Дрейфус ісі: Франциядағы саяси дау (1894-1906)

Дрейфус ісі (1894-1906): Франциядағы саяси дау, еврей тегінен туған Альфред Дрейфустың сотталуы, әскери құпияларды ұлттық егемендікке қарсы өткізгендігі.

22 мин оқу

100%

Дереккөз: Dreyfus affair — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

1894–1906 жылдары Франциядағы саяси дау-жанжал
фильмдер сериясы

Дрейфус ісі (фр. affaire Dreyfus) – 1894 жылдан бастап 1906 жылы шешімі қабылданғанға дейін Францияның үшінші республикасын екіге бөлген саяси дау-жанжал. Бұл дау-жанжал 1894 жылдың желтоқсанында еврей тегінен шыққан 35 жастағы француз артиллерия офицері, капитан Альфред Дрейфус Паридегі неміс елшілігіне француз әскери құпияларын өткізгені үшін мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен басталды. Ол өмір бойына түрмеге кесілді және француз Гвианасындағы Ібіліс аралындағы жаза орындау орталығына жіберілді, онда ол келесі бес жылды өте қиын жағдайда өткізді. 1896 жылы, негізінен қарсы тыңшылық басшысы, подполковник Жорж Пикардың жетекшілігімен жүргізілген тергеулер нәтижесінде, нақты кінәлі француз армиясының майоры Фердинанд Вальсен Эстерхази екені анықталды. Жоғары шенді әскери шенеуніктер жаңа дәлелдерді жасырды, ал әскери сот екі күндік соттан кейін Эстерхазиді бір ауыздан ақтап берді. Армия Дрейфусқа қарсы жасалма құжаттар негізінде қосымша айыптар тақты. Кейін, жазушы Эмиль Золаның «L'Aurore» газетінде жарияланған «J'Accuse!» атты ашық хаты Дрейфусқа саяси қолдау көрсету қозғалысын күшейтіп, үкіметке істі қайта қарауға қысым жасады. 1899 жылы Дрейфус тағы бір сотқа қатысу үшін Францияға қайтарылды. Осыдан кейін туған қатаң саяси және сот дау-жанжалы француз қоғамын Дрейфусты қолдағандар – Сара Бернхард, Анатоль Франс, Шарль Пегуй, Анри Пуанкаре және Жорж Клемансо сияқты «дрейфусарлар» мен оны айыптағандар – Эдуард Друмон сияқты «анти-дрейфусарлар» (мысалы, антисемиттік «La Libre Parole» газетінің директоры және баспагері) екіге бөлді. Жаңа сотта тағы да айыптау үкімі шығып, 10 жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ Дрейфус кешіріліп, босатылды. 1906 жылы Дрейфус толық ақталды. Француз армиясының майоры қызметіне қайта орналасқаннан кейін ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың барлық кезеңінде қызмет етті және подполковник шенімен отставкаға шықты. 1935 жылы қайтыс болды. Дрейфус ісі франкофон әлеміндегі қазіргі заманғы әділетсіздіктің символына айналды; ол әділетсіздік пен антисемитизмнің ең көрнекті мысалы болып қала береді. Бұл оқиға Францияны республикалық, дінге қарсы «дрейфусарлар» мен армияшыл, көбінесе католик «анти-дрейфусарлар» деп бөліп, француз саясатын шиеленістірді және радикалдылыққа ықпал етті. Баспасөз ақпаратты жариялауда және қақтығыстың екі жағында да қоғамдық пікірді қалыптастыру мен білдіруде маңызды рөл атқарды.

The Dreyfus affair (, afɛːʁ dʁɛfys) was a political scandal that divided the Third French Republic from 1894 until its resolution in 1906. The scandal began in December 1894 when Captain Alfred Dreyfus, a 35 year old Alsatian French artillery officer of Jewish descent, was convicted of treason for communicating French military secrets to the German Embassy in Paris. He was sentenced to life imprisonment and sent overseas to the penal colony on Devil's Island in French Guiana, where he spent the following five years imprisoned in very harsh conditions. In 1896, evidence came to light—primarily through the investigations of Lieutenant Colonel Georges Picquart, head of counter espionage—which identified the real culprit as a French Army Major named Ferdinand Walsin Esterhazy. High ranking military officials suppressed the new evidence, and a military court unanimously acquitted Esterhazy after a trial lasting only two days. The Army laid additional charges against Dreyfus, based on forged documents. Subsequently, writer Émile Zola's open letter J'Accuse ! in the newspaper L'Aurore stoked a growing movement of political support for Dreyfus, putting pressure on the government to reopen the case. In 1899, Dreyfus was returned to France for another trial. The intense political and judicial scandal that ensued divided French society between those who supported Dreyfus, the "Dreyfusards" such as Sarah Bernhardt, Anatole France, Charles Péguy, Henri Poincaré and Georges Clemenceau; and those who condemned him, the "anti Dreyfusards" such as Édouard Drumont, the director and publisher of the antisemitic newspaper La Libre Parole. The new trial resulted in another conviction and a 10 year sentence, but Dreyfus was pardoned and released. In 1906, Dreyfus was exonerated. After being reinstated as a major in the French Army, he served during the whole of World War I, ending his service with the rank of lieutenant colonel. He died in 1935. The Dreyfus affair came to symbolise modern injustice in the Francophone world; it remains one of the most notable examples of a complex miscarriage of justice and antisemitism. The affair divided France into pro republican, anticlerical Dreyfusards and pro Army, mostly Catholic anti Dreyfusards, embittering French politics and encouraging radicalisation. The press played a crucial role in exposing information and in shaping and expressing public opinion on both sides of the conflict.

