Фолей катетері: түрлері, қолданылуы және қауіп-қатерлер
Foley catheter
Фолей катетері – несеп құбығының ендірілетін түрі. Дизайн 1929 ж. жасалған. Несепті шығару үшін уретра арқылы енгізіледі. Медициналық құрал туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Медициналық құрылғы
Medical device
Урологияда Фолей катетері – несеп катетерлерінің (НҚ) көптеген түрлерінің бірі. Фоли НҚ 1929 жылы бастапқы дизайнын жасаған Фредерик Фолидің есімімен аталады. Фолилер – бұл ішке орналастырылатын НҚ, көбінесе ИДО (кейде ИНҚ) деп аталады. Бұл, тек бір түтікпен және клапансыз, несеп көпіршігіне енгізіліп, оны босатып, бірден алынып тасталатын ішке-сыртқа катетерлерден өзгеше. НҚ – бұл иілгіш түтік, егер ол ішке орналасса және бекітілсе, немесе қатты (әлдебір шыны (өте сирек) немесе қатты пластик (көбінесе)) егер ол ішке-сыртқа болса, клиник немесе пациенттің өзі, көбінесе ішке-сыртқа НҚ жағдайында, оны несеп жолы арқылы несеп көпіршігіне енгізіп, несепті босату үшін пайдаланады. Фоли және осы маркадағы басқа катетерлерде әдетте екі бөлек арна немесе люмен (немесе люмендер) болады. Бір люмен екі жағынан ашылып, несепті жинау қабына құяды. Екіншісі сыртқы жағынан клапанмен, ал ішкі жағынан шармен жалғасады. Шарды несеп көпіршігінің ішінде стерильді сумен немесе физиологиялық тұз ерітіндісімен толтырады, осылай ол сыртқа шығып кетпеуіне кепілдік береді. Өндірушілер әдетте Фоли катетерлерін силиконнан немесе қапталған табиғи латекстен дайындайды. Қаптамаларға политетрафторэтилен, гидрогель немесе силикон эластомері жатады – осы беттік қаптамалардың әртүрлі қасиеттері катетердің 28 күн немесе 3 ай бойы қолдануға жарамдылығын анықтайды. Үшінші типтегі НҚ үш люменнен тұрады, простата операциясынан кейін несеп көпіршігін шаю үшін қолданылады: бір люмен несептің ағып шығуы үшін, екіншісі – тұзды ерітіндінің ағып кіруі үшін (несеп көпіршігін шаюға арналған ерітінді), ал үшіншісі – шарды толтыру үшін. Катетерге байланысты несеп жолының инфекциясы (НЖИ) және басқа да қолайсыз әсерлер қаупі жоғары болғандықтан, катетерлерді/ИДО-ны тек қана қажет болған жағдайларда ғана қолдану керек. Әйелдердің жынысы НЖИ-дің қауіп факторы ретінде танылса да, катетерлер қолданылған кезде биологиялық жыныстық айырмашылықтар азаяды.
In urology, a Foley catheter is one of many types of urinary catheters (UC). The Foley UC was named after Frederic Foley, who produced the original design in 1929. Foleys are indwelling UC, often referred to as an IDCs (sometimes IDUCs). This differs from in/out catheters (with only a single tube and no valves, designed to go into the bladder, drain it, and come straight back out). The UC is a flexible tube if it is indwelling and stays put, or rigid (glass (very rarely) or rigid plastic(usually)) if it is in/out, that a clinician, or the client themselves, often in the case of in/out UC, passes it through the urethra and into the bladder to drain urine. Foley and similar brand catheters usually have two separated channels, or lumina (or lumen), running down its length. One lumen, opens at both ends, drains urine into a collection bag. The other has a valve on the outside end and connects to a balloon at the inside tip. The balloon is inflated with sterile water or saline while inside the bladder to prevent it from slipping out. Manufacturers usually produce Foley catheters using silicone or coated natural latex. Coatings include polytetrafluoroethylene, hydrogel, or a silicone elastomer – the different properties of these surface coatings determine whether the catheter is suitable for 28 day or 3 month indwelling duration. A third type of UC has three lumens for using for bladder washouts post prostate surgery: one lumen is for urine flow out, one lumen is for saline flow in (bladder washouts solution), and the third is for the balloon to be inflated. Indwelling catheters/IDCs should be used only when indicated, as use increases the risk of catheter associated urinary tract infection (UTI) and other adverse effects. While female sex is generally recognised as a risk factor for UTIs, the differences in biological sex are reduced while carrying catheters.
Тарих
Атауы 1930 жылдары Массачусетс штатының Бостонында жұмыс істеген хирург, дизайнер Фредерик Фоулиден алынған. Оның бастапқы дизайнын Нью-Джерси штатының Мюррей-Хилл қаласындағы C. R. Bard, Inc. компаниясы қабылдап, алғашқы прототиптерді жасады және оларды хирургтың құрметіне атады. Бүгінде әлем бойынша көптеген компаниялар түрлі материалдардан – мысалы, силикон, пластик, латекс – жасалған IDC және кіріс/шығыс катетерлерін өндіреді (бірақ латекс аллергиясының көбеюіне байланысты латекстен жасалған медициналық құралдар азайып барады). Кейбір жағдайларда, өте сирек болса да, шыныдан жасалған кіріс/шығыс катетерлері де қолданылады, себебі ұзақ жылдардан бері өздігінен катетеризация жасап келе жатқан егде жастағы адамдар оларды пластикалық катетерлерге қарағанда артық шығынсыз деп санайды. Көптеген елдерде қазіргі таңдағы пластикалық кіріс/шығыс катетерлерін бір рет қолданғаннан кейін тастау қажет. Қазіргі уақытта "Үзіліссіз катетеризацияда бір реттік және қайта қолданылатын катетерлер: несеп тоқтауының емдеуіндегі көп орталықты, проспективті, рандомизацияланған, кемсіздік сынағының хаттамасы" атты зерттеу жүргізілуде.
