Несеп көпіршігінің қатерлі ісігі

Кіріспе

Зәр шығару жүйесінің қатерлі ісігі, зәр шығару қуысынан басталады.

Зәр шығару қуысының қатерлі ісігінің қатер факторларына темекі шегу, отбасылық анамнез, бұрынғы сәулелік терапия, зәр шығару қуысының жиі инфекциялары және белгілі бір химиялық заттарға ұшырау жатады. Қатерлі ісіктің сатысы трансуретральды резекция және медициналық бейнелеу арқылы анықталады. Емдеу қатерлі ісіктің сатысына байланысты. 2018 жылы көк шөлмек қатерлі ісігі әлемде 1,6 миллион адамға әсер етті, 549 000 жаңа жағдай және 200 000 өлім тіркелді. Аурудың басталу жасы көбінесе 65 пен 84 жас аралығында болады. Бұл ауру әйелдерге қарағанда еркектерге жиірек кездеседі. Зәрде қан болуына көк шөлмек немесе несеп тастары, инфекция, бүйрек аурулары, бүйрек қатерлі ісіктері немесе қан тамырларының бұзылуы сияқты басқа да жағдайлар себеп болуы мүмкін, бірақ бұл жағдайлар (бүйрек қатерлі ісігін қоспағанда) көбінесе ауыртпалы болады. Басқа мүмкін белгілерге зәр шығару кезінде ауырсыну, жиі зәр шығару немесе зәр шығару қажеттігін сезіну, бірақ оны жасай алмау жатады. Бұл белгілер мен симптомдар көк шөлмек қатерлі ісігіне тән емес, сондай-ақ қатерлі емес жағдайлардан, оның ішінде простата инфекциясынан, зәр шығару қуысының жоғары белсенділігінен немесе циститтен туындауы мүмкін. Көк шөлмек қатерлі ісігінің кейбір сирек түрлері, мысалы, урахульдық аденокарцинома муцин шығарады, ол зәрмен бірге шығарылып, оны қоюлатады. Аурудың асқынған кезеңінде адамдарда жамбас немесе сүйек ауыруы, төменгі аяқтардың ісінуі немесе бүйір ауыруы болуы мүмкін. Сирек жағдайларда, физикалық тексеру кезінде қолмен сезінетін ісік анықталуы мүмкін.

Темекі шегу

Темекі шегу – несеп көпіршігінің қатерлі ісігіне ең басты себепші фактор; көптеген халықтар арасында темекі шегу ерлердегі жағдайлардың жартысынан астамын, ал әйелдердегі үштен бір бөлігін құрайды. Дегенмен, Еуропа мен Солтүстік Америкада темекі шегушілер азайғандықтан соңғы жылдары бұл көрсеткіштер төмендеді. Темекі шегу ұзақтығы (жылдармен), пакет-жылдар мен несеп көпіршігінің қатерлі ісігі қаупі арасында дерлік тура сызықты байланыс бар. Күніне шамамен 15 темекі шегуде қауіп деңгейі тұрақтанады (яғни, күніне 15 темекі шегушілер күніне 30 темекі шегушілермен шамалас қауіпке тап болады). Темекінің кез келген түрі (сигара, сигарет, түтік, египеттік су құбыры және түйінсіз темекі) несеп көпіршігінің қатерлі ісігіне шалдығу қаупін арттырады. Темекі шегуді тоқтату қауіпті азайтады. Темекі шегуді тоқтатудан кейін 1–4 жыл ішінде қауіп 30%-ға төмендейді және 25 жыл өткен соң 60%-ға дейін азаяды. Алайда, бұрын темекі шеккен адамдар темекі шекпеген адамдарға қарағанда несеп көпіршігінің қатерлі ісігіне шалдығу қаупі жоғары болады. Опиум тұтыну несеп көпіршігінің қатерлі ісігіне шалдығу қаупін үш есеге арттырса, опиум мен темекіні бірге қолдану жалпы халыққа қарағанда бес есеге қауіпті.