Қорытынды

1894 жылдың соңында француз әскерінің капитаны, École Polytechnique мектебінің түлегі және Эльзас аймағынан шыққан еврей Альфред Дрейфус, Императорлық Германия әскеріне құпия құжаттарды өткізді деген айып тақты. Жабық сот отырысында ол мемлекетке опасыздық жасады деп танылды және өмір бойына түрмеге кесілді. Ол Француз Гвианасындағы «Ібіліс аралына» жер аударылды. Сол кезде француз саяси қауымының пікірі Дрейфусқа қарсы бірауызды болды. Дрейфус отбасы, әсіресе оның інісі Матье, оның кінәсіздігіне сенімді болды және оны дәлелдеу үшін журналист Бернар Лазармен бірлесіп жұмыс істеді. 1896 жылдың наурыз айында қарсы тыңшылық басқармасының басшысы полковник Жорж Пиккар, нағыз сатқын майор Фердинанд Вальсин Эстерхази екеніне дәлелдер тапты. Бас штаб бұрынғы шешімін қайта қараудан бас тарды және Пиккарды Солтүстік Африкаға жіберді. 1897 жылдың шілдесінде Дрейфус отбасы Сенат төрағасы Огюст Шейрер Кестнерге Дрейфусқа қарсы айғақтардың нашарлығына назар аудару үшін жүгінді. Шейрер Кестнер үш айдан кейін Дрейфустың кінәсіз екеніне көз жеткізгенін және газет тілшісі, бұрынғы Депутаттар палатасының мүшесі Жорж Клемансоны да осы пікірге көндіргенін хабарлады. Сол айда Матье Дрейфус Эстерхази туралы Соғыс министрлігіне шағымданды. 1898 жылдың қаңтар айында екі оқиға осы істің мәнін ұлттық деңгейге көтерді: Эстерхази мемлекетке опасыздық жасады деген айыптан ақталды (кейін миығын қырқып, Франциядан қашып кетті), ал Эмиль Зола «J'accuse!» атты манифесті жариялады, ол көптеген зиялыларды Дрейфустың ісіне біріктірді. Франция осы мәселе бойынша бөлініп, ғасыр соңына дейін қызу пікірталас жүрді. Францияның жиырмадан астам қаласында антисемиттік тәртіпсіздіктер болды, ал Алжирдегі тәртіпсіздіктер бірнеше адамның қазасына әкелді. Әскердің осы істі жасыруға жасаған тығырықталған әрекеттеріне қарамастан, Жоғарғы сот мұқият тергеуден кейін алғашқы үкімді жоққа шығарды. 1899 жылы Ренн қаласында жаңа сот отырысы өтті. Дрейфус тағы да кінәлі деп танылды және он жылға қатаң түрмеге кесілді, бірақ жағдайдың жеңілдеуіне байланысты жазасы жеңілдетілді. Дрейфус президент Эмиль Лубе берген кешірімді қабылдады. 1906 жылы Жоғарғы соттың қайта қарастырылмайтын шешімімен оның кінәсіздігі ресми түрде расталды. Дрейфус майор шенімен әскерге қайта қабылданды және Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Ол 1935 жылы қайтыс болды. Осы істің көптеген салдары болды және француз қоғамдық өмірінің барлық саласына әсер етті. Бұл Үшінші Республиканың ақталуы ретінде қарастырылды (және оның негізін қалаушы мифке айналды), бірақ ол әскери ұлтшылдықтың жаңаруына әкелді. Ол француз католицизмін реформалауды және католиктердің республикалық интеграциясын баяулатты. Осы оқиға көптеген антисемиттік демонстрацияларды тудырды, бұл өз кезегінде Орталық және Батыс Еуропадағы еврей қауымдастықтарының сезімдеріне әсер етті. Сонымен қатар, Ресей империясындағы еврейлер Палестіндегі саяси тұрақсыздыққа жауап ретінде погромдардың қысымына ұшырады. Осы факторлар сионизмнің негізін қалаушыларының бірі Теодор Герцльді еврейлердің Еуропадан кетуі және өз мемлекетін құруы керек деген сенімге жеткізді.

At the end of 1894, French Army Captain Alfred Dreyfus, a graduate of the École Polytechnique and a Jew of Alsatian origin, was accused of handing secret documents to the Imperial German military. After a closed trial, he was found guilty of treason and sentenced to life imprisonment. He was deported to Devil's Island in French Guiana. At that time, the opinion of the French political class was unanimously unfavourable towards Dreyfus. The Dreyfus family, particularly his brother Mathieu, remained convinced of his innocence and worked with journalist Bernard Lazare to prove it. In March 1896, Colonel Georges Picquart, head of counter espionage, found evidence that the real traitor was Major Ferdinand Walsin Esterhazy. The General Staff refused to reconsider its judgment and instead transferred Picquart to a position in North Africa. In July 1897, Dreyfus's family contacted the President of the Senate Auguste Scheurer Kestner to draw attention to the weakness of the evidence against Dreyfus. Scheurer Kestner reported three months later that he was convinced Dreyfus was innocent, and persuaded Georges Clemenceau, a newspaper reporter and former member of the Chamber of Deputies, of the same. In the same month, Mathieu Dreyfus complained about Esterhazy to the Ministry of War. In January 1898 two events raised the case to national prominence: Esterhazy was acquitted of treason charges (subsequently shaving his moustache and fleeing France), and Émile Zola published his J'accuse !, a Dreyfusard declaration that rallied many intellectuals to Dreyfus's cause. France became increasingly divided over the case, and the issue continued to be hotly debated until the end of the century. Antisemitic riots erupted in more than twenty French cities, and riots in Algiers resulted in several deaths. Despite covert attempts by the army to quash the case, the initial conviction was annulled by the Supreme Court after a thorough investigation. A new court martial was held at Rennes in 1899. Dreyfus was convicted again and sentenced to ten years of hard labour, though the sentence was commuted due to extenuating circumstances. Dreyfus accepted the presidential pardon granted by President Émile Loubet. In 1906 his innocence was officially established by an irrevocable judgement of the Supreme Court. Dreyfus was reinstated in the army with the rank of Major and participated in the First World War. He died in 1935. The implications of this case were numerous and affected all aspects of French public life. It was regarded as a vindication of the Third Republic (and became a founding myth), but it led to a renewal of nationalism in the military. It slowed the reform of French Catholicism and republican integration of Catholics. The affair engendered numerous antisemitic demonstrations, which in turn affected sentiment within the Jewish communities of Central and Western Europe. At the same time, Jews in the Russian Empire were under pressure of pogroms in response to political instability within the Pale. These factors persuaded Theodor Herzl, one of the founding fathers of Zionism, that the Jews must leave Europe and establish their own state.

Саяси

1894 жылы Үшінші республика жиырма төрт жасқа толды. 1877 жылғы 16 мамырдағы дағдарыс Бурбон және Орлеандық роялистердің саяси ықпалын әлсіреткенімен, олардың министрліктері тұрақсыздығын сақтап, ел бір дағдарыстан екіншісіне құлап жатты: Дрейфус ісіне дейінгі үш жыл ішінде 1889 жылы Жорж Буланжердің төңкерісіне ұқсас жағдай туды, 1892 жылы Панама жанжалы болды, ал анархистік қауіп 1894 жылдың шілдесіндегі «заңсыз заңдармен» азайтылды. 1893 жылғы сайлаулар «әлеуметтік мәселелерге» бағытталды және консервативті оңшылдарға қарсы республикалықтардың жеңісімен (орындықтардың жартысынан аспайтын) және радикалдардың (шамамен 150 орын) және социалистердің (шамамен 50 орын) күшеюімен аяқталды. Радикалдар мен социалистердің қарсылығы экономикалық протекционизмге негізделген, әлеуметтік мәселелерге салқын қараған, халықаралық оқшаулануды бұзуға, Ресеймен одақтасуға және отар империясын дамытуға ұмтылған орталық үкіметке әкеп соқты. Бұл орталық саясат үкіметтік тұрақсыздыққа себеп болды, 1893 жылдан 1896 жылға дейін бес рет республикалық үкімет мүшелері кейде радикалдармен, ал кейбір Орлеандықтар Легитимистермен келісімге келді. Бұл тұрақсыздық президенттік тұрақсыздықпен де сәйкес келді: президент Сади Карно 1894 жылғы 24 маусымда қаза тапты; оның орташа көзқарасты мұрагері Жан Казимир Периер бірнеше айдан кейін 1895 жылғы 15 қаңтарда отставкаға кетті және оның орнын Феликс Форе басты. 1896 жылы Леон Буржуаның радикалдық үкіметінің сәтсіз аяқталуынан кейін президент Жюль Мелинді премьер-министр етіп тағайындады. Оның үкіметі солшылдардың және кейбір республикашылдардың (оның ішінде Прогрессивті одақтың) қарсылығына тап болды және оңшылдардың қолдауын сақтап қалуға тырысты. Ол діни, әлеуметтік және экономикалық шиеленістерді басаңдатуға тырысып, консервативті саясат жүргізді. Ол тұрақтылықты арттыра алды және Дрейфус ісі осы тұрақты үкімет кезінде болды.

