Александр Чупров: Ресейлік статистик және демограф ғалымы
Alexander Alexandrovich Chuprov
Александр Чупров: Ресейлік санатшы, математикалық статистика, үлгілік сараптама және демография саласындағы ғылыми еңбектері. Өмірбаяны мен еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Александр Александрович Чупров (немесе Цхупров) (орысша: Алекса́ндр Алекса́ндрович Чупро́в) (Мосальск, 1874 жылғы 18 ақпан, Женева, 1926 жылғы 19 сәуір) – математикалық статистика, үлгілік сараптама теориясы және демография саласында жұмыс істеген Ресей империясының статистигі. Чупров Мосальск қаласында дүниеге келді, бірақ Мәскеуде өсіп, білім алды, онда оның әкесі Александр Иванович (1842–1908), көрнекті экономист және статистик, профессор болып жұмыс істеді. Александр Александрович 1896 жылы Мәскеу университетінің физика-математикалық факультетін «Теориялық статистиканың негізі ретінде ықтималдықтар теориясы» тақырыбындағы диссертациясымен аяқтады. 1897–1901 жылдары ол Германияда, Берлин мен Страсбургте саяси экономиканы оқыды. Георг Фридрих Кнапптың (1842–1926) ғылыми жетекшілігімен жазылған докторлық диссертациясы – Die Feldgemeinschaft, eine morphologische Untersuchung 1902 жылы жарық көрді. Германиядағы уақытының ең маңызды нәтижесі – статистик Ладислаус Борткевичпен туған достық. Ресейге оралғаннан кейін, оқытушылық қызметке орналасу үшін Чупров Мәскеу университетінде теориялық экономика және математикалық әдістерді қолдануға бағытталған магистрлік емтихандардан өтті. Ол Санкт-Петербург политехникалық институтында оқытумен айналысты және 1917 жылға дейін статистика оқытуын басқарды. Чупров шетелдік кітапханаларда жұмыс істеу үшін жиі сапар шегетін. 1917 жылдың маусымында ол Стокгольмге Статистикалық бюроға барды. Ол Ресейде большевик революциясы болған кезде елден тыс болды. Ол қайта оралуға ниеттенгенімен, алдымен ауру, содан кейін қаржылық қиындықтар оның жолына тосқауыл қойды. 1919 жылдың қаңтарында ол Стокгольмдегі Орталық одақтың статистикалық бюросының директоры болып тағайындалды және «Әлемдік экономика бюллетені» басылымын басқарды. 1920 жылдың ортасында ол Дрезденге көшіп, толық оқшаулықта қарқынды жұмыс істеді. 1925 жылы Прагадағы орыс колледжінде жұмысқа орналасты. Келесі жылы қайтыс болды.
Alexander Alexandrovich Chuprov (or Tschuprov) (Russian: Алекса́ндр Алекса́ндрович Чупро́в) (Mosal'sk, February 18, 1874 Geneva, April 19, 1926) Russian Empire statistician who worked on mathematical statistics, sample survey theory and demography. Chuprov was born in Mosal'sk but grew up and was educated in Moscow where his father, Alexander Ivanovich (1842–1908), a distinguished economist and statistician, was a professor. Alexander Alexandrovich graduated from the physico mathematical faculty of Moscow University in 1896 with a dissertation on "The theory of probability as the foundation of theoretical statistics." He spent the years 1897 1901 studying political economy in Germany, in Berlin and Strasbourg. His doctoral dissertation, supervised by Georg Friedrich Knapp (1842–1926) Die Feldgemeinschaft, eine morphologische Untersuchung was published in 1902. The most important result of his stay in Germany was his friendship with the statistician Ladislaus Bortkiewicz. On his return to Russia and, in order to get a teaching position, Chuprov completed master's examinations at the University of Moscow, concentrating on theoretical economics and the application of mathematical methods. He started teaching at the St. Petersburg Polytechnical Institute and was in charge of the teaching of statistics until 1917. Chuprov used to go abroad regularly to work in foreign libraries. In June 1917, he went to Stockholm to the Statistical Bureau. He was away from Russia when the Bolshevik Revolution occurred. He intended to return but first illness and then money problems prevented him. In January 1919, he became director of the statistical bureau of the Central Union in Stockholm and in charge of its publication Bulletin of World Economy. In the middle of 1920, he moved to Dresden where in complete seclusion he wrote furiously. In 1925, he took up an appointment with the Russian College in Prague. The following year he died.
