Кіріспе

Тонду – Уэльстің Бридженд округіне қарасты ауыл. Ол Бридженд қаласының солтүстігіне шамамен 5 км қашықтықта, Йнисаудре қауымдастығында орналасқан. Тонду Бриджендтен Маэстегке дейінгі A4063 тас жолында жатыр және 18-шы ғасырдың соңында Парк Слип кенішіне қызмет көрсету үшін көмір өндіруші ауыл ретінде пайда болған. Кейіннен темір зауыты да салынды, ал 19-шы ғасырда көмірлі шөгінділерден алынған сазды пайдаланып, әртүрлі, көбінесе құрылысқа арналған кірпіштер шығаратын кірпіш зауыты салынды. Кірпіш зауыты 1977 жылы бұзылып жатыр. Ауылдағы Ұлттық көмір басқармасының ірі аймақтық кеңсесі және Шахта құтқару қызметі орталығы көмір өнеркәсібімен байланысты екенін көрсетіп тұр.

Темір жол байланыстары

Ауылда бірнеше теміржол желілері бар және олар Wern Tarw және Ogmore және Garw аңғарларындағы көмір шахталарына, сондай-ақ техникалық қызмет көрсету объектілеріне қолжетімділікті қамтамасыз етті. Олардың барлығы 1960 жылдары жолаушылар тасымалы үшін жабылды. 1980 жылдарда шахталар жабылғанға дейін олар көмір пойыздарында кеңінен пайдаланылды. Wern Tarw желісі бірінші болып қолданыстан шығарылып, демонтаждалды, содан кейін Ogmore желісі де қолданыстан шығарылды. Garw желісі қазіргі таңда қолданылмайды, бірақ әлі де сақталған. 1990 жылдардың басында Бриджендтен Мейстегке дейінгі теміржол желісі жолаушылар тасымалы үшін қайта ашылды және Кардиффке қатынайтын пойыздарды қамтамасыз етеді. Маргамнан Тондуға және Тондудан Бриджендке дейінгі тармақ желілері арқылы кейде темір тасымалдайтын пойыздар өтеді. Маргам желісі қазір жаңа Parc Slip ашық карьері көмір тасымалы үшін пайдаланады. Ауылға Тонду теміржол станциясы қызмет көрсетеді.

Ллинфи өзені

Ллинфи өзені Огмор өзенімен қосылатын жерге қарай Тонду қаласының жанынан ағып өтеді. Бұл жердегі Ллинфи өзенінің тарихы ауыр ластанумен байланысты. Тарихи тұрғыдан алғанда, ластану көмір өнеркәсібінен бастау алды. Оңтүстік Уэльс аңғарларының осы бөлігіндегі көмір қабаттары өте ылғалды, ал көмірдің өзі пириттерге бай болғандықтан күкіртке де толы. Мұндай кен суларында көмір мен тау жыныстарының қатты бөлшектерінің мөлшері жоғары, сондай-ақ никель, темір және мыс сияқты ауыр металдар қышқыл ерітіндіде кездеседі. Бірнеше жыл бойы өзенге Местег қаласындағы қағаз фабрикасынан келген ластану да зиян келтірді.

Сэр Роберт Прайс

Сэр Роберт Прайс Джон Бедфордтың бизнесін таратушы Уильям Брайантқа бұрын берілген Тонду фермасы төңірегіндегі жалға алу құқығын алды. Сэр Роберт темір өндіруші болуға ниеттенді және 1830-шы жылдардың соңында Дифрин Ллинви және Порткоул темір жолының қасында Тондуда темір зауытын салуға кірісті. Ол «Гламорган көмір және темір компаниясы» деген атпен сауда жасады. 1840-шы жылдардың басындағы сауда төмендеуіне байланысты алға жылжу баяу болды, бірақ 1843 жылы жаңарып, Тондудағы алғашқы доменді пеш 1844 жылы іске қосылды. 1843 жыл Тонду ауданы үшін маңызды болды, себебі сол жылы солтүстікке қарай 10 шақырым жерде Маэстег аймағында қара жолақты темір кенінің кең қоры табылды. Осы жаңалық және 1840-шы жылдардың ортасында темір саудасындағы бұрын-соңды болмаған өсім Сэр Робертті Тондудағы зауытын дамытуға және қазіргі Нантифиллон, Маэстег маңындағы Тайвиф көмір және темір кенін ашуға түрткі берді. Темір саудасының әдетінше, қысқа ғана өркендеуден кейін бағалар күрт төмендеді, нәтижесінде Тонду зауыты 1850-ші жылдардың басында аман қалу үшін күресті және Сэр Роберт Прайс банкроттыққа ұшырады. Дегенмен, 1843–1847 жылдары жасалған прогресске байланысты Тонду темір зауыты мен оған байланысты кен орындары Гламорганның орталық бөлігінде маңызды өндіріс орталығын құрып, белгілі бір әлеуетке ие болды. Бұл әлеуетті 1854 жылы Тонду мүлігін сатып алған Джон Брогден және ұлдарынан құралған Ланкашир фирмасы мойындады.

Броддендер

1854 жылдың ақпан айында Джон Брогден төртінші ұлы Джеймсті, 22 жастағы, бизнесті жаңарту және басқару үшін жіберді. 1854 жылдың шілдесінде Джон Брогден Джейн Николлмен 99 жылға жаңа жалға алу шартына қол қойды. Джеймс жұмысты жылдам қайта ұйымдастырып, кеңейтті.

Апатқа ұшыраған жарылыс

Жыл сайынғы Сент-Мэри Хилл жәрмеңкесі күні, 1892 жылдың 26 тамызында, зор жарылыс Парк Слип шахтасын сілкіндірді; 112 ер адам мен бала көз жұмды, ал 39 адам ғана аман қалды: кейбіреулері құтқарылғанға дейін бір апта бойы жер астында тұрып қалды. Алпыс әйел жесір болып, 153 бала әкесіз қалды. Шахта 1904 жылы жабылды. Осы апатқа арналған ескерткіш әлі де тұр, ол 112 тастан тұрады – әрбір қаза тапқан адамға бір тас. Кейіннен көмір қабаттары Парк Слип ашық карьерлік шахтасының бір бөлігі ретінде қайта өңделді.

Жаңа басқарушы

Сондай-ақ 1892 жылы Джон Бойд Харви Бас менеджер және Басқарушы директор болып тағайындалды. Бойд Харви – Корнуоллдық, ол Свонсиде газ өндіруді оқыған, сол кезде бұл өте пайдалы білім болды. Ол ағасы Роберттің ізімен Оңтүстік Америкаға келді. Роберт онда полковник Нортпен серіктестік құрған еді, ал Джон да осы бизнеске қосылып, Чили және Перу шекарасындағы Икике газ компаниясын басқарды. 1913 жылы ол ерте, 52 жасында зейнетке шықты. Одан кейін Норттың кемелері 1947 жылы көмірді мемлекеттік меншікке алуға дейін жұмыс істеді, бірақ темір зауыты жабылды.

Ескі құс ауруханасы

Бұл жерде жергілікті шахтадағы понилер емделіп, өмір бойы шахтада жұмыс істегенде демалатын ескі пони ауруханасы орналасқан. Бұл Орта Гламоргандағы жалғыз пони ауруханасы болған.

Басқару

Жергілікті деңгейде Тонду – Йнисавдре қауымдастық кеңесіне сайлау округі, онда он қауымдастық кеңесшісінің алтасына дейін өкілдік етеді. Йнисавдре округтік округі Бридженд округтік кеңесіне бір кеңесші сайлайды.