Әскери

Дрейфус ісі Германияның Эльзас пен Мозельді аннексиялауының аясында болды, бұл оқиға ең қатігез ұлтшылдықты қоздырды. 1870 жылы Францияның жеңілісі алысқа кеткендей болса да, кек алу рухы сақталды. Дрейфус ісіне қатысқандардың көпшілігі Эльзастықтар еді. Әскер келесі қақтығысқа дайындалу үшін көптеген ресурстарға мұқтаж болды, осы себепті 1892 жылдың 27 тамызында Франко-Ресейлік одалас шартқа қол қойылды, бірақ кейбір қарсыластары оны "табиғатқа қайшы" деп есептеді. Әскер жеңілістен кейін қайта жаңғырды, алайда оның көптеген офицерлері аристократтар мен монархистер болатын. Әскерде туға қадірлеу және парламенттік республиканы жек көру кең таралған. Республика әскерін мақтан тұтты, ал әскер Республикаға немқұрайлы қарады. Соңғы он жылда армия демократияландыру және жаңғыртуды мақсат тұтқан маңызды өзгерістерге ұшырады. École Polytechnique мектебінің түлектері енді Saint-Cyr мектебінің түлектерімен тиімді бәсекелесіп, үміткер офицерлер арасында шиеленіс, ашу және қызғану тудырды. Бұл кезеңде артиллерияға ең көп әсер еткен қарулану жарысы да өрбіді. Ауыр артиллерия жақсартылды (120 мм және 155 мм зеңбіректер, 1890 жылғы Baquet үлгісі, жаңа гидравликалық тежегіштер), сонымен қатар, ең бастысы, 75 мм-лік құпия зеңбірек әзірленді. Әскери қарсы барлау қызметі, яғни "Статистика бөлімі" (СБ) туралы айту қажет. 19 ғасырдың соңында үкіметтер тарапынан ұйымдастырылған тыңшылық, жасырын соғыстың құралы ретінде жаңалық болды. Статистика бөлімі 1871 жылы құрылды, бірақ онда аз ғана офицерлер мен азаматтар қызмет етті. 1894 жылы оның басшысы Saint-Cyr мектебінің түлегі, Мулхаустың Эльзастық азаматы және терең антисемит болған Жан Сандерр болды. Оның әскери міндеті анық еді: Францияның ықтимал жаулары туралы ақпарат жинау және оларды қасақана бұрмаланған ақпаратпен шатастыру. Статистика бөлімі Сыртқы істер министрлігінің Quai d'Orsay-дағы "Құпия істер" бөлімімен тығыз байланыста жұмыс істеді, оны жас дипломат Морис Палеолог басқарды. 1890 жылдан бастап қарулану жарысы француз контр-шпионажында шиеленісті атмосфера тудырды. Бөлімнің міндеттерінің бірі – Париждегі Rue de Lille көшесінде орналасқан неміс елшілігін бақылау және француздардың немістерге маңызды ақпараттарды беру әрекеттерін болдырмау еді. Бұл өте маңызды болды, өйткені бірнеше тыңшылық оқиғалары газет беттерінде сенсация тудырды. 1890 жылы архивист Бутонне мелинитпен толтырылған снарядтардың жоспарларын сатқаны үшін сотталды. 1894 жылы Париждегі неміс әскери атташесі граф Максимилиан фон Шварцкоппен болды, ол тиімді инфильтрация саясатын жүргізді. 1880 жылдары Шварцкоппен итальяндық әскери атташе, подполковник граф Алессандро Паницзардимен қарым-қатынасқа түсті. Бұл хаттарды билік иелері қолға түсірді, олар Дрейфустың тыңшы екенін дәлелдеу үшін жасалған жалған құжаттарға сенімділік қосты. Олардың кейбіреулері екі офицердің арасындағы нақты қарым-қатынасқа сілтеме жасады; біреуінде Алессандро сүйіктісіне "Дрейфусты сұраққа тартса", екеуі де "ол ешқашан евреймен байланыс жасамағанын" айтуы керек екенін мәлімдеді. "Оның не болғаны ешкім білмейді". Шын және жалған хаттар Дрейфус ісінің барлық құжаттарын жасыруға ыңғайлы себеп болды, өйткені олардың жариялануы Германия мен Италияның әскери және дипломатиялық қарым-қатынастарын "намысқа тигізер" еді. Гомосексуализм, яһудилік сияқты, ұлттық құлдыраудың белгісі ретінде қарастырылғандықтан, кейбір тарихшылар оларды біріктіру арқылы дауды қоздыру айыптау стратегиясын қалыптастырған болуы мүмкін деп болжайды. 1994 жылдың басынан бастап Статистика бөлімі Ницца мен Мез қалаларының бас жоспарларын ұрлаумен айналысқан офицерді зерттеді, оған немістер мен итальяндықтар "Дубуа" деген лақап ат қойған. Дрейфус ісі осыдан басталды.

The Dreyfus affair occurred in the context of German annexation of Alsace and Moselle, an event that fed the most extreme nationalism. The traumatic defeat of France in 1870 seemed far away, but a vengeful spirit remained. Many participants in the Dreyfus affair were Alsatian. The military required considerable resources to prepare for the next conflict, and it was in this spirit that the Franco Russian Alliance of 27 August 1892 was signed, although some opponents thought it "against nature". The army had recovered from the defeat, but many of its officers were aristocrats and monarchists. Cult of the flag and contempt for the parliamentary republic prevailed in the army. The Republic celebrated its army; the army ignored the Republic. Over the previous ten years the army had undergone a significant shift resulting from its twofold aim to democratize and modernize. The graduates of the École Polytechnique now competed effectively with officers from the main career path of Saint Cyr, which caused strife, bitterness, and jealousy among junior officers expecting promotions. The period was also marked by an arms race that primarily affected artillery. There were improvements in heavy artillery (guns of 120 mm and 155 mm, Models 1890 Baquet, new hydropneumatic brakes), but also, and especially, development of the ultra secret 75mm gun. The operation of military counterintelligence, alias the "Statistics Section" (SR), should be noted. Spying as a tool for secret war was a novelty as an organised activity by governments in the late 19th century. The Statistics Section was created in 1871 but consisted of only a handful of officers and civilians. Its head in 1894 was Lieutenant Colonel Jean Sandherr, a graduate of Saint Cyr, an Alsatian from Mulhouse, and a convinced antisemite. Its military mission was clear: to retrieve information about potential enemies of France and to feed them false information. The Statistics Section was supported by the "Secret Affairs" of the Quai d'Orsay at the Ministry of Foreign Affairs, which was headed by a young diplomat, Maurice Paléologue. The arms race created an acute atmosphere of intrigue from 1890 in French counter espionage. One of the missions of the section was to spy on the German Embassy at Rue de Lille in Paris to thwart any attempt by the French to transmit important information to the Germans. This was especially critical since several cases of espionage had already been featured in the headlines of newspapers, which were fond of sensationalism. In 1890, the archivist Boutonnet was convicted for selling plans of shells that used melinite. The German military attaché in Paris in 1894 was Count Maximilian von Schwartzkoppen, who developed a policy of infiltration that appears to have been effective. In the 1880s Schwartzkoppen had begun an affair with an Italian military attaché, Lieutenant Colonel Count Alessandro Panizzardi While neither had anything to do with Dreyfus, their intimate and erotic correspondence (e. g. "Don't exhaust yourself with too much buggery. "), which was obtained by the authorities, lent an air of truth to other documents that were forged by prosecutors to lend retroactive credibility to Dreyfus's conviction as a spy. Some of these forgeries referred to the real affair between the two officers; in one, Alessandro supposedly informed his lover that if "Dreyfus is brought in for questioning", they must both claim that they "never had any dealings with that Jew. Clearly, no one can ever know what happened with him." The letters, real and fake, provided a convenient excuse for placing the entire Dreyfus dossier under seal, given that exposure of the liaison would have 'dishonoured' Germany and Italy's military and compromised diplomatic relations. As homosexuality was, like Judaism, then often perceived as a sign of national degeneration, recent historians have suggested that combining them to inflate the scandal may have shaped the prosecution strategy. Since early 1894, the Statistics Section had investigated traffic in master plans for Nice and the Meuse conducted by an officer whom the Germans and Italians nicknamed Dubois. This is what led to the origins of the Dreyfus affair.

