Кіріспе

Британдық актриса және актерлік менеджер Лена Маргарет Эшвелл, леди Симсон (Покок; 28 қыркүйек 1872 – 13 наурыз 1957) – британдық актриса, театр менеджері және продюсер. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде майданға жақын әскерлер үшін ірі көлемде ойын-сауық ұйымдастырған алғашқы адам ретінде белгілі болды. Соғыстан кейін ол «Лена Эшвелл труппасын» құрды.

Өмірбаян

Ол «Уэлслиде» Лена Маргарет Покок болып дүниеге келді, сол кезде әкесінің 'басшылығы' астында «қылмысқа кінәлі емес», бірақ күдік тудырған «балаларға арналған үй» ретінде Норт-Шилдс қаласында Тин өзенінде тоқтаған болатын. Эшвеллдің әкесі – Корольдік теңіз күштерінің командирі Чарльз Ашуэлл Ботеллер Покок (1829 жылдың наурызынан 1899 жылдың ақпанына дейін), Николас Пококтің жүрегі туысы, ал анасы Сара Маргарет Стивенс (1839 жылдың желтоқсанынан 1887 жылдың мамырына дейін) болды, ол Канадада болған оқиға салдарынан қайтыс болды. Жеті баланың екінші кішісі Ленаның екі інісі мен төрт қарындасы болды. Оның бір інісі отбасы Жаңа Зеландияда болған кезде бала кезінде қайтыс болды. Ол Канадада өсті, Лозаннада және Лондондағы Корольдік музыка академиясында музыка оқыды. Бірақ оның дауысы өнер көрсетуге жеткіліксіз болды, сондықтан ол актерлік өнерге көшті және одан кейін өзін «Лена Эшвелл» деп атады. 1891 жылы ол «Фарисей» спектаклінде дебют жасады, ал 1895 жылы Дж. Коминс Каррдың «Король Артур» спектаклінде, сондай-ақ Эллен Терри, Женевьев Уорд және сэр Генри Ирвингпен бірге Ада Неттелшип жасаған костюмдерді киді. Ол көптеген Шекспир қойылымдарында, «Quo Vadis» (1900), «Миссис Дейн қорғанысы» (1900) және «Леа Клешна» (1905) фильмдерінде басты рөлдерді ойнады. 1906 жылы Эшвелл Оңтүстік Африкадан келген бақытсыз әйелдің ағылшынмен махаббаты туралы «Суламита» атты мелодрамада ойнады. Спектакль 1906 жылдың 12 мамыры мен 26 маусымы аралығында Савой театрында 45 рет көрсетілді. Эшвелл пьесаны АҚШ-қа алып барды, онда ол Бродвейдегі Лирик театрында 25 рет қойылды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы Эшвеллдің «алғашқы сапарында жаман пьесаға байланысты қиын жағдайға түскенін» жазды. 1906 жылдан бастап Эшвелл театрлық басқарумен айналысты, бастапқыда Савой театрында, содан кейін 1907 жылы ол «Кингсвей» деп аталатын жеке театрын құрды. 1914 жылдың ақпан айында Эшвелл Фредерик пен Эммелин Петик Лоуренс, сондай-ақ Харбенстер басқарған жаңа Біріккен суфражистер тобының негізін қалаушы мүшелерінің бірі болды. Бұл топ орташа NUWSS және радикалды WSPU суфражистерінен бөлініп шықты, бірақ ол екі ұйымның бұрынғы мүшелерін де, әйелдердің құқықтарын қолдаған ерлер мен әйелдерді де қабылдады. 1918 жылы «Халықты өкілдік ету туралы» заң қабылданғаннан кейін және (кейбір) әйелдерге дауыс беру құқығы берілгеннен кейін, топ өзін таратып жіберді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ұлыбританияның соғыс мақсаттарын ынталы түрде қолдады. Елена Викториямен танысуының және YWCA-мен байланыстарының арқасында, оған батыс майданына ойын-сауық тобымен баруға рұқсат берілді. 1915 жылы ол Францияға саяхаттап, актерлер, әншілер мен ойын-сауықшылардың топтарын ұйымдастырып, концерттер қоюды бастады; соғыс аяқталғанға дейін олардың саны 25-ке жетті және Францияның шағын топтарымен аралап концерттер берді. Ашвелл өзі майданға барып, концерттерді ұйымдастырудың қаржылық және логистикалық мәселелерімен айналысты, себебі ол музыканың "көтеріп, емдеуге қабілетті" күшіне сенді. Ол майданға жақын жерлерде ерлерден құралған концерттік топтардың өнер көрсетуін ұйымдастырды. Осы тәжірибесі туралы жазғандарында, қарапайым солдаттардың жоғары мәдениетке, әсіресе Шекспирдің пьесаларына қызығушылық танытқанын баса көрсетті. Ол мұндай шараларды ұйымдастырудағы еңбегі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды.

Соғыстан кейін

Соғыстан кейін Эшвелл Карнеги қорынан және Британ драма лигасынан қаржы іздеді. Бірнеше жылдан соң, жергілікті кеңестер арасында жүргізілген сауалнаманың жақсы нәтижелерін алғаннан кейін, қор қорғаушылары оған капиталдық шығыстарға 500 фунт стерлинг көлемінде грант берді. Мақсат – театрды Лондонға әкелу еді, бірақ Кейнинг Таун сияқты кейбір аймақтардың зиянды болуы мүмкін деп есептелді. Драма лигасы ондағы шығындарды 100 фунтқа дейін өтеуге келісті. 1923 жылға қарай "Ойыншылар достары" құрылды, олар "Лена Эшли ойыншылары журналын" алатын. Ашвелл 1923 жылдың сәуір айында "Лена Эшвелл ойыншылары" ЖШС-н құрды. Директорлар: Эшвелл, Эсме Черч, Марион Фосетт және Сисили Гамильтон. Олардың алғашқы үшеуі компанияның театр менеджерлері болды, ал Фосетт жаңа компанияның алғашқы директоры болды. Ойыншылар Лондонның барлық аймақтарында өнер көрсетіп жүрді, және кейіннен Лоренс Оливье олардың қатарына қосылды. 1924 жылы ол Лондонның Бейсуотердегі ескі Бижу театрын иеленді және оны "The Century Theatre" деп атады. Бұл "Лена Эшвелл ойыншыларының" штаб-пәтеріне айналды. Ол жерде ол жаңа пьесаларды қойды, соның ішінде өзінің "Қылмыс және жаза" және "Доктор Джекилл және мистер Хайд" романдары бойынша жасаған адаптацияларын да қосты. Өмірінің соңғы жылдарында ол "Моральдық қаруландыру" қозғалысына қосылды. Оның күлі күйеуімен бірге Эдинбургтегі Дин зиратында жерленген. Қабір Викториялық солтүстік кеңейтімде, Эльзи Мод Инглисқа жақын, басты жолдың солтүстігіндегі солтүстік-оңтүстік бағытта орналасқан.

Отбасы

1896 жылы актер Артур Плейфэрге тұрмысқа шықты. Ол алкогольге тәуелді болған, ізгіліксіздік жасаған, отбасылық зорлық-зомбылық көрсеткен және жұқпалы ауруға шалдыққан. 1908 жылы ол патшалық акушер сэр Генри Джон Форбс Симсонға үйленді, ол болашақ патшайым Елизавета II және оның қарындасы принцесса Маргаретті дүниеге әкелгенімен танымал болды. Ол онымен өзінің туысы, патшаның хирургы сэр Альфред Фрипп арқылы танысты, ол оған Симсонды ұсынған еді.