Кәсіби әсер ету

Несеп көпіршігі ісігінің 30 пайызы жұмыс орнында канцерогендерге ұшыраудан туындайды. Төмендегі заттарға кәсіби немесе жағдайлық ұшырау несеп көпіршігі қатерлі ісігінің себебі ретінде қарастырылады: бензидин (бояш заттар өндірісі), 4-аминобифенил (резеңке өнеркәсібі), 2-нафтиламин (азо бояш заттар өндірісі, құйма түтіні, резеңке өнеркәсібі, темекі түтіні және қатерлі ісіктерді зерттеу), фенацетин (ауырсық басушы), мырыш және хлорланған алифалық көмірсутектер сусында, аурамин (бояш заттар өндірісі), магента (бояш заттар өндірісі), орто-толуидин (бояш заттар өндірісі), эпоксидтік және полиуретан шайырларын қатайтатын заттар (пластмасса өнеркәсібі), хлорнафазин, көмір шайыры. Қауіпті кәсіптер: автобус жүргізушілері, резеңке өндірушілер, бояушылар, мотор жөндеушілер, былғары (аяқ киімді қоса) өндірушілер, ұсталар, станок операторлары және механиктер. Шашшылар да тұрақты шаш бояуларына жиі ұшырауларына байланысты қауіпте болуы мүмкін.

Инфекция

Schistosoma haematobium (bilharzia немесе schistosomiasis) инфекциясы көкбез қатерлі ісігін, әсіресе жалпақ жасушалы түрін тудыруы мүмкін. Шистозома жұмыртқалары көкбез қабырғасында созылмалы қабыну күйін тудырады, нәтижесінде тіндік фиброз пайда болады. Шистосомозбен ауыратын адамдардың зәрінен алынған үлгілерде N нитрозо қосылыстарының жоғары деңгейі анықталды. N нитрозо қосылыстары шистосомозға байланысты көкбез қатерлі ісігінің патогенезіне қатысты. Олар ДНК-ны алкилдеу арқылы зақымдайды, әсіресе HRAS және p53 ісікке қарсы гендерінде гуаниннің аденинге өтуіне байланысты мутацияларды тудырады. Ісіктердің 73%-ында p53 мутациясы, 32%-ында BCL 2 мутациясы, ал 13%-ында екеуінің комбинациясы анықталады. Көкбездің жалпақ жасушалы карциномасының басқа да себептеріне омыртқа жоғары зақымдалған адамдардағы созылмалы катетеризация және циклофосфамидпен емделу тарихы жатады.

Диета

Американдық қатерлі ісіктерді зерттеу институтының мәлімдеуінше, құрамында мырыш бар су ішу көк қуыс қатерлі ісігінің қаупін арттырады. Жануар майы мен тамақтану холестеринін көп мөлшерде тұтынуы ерлерде көк қуыс қатерлі ісігінің қаупін арттырады. Көптеген қытайлық дәстүрлі медицинасында кездесетін аристолохид қышқылын қабылдау уротелиялық карцинома мен бүйрек жеткіліксіздігін тудыратыны дәлелденді. Аристолохид қышқылы уротелийде пероксидазаны белсендіреді және TP53 ісікке қарсы генінде трансверсиялық мутацияны тудырады.

Басқа

Простата қатерлі ісігіне сыртқы сәулелік терапия (EBRT) өткен адамдарда инвазивті көкбезгі қатерлі ісігі даму қаупі жоғары. Осы маңызды қауіп факторларына қоса, көкбезгі қатерлі ісігімен байланысты көптеген өзгертілетін факторлар да бар, мысалы, семіздік. Бұл факторлардың әсері шағын болса да (яғни, қауіп 10–20% артуы), халық арасында қауіпті азайту үшін бірнеше шағын қауіп факторларының таралуын азайтуға болады.