Әлеуметтік

[[Файл:Amnistie populaire Musée des Horreurs 35. jpg|thumb|№ 35 «Халықты кешіру» («Amnistie populaire») Музейдің «Үрейлер» («Musée des Horreurs») көрмесі Альфред Дрейфустың антисемиттік карикатурасының асылған денесін бейнелейді. Дегенмен, мұндай көзқарастар, әрине, Бас штаб шегінде болғанмен, француз армиясы тұтастай алғанда жеке таланттарға салыстырмалы түрде ашық болды. Дрейфус ісі кезінде армияда шамамен 300 еврей офицері болды (жалпы санының шамамен 3 пайызы), олардың он генералы болды. Семсер немесе кішкентай тапаншамен болатын, кейде өлімге әкелетін жекпе-жектің танымал болуы сол кездегі шиеленісті көрсетеді. «La Libre Parole» газетінде жарияланған бірнеше мақала еврей офицерлерін «өз туған жеріне опасыздық жасады» деп айыптағанда, офицерлер редакторларды дуэльге шақырды. Политехникалық институтының түлегі, еврей алсасы капитан Кремиу Фо Дрюмонмен және мақалалардың авторы М. де Ламаземен сәтсіз күресті. Тағы бір еврей офицері капитан Майер, Дрюмонның досы маркиз де Мореспен болған келесі дуэльде қаза тапты. Яһудилерге деген жеккөрушілік қазір ашық түрде білініп, зорлық-зомбылыққа ұшырады, оны Франциядағы еврейлердің болуын жамандаған (Дрюмон) қоздырды. 1895 жылы Францияда (тек Парижде 40 000-ы) 80 000-ға жуық еврейлер өмір сүрді, олар қоғамға жақсы сіңген; Алжирде тағы 45 000 еврей тұрды. 1892 жылы 200 000 данамен таратыла бастаған «La Libre Parole» газеті Дрюмонға бұрынғы боланжистік оқиғаларға қызығушылық танытқан көптеген оқырмандарға таралуын кеңейтуге мүмкіндік берді. «La Libre Parole» және «L'Éclair», «Le Petit Journal», «La Patrie», «L'Intransigeant» және «La Croix» газеттері таратып отырған антисемитизм, кейбір католик айналымдарындағы антисемиттік тамырларға негізделген. Дрейфус ісі туралы жарияланымдар көбінесе антисемиттік сезімдерді, тіл мен бейнелерді күшейтті. «Musée des Horreurs» – Дрейфус ісі кезінде Виктор Ленепву салған Дрейфусқа қарсы плакаттар жинағы. Ленепву «танымал еврейлерді, Дрейфусты қолдаушыларды және республикалық мемлекет қайраткерлерін» карикатуралады. № 35 «Халықты кешіру» Дрейфустың денесін арқанға ілінген күйінде бейнелейді. Үлкен мұрын, ақша және Ленепвудың жануарлар денелерімен суреттеуге бейімділігі француз халық мәдениетінде антисемитизмнің таралуына ықпал еткен болуы мүмкін.

[[File:Amnistie populaire Musée des Horreurs 35. jpg|thumb|No. 35 Amnistie populaire of the Musée des Horreurs depicts the hanged corpse of an antisemitic caricature of Alfred Dreyfus. However, while prejudices of this nature undoubtedly existed within the confines of the General Staff, the French Army as a whole was relatively open to individual talent. At the time of the Dreyfus affair there were an estimated 300 Jewish officers in the army (about 3 per cent of the total), of whom ten were generals. The popularity of the duel using sword or small pistol, sometimes causing death, bore witness to the tensions of the period. When a series of press articles in La Libre Parole accused Jewish officers of "betraying their birth", the officers challenged the editors. Captain Crémieu Foa, a Jewish Alsatian graduated from the Ecole Polytechnique, fought unsuccessfully against Drumont and against M. de Lamase, who was the author of the articles. Captain Mayer, another Jewish officer, was killed by the Marquis de Morès, a friend of Drumont, in another duel. Hatred of Jews was now public and violent, driven by a firebrand (Drumont) who demonized the Jewish presence in France. Jews in metropolitan France in 1895 numbered about 80,000 (40,000 in Paris alone), who were highly integrated into society; an additional 45,000 Jews lived in Algeria. The launch of La Libre Parole with a circulation estimated at 200,000 copies in 1892, allowed Drumont to expand his audience to a popular readership already enticed by the boulangiste adventure in the past. The antisemitism circulated by La Libre Parole, as well as by L'Éclair, Le Petit Journal, La Patrie, L'Intransigeant and La Croix, drew on antisemitic roots in certain Catholic circles. Publications remarking on the Dreyfus affair often reinforced antisemitic sentiments, language and imagery. The Musée des Horreurs was a collection of anti Dreyfus posters illustrated by Victor Lenepveu during the Dreyfus affair. Lenepveu caricatured "prominent Jews, Dreyfus supporters, and Republican statesman". No. 35 Amnistie populaire depicts the corpse of Dreyfus himself as it dangles from a noose. Large noses, money, and Lenepveu's general tendency to illustrate subjects with bodies of animals likely contributed to the dissemination of antisemitism in French popular culture.

Істің шығу тегі және 1894 жылғы сот

Басты бармағы тік тұрған фотосурет, 1894 жылдың 13 қазанында жасалған бодереу. Алғашқысы 1940 жылы жоғалып кеткен.

"Бордереу" табылған

Әскери барлау қызметінің (СР) қызметкерлері Париждегі Германия елшілігін бақылау үшін тәулік бойы жұмыс істеді. Олар "Мадам Бастиан" есімді француз үй шаруасын басқарушыны ғимаратқа жұмысқа орналастырып, немістердің іс-әрекетін жасырын бақылауға алған. 1894 жылдың қыркүйегінде ол жыртылған қағазды тауып, оны әскери барлау қызметіне тапсырды. Бұл қағаз кейін "бордеро" деп белгілі болды. Алты үлкен бөлікке жыртылған, қол қойылмаған және күні көрсетілмеген бұл қағаз Германия елшілігіндегі Германияның әскери атташесі Максимилиан фон Шварцкоппенге жолданған. Онда жаңадан әзірленген "120 мм гидравликалық тежегіш және осы қарудың жұмыс принципі" туралы құпия француз әскери құжаттары шетелге жіберілетіні жазылған.

