Кіріспе

Әзірбайжандық жүк авиакомпаниясы

Silk Way Airlines – Бакудегі Гейдар Алиев халықаралық әуежайында бас кеңсесі мен рейстерді жүзеге асыру орталығы бар, Әзірбайжанның жекеменшік жүк авиакомпаниясы. Ол Азия, Таяу Шығыс және Еуропаға жүк тасымалдау қызметтерін, сондай-ақ мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарға қызметтер ұсынады. Авиакомпания Silk Way тобының бір бөлігі болып табылады.

Қор

Компания 2001 жылы құрылған және 2001 жылдың 6 қазанында коммерциялық рейстерді бастады. 2015 жылдың басында Silk Way West Airlines компаниясы тағы үш Boeing 747 8 жүк ұшағы, 747 8F үшін келісімшарт жасады. 2015 жылдың мамыр айында авиакомпания 10 ұшаққа тапсырыс бергеннен кейін Антонов Ан-178 ұшағының алғашқы тапсырыс берушісі ретінде жарияланды. 2017 жылы компания жалпы құны 1 миллиард долларға тең 10 Boeing 737 MAX ұшағын сатып алуға келісім жасады. Дегенмен, Boeing 737 MAX жолаушылар ұшағы 2019 жылдың наурызынан 2020 жылдың желтоқсанына дейін, көптеген елдерде одан да ұзақ уақытқа дейін әлем бойынша тоқтатылды. Бұл шара 2018 жылдың 29 қазанындағы Lion Air Flight 610 және 2019 жылдың 10 наурызындағы Ethiopian Airlines Flight 302 рейстерінде 346 адам қаза болғаннан кейін қабылданды. АҚШ Федералдық авиация басқармасы (FAA) апаттардың ұқсас екенін көрсететін дәлелдер алғанға дейін, 13 наурызға дейін ұшақты тоқтатуға қарсылық көрсетті. Осы уақытқа дейін 51 басқа да реттеуші орган ұшақты тоқтатқан, ал 2019 жылдың 18 наурызына дейін барлық 387 ұшақ қызметтен алынды. Осы себепті, бұл ұшақтар Silk Way Airlines-тің қазіргі флотына кірмейді.

Жүк және оқ-дәрі, гуманитарлық көмек тасымалдау

2017 жылдың шілдесінде Болгарияның жетекші күнделікті газеті Trud жүргізген тергеу барысында Silk Way Airlines компаниясы халықаралық авиация және көлік ережелеріндегі олқылықты пайдаланып, қару-жарақ өндірушілер мен жеке компанияларға рейстер ұсынғаны анықталды. Алайда, азаматтық авиациямен әскери жүктерді тасымалдау Халықаралық азаматтық авиация ұйымы (ICAO) тарапынан қатаң реттеледі. Сондықтан Silk Way Airlines, жергілікті агенттіктер арқылы ұшақтар мен жүктерге дипломатиялық иммунитет алуға (мысалы, дипломатиялық чартер рейстері) өтініш берді. Осылайша, ауыр қару-жарақ, оқ-дәрі және ақ фосфорлы оқ-дәрілерді АҚШ-тың әскери операцияларын қолдау мақсатымен бірнеше қиын соғыс аймақтарына тасымалдады. Жарияланған құжаттарға Болгария Сыртқы істер министрлігі мен Болгариядағы Әзірбайжан елшілігі арасындағы хат алмасу, қару-жарақ саудасына қатысты құжаттар, сондай-ақ Болгарияда және АҚШ, Сауд Арабиясы, Біріккен Араб Әмірліктері, Түркия сияқты көптеген елдердегі ұшу және/немесе қонуға дипломатиялық рұқсаттар кірді