Кіріспе
Ұлыбританияның ведомстволық емес мемлекеттік органы
Ұлттық лотереяның қоғамдық қоры, заңды түрде Үлкен лотерея қоры деп аталады, Ұлттық лотереяның "жақсы мақсаттарға" жинаған қаражатын бөлуге жауапты ведомстволық емес мемлекеттік орган. Бұл Ұлыбританиядағы ең ірі қоғамдық қор және оның мақсаты – қоғамды нығайтып, Ұлыбритания бойынша өмірді жақсартуға бағытталған қаржыландыруды жүзеге асыру. Ұлттық лотерея ойыншыларының арқасында 2030 жылға дейін кем дегенде 4 миллиард фунт стерлинг бөлінеді, бұл тұрақты және инклюзивті, сондай-ақ экологиялық тұрақты қауымдастықтар құруға қолдау көрсетеді. Қаржыландырушы өз жұмысында теңдік принципін басшылыққа алады және кедейлік, кемсітушілік және дискриминацияға ұшыраған аймақтарға, адамдарға және қауымдастықтарға ең көп инвестиция жасайды. 2023 жылдың маусым айында ол өзінің ең соңғы стратегиясын – «Қоғамдық бастамамен» іске қосты. Бұл стратегия төрт негізгі міндетке бағытталған:
1. Бірігіп жұмыс істеу
2. Экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету
3. Балалар мен жастардың өркендеуіне көмектесу
4. Адамдардың салауатты өмір салтын ұстауына мүмкіндік беру. Ұлттық лотерея ойыншылары Ұлыбританиядағы игілікке жәрдемдесу үшін әр апта сайын 30 миллион фунттан астам қаражат жинайды. 1994 жылы басталған Ұлттық лотерея арқылы 47 миллиард фунт жиналды. Ұлттық лотереяның қоғамдық қоры жиналған қаражаттың 40% бөлуге жауапты және әдетте Англия, Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы қауымдастықтарға жылына 500 миллион фунт стерлингтен астам қаржы бөліп береді. Бұдан өзге, ол Үкіметпен тығыз байланыста жұмыс істейді, маңызды мемлекеттік бағдарламалар мен бастамалар бойынша маңызды гранттар мен қаржыландыруды бөлуге көмектеседі. Оның гранттарының сегізден тоғызы 10 000 фунттан төмен сомада беріледі. Ұлттық лотереяның қоғамдық қорының қаржысының 80 пайыздан астамы еріктілер мен қауымдастық ұйымдарына бөлінеді. Сондай-ақ, ол мемлекеттік органдарға, жергілікті билік органдарына және әлеуметтік кәсіпорындарға гранттар береді. Ұлттық лотереяның қоғамдық қоры Үкімет белгілеген мақсаттарға сәйкес келетін жобаларды қаржыландырады, бірақ үкіметтің басқа бөлімдері заң бойынша жауапкершілікке ие қызметтерді қаржыландырмайды.
"Қосымшалық" қағидаты
Ұлттық лотерея қорының жылдық есебінде "қосымша құндылық" мынадай анықтамамен берілген: "Лотереялық қаржыландыру мемлекеттік қаржыландырудан өзгеше және қосымша пайда әкеледі. Ол мемлекеттік бюджеттен бөлген қаражатты толықтай алмастырмаса да, қажет болған жағдайда үкіметтік және басқа да бағдарламаларға, саясатқа және қаржыландыруға көмектеседі".
Кірістер
Лотереяның барлық дистрибьюторларының кірісі Ұлттық лотерея билеттерін сатудан түседі. Лотерея билетіне жұмсалған әрбір 2 фунттың 56 пенсі (28%) "қоғамдық игіліктерге" бағышталды. Ұлттық лотереяның қазіргі операторы Allwyn Entertainment.
Қаржыландыру
Ұлттық лотереяның қоғамдық қоры грант беруші ұйым болып табылады және өзі жобаларды іске асырмайды, бірақ жобаларды іске асыратын ұйымдарға қаржылай көмек көрсетеді. Қаржыландыруға өтініш беру процесінің бір бөлігі ретінде, ол қаржыландырылатын ұйымдардан оның қаржыландыруының нәтижесінде қандай өзгерістер болуы тиіс екенін көрсете алуын талап етеді. Ұлттық лотереяның қоғамдық қоры қаржыны бөлу үшін бірнеше әдіс қолданады. Оның гранттарының көп бөлігі түрлі қаржыландыру бағдарламалары бойынша өтініш білдірген ерікті және қоғамдық ұйымдарға беріледі. Дегенмен, кейбір жағдайларда, нақты қажеттілікті қанағаттандыру мақсатында, ол белгілі бір тәжірибесі бар ұйымдардан өтініштер қабылдайды немесе өз атынан қаржыны бөлу үшін серіктес ұйымға ірі грант ұсынады.
Жасау
Үлкен лотерея қоры 2004 жылғы 1 маусымда екі лотерея операторының – Ұлттық лотерея қайырымдылық кеңесі (ішкі жұмысында Қоғамдық қор деп белгілі) және Жаңа мүмкіндіктер қорының – бірігуі нәтижесінде құрылды. Үлкен лотерея қоры 2006 жылғы Ұлттық лотерея заңымен ресми түрде бекітілді. Аталған заң жаңа органға Мыңжылдық комиссиясы қаржылаған жобаларды басқару құқығын қосымша жүктеді.