Жазбаша сараптама

Майор Дю Пати де Клем, тергеуге жетекшілік еткен, капитан Дрейфусты қамауға алды. Дрейфусты айыптау үшін, бордероға жазылған жазу капитанның жазуымен салыстырылуы керек еді. Бас штабта жазуды талдайтын құзыретті адам болған жоқ. Содан кейін майор Дю Пати де Клем сахнаға шықты: графологияда сарапшы екендігімен мақтанған ерекше мінезді адам. 5 қазанда Дрейфустың хаттары мен бордероны көрсеткен соң, Дю Пати екі жазуды кім жазғанын бірден анықтады. Бір күндік қосымша жұмыстан кейін ол, кейбір айырмашылықтарға қарамастан, ұқсастықтар тергеу жүргізуге жеткілікті дей келіп есеп берді. Сондықтан Дрейфус Бас штаб алдында «бордероның ықтимал авторы» саналды. Альфонс Бертильон қолжазба сарапшысы болмаса да, «автожасалма» теориясын ойлап тапты. Генерал Мерсье кінәліні тапқанына сенді, бірақ ол істің маңыздылығын асыра сілтеді, Дрейфустың қамауға алынуына дейінгі аптада ол мемлекеттік мәселеге айналды. Министр мемлекеттік органдардың барлығымен кеңесіп, хабардар етті, бірақ Габриэль Ханотоның сақтық кеңестеріне және Министрлер кеңесінде білдірген батыл қарсылықтарына қарамастан, оны іске асыруға шешім қабылдады. Дю Пати де Клем ресми тергеуді жүргізу үшін сот полициясы офицері болып тағайындалды. Осы аралықта, бірнеше параллель ақпарат көздері ашылды, бірі Дрейфустың тұлғасы туралы, екіншісі бордеро авторының кім екенін анықтау үшін пайда болды. Сарапшы Гоберт күмәнданып, көптеген айырмашылықтарды тапты. Ол тіпті «бордеродағы жазудың сипаты жасырын жазуды жоққа шығарады» деп жазды. Көңілі толмаған Мерсье сот антропометриясын ойлап тапқан, бірақ қолжазбамен айналыспаған Альфонс Бертильонды шақырды. Ол бастапқыда Гоберттен артық сенімді болмады, бірақ Дрейфустың жазуы болу мүмкіндігін жоққа шығармады. Кейіннен әскери қысыммен ол Дрейфустың оны көшіріп алғанын айтып, «автожасалма» теориясын дамытты.

thumb|left|upright|Major du Paty de Clam, head of investigation, arrested Captain Dreyfus. To condemn Dreyfus, the writing on the bordereau had to be compared to that of the Captain. There was nobody competent to analyse the writing on the General Staff. Then Major du Paty de Clam entered the scene: an eccentric man who prided himself on being an expert in graphology. On being shown some letters by Dreyfus and the bordereau on 5 October, du Paty concluded immediately who had written the two writings. After a day of additional work he provided a report that, despite some differences, the similarities were sufficient to warrant an investigation. Dreyfus was therefore "the probable author" of the bordereau in the eyes of the General Staff. thumb|upright|Alphonse Bertillon was not a handwriting expert, but he invented the theory of "autoforgery". General Mercier believed he had the guilty party, but he exaggerated the value of the affair, which took on the status of an affair of state during the week preceding the arrest of Dreyfus. The Minister did consult and inform all the authorities of the State, yet despite prudent counsel and courageous objections expressed by Gabriel Hanotaux in the Council of Ministers he decided to pursue it. Du Paty de Clam was appointed Judicial Police Officer to lead an official investigation. Meanwhile, several parallel sources of information were opening up, some on the personality of Dreyfus, others to ensure the truth of the identity of the author of the bordereau. The expert Gobert was not convinced and found many differences. He even wrote that "the nature of the writing on the bordereau excludes disguised handwriting". Disappointed, Mercier then called in Alphonse Bertillon, the inventor of forensic anthropometry but no handwriting expert. He was initially no more positive than Gobert but he did not exclude the possibility of its being the writing of Dreyfus. Later, under pressure from the military, he argued that Dreyfus had autocopied it and developed his theory of "autoforgery".

Тұтқындау

1894 жылдың 13 қазанында ешқандай нақты дәлелсіз және іс қағаздары бос болғанда, генерал Мерсье капитан Дрейфусты "бұржуа киімінде", яғни азаматтық киімде жалпы тексеруге шақырды. Бас штабтың мақсаты француз заңы бойынша толыққанды дәлел алу болды: мойындау. Ондай мойындауды күтпеген сәтте алу жоспарланған – bordereau негізінде хат жазып, оның кінәсін жариялауға мәжбүр ету арқылы. 1894 жылдың 15 қазанында таңертең капитан Дрейфус осы қиын сынақтан өтті, бірақ ештеңе мойындамады. Дю Пэти тіпті Дрейфустың алдына револьвер қойып, өзін-өзі өлтіруге итермеледі, бірақ ол "өзінің әділдігін қорғау үшін өмір сүруді қалаймын" деп, өміріне қол жұмсаудан бас тартты. Әскерилердің үміті көзілді. Бірақ Дю Пати де Клем капитанды тұтқындады, оны жаумен сөз байласып, құпия келісім жасады деп айыптады және оны әскери сотқа жонататынын мәлімдеді. Дрейфус Париждегі Шерше-Миди түрмесіне қамалды.

Тергеу

1894 жылғы 3 қарашада Париждің әскери губернаторы генерал Сауссье тексеру жүргізу туралы бұйрық берді. Ол бұл процесті тоқтатуға құқылы еді, бірақ тоқтатпады, мүмкін, әскери сотқа артық сенімді болғандықтан. Әскери соттың хатшысы майор Бессон д’Ормешевиль айыптама қағазын жазды, онда айыптаудың “моральдық элементтері” (Дрейфустың мінез-құлқы, оның күмәнді “құмар ойындарына” қатысуы, неміс тілін білуі және оның “керемет жадысы”) айыптамада сирек кездесетін “материалдық элементтерге” қарағанда кеңірек жазылған: “Бұл кінәлі екендігінің дәлелі, себебі Дрейфус барлығын жойды”. Айыптаманың бейтараптығының жоқтығы Эмиль Зола оны “жағдайға түсірілген ескерткіш” деп атауына себеп болды. Дрейфустың тұтқындалғаны туралы жаңалық тарағаннан кейін көптеген журналистер оқиғаға ағылып, оны болжамдар мен айыптаулармен толтырды. Белгілі журналист және антисемит агитаторы Эдуард Дрюмонт 1894 жылғы 3 қарашадағы басылымында: “Бұл қандай қорқынышты сабақ, еврей Дрейфустың осы ұятты сатқындығы!” деп жазды. 1894 жылғы 4 желтоқсанда Дрейфус осы іс бойынша бірінші әскери сотқа жіберілді. Құпиялық алынып тасталды және Деманге алғаш рет іс материалдарымен танысты. Оны оқығаннан кейін адвокат прокуратураның ісінің әлсіз екенін көріп, толық сенімді болды. Прокуратура тек бір қағазға – “бордероға” сүйенді, оның мазмұны сарапшылар арасында дау тудырды, сондай-ақ, нақты емес куәліктерге.