The name comes from the designer, Frederic Foley, a surgeon who worked in Boston, Massachusetts in the 1930s. His original design was adopted by C. R. Bard, Inc. of Murray Hill, New Jersey, who manufactured the first prototypes and named them in honor of the surgeon. There are now multiple companies worldwide who produced IDCs and in/out catheters, that are made of a range of materials, such is silicone, plastic, latex (although due to the rise in latex allergies, medical equipment made of latex is becoming less common). There are even still glass in/out catheters in use today (although very rare) as many older people who have been self catheterising for a very long time prefer them to the plastic ones, as there's no wastage. Currently in most countries the plastic in/out catheters have to be discarded after use. There is a study currently under way called "Single use versus reusable catheters in intermittent catheterisation for treatment of urinary retention: a protocol for a multicentre, prospective, randomised controlled, non inferiority trial".
Өлшемі
Ішіндегі несеп катетерінің салыстырмалы мөлшері француз бірліктерімен (Fr) сипатталады. 10 Fr катетерінің мөлшері 10 Ch (Шарриер бірліктері – 19 ғасырлық француз ғылыми құрал жасаушы Жозеф Фредерик Бенуа Шарриердің есімімен аталған) ретінде де көрсетілуі мүмкін. Ең көп қолданылатын мөлшерлер 10 Fr-дан 28 Fr-ға дейін. 1 Fr диаметрі 0,33 мм = 0,013 дюйм = 1/77 дюйм-ға тең. Фоли катетерлері әдетте мөлшері бойынша түстермен белгіленеді, баллонды ісіру түтігінің сыртқы жағындағы бір түсті жолақ мөлшерін оңай анықтауға мүмкіндік береді. Ескерту: 5, 6, 8, 10 француз мөлшерлері балаларға арналған болса, түстері айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. 26 француз мөлшерінің түсі қара емес, қызғылт болуы да мүмкін. Түсі француз бірліктері мм Сары-жасыл 6 2.0 Көк түсті (Cornflower Blue) 8 2.7 Қара 10 3.3 Ақ 12 4.0 Жасыл 14 4.7 Қызыл-қоңыр (Orange) 16 5.3 Қызыл 18 6.0 Сары 20 6.7 Күлгіш-көк (Purple) 22 7.3 Көк 24 8.0 Қара 26 8.7
The relative size of an indwelling urinary catheter is described using French units (Fr). Alternatively, the size of a 10 Fr catheter might be expressed as 10 Ch (Charriere units – named after a 19th century French scientific instrument maker, Joseph Frédéric Benoît Charrière). The most common sizes are 10 Fr to 28 Fr. 1 Fr is equivalent to 0.33 mm = .013" = 1/77" of diameter. Foley catheters are usually color coded by size with a solid color band at the external end of the balloon inflation tube, allowing for easy identification of the size. Note: Colors for French sizes 5, 6, 8, 10 may vary significantly if intended for pediatric patients. Color for French size 26 may also be pink instead of black. Color French units mm Yellow green 6 2.0 Cornflower Blue 8 2.7 Black 10 3.3 White 12 4.0 Green 14 4.7 Orange 16 5.3 Red 18 6.0 Yellow 20 6.7 Purple 22 7.3 Blue 24 8.0 Black 26 8.7
Зәр шығару жолдары
Ішке орналастырылатын несеп катетерлері көбінесе өздігінен несеп шығара алмайтын адамдарға көмек көрсету үшін қолданылады. Катетерді қолдануға көрсеткіштер: несеп тоқтауы кезінде жеңілдету, ауыр сырқаттану жағдайындағы адамдардың несеп шығаруын қадағалау, хирургиялық араласындар кезінде несеп шығаруды басқару және өмір соңында күтім көрсету. Аталған процедурада баллон жатыр мойны қабырғасының артына енгізіліп, мысалы, 30-80 мл физиологиялық сарысумен толтырылады.
Indwelling urinary catheters are most commonly used to assist people who cannot urinate on their own. Indications for using a catheter include providing relief when there is urinary retention, monitoring urine output for critically ill persons, managing urination during surgery, and providing end of life care. In this procedure, the balloon is inserted behind the cervical wall and inflated, for example with 30 80 mL of saline.
Басқа
Олар сондай-ақ қатты мұрыннан қан кету (эпистаксис) жағдайында қанның мұрын жолынан еркін ауызға ағуына жол бермеу үшін қолданылады. Фолей катетерлері іш қуысы операцияларында да пайдаланылады.
They are also used in cases of severe epistaxis (nosebleed) to block blood from freely flowing down the nasal passage into the mouth. Foley catheters are also used in abdominal surgery.