Кіріспе

Әскери ұшқыш немесе құрама жетекшісімен қатар ұшатын UAV ұшқыштары

Қанатты серік (немесе қанатты дос) – бұл негізгі ұшаққа қауіпті жағдайда қолдау немесе қорғау көрсететін, дәстүрлі түрде негізгі ұшақтың жанында және сәл артында ұшатын қосалқы ұшақтың ұшқышы. Бұл термин кейде екінші ұшақтың өзіне қатысты қолданылады, әсіресе ол адам басқаратын ұшақ емес, ұшқышсыз әуе көлігі (UAV) болған жағдайда. АҚШ Әуе күштерінің мәліметінше, әскери мағынада "Қанатты серік" термині истребительдердің ұшу схемасын білдіреді. Әрқашан жетекші ұшақ болады, ал оның оң қанатында және артында тағы бір ұшақ ұшады. Бұл екінші ұшқыш "Қанатты серік" деп аталады, себебі ол жетекшінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін "арқасын күзетіп" қорғайды.

Сипаттама

Қанатшының міндеті – әуе шайқасын қолдау, ұшуды қауіпсіз және мүмкіндіктері жағынан күшті ету: жағдайды бағалауды күшейту, оттық күшін арттыру және серпінді тактика қолдануға жағдай жасау.

Шығу тегі

Қанатты серік концепциясы, әскери авиацияның пайда болуымен бірдей көне. 1915 жылдың 9 тамызында Освальд Боэльке, Макс Иммельманды қуалайтын француз ұшағын атып түсірген кезде осы рөлді атқарып жүрген болатын. Полковник Роберт Смит Корея соғысы кезінде қанатты серіктердің жұмысы мен рөлін кеңінен сипаттады. Қанатты серіктің басты міндеттерінің бірі – әуе құрамының басшысына жақын болу және өзара қорғаныстан айырылуына қарамастан, кез келген жақын қауіп туралы басшыны ескерту. Смит бұл жауапкершілікті өзара байланысты емес деп сипаттады: басшыны ешқашан жоғалтпау үшін қанатты серік алдындағы жағдайға назар салуы керек, ал қауіп туралы ескерту үшін артқа қарауы тиіс. Басшыны қорғау үшін қанатты серік айналадағы ортаға және қозғалысқа қарай үнемі әрекет етуі керек. Смит нашар көріну жағдайында ұшудың қиындықтарын және мұндай жағдайларда адамның сезімталдығына тигізетін әсерлерді, әсіресе құрама басшысынан алыстау қаупін ескере отырып сипаттады. Смит айтуынша, қанатты серіктер оңай жеңіске жеткенмен, басшымен бірге қалуға тиіс.

Ұшқышсыз ұшу аппараттары

Ұшақсыз ұшу аппараттарын (ҰҰА) әзірлеу "сенімді серіктер" сияқты көліктердің пайда болуына әкелді, олар пилоттық ұшақтармен бірге формацияда ұшып, түрлі көмекші рөлдерді атқарады. Еуропалық FCAS жобасы мұндай ҰҰА-ны қамтиды. Қытайдың "Фейхонг" компаниясы, мемлекеттік "China Aerospace Science and Technology Corporation" корпорациясының Тоғызыншы академиясының құрамында, 2022 жылғы Чжухай авиашоуында өзінің "сенімді серігі" FH-97A-ның жаңартылған нұсқасын таныстырды. "Боинг" MQ-28 "Ghost Bat" тағы бір мысал.