Сот судьяларына құпия материалды беру

Макс фон Шварцкоппен Дрейфусты ешқашан танымағанын жиі айтатын. Соттағы әскери куәгерлер жоғары басшылықты ақталу мүмкіндігі туралы ескертті. Осы жағдайға дайындалып, Статистика бөлімі капитан Дрейфустың кінәлі екенін көрсететін, негізінен төрт «нақты» дәлел және түсіндірме жазбасы бар файл дайындады. Бұл құпия файлдың мазмұны 2013 жылға дейін белгісіз болды, содан кейін Франция Қорғаныс министрлігі оны жариялады. Жақындағы зерттеулер оннан астам құжаттың болғанын көрсететін нөмірлеудің бар екенін көрсетті. Осы хаттардың арасында эротикалық, гомосексуалдық мазмұндылары да болды (мысалы, Давиньон хаты), бұл Статистика бөлімінің әдістерінің дұрыс болмауы және олардың құжаттарды таңдау мақсаты туралы сұрақтар тудырды. Әскери сот төрағасы полковник Эмилиен Маурель, әскери министр генерал Мерсьенің бұйрығымен, сот отырысы барысында бұл құпия файлды заңсыз түрде ұсынды. 1899 жылы Ренн сотында генерал Мерсье сот залында ұсынылған құжаттарды жария етуға тыйым салу себебін түсіндірді. Бұл файлда көп қызығушылық тудырмайтын, тіпті жалған хаттардан басқа, «Жынды Д» деп белгіленген бір құжат та болды. Бұл – Германияның әскери атташесі Максимилиан фон Шварцкоппеннің Италияның әскери атташесі, лейтенант-полковник Алессандро Паницзардиге жазған, SR-мен ұсталған хаты. Хат Дрейфусты айыптау үшін жазылған, өйткені айыптаушылардың сөзінше, ол оның атының әрпімен қол қойылған. Бірақ шындығында, Статистика бөлімі бұл хатты Дрейфусқа жатқызу мүмкін емес екенін білген, егер жатқызылса, онда бұл қылмыстық ниетпен жасалған. Полковник Маурель екінші Дрейфус сотында құпия құжаттар әскери сот судьяларының қолдауын алу үшін пайдаланбағанын мәлімдеді. Дегенмен, ол тек бір құжатты оқығанын айтып, өзіне қайшы келеді, «ол жеткілікті болды» деді.

Дрейфус отбасы бұл жағдайды ашып , әрекет жасайды .

Алфредтің ағасы Матье Дрейфус оның кінәсіз екеніне сенімді болды. Ол ағасының ақталуының бас архитекторларының бірі болды және 1894 жылдың желтоқсанында қайта сот процесі үшін күшті қозғалысты ұйымдастыруға уақытын, күшін және байлығын жұмсады, мінездің қиындығына қарамастан:

Деградациядан кейін біздің төңірегіміздегі кеңістік бос болды. Біз басқалар сияқты адамдар емеспіз, тірілер әлемінен бөлініп қалдық деген сезімге келдік.

Матье барлық жолдарды, тіпті ең фантастикалықтарын да сынап көрді. Президент Феликс Фоурдің досы доктор Гиберт арқылы, ол Ле-Хаврде гипноз астында алғаш рет "құпия іс" туралы айтқан әйелмен кездесті. Бұл факт Республика Президенті доктор Гибертке жеке әңгімеде растады. Бірте-бірте, әскерилердің оған құлық жасау, қастандық жасау және тұзаққа түсіру қаупі төнгеніне қарамастан, ол түрлі модераторларды сендіре алды. Осылайша, анархист журналист Бернар Лазар бұл іске қатысты. 1896 жылы Лазар Брюссельде алғашқы Дрейфусар брошюрасын жариялады. Бұл жариялым саяси және интеллектуалдық әлемге көп әсер етпеді, бірақ онда соншалықты көп мәлімет болды, соның салдарынан Бас штаб СР-дің жаңа басшысы Пиккардың жауапты екеніне күдік келтірді. Сол жақтан антимилитаристік баспасөзде бірте-бірте тараған қайта қарау науқаны зорлық-зомбылық пен ескі антисемитизмнің қайта оянуына әкелді. Францияның басым бөлігі Дрейфусқа қарсы болды; Статистика бөлімінің майоры Генри айыптау ісінің нашарлығын білді. Жоғарғы басшыларының, Бас штаб бастығы генерал Бойсдеффре мен генерал-майор Гонс өтініші бойынша, ол қайта қарауға тырысуды болдырмау үшін істі кеңейтуге кірісті. Ешқандай дәлел таба алмағандықтан, ол кейіннен оларды жасауға шешім қабылдады.

Дағдарыс және саяси ландшафтты қайта құру

Генрих қайтыс болды, Бойсдеффре отставкаға кетті, Гонс билікте болмады, ал дю Пати Эстерхазидің айыптауына ұшырады: заговоршылар үшін бұл сәтсіздік болды. Үкімет екі жақтан қысымға тап болды: көшедегі ұлтшылдардың талабы мен жоғары әскери басшылықтың ықпалы. Кавиньяк, Дрейфусқа қарсы көзқарасын жалғастырғандықтан отставкаға кетіп, антиревизионисттік лидер ретінде көзге шықты. Оны алмастырған генерал Зурлинден Бас штабтың ықпалында болды және 1898 жылдың 10 қыркүйегіндегі тексеруде жағымсыз пікір білдірді, бұл экстремистік баспасөзді қуантып, «тексеру – соғысқа шақыру» дегенді айтты. 1898 жылдың 26 қыркүйегінде Жоғарғы сотқа қайта оралуға дауыс берген үкіметтің талапкерлігі Зурлинденнің отставкасына әкелді, ол көп ұзамай генерал Шаноинмен ауыстырылды. Шаноин палатада сұраққа тартылғанда отставкаға кетті; Бриссонға сенімсіздік білдіріліп, ол да отставкаға кетуге мәжбүр болды. Министрлер кабинетінің тұрақсыздығы үкіметтік тұрақсыздыққа әкелді. 1898 жылдың 1 қарашасында Бриссонның орнына прогрессивті Шарль Дюпуй тағайындалды. 1894 жылы ол Дрейфус ісінің басында генерал Мерсьенің әрекеттерін қорғаған, ал төрт жылдан кейін Жоғарғы соттың шешімін қабылдайтынын мәлімдеді, осылайша тексеруді тоқтатуға және соттан құқығын жоғарылауды қалағандардың жолын кесті. 1898 жылдың 5 желтоқсанында «құпия істің» Жоғарғы сотқа жіберу туралы палатадағы пікірталас кезінде шиеленіс күшейді. Ұлтшылдардың ұяттауы, айыптауы және басқа да зорлық-зомбылықтары көтеріліс туралы қорқытуға жол ашты. Поль Деруледе: «Егер азамат соғысы болуы керек болса, болсын» деді. Сонымен қатар Жоғарғы соттың ішінде де жаңа дағдарыс туды, өйткені Азаматтық палатаның төрағасы Кесней де Борепар қылмыстық палатаны Дрейфусизмде айыптады. 1899 жылдың 8 қаңтарында ол ұлтшылдардың батыры ретінде қызметтен кетті. Бұл дағарыс қылмыстық бөлімнің бірлескен палаталардың пайдасына берілуіне әкелді. Бұл тексеруге кедергі келтірді. 1899 жылы Дрейфус ісі саяси аренада көбірек орын алды. 1899 жылдың 16 ақпанында Франция президенті Феликс Фор жүрек талмасынан қайтыс болды. Эмиль Лубе сайланды, бұл бұрынғы президент қатал қарсылас болғандықтан, тексеру ісі үшін маңызды қадам болды. 1899 жылдың 23 ақпанында Фордың жерлеу рәсімі кезінде Поль Деруледе Елисей сарайында төңкеріс жасауға тырысты. Бұл әскери қолдау таппағандықтан сәтсіз аяқталды. 1899 жылдың 4 маусымында Лубе Лоншамп жарыс жолында шабуылға ұшырады. Бұл қауырсындар және оңшылдардың үнемі наразылықтары, Республиканы қауіпке ұшыратпаса да, 1899 жылдың 22 маусымында Вальдек Руссо басқаруымен «республикалық қорғаныс үкіметінің» құрылуына әкелді. Француз саясатының орталығы, соның ішінде Реймонд Пуанкаре, ревизионистерге бірікті. Жюль Мелин сияқты Дрейфусқа қарсы прогрессивті республикашылар толығымен жоққа шығарылды. Дрейфус ісі француз саяси ландшафтының айқын қайта құрылуына әкелді.