Жауапкершілік
Мәдениет, БАҚ және спорт департаменті (DCMS) Ұлттық лотереяға жалпы жауапкершілікке ие, ал Ұлттық лотереяның қоғамдық қоры DCMS-тің Азаматтық қоғам жөніндегі кеңсесінен (OCS) саяси және қаржылық нұсқаулар алады, сондай-ақ Солтүстік Ирландия, Шотландия және Уэльстің өкілеттік үкіметтерінен де нұсқаулар алады.
Құрылымы
Ұлттық лотереяның стратегиялық бағытын төраға мен тоғыз мүшеден тұратын басқарма анықтайды. Гранттар бойынша шешім қабылдау өкілеттігі Ұлыбританияның төрт елі – Англия, Уэльс, Шотландия және Солтүстік Ирландия үшін құрылған елдік комитеттерге жүктеледі. Бұл елдік комитеттердің төрағалары негізгі басқарма құрамына кіреді. Төрт елдің әрқайсысы нақты басымдықтар мен қажеттіліктерге негізделген өз қаржыландыру бағдарламаларын іске асырады. Ұлттық лотереяның қоғамдық қорының әрекет етуші төрағасы – Пол Суини. Ұлттық лотереяның қоғамдық қорының күнделікті жұмысын басқару жауапкершілігі атқарушы директор мен тоғыз директордан тұратын жоғары басшылар тобына жүктелген. Қазіргі атқарушы директор – Дэвид Нотт.
Қаржыландыру бағдарламалары
Ұлттық лотереяның қоғамдық қоры қаржылаған барлық қолданыстағы және бұрынғы бағдарламалардың тізімін Ұлттық лотереяның қоғамдық қорының веб-сайтында табуға болады. Ұлттық лотереяның қоғамдық қоры қаржылаған барлық жобалардың толық тізімін Мәдениет, медиа және спорт министрлігінің (DCMS) веб-сайтында табуға болады. Қаржыланған жобалардың мысалдары:
Даналық банкі
"Даналық банкі" жобасына 250 000 фунт стерлинг көмек берілді, мақсаты – "Торфаен қауымдастығының игілігі үшін 45-тен 65 жасқа дейінгі адамдардың тәжірибесі мен біліктілігін пайдалану". Екі жыл ішінде сайтта бар болғаны 340 пайдаланушы тіркелді, кейін Торфаен кеңесі оны өз басқаруына алды. Кеңес аудиті комитетінің бір мүшесі сайтқа қосымша мемлекеттік қаражат жұмсауды сынап, лотереядан бөлінген қаржыны нашар бизнес-жоспары бар жобаға беруге болмағандығын, ал оның мақсатына әлеуметтік желілер арқылы да қол жеткізуге болатындығын айтты.
Көші-қуаты
35 миллион фунт стерлинг Ұлттық лотерея қоғамдық қорынан "Forces in Mind Trust" (FIMT) ұйымына инвестицияланды. Бұл Ұлыбритания әскери ұйымдары мен психикалық денсаулық сақтау ұйымдарының серіктестігі, оны Қызмет көрсететін қайырымдылық ұйымдарының конфедерациясы (COBSEO) басқарады. "The Royal Foundation" серіктестік қолдау көрсетіп, үш жылдық бағдарлама аясында өз гранттарымен қорды қолдайды және ардагерлерге қатысты мәселелерді жария етуге көмектеседі. Алдағы 20 жыл ішінде FIMT Ұлыбритания бойынша әскери қызметшілер мен ардагерлерге азаматтық өмірге сәтті бейімделу үшін ұзақ мерзімді қолдау мен қорғау қызметін көрсетеді. Назар бұрынғы әскери қызметшілер мен олардың отбасылары азаматтық өмірде кездесетін нашар психикалық денсаулық, отбасылық дағдарыстар және алкогольге байланысты проблемалар сияқты түрлі мәселелерді шешуге бағытталған болады.
Өзгерістерді қолдау және әсер ету
Өзгерісті қолдау және нәтижеге жету – бұл Ұлттық лотереяның қоғамдық қорының грант алған ұйымдарына көмек көрсететін бастама, оларға күрделі қаржыландыру жағдайында болашақ қызметтерді жоспарлауға көмектеседі.
Батырлар оралды2
Heroes Return2 – Екінші дүниежүзілік соғыста әрекетке қатысқан жерлерін көру үшін немесе Ұлыбританиядағы еске алу шараларына қатысу үшін ардагерлерге, олардың отбасыларына, жұбайларына және күтушілеріне қаржылай көмек көрсетеді.
Болашақты жақсарту
"Болашақты жақсарту" бағдарламасы күрделі және бірнеше қажеттіліктері бар отбасылардан келген балаларға көмектеседі.
Үлкен қор
Ұлттық лотерея туралы 2006 жылғы заң Биг Лотерея Қорына (Ұлттық лотереялық қауымдастық қорына) лотереялық және лотерея емес қаржыландыруды басқару құқығын берді. Биг Лотерея Қоры OCS, Білім министрлігі және Уэльс Ассамблеясы Үкіметі тапсырмасымен лотерея емес бағдарламаларды басқарып келді. Ұйымның лотерея емес қаржыландыруы лотереялық қаржыландырудан бөлек брендтеледі және таныстырылады.
Үлкен әлеует
"Big Potential" бағдарламасы арқылы іріктеліп алынған қайырымдылық ұйымдары мен әлеуметтік кәсіпорындарға гранттық қаржы ұсынылды. Бағдарламаның мақсаты – ұйымдардың тұрақтылығын, мүмкіндіктерін және қызмет көлемін арттыру арқылы олардың қоғамға тигізетін әсерін күшейту болды. Бағдарламаны Social Investment Business жүзеге асырды, оның 20 миллион фунт стерлингтік инвестициялық қоры 2017 жылы тоқтатылды.