аймақтармен шектелді, ал 1960 жылдары ластанудың күшеюіне байланысты ұлттық паркте жүзуге толық тыйым салынды. Басқару жоспары судың әлі де тым лас екеніне қатысты қорқыныштан басқа, торлы жүзу аймақтарын қайта ашуға рұқсат бермейді, оның 90% -ы жауын-шашын суларының ағып кетуінен туындайды. "Жорж өзенін қорғау" бағдарламасы өзен жүйесін тазалауға тырысады, жыл сайын орташа есеппен 100 тонна қоқыс, оның ішінде 68 000 пластик бөтелке жинайды. "Жорж өзенін қорғау" бағдарламасының құрылғаннан бері 2015 жылдан 2017 жылға дейін өзен ластануының айтарлықтай төмендегенін байқады, бұл олардың жылдық есебінде көрсетілген. Жаңа Оңтүстік Уэльс ұлттық парктері мен жабайы табиғат қызметі торлы жүзу аймақтарын қайта ашуға тырысады, бірақ одан да көп жұмыс жасау қажет. Өрттен қорғау – 1974 жылғы Ұлттық парктері мен жабайы табиғат заңының талабы бойынша, Жаңа Оңтүстік Уэльстегі барлық ұлттық паркте табиғи апаттар, мысалы, орман өрттері үшін басқару жоспары болуы керек. 1985 жылы Жорж өзені ұлттық паркінің 80% -ы орман өртінен өртенді, сондықтан парк өрт қаупі бар аймақ ретінде белгіленді. Бұл құжат – өрттен сақтау және орман өрттері үшін операциялық нұсқауларды көрсететін заңдық талап. Өрттен қорғау жоспары орман өрттерімен күресу үшін қолданылатын операцияларды тізімдейді, мысалы: әуеден су шашу, әуеден тұтандыру, арттан өртеу, өрттің таралуын тоқтату, өрт сөндіру химиялық заттары, жер қазу техникасы, өрт кезінде келушілерді басқару және өртенген аумақтарды қалпына келтіру әдістері. Жоспар сонымен қатар барлық ұлттық парктің ормандық жерлерінің ағымдағы өсімдік жағдайын көрсетеді. Аумақтарды әлсіз, жиі өртенетін, ұзақ уақыттан бері өртенбеген немесе белгісіз деп бөледі. Басқару стратегиясы сонымен қатар өрттен қорғау қызметтерінің білуі керек қауіпті жануарларды, мысалы, Hieraaetus morphnoides (кішкентай бүркіт) және Ninox strenua (қуатты сұлулық) және олардың мекендеу орындарын (қуыс ағаштар) бөліп көрсетеді.

Парк тарихы

Қазіргі заманғы тарих – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Джорджс өзені аймағы мен Банкстаун қаласының өнеркәсіптік салалары Сиднейдегі барлық фабрикалардың 20 пайызын құрады. Өнеркәсіптің өсуімен бірге ластану мәселесі туды, 1971 жылдан бастап Джорджс өзені Сиднейдегі екінші ең уытты су қоймасына айналды. Өнеркәсіптік ластанудың үздірімсіз өсуі жергілікті тұрғындарды әрекет етуге ынталандырып, өзен бойындағы қорғауға және сақтауға қажетті экологиялық орындарды қорғауды жақтады. Осының нәтижесінде 1961-1967 жылдар аралығында Джорджс өзені ұлттық паркі құрылды. Ұлттық паркте аборигендердің тұрақтары, тасқа қашалған суреттер және балтамен тас кесетін орындар сияқты бұрынғы жергілікті тұрғындардың қызметінің куәліктері сақталған. Сиднейге еуропалықтар қоныстанғаннан кейін Джорджс өзенінің Даруг және Даравал халқы колонизаторлардың қысымымен өзен бойымен жоғары қарай, қазіргі Джорджс өзені ұлттық паркіне көшірілуге мәжбүр болды. Алайда, 1900-1930 жылдар аралығында осы аймақтағы қарқынды өнеркәсіптік өсім көптеген жергілікті отбасыларды өз жерлерінен күштеп шығаруға әкелді. 1930 жылы ғана жергілікті белсенді Джо Андерсон Солт-Пан-Крик өзенінің жергілікті халық үшін пана болуын талап етті. Джорджс өзені ұлттық паркіне жақын, Падстоу маңында орналасқан Солт-Пан сағасы Джек Паттен, Берт Гроверс, Тед Томас, Билл Онус және Джеко Кэмпбел сияқты көптеген жергілікті саяси күрескерлерге баспана берді. Сонымен қатар, Солт-Пан-Крик 1910-1970 жылдар аралығында Австралия үкіметінен пана іздеген көптеген абориген отбасылары үшін де қауіпсіздік орны болды, осы кезеңде «ұрланған ұрпақтар» оқиғасы орын алды. Парк пен су жолдары аборигендерге аң аулауға, азық-түлік жинауға, дәстүрлі ритуалдарды орындауға және арманмен байланыста болуға мүмкіндік берді.