Кіріспе

Химиялық қосылыс; гербицид

Алахлор – хлороацетанилидтер отбасынан шыққан гербицид. Ол иіссіз, ақ түсті қатты зат. Алахлордың ең көп қолданылуы – егістік дақылдарындағы бір жылдық шөптер мен кең жапырақты арамшөптерді бақылау үшін. Алахлорды пайдалану Еуропалық Одақта заңсыз, және АҚШ-та алахлорды қамтитын өнімдер қазіргі уақытта тіркелмеген. Оның әсер ету механизмі – элонгазаны тежеу және гиббереллин жолының бір бөлігі болып табылатын геранилгеранил пирофосфатының (GGPP) циклдеу ферменттерін тежеу. Ол Alanex, Bronco, Cannon, Crop Star, Intrro, Lariat, Lasso, Micro Tech және Partner саудалық атауларымен сатылады.

Қолданылуы

Алахлордың ең көп қолданылуы – бір жылдық шөптер мен кең жапырақты арамшөптерді бақылауға арналған гербицид ретінде, негізінен жүгері, сорго және бұршақ дақылдарында қолданылады.

Өтінімнің егжей-тегжейі

Алахлор басқа гербицидтермен жақсы араласады. Ол атразин, глифосат, трифлуралин және имазакинмен аралас құралымдарда сатылады. Бұл – таңдамалы, жүйелік гербицид, ол өніп келе жатқан өскіндер және тамырлар арқылы сіңіріледі. Оның әсер ету механизмі – элонгазаны тежеу және гиббереллин жолының бір бөлігі болып табылатын геранилгеранил пирофосфатының (GGPP) циклдеу ферменттерін тежеу. Ол көбінесе 15% белсенді зат (БЗ) қамтитын микрогранулдар немесе 480 г/л БЗ қамтитын эмульсиялық концентрат түрінде қолжетімді. Еуропада тіркеу үшін БЗ-нің гектарына 2400 г, немесе эмульсиялық концентраттың гектарына 5 литр, немесе микрогранулдардың гектарына 17 кг мөлшері талап етіледі. Өнімдер егіс алдында, топыраққа енгізіліп немесе өнікөлдер пайда болуға дейін қолданылады.

Қауіпсіздік

АҚШ-тың Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) гербицидті III токсикологиялық сыныпқа, аз улы деп жіктейді. EPA кезекті егістерде қолданылатын гербицидтің шайылуына байланысты ауыз судағы МКК-дан (Maximum Contaminant Level) жоғары деңгейде әсер етудің кесірінен туындайтын ұзақ мерзімді әсерлер ретінде мыналарды атады: тері мен көздің жеңіл тітіркенуі; МКК-дан жоғары деңгейге өмір бойы әсер ету кезінде: бауыр, бүйрек, селезенке ықтимал зақымдану; мұрын мен қабақтың шырыш қабығына әсер ету; қатерлі ісік. Алахлордың қоршаған ортаға таралуының басты себебі – оның өндірілуі және гербицид ретінде қолданылуы. Алахлор EPA-ның «Ауылдық жерлердегі ауыз су құдықтарындағы пестицидтерді зерттеуі» барысында анықталды. EPA-ның «Жер асты суларындағы пестицидтер туралы деректер базасы» АҚШ-тың кем дегенде 15 штатында жер асты суларында алахлордың МКК-дан жоғары концентрацияда табылғандығын көрсетеді. Алахлор Австралия заңнамасы бойынша бақыланатын зат және 7-ші тізімдегі (Қауіпті улы зат) зат ретінде тізімделген. Оған қол жеткізу, пайдалану және сақталу штаттық және аймақтық заңдармен қатаң реттеледі. 2006 жылдан бері Еуропалық Одақта алахлорды гербицид ретінде қолдануға тыйым салынған. 2015 жылы Францияның апелляциялық соты бұл шешімді қолдап, компанияға фермерге «толық өтемақы төлеуді» бұйырды.

Экологиялық тағдыр

Алахлор топырақта 43 209 мл/г аралығында орташа сорбцияға ие. Фотодеградация алахлордың тағдырына аз үлес қосады. Топырақтағы ыдырау көбінесе биологиялық процестер арқылы жүзеге асады және көптеген метаболиттерді құрайды. Аэробты топырақта жартылай ыдырау мерзімі шамамен 6-15 күнге созылады, ал анаэробты жағдайда ол айтарлықтай қысқарады. Анаэробты жартылай ыдырау мерзімінің қысқа болуына бір себеп – алахлордың темірлі смектиттердің қатысуымен аноксия жағдайында 14-ке дейін ыдырау өнімдеріне жылдам түрленуі. Мұндай минералдардағы темірді кейбір топырақ бактериялары топырақ суға батқанда электрон қабылдағыш ретінде пайдалана алады, сондықтан гербицидтің түрлену процесі микробиологиялық арқылы жүзеге асырылады деп саналады. Трифлуралин және атразин сияқты гербицидтерге қатысты да ұқсас байқаулар тіркелген. Алахлорды жоғары сынып химия сабақтарында магнийді жағу сияқты демонстрацияларда реактив ретінде жиі қолданады. Газ қолжетімсіз болған жағдайда, алахлорды мұндай тәжірибелерде метан газының орнына пайдалануға болады.