Henry was dead, Boisdeffre had resigned, Gonse had no more authority, and du Paty had been severely compromised by Esterhazy: for the conspirators it was a débâcle. The government was now caught between two fires: the nationalist pressure on the street and the higher command. Cavaignac, having resigned for continuing to spread his anti Dreyfusard vision of the affair, arose as an anti revisionist leader. General Zurlinden who succeeded him and was influenced by the General Staff, delivered a negative opinion at the review on 10 September 1898 comforting the extremist press by saying that, "a review means war". The obstinacy of the government, who voted to revert to the Supreme Court on 26 September 1898, led to the resignation of Zurlinden who was soon replaced by General Chanoine. When Chanoine was questioned in the House he handed in his resignation; trust was denied to Brisson and he was also forced to resign. Ministerial instability caused some governmental instability. On 1 November 1898, the Progressive Charles Dupuy was appointed in place of Brisson. In 1894 he had covered the actions of General Mercier at the beginning of the Dreyfus affair, and four years later he announced that he would follow the judgment of the Supreme Court, thus blocking the road for those who wanted to stifle the review and divest the Court. On 5 December 1898 in the shadow of a debate in the House on the transmission of the "secret file" to the Supreme Court the tension rose another notch. Insults, invective, and other nationalistic violence gave way to threats of an uprising. Paul Déroulède declared: "If there has to be a civil war so be it." A new crisis arose at the same time in the heart of the Supreme Court, since Quesnay de Beaurepaire, president of the Civil Chamber, accused the Criminal Chamber of Dreyfusism in the press. He resigned on 8 January 1899 as a hero of the nationalist cause. This crisis led to the divestiture of the Criminal Division in favour of joint chambers. This was the point of blockage for the review. In 1899, the Dreyfus affair took up more and more of the political scene. On 16 February 1899, Félix Faure, the President of France, died of a heart attack. Émile Loubet was elected, which was an advance for the cause of the review as the previous president had been a fierce opponent. On 23 February 1899 at the funeral for Faure, Paul Déroulède attempted to force a coup at the Élysée Palace. It was a failure as it was not supported by the military. On 4 June 1899 Loubet was assaulted at the Longchamp Racecourse. These provocations plus permanent demonstrations from the extreme right, although it never actually put the Republic in danger, created a burst of Republicanism leading to the formation of a "government of republican defence" around Waldeck Rousseau on 22 June 1899. The center of French politics, including Raymond Poincaré, had aligned itself with the pro revisionists. The progressive anti Dreyfusard Republicans such as Jules Méline, were rejected outright. The Dreyfus affair led to a clear reorganization of the French political landscape.

Бойкоттан қорқу

Ханна Арендт 1900 жылғы Париж көрмесін халықаралық бойкоттаудан қорқудың "Францияны біріктіргенін, парламентті қайта соттауға ықпал еткенін және әртүрлі топтарды келісімге келтіргенін" жазады. Бұл "Клемансоның күнделікті редакциялық мақалалары, Золаның шығарған әсері, Жорестің сөздері және дін қызметкерлері мен аристократияға деген халықтың жеккөрушілігі" арқылы мүмкін болмаған еді.

Оңалту, 1900-1906 жылдар

Үшінші соттан қашуға тырысып, үкімет көп ойланып, 1899 жылдың 19 қыркүйегінде президент Эмиль Лубе қол қойған жарлық арқылы Дрейфусты кешіруге шешім қабылдады. Дрейфус кінәсіз деп табылған жоқ. Жанжал басылғаннан кейін, алты жыл өткен соң ғана оңалту процесі аяқталды. Осы кезеңде көптеген кітаптар жарық көрді. Альфред Дрейфустың естеліктерімен қатар Рейнах «Дрейфус ісінің тарихын», ал Жорес «Дәлелдерді» жариялады. Зола үшінші «Ізгі хабары» – «Шындықты» жазды. Тіпті Эстерхазы өзінің құпияларын пайдаланып, өзінің мәлімдемесінің бірнеше нұсқасын Франция консулына сатты.

Дрейфус ісі салдары

Кейбіреулер үшін Дрейфус ісі француз қоғамын қиын жағдайға түскен қоғам ретінде таңбалады. Қоғамның барлық топтарына әсер етті, ал кейбіреулері мүлдем күйреп кетті. Заманауи тарихшы Катрин Шультеисс былай дейді:
Дрейфус ісінің ұзаққа созылған маңыздылығы – ол көптеген баяндар мен тарихи себеп-салдарлардың әртүрлі байланыстарын ашық көрсетеді. Ол ұзақ жылдар бойы қалыптасқан сенімдер мен шиеленістердің қалай саяси және мәдени ортаны ондаған жылдарға өзгертетін күшті күшке айналуы мүмкін екенін көрсетеді. Біздің түсінігімізді кеңейту үшін, осы өзгерістің күрделілігін моральдық немесе саяси мақсаттар үшін жинақтаудың орнына, тану және талдау қажет.

Әлеуметтік салдарлары

Дрейфус ісі Францияны екіге бөлді, тіпті отбасылардың ішінде де. Қоғамда антисемитизм кеңінен таралды. Дрейфус ісінен бұрын-ақ болған бұл құбылыс Буланжизм ісі мен Панама жанжалы кезінде де көрінді, бірақ ол тек зиялы элитамен ғана шектелді. Дрейфус ісі антисемитизмді қоғамның барлық топтарына таратты, бұл қозғалыс, әрине, Эдуард Друмонттың 1886 жылы жарық көрген «Еврей Франциясының табысы» атты еңбегінен бастау алды. Содан кейін ол он бес жылға жуық созылған түрлі сот процестері мен баспасөз кампаниялары арқылы одан әрі күшейді. Антисемитизм сол кезден бастап ресми мәртебе алды және жұмысшы табын қоса алғанда, түрлі орталарда қолдау тапты. Заң шығарушы сайлауларға қатысушы үміткерлер антисемитизмді парламенттік сайлауларда лозунг ретінде пайдаланды. Бұл антисемитизм 1905 жылғы шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне байланысты туған дағдарыспен күшейді, бұл Францияда оның шыңына жеткізді. Виши режимі орнағаннан кейін антисемиттік әрекеттерге рұқсат берілді, бұл нәсілдік жеккөрушілікті еркін білдіруге мүмкіндік берді. Тағы бір әлеуметтік салдары – баспасөздің беделінің артуы болды. Ол француз саяси өміріне бұрынғыдан да зор ықпал етті. Баспасөзді «төртінші билік» деп атауға болады, өйткені ол мемлекеттік органдардың барлық функцияларын атқара алатын. Әсіресе, баспасөздің жоғары сапасы газеттерді революциялық өрбу құралы ретінде пайдаланған жазушылар мен романистердің еңбегімен байланысты болды. Баспасөздің күші, әрине, саясаткерлерді әрекет етуге итермеледі, мысалы, Мерсье 1894 жылғы Дрейфус ісі кезінде «La Libre Parole» газетін бақытты ету үшін оған шабуыл жасағандай болды. Алайда, баспасөздің рөлі таралым көлемімен шектелген еді, Парижде ықпалды болса, ел бойынша оның әсері азырақ болды. Ұлттық баспасөздің барлық таралымы шамамен төрт жарым миллион дананы құрады, олардың нақты ықпалы салыстырмалы түрде күшті болды. 1899 жылы Себастьен Фоурдің «Халық күндізгі газетімен» күресті үйлестіруге арналған арнайы газет жарық көрді, бұл да қолдау көрсетті.