Генетика

FGFR3, TP53, PIK3CA, KDM6A, ARID1A, KMT2D, HRAS, TERT, KRAS, CREBBP, RB1 және TSC1 гендеріндегі мутациялар, кейбір көк шөлке ісігінің қатерлі ісіктерімен байланысты болуы мүмкін. 9-хромосоманың бөліктерінің немесе толықтай жойылуы көк без қатерлі ісігінде жиі кездеседі. Төмен дәрежелі қатерлі ісіктерде RAS жолы мен фибробласт өсу факторының рецепторы 3 (FGFR3) генінің мутациялары бар екені белгілі, олардың екеуі де MAPK/ERK жолында маңызды рөл атқарады. p53 және RB гендерінің мутациялары жоғары дәрежелі, бұлшық етке тараған ісіктерде кездеседі. Бұлшық етке тараған қатерлі ісіктердің 89 пайызы хроматин құрылымын өзгерту және гистонды модификациялау гендерінде мутацияларды қамтиды. GSTM1 генінің екі көшірмесін жоғалту көк шөлке ісігінің қаупін шамалы арттырады. GSTM1 генінің өнімі – глютатион S трансферазасы M1 (GSTM1), темекі түтінінде кездесетін полициклді ароматты көмірсутектер сияқты канцерогендерді заласыздандыру процесіне қатысады. Сол сияқты, NAT2 (N ацетилтрансфераза) мутациясы да көк шөлке ісігінің пайда болу қаупімен байланысты. N ацетилтрансфераза, ароматты аминдер сияқты канцерогендерді (темекі түтінінде де кездеседі) заласыздандыруға көмектеседі. 8-хромосомада орналасқан PSCA геніндегі әртүрлі бір нуклеотидтік полиморфизмдер көк шөлке ісігінің қатерлі ісігіне шалдығу қаупін арттырады. PSCA генінің промотор аймағында андрогенге жауап беретін аймақ бар. Бұл аймақтың андрогендерге сезімталдығын жоғалту, әйелдерде (еркектерге қарағанда андроген деңгейі төмен болғандықтан) ісіктің агрессивті болуына себеп болуы мүмкін деп болжанады. Базальды тип базальды және клаудин төмен типтеріне бөлінеді, агрессивті болып табылады және диагнозы қойылғанда метастаздарды көрсетеді, бірақ платинаға негізделген химиотерапияға жақсы жауап береді. Луминальды тип p53-ге ұқсас және люминальды типке бөлінеді. p53-ге ұқсас люминальды ісіктер, базальды типке қарағанда аз агрессивті болғанымен, химиотерапияға төзімділік көрсетеді.

Диагностика

Қазіргі уақытта көк бездің жағдайын диагностикалаудың ең жақсы тәсілі – цистоскопия, яғни камерасы мен түрлі құралдары бар иілгіш немесе қатты түтік (цистоскоп деп аталады) уретра арқылы көк безге енгізілетін процедура. Иілгіш процедура көк безді визуалды түрде тексеруге, ұсақ түзету жұмыстарын жүргізуге және биопсия үшін күдікті зақымданулардың үлгілерін алуға мүмкіндік береді. Қатты цистоскоп операциялық бөлмеде жалпы анестезия астында қолданылады және түзету жұмыстарына, биопсияларға, сондай-ақ ісікті кеңінен алып тастауға көмектеседі. Папиллярлық зақымдану, көк без қуысына еніп, тез көрінетін болса, карцинома in situ зақымданулары жалпақ және анық емес. Карцинома in situ зақымдануын анықтау үшін көк бездің ішкі қабырғасының әртүрлі аймақтарынан бірнеше биопсия алу қажет. Фотодинамикалық анықтау (көк жарық цистоскопиясы) карцинома in situ анықтауға көмектеседі. Фотодинамикалық анықтау кезінде катетердің көмегімен көк безге бояу енгізіледі. Қатерлі жасушалар бұл бояуды сіңіріп алып, көк жарық астында көрінеді, бұл биопсия немесе резекция жасау қажетті аймақтар туралы ақпарат береді. Дегенмен, жоғарыда аталған әдістердің кез келгеніндегі визуалды анықтау патологиялық жіктеме, жасуша түрін немесе қазіргі ісіктің сатысын анықтау үшін жеткіліксіз. Қалыпты цистоскопия кезінде (қатаң немесе иілгіш) алынған "суық стақан" биопсиясы патологиялық стадиялау үшін де жеткіліксіз. Сондықтан, визуалды анықтаудан кейін трансуретральды хирургиялық араласу қажет. Бұл процедура көк без ісігінің трансуретральді резекциясы (TURBT) деп аталады. Сонымен қатар, TURBT-дан бұрын және кейін ректальды және вагинальды екі қолмен тексеру жүргізілуі керек, бұл ісіктің сезілуіне немесе жамбас қабырғасына бекітілгеніне ("байланысқан") бағалауға мүмкіндік береді. TURBT процедурасының нәтижесінде алынған патологиялық жіктеме және стадиялау ақпараты, келесі емдеу және/немесе бақылау жоспарларын дұрыс таңдау үшін маңызды. Егер TURBT кезінде инвазивті немесе жоғары дәрежелі (карцинома in situ қоса) қатерлі ісік анықталса, аурудың стадиясын анықтау және қатерлі ісіктің таралуын (метастаз) тексеру үшін құрсақ пен жамбас аймағының МРТ және/немесе КТ сканированиесі немесе урограмма және кеуде қуысының КТ сканированиесі жүргізілуі керек. Бауыр ауруының белгілері жоқ болса, сілтілік фосфатаза деңгейінің жоғарылауын сүйек метастаздарының болуын анықтау үшін сүйек сканированиесі арқылы бағалау керек. 18F фтордеоксиглюкоза (FDG) позитрон-эмиссиялық томография (PET)/КТ стадиялаудың тиімді әдісі ретінде зерттелгенімен, оның стандартты клиникалық бағалаудағы рөлін қолдау туралы консенсус жоқ. Көк бездің қатерлі ісігін диагностикалауға көмек ретінде жаңа инвазивті емес зәрдегі маркерлер бар, оларға адамның комплемент факторы H-мен байланысты белок, жоғары молекулалық салмақты карциноэмбриондық антиген және ядролық матрицалық белок 22 (NMP22) жатады. АҚШ-та FDA NMP22, NMP22 BladderChek және UroVysion тесттерін көк бездің қатерлі ісігін анықтау және бақылау үшін мақұлдаған, ал ImmunoCyt, BTA TRAK және BTA STAT тесттері тек бақылау үшін мақұлдалған. BTA STAT және BladderChek клиникада, ал қалғандары зертханада жүргізіледі. Басқа инвазивті емес зәрге негізделген тесттерге FGFR3 мутациясын анықтайтын CertNDx көк бездің қатерлі ісігі сынағы және цитокератин 8/18 фрагментін анықтауға арналған "сэндвич" ELISA әдісіндегі зәр көк безінің қатерлі ісігі сынағы (UBC) жатады. Сонымен қатар, NMP22 – "сэндвич" ELISA, ал NMP22 BladderChek – диагностикалық иммуноталдау, екеуі де ядролық митоздық аппараттың белок (NuMA) ісіктік маркерін (ядролық матрицалық белоктың түрі) анықтайды. UroVysion – 3, 7, 17-хромосомалардағы анеуплоидияны және 9p21 локусының жоғалуын анықтайтын флуоресценттік in situ гибридтеу. ImmunoCyt – гликозильденген CEA және MUCIN-тәрізді антигендерді (M344, LDQ10, 19A11) анықтайтын иммунофлуоресценциялық тест.

Currently, the best diagnosis of the state of the bladder is by way of cystoscopy, which is a procedure in which a flexible or rigid tube (called a cystoscope) bearing a camera and various instruments is inserted into the bladder through the urethra. The flexible procedure allows for a visual inspection of the bladder, for minor remedial work to be undertaken and for samples of suspicious lesions to be taken for a biopsy. A rigid cystoscope is used under general anesthesia in the operating room and can support remedial work and biopsies as well as more extensive tumor removal. Unlike papillary lesion, which grow into the bladder cavity and are readily visible, carcinoma in situ lesion are flat and obscure. Detection of carcinoma in situ lesions requires multiple biopsies from different areas of interior bladder wall. Photodynamic detection (blue light cystoscopy) can aid in the detection of carcinoma in situ. In photodynamic detection, a dye is instilled into the bladder with the help of a catheter. Cancer cells take up this dye and are visible under blue light, providing visual clues on areas to be biopsied or resected. However, visual detection in any form listed above, is not sufficient for establishing pathological classification, cell type or the stage of the present tumor. A so called cold cup biopsy during an ordinary cystoscopy (rigid or flexible) will not be sufficient for pathological staging either. Hence, a visual detection needs to be followed by transurethral surgery. The procedure is called transurethral resection of bladder tumor (TURBT). Further, a rectal and vaginal bimanual examination should be carried out before and after the TURBT to assess whether there is a palpable mass or if the tumour is fixed ("tethered") to the pelvic wall. The pathological classification and staging information obtained by the TURBT procedure, is of fundamental importance for making the appropriate choice of ensuing treatment and/or follow up routines. If invasive or high grade (includes carcinoma in situ) cancer is detected on TURBT, an MRI and/or CT scan of the abdomen and pelvis or urogram and CT chest should be conducted for disease staging and to look for cancer spread (metastasis). Increase in alkaline phosphatase levels without evidence of liver disease should be evaluated for bone metastasis by a bone scan. Although 18F fluorodeoxyglucose (FDG) positron emission tomography (PET)/CT has been explored as a viable method for staging, there is no consensus to support its role in routine clinical evaluations. There are newer non invasive urine bound markers available as aids in the diagnosis of bladder cancer, including human complement factor H related protein, high molecular weight carcinoembryonic antigen, and nuclear matrix protein 22 (NMP22). In United States the FDA has approved NMP22, NMP22 BladderChek, and UroVysion tests for detection and surveillance of bladder cancer and ImmunoCyt, BTA TRAK, and BTA STAT tests have been approved for surveillance only. BTA STAT and BladderChek can be performed in the clinic and others are done in the laboratory. Other non invasive urine based tests include the CertNDx Bladder Cancer Assay, which detects FGFR3 mutation and Urine Bladder Cancer test (UBC), which is a sandwich ELISA for Cytokeratin 8/18 fragment. Likewise, NMP22 is a sandwich ELISA and NMP22 BladderChek is a dipstick immunoassay, both of them detect nuclear mitotic apparatus protein (NuMA) tumor marker (a type of nuclear matrix protein). UroVysion is a fluorescence in situ hybridization which detects aneuploidy in chromosomes 3, 7, 17 and loss of the 9p21 locus. ImmunoCyt is an Immunofluorescence test which detects glycosylated CEA and MUCIN like antigens (M344, LDQ10, 19A11).

Диета

2019 жылға дейін, көкөністер мен жемістерді жеу несеп көпіршігінің қатерлі ісігінің қаупін азайтатынын көрсететін жоғары сапалы дәлелдер шектеулі. Моноқаныққан майлар мен өсімдік майларын көп мөлшерде тұтыну әйелдерде несеп көпіршігінің қатерлі ісігінің қаупін азайтады.

Скрининг

2019 жылға дейін симптомдары жоқ адамдарда көкбауыр қатерлі ісігін скринингтеудің тиімділігін анықтауға жеткілікті мәліметтер жоқ.

Трансуретралық резекция

Бұлшық қабатына енбейтін қатерлі ісіктерді (қуықтың бұлшық қабатына тарамайтын ісіктер) электрокоагуляция құралы бар цистоскоп арқылы “сығырып алуға” болады, мұндай жағдайда ол резектоскоп деп аталады. Бұл процедура көкбез ісігінің трансуретральді резекциясы (TURBT) деп аталады және негізінен патологиялық сатылану үшін қолданылады. Бұлшық қабатына енбейтін қатерлі ісіктерде TURBT өзі ем болып табылады, бірақ бұлшық қабатына енген ісіктерде бұл процедура толыққанды ем үшін жеткіліксіз. Резекция сапасын бағалау маңызды: толық емес резекция анықталса немесе үлгіде бұлшық қабаты болмаса (онда бұлшық қабатына енуін анықтау мүмкін емес), екінші TURBT жасау ұсынылады. Сонымен қатар, жоғары сапалы инвазивті емес ауруы бар адамдардың шамамен жартысына алғашқы TURBT-дан кейін қалдық ісік табылады; мұндай жағдайларда стадиялау қателіктерін болдырмау үшін екінші TURBT маңызды. Осы кезде адамдарды тәуекел топтарына бөлу ұсынылады. Әртүрлі тәуекел топтары үшін емдеу және бақылау төмендегі кестеде көрсетілген. Ісіктің қайталануын азайтудың тағы бір тәсілі – TURBT операциясынан кейін дәрілік препараттарды қолдану. Бұл мақсатта ең көп қолданылатын екі препарат – Bacillus Calmette–Guérin (BCG) және митомицин. TURBT жасаған адамдарда BCG өлім қаупін арттырмауы мүмкін және ісіктің қайталану қаупін азайтуы мүмкін. Бұл мақсатта митомицин С (MMC), эпирубицин, пирарубицин және гемцитабин сияқты препараттар қолданылуы мүмкін. Операциядан кейінгі химиотерапияны TURBT жасалғаннан кейінгі алғашқы бірнеше сағат ішінде жүргізу керек. Уақыт өте келе, қалдық ісік жасушалары берік жабысып, клеткадан тыс матрицамен қапталады, бұл препараттың тиімділігін азайтады. Бұл технологиялар тікелей көкбезге енгізілген химиотерапиялық препараттың сіңуін және әсерін жақсарту үшін әртүрлі механизмдерді пайдаланады. Тағы бір технология – электромотивті дәрілік препараттарды енгізу (EMDA) – ісік хирургиялық жолмен алынып тасталғаннан кейін препараттың сіңуін күшейту үшін электр тогын қолданады. Тағы бір технология, термотерапия, радиожиіліктік энергияны пайдаланып көкбез қабырғасын тікелей қыздырады, бұл химиотерапиямен (химиогипертермия) бірге синергиялық эффект көрсетеді, бір-бірінің ісік жасушаларын өлтіру қабілетін күшейтеді.

Non muscle invasive bladder cancer (those not entering the muscle layer of the bladder) can be "shaved off" using an electrocautery device attached to a cystoscope, which in that case is called a resectoscope. The procedure is called transurethral resection of bladder tumor (TURBT) and serves primarily for pathological staging. In case of non muscle invasive bladder cancer the TURBT is in itself the treatment, but in case of muscle invasive cancer, the procedure is insufficient for final treatment. It is important to assess the quality of the resection: if there is evidence of incomplete resection, or if there is no muscle in the specimen (without which muscle invasiveness cannot be determined), then a second TURBT is strongly recommended. Moreover, nearly half of the people with high grade noninvasive disease have residual tumor after primary TURBT; in such cases a second TURBT is important for avoiding under staging. At this point classifying people into risk groups is recommended. Treatment and surveillance for different risk groups is indicated in the table below. Another method for reducing recurrence of tumors is medication after TURBT surgery. The two most common medicines used for this purpose are Bacillus Calmette–Guérin (BCG) and mitomycin. For people who have already had a TURBT procedure, BCG may lead to similar risk of death and may reduce the risk of tumor recurrence. Medications which can be used for this purpose are mitomycin C (MMC), epirubicin, pirarubicin and gemcitabine. Instillation of post operative chemotherapy should be conducted within first few hours after TURBT. As time progress residual tumor cells are known to adhere firmly and are covered by extracellular matrix which decrease the efficacy of the instillation. These technologies use different mechanisms to facilitate the absorption and action of a chemotherapy drug instilled directly into the bladder. Another technology – electromotive drug administration (EMDA) – uses an electric current to enhance drug absorption after surgical removal of the tumor. Another technology, thermotherapy, uses radio frequency energy to directly heat the bladder wall, which together with chemotherapy (chemohyperthermia) shows a synergistic effect, enhancing each other's capacity to kill tumor cells.

Иммунотерапия

Бацилл Кальмет-Герен (BCG) енгізу арқылы жүргізілетін иммунотерапия NMIBC-ді емдеу және рецидивінің алдын алу үшін де қолданылады. BCG – туберкулезге қарсы вакцина, ол адамдарда залалсыздану қабілетін жоғалтқан, әлсіретілген (өңделген) тірі мал туберкулезінің микобактериясы, Mycobacterium bovis-тен дайындалады. BCG иммунотерапиясы осы сатыда 2/3 жағдайдың ішінде тиімді, ал рандомизацияланған зерттеулерде стандартты химиотерапиядан жоғары екені көрсетілді. BCG рецидивтің алдын қалай келеді, әлі белгісіз. Дегенмен, бактериялар қатерлі жасушаларға сіңірілетіні анықталды. Бұл жасушалардың инфекцияға ұшуы қалған қатерлі жасушаларды жоятын жергілікті иммундық реакцияны тудыруы мүмкін. BCG индукциялық және қолдау курстары түрінде беріледі. Индукциялық курс 6 апталық интравезикалық және тері астына енгізілетін BCG курсынан тұрады. Одан кейін қолдау курсы жүргізіледі. Қолдау схемасы бойынша әлі бірлікке келген келісім жоқ, бірақ ең көп қолданылатыны – Оңтүстік-Батыс Онкологиялық Тобының (SWOG) схемасы. SWOG қолдау схемасы 3, 6, 12, 18, 24, 30 және 36 айларда 3 апта бойы апта сайын интравезикалық және тері астына енгізілетін BCG-ден тұрады. BCG терапиясының жанама әсерлеріне цистит, простатит, эпидидимоорхит, баланит, зәр жолдарының бітелуі, сіреспе, микобактериялық остеомиелит, реактивті артрит, микобактериялық пневмония, гранулематозды гепатит, гранулематозды нефрит, интерстициалды нефрит, инфекциялық васкулит және тараған инфекция жатады. BCG-ге байланысты жергілікті инфекциялар (мысалы, простатит, эпидидимоорхит, баланит) 3-6 ай бойы фторхинолонды препараттардың бірі қосылған үштік туберкулезді терапиямен емделуі керек. Жүйелік инфекциясы бар адамдарда BCG терапиясын тоқтатып, кем дегенде 6 айға туберкулезге қарсы көп препаратты емдеуді бастау керек. Бұл емдеуге қолданылатын препараттар: INH, рифампицин, этамбутол, фторхинолондар, кларитромицин, аминогликозидтер және доксициклин. BCG штаммдары пиразинамидке сезімтал емес, сондықтан ол туберкулезге қарсы емдеудің құрамына енбеуі керек. Ногапендекин альфа инбакицепт (Anktiva), Bacillus Calmette Guérin-мен бірге қолданылатын, 2024 жылдың сәуір айында АҚШ-та медициналық қолдануға бекітілді.

Immunotherapy by Bacillus Calmette–Guérin (BCG) delivery into the bladder is also used to treat and prevent the recurrence of NMIBC. BCG is a vaccine against tuberculosis that is prepared from attenuated (weakened) live bovine tuberculosis bacillus, Mycobacterium bovis, that has lost its virulence in humans. BCG immunotherapy is effective in up to 2/3 of the cases at this stage, and in randomized trials has been shown to be superior to standard chemotherapy. The exact mechanism by which BCG prevents recurrence is unknown. However, it has been shown that the bacteria are taken up by the cancer cells. The infection of these cells in the bladder may trigger a localized immune reaction which clears residual cancer cells. BCG is delivered as induction and a maintenance course. The induction course consists of 6 week course of intravesical and percutaneous BCG. This is followed by a maintenance course. There is no consensus regarding the maintenance schedule, however the most commonly followed is the Southwestern Oncology Group (SWOG) schedule. The SWOG maintenance schedule consists of intravesical and percutaneous BCG every week for 3 weeks given at 3, 6, 12, 18, 24, 30 and 36 months. Side effects of BCG therapy include cystitis, prostatitis, epididymo orchitis, balanitis, ureteral obstruction, bladder contraction, mycobacterial osteomyelitis, reactive arthritis, mycobacterial pneumonia, granulomatous hepatitis, granulomatous nephritis, interstitial nephritis, infectious vasculitis and disseminated infection. Local infection (i. e. prostatitis, epididymo orchitis, balanitis) because of BCG should be treated with triple tubercular therapy, with one of the drug being fluoroquinolone for 3 to 6 months. In people with systemic infections, BCG therapy should be stopped and anti tubercular multidrug treatment for at least 6 months should be started. Medications that can be used for this treatment are INH, rifampicin, ethambutol, fluoroquinolones, clarithromycin, aminoglycosides, and doxycycline. BCG strains are not sensitive to pyrazinamide therefore, it should not be a part of anti tubercular treatment. Nogapendekin alfa inbakicept (Anktiva), used in combination with Bacillus Calmette Guérin was approved for medical use in the United States in April 2024.

Болжам

Бұлшық етке инвазияламаған ісігі бар адамдардың жағдайы жақсы болады (5 жылдық өмір сүру көрсеткіші 95%, бұлшық етке инвазиялық қабық ісігінің 69%-ына қарағанда). Дегенмен, олардың 70%-ы алғашқы емнен кейін рецидивке ұшырайды, ал 30%-ы бұлшық етке инвазиялық аурумен көрінеді. Рецидив және ауру сатысының жоғарылауы нашар жағдайға әкеледі. Радикалды цистэктомия және кіші таз лимфа түйіндерін кесуден кейінгі өмір сүру патологиялық сатыға байланысты. Егер ауру лимфа түйіндеріне таралмаса және тек қана қабықпен шектелсе (T1 немесе T2, N0), 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші 78% құрайды. Егер ол қабықтың айналасында жергілікті түрде тараса, лимфа түйіндеріне әсер етпесе (T3, N0), 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші 47%-ға төмендейді. Лимфа түйіндеріне тараған (N+, T сатысына қарамастан) ауруда 5 жылдық өмір сүру 31% құрайды. Жергілікті түрде кеңейген және метастаздық аурулар өмір сүруді күрт қысқартады, химиотерапиясыз медианалық өмір сүру 3–6 айды құрайды. Цисплатинге негізделген химиотерапия медианалық өмір сүруді 15 айға дейін ұзартты. Алайда, 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші әлі де 15% құрайды. Радикалды цистэктомиядан кейін қатерлі ісікке байланысты өмір сүруді анықтайтын бірнеше прогностикалық факторлар бар. Қатерлі ісікке байланысты өмір сүруге кері әсер ететін факторлар: егде жас, ісіктің жоғары дәрежесі және патологиялық сатысы, лимфа түйіндерінің метастазы, лимфоваскулярлық инвазияның болуы және оң жұмсақ тіндік шекара. Лимфа түйіндерінің тығыздығы (оң лимфа түйіндері/операциялық материалдағы жалпы лимфа түйіндерінің саны) лимфа түйіндері оң ауруда өмір сүруді болжаушы фактор болып табылады. Тығыздық жоғары болған сайын өмір сүру көрсеткіші төмендейді.

Өмір сапасы

Радикалды цистектомиядан кейін несеп және жыныстық функциялар жалпы халыққа қарағанда нашар болады. Необладер жасаған адамдар тері арқылы несеп шығару (құрамына қап қосып, іштің үстіне орнату) жасағандарға қарағанда жақсы эмоционалдық жағдайға ие және дене бейнесіне көбірек қанағаттанады. Отбасы, қарым-қатынастар, денсаулық және қаржы сияқты әлеуметтік факторлар несеп қабылдағысы бар адамдардың өмір сапасын анықтауда маңызды рөл атқарады. Несеп қабылдағысы бар адамдардың көп бөлігінде мазасыздық және депрессия кездеседі. Жас, үйленбеген және ауруы асқынып кеткен адамдар емнен кейін психиатриялық ауруға шалдығу қаупіне тап болады. Емнен кейін психиатриялық ауруға шалдыққан адамдардың қатерлі ісіктен және жалпы өмір сүру көрсеткіштері нашарлайды.

Еуропа

2015 жылы Еуропалық Одақта 131 000 жаңа жағдай анықталды және 40 000 адам қайтыс болды. Бұл ең көп таралған 5-ші қатерлі ісік және қатерлі ісіктерден болатын өлімнің 9-шы себебі. 2000 мен 2007 жылдар аралығында диагнозы қойылған несеп көпіршігінің қатерлі ісігі бар пациенттердің 5 жылдық салыстырмалы тірі қалу көрсеткіші 69% құрайды. Тірі қалу көрсеткіштерінде географиялық айырмашылықтар байқалады: Солтүстік Еуропада 5 жылдық тірі қалу көрсеткіші 75%, ал Шығыс Еуропада 65%.

Ұлыбритания

Қабықша қатерлі ісігі Ұлыбританияда ең көп кездесетін қатерлі ісіктердің тоғызыншысы болып табылады және барлық жаңа қатерлі ісік жағдайларының 2,7% құрайды. 2018 жылы 12 200 жаңа жағдай тіркелді, ал 6100 адам осы ісіктен қайтыс болды.

Америка Құрама Штаттары

2019 жылы АҚШ-та 80 470 жағдай және 17 670 өлім тіркелуі күтілуде, бұл аймақта рак ауруының ең көп кездесетін алтыншы түрі. 2019 жылы шамамен 62 мың ер адам мен 19 мың әйелге көк бездің қатерлі ісігі диагнозы қойылды. 2012 жылдан 2016 жылға дейін жаңа көк без қатерлі ісігінің жағдайдары жылына бір пайызға азайды.