Кіріспе

Француз саясаткері Андре Беттенкур (андрé бɛтанкýр; 21 сәуір 1919 – 19 қараша 2007) – француз саясаткері. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның басында, ол Францияның зорлыққа бейім, фашистік бағытты және антикоммунистік ұйымы «Ла Кагуль» мүшесі болды; соғыстың соңына қарай неміс басқыншылығына қарсы Көтеріліс қозғалысына қосылды. Оның бұрынғы байланысы кейін Пьер Мендес Франция және Шарль де Голль президенттерінің үкіметінде министр болып қызмет еткенде және нацистерге қарсы Көтерілістегі батылдығы үшін марапатталғанда белгілі болған жоқ.

Өмірбаян

Ол Сент-Морис-д'Этлан (Сен-Маритим) қаласында ескі католиктік нормандық ақсүйек отбасында дүниеге келген. Беттенкур Франция үкіметінде бірнеше лауазымда қызмет етті, ең бастысы – 1973 жылдың көктемінде екі аптаға сыртқы істер министрі міндетін атқарды. Сонымен қатар, ол 1974 жылдан 1981 жылға дейін Жоғарғы Нормандия аймақтық кеңесінің президенті болды. Одан бөлек, ол 1965 жылдан 1989 жылға дейін Сент-Морис-д'Этелан қаласының мэрі болды.

Дау

Жас кезінде Беттенкур француздық фашистік және антикоммунистік ұйымның «Ла Кагуль» (Құраж) мүшесі болды. L'Oréal негізін қалаушы Эжен Шулер «Ла Кагуль» ұйымына қаржылық қолдау көрсетті және компанияның бас кеңсесінде кездесулер өткізді. 1990 жылдары L'Oréal-дің кино және теледидар еншілес компаниясы Paravision-ның акционері және басқарма мүшесі Жан Фридман 1989 жылы L'Oréal-дің жоғары басшылығы еврей байланыстары бар фирмаларға араб бойкотынан сақтану үшін оны жұмыстан босатқанын мәлімдеді. Фридман француз және Израиль азаматтығын иеленді. Фридман сондай-ақ Беттенкурдың Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік үгіт органына көптеген мақалалар жазғанын анықтады. 1940 жылдан 1942 жылға дейін Беттенкур Франция оккупацияланған кезеңде нацистік Германияның қаржысымен өркендеген «La Terre Française» апталық газетіне 60-тан астам мақала жазды. 1941 жылы Пасхаға арналған арнайы санында ол яһудилерді «екі жүзді парызшылар» деп сипаттап, олардың «ұрпағы әділ адамдардың қанымен мәңгілікке дейін кірленген. Олар қарғысқа ұшырайды» деді. Беттенкур журналистиканы «жастық шақтың қатесі» деп бағалап, Виши Франциясының үгіт-насихатының оның ой-өрісіне әсер еткенін мәлімдеді. «Мен осы қателіктерге байланысты көптеген рет өкінішімді білдірдім және еврей қауымынан оларды кешіруді сұраймын».

Құрметтер

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі қарсылық әрекеттері үшін Беттенкур француздық 1939–1945 жылдарғы «Круа-де-Герр» орденімен және «Қарсылық» медалімен марапатталды, сондай-ақ Құрмет легионының рыцарі дәрежесіне ие болды. 1988 жылдың 23 наурызында Франция институтының бес академиясының бірі – Бейнелеу өнері академиясының тәуелсіз мүшесі болып сайланды.

Отбасы

1950 жылы Беттенкур, әйгілі косметика компаниясы L'Oréal-дің негізін қалаушы Эжен Шулердің қызы Лилианға үйленді. Олардың бір қызы болды, Франсуаза Беттенкур Майерс, ол L'Oréal директорлар кеңесінің мүшесі. Франсуаза Майерс Жан Пьер Майерске (1948 жылы туған) үйленген, оның әкесінің әкесі Аушвиц концлагерінде қаза болған. Беттенкур 2007 жылғы 19 қарашада 88 жасында дүниеден өтті.