thumb|left|upright|At Home, woodcut by Félix Vallotton in Le Cri de Paris. The Dreyfus affair lastingly cut France in two, even within families. Socially, antisemitism was prominent. Existing prior to the Dreyfus affair, it had expressed itself during the Boulangisme affair and the Panama scandals but was limited to an intellectual elite. The Dreyfus affair spread hatred of Jews through all strata of society, a movement that certainly began with the success of Jewish France by Édouard Drumont in 1886. It was then greatly amplified by various legal episodes and press campaigns for nearly fifteen years. Antisemitism was from then on official and was espoused in numerous settings including the working classes. Candidates for the legislative elections took advantage of antisemitism as a watchword in parliamentary elections. This antisemitism was reinforced by the crisis of the separation of church and state in 1905, which probably led to its height in France. Antisemitic actions were permitted on the advent of the Vichy regime, which allowed free and unrestrained expression of racial hatred. Another social consequence was the enhanced role of the press. For the first time it exerted an important influence on French political life. It was possible to speak of a fourth estate since it could act the part of all state organs. Especially as the high editorial quality of the press was mainly derived from the work of writers and novelists who used newspapers as a revolutionary way of expression. The power of the press certainly brought politicians to action, an example of which was Mercier, who appeared to have pushed at the Dreyfus trial in 1894 to please La Libre Parole who attacked ferociously. This being said the role of the press was limited by the size of circulation, influential in Paris but to a lesser extent nationwide. The entire run of the national press appeared to revolve around four and a half million copies whose real influence was relatively strong. There was also assistance through the publication in 1899 of a specific newspaper intended to coordinate the fight (in the dreyfusist camp), with the People's Daily of Sébastien Faure.

Жүз жылдық мерейтойы

2006 жылдың 12 шілдесінде президент Жак Ширак Дрейфустің ресми ақталуының жүз жылдығына арналған ресми мемлекеттік салтанат өткізді. Бұл шара Эмиль Зола мен Альфред Дрейфустың тірі туыстарының қатысуымен өтті. Оқиға капитан Дрейфустың офицерлік шенінен ресми түрде айырылған Париждің Әскери мектебінің тас төселген ауласында болды. Ширак "қанаушылық пен жеккөрушіліктің қара күштеріне қарсы күрес ешқашан толық жеңіске жете алмайды" деп мәлімдеді және Дрейфусты "үлгілі офицер" және "Францияны шын сүйген патриот" деп атады. Франция Ұлттық Ассамблеясы да оқиғаның аяқталуының жүз жылдығын еске алуға арналған рәсім өткізді. Бұл рәсім Дрейфус ісінің соңында Дрейфус пен Пиккарды қайта қызметке орналастырған және жоғарылатқан 1906 жылғы заңдарды еске алу мақсатында ұйымдастырылды.

Дрейфусарға қарсы жұмыстар

1909 жылы Анри Дютрейт Крозон, Дрейфус ісінің тұжырымы, Париж, Жаңа Ұлттық кітапхана, Бірінші басылым, Миер, Соңғы басылым 1924.

Театр

1895 жылы Сеймур Хикс Уильям Террисс бас рөлде ойнаған «Ең жақсылардың бірі» атты драманы Дрейфус ісі негізінде жазды. Ол 1895 жылы Лондондағы Адельфи театрында қойылды. Бұл идеяны Хикске У. С. Гилберт ұсынған. 1893 жылы Якоб Гордин Дрейфус ісіне арналған «Капитан Дрейфус; Погром» атты идиш тілінде драма жазды. Аударма 1932 жылы Бесси Ф. Уайттың «Идиш тілінен жасалған тоғыз бір актілік пьеса» жинағында қайта басылды. 1992 жылы AJIOM/Капитан Дрейфус, мюзикл. Музыкасы мен мәтіні Джордж Уайтқа тиесілі. 1994 жылғы (De En) Джордж Уайттың Дрейфус трилогиясы (Лучано Берио, Джост Майер және Альфред Шниткемен бірлесіп) «Дрейфус Ди Аффере» операсын (Deutsche Oper Berlin, 8 мамыр 1994; Theater Basel, 16 қазан 1994; The Dreyfus Affair New York City Opera, сәуір 1996); «Дрейфус – J'accuse» би драмасын (Oper der Stadt Bonn, 4 қыркүйек 1994) және «Rage et Outrage» музыкалық сатирасын (Arte, сәуір 1994; Zorn und Schande, Arte 1994; Rage and Outrage Channel 4, мамыр 1994) қамтиды. 1998 жылы «Дрейфус: Devil's Island тұтқыны» – музыкалық театрлық туынды, музыкасы мен ән сөздері Брайан Кесселманға тиесілі, St Giles Cripplegate, Лондон, 1998 жылдың қарашасы; 9-шы Лондон халықаралық еврей музыка фестивалінің бір бөлігі. 2008 жылы Джордж Уайттың «Dreyfus In time» операсы, Opernhaus Zurich, желтоқсан 2008; Jüdisches Museum Berlin, мамыр 2009. Сондай-ақ неміс, ағылшын, француз, венгр, иврит және чех тілдерінде.

Радио

1995 жылы Дрейфус ісі, Джордж Уайтпен сұхбат, Франция Мәдениет, 25 наурыз 1995. 1998 жылы «Ж'акьюз», Джордж Уайт, Канаданың телерадио хабар тарату корпорациясы (CBS), 10 қазан 1998. 2005 жылы Дрейфус ісі, Джордж Уайтпен сұхбат, BBC Radio 3. Джон Пилигрим, 28 қазан 2005. 2009 жылы BBC радиосы, «J'Accuse», Ұлыбритания, Хэтти Нейлор. 1890 жылдардағы Дрейфус ісіне жауап ретінде Эмиль Зола жазған газет мақаласының шабыттандыруымен жасалған радио драма. BBC Radio 4, 13 маусым 2009 жылы эфирге таратылды. 2009 жылы «Біздің заманымызда, Дрейфус ісі» BBC Radio 4-те жүргізілген талқылау. Мелвин Брагг; Роберт Гилдеа, Оксфорд университетінің қазіргі заман тарихының профессоры; Рут Харрис, Оксфорд университетінің қазіргі заман тарихының лекторы; Роберт Томбс, Кембридж университетінің француз тарихы профессоры. 2010 жылы Рут Харриспен оның «Дрейфус: саясат, эмоция және ғасырдың дауы» (2010 ж.) кітабы туралы сұхбат.