Жұмысы мен ықпалы
Чупров ұстаз және жазушы ретінде зор ықпалға ие болды. Ол Санкт-Петербург политехникалық институты үшін жаңашыл оқу бағдарламасын жасады, ал статистика теориясы бойынша жазған кітабы кең танылды. Оның көптеген жақсы шәкірттері болды, олардың ең белгілісі – Оскар Андерсон. Чупровтың ғылыми еңбектері теориялық тұрғыдан Борткевичтің, ал эмпирикалық тұрғыдан әкесі А. И. Чупровтың ықпалында болды. Борткевич Лексистің дисперсия теориясының көрнекті жақтасы болды және Чупров осы зерттеуге үлес қосты. (Осы теорияның тарихы туралы қысқаша мәліметтер Хейд және Сенета (1977) еңбегінде келтірілген.) А. И. Чупров Ресейдегі әлеуметтік жағдай туралы статистикалық мәліметтер жинау жөніндегі қозғалыстың жетекшісі болды. 1910 жылға қарай, оның ұлы А. А. Чупров мұндай зерттеулерде кездейсоқ үлгі алуды қолдану туралы жазды. Оның жұмысы Англиядағы Боулидің еңбегімен паралель жүрді. Чупровтың үлгі алу саласындағы алғашқы жұмысы математикалық сипатқа ие болмаған, бірақ 1920 жылдары ол стратификацияланған үлгі алудағы оңтайлы бөлу формуласын жасады (кейін 1934 жылы Нейман қайта ашты және онымен байланыстырылады). Чупров сонымен қатар демографиялық зерттеулер де жүргізді. Чупров Борткевич пен Лексистің, орыс математиктерінің және ағылшын биометриктерінің тәсілдерін біріктіруге тырысты. Ол Ұлыбританиядағы жаңалықтарды қадағалап, Карл Пирсонның еңбегіне қызығушылық танытты, тіпті статистикалық мәселелер бойынша хат алмасып отырған Ә. А. Марковтан да көбірек. Чупров пен оның шәкірті Оскар Андерсон екеуі де Пирсонның «Биометрика» журналында жарияланды. Чупров ағылшыздарға тіл тиек білдіруден тартынбады: «Ағылшын ғылыми дәстүрі «математикалық ықтималдық» тұжырымын қабылдамайды және математикалық күту әдісі, әрине, оған негіз болған тұжырымның тағдырымен бірге болды». Бір қысқа мерзімге Чупров Ұлыбританияда танымал болды. Джон Мейнард Кейнстің «Сыбаға туралы трактаты» (1921) еңбегінде ол Марков пен Чебышевпен бірге статистика теориясындағы үш ұлы орыс ғалымы ретінде көрсетілді. Дегенмен, Фишер статистикасының дамығандығымен Чупров естен шықты. Скандинавияда оның ықпалы ұзақ сақталды, әсіресе ол «Skandinavisk Aktuarietidskrift» журналында жариялаған еңбектері арқылы.
Chuprov was influential both as a teacher and as a writer. The curriculum he designed for the St. Petersburg Polytechnic Institute was modern and his book on the theory of statistics was influential. He had some good students, the best known was Oskar Anderson. Chuprov's research was influenced by Bortkiewicz on the theoretical side and his father, A. I. Chuprov, on the empirical. Bortkiewicz was the leading exponent of the dispersion theory of Lexis and Chuprov contributed to this research. (There is a brief account of the history of this theory in Heyde & Seneta (1977.)) A. I. Chuprov was the leader of a movement to get statistical information on social conditions in Russia. By 1910, his son A. A. Chuprov was writing about the use of random sampling in such investigations. His work paralleled that of Bowley in England. Chuprov's first work on sampling was not mathematical but in the 1920s he developed the formula for optimal allocation in stratified sampling (to be rediscovered by Neyman in 1934 and usually associated with him). Chuprov also did demographic research. Chuprov tried to bring together the approaches of Bortkiewicz and Lexis, of the Russian mathematicians and of the English biometricians. He watched developments in Britain and was sympathetic to the work of Karl Pearson, much more so than A. A. Markov with whom he corresponded on statistical matters. Both Chuprov and his student Oskar Anderson published in Pearson's journal Biometrika. Chuprov was not above telling the English off, "English scientific tradition rejects the concept of 'mathematical probability' and the method of mathematical expectation has naturally shared the fate of the concept on which it rests." For a brief period Chuprov was known in Britain. In John Maynard Keynes' Treatise on Probability (1921) he is put with Markov and Chebyshev as the three great Russian names in the theory of statistics. However, with the rise of Fisherian statistics, Chuprov was forgotten. In Scandinavia he had a more lasting influence, principally through the papers he published in the Skandinavisk Aktuarietidskrift.
Өлім туралы хабарлар
Л. И. (Леон Исерлис) (1926) Александр Александрович Чупров, Корольдік статистикалық қоғамның журналы, 89-том, № 3 (1926 жылғы мамыр), 619–622 беттер. Дж. М. К. (Джон Мейнард Кейнс) (1926) Некролог: профессор А. А. Чупров, Экономикалық журнал, 36-том, № 143 (1926 жылғы қыркүйек), 517–518 беттер.
L. I. (Leon Isserlis) (1926) Alexander Alexandrovitch Tschuprow, Journal of the Royal Statistical Society, Vol. 89, No. 3 (May, 1926), pp. 619–622. J. M. K. (John Maynard Keynes) (1926) Obituary: Professor A. A. Tschuprow, Economic Journal, Vol. 36, No. 143 (Sep., 1926), pp. 517–518.
Талқылау
Е. Сенета (2001) Александр Александрович Чупров, Ғасырлар статистикасы (ред. C. C. Хейд пен E. Seneta) 303–307 б. Нью-Йорк: Спрингер. Е. Сенета "Чупров, Александр Александрович", "Статистикалық ғылымдағы жетекші тұлғалар XVII ғасырдан қазіргі уақытқа дейін" (ред. Н. Л. Джонсон және С. Котц) 1997 ж., 185–187 бб. Нью-Йорк: Уайли. Алғаш рет "Статистикалық ғылым энциклопедиясында" жарияланған. О. Шейнін, А. А. Чупров: өмір, еңбектері, хат алмасу. Математикалық статистиканың қалыптасуы (Геттинген, 1996). Е. Сенета (1985) Ресейдегі зерттеулердің үлгі алу тарихының очеркі, Корольдік статистикалық қоғамның журналы, 148, 118–125. C. C. Heyde & E. Seneta (1977) I. J. Bienaymé: Статистикалық теорияның болжамы, Нью-Йорк: Springer.
E. Seneta (2001) Aleksander Aleksandrovich Chuprov, Statisticians of the Centuries (ed. C. C. Heyde and E. Seneta) pp. 303–307. New York: Springer. E. Seneta "Chuprov, Alexander Alexandrovich," pp. 185–7 in Leading Personalities in Statistical Sciences from the Seventeenth Century to the Present, (ed. N. L. Johnson and S. Kotz) 1997. New York: Wiley. Originally published in Encyclopedia of Statistical Science. O Sheynin, Aleksandr A Chuprov : life, work, correspondence. The making of mathematical statistics (Göttingen, 1996). E. Seneta (1985) A Sketch of the History of Survey Sampling in Russia, Journal of the Royal Statistical Society, 148, 118–125. C. C. Heyde & E. Seneta (1977) I. J. Bienaymé: Statistical Theory Anticipated, New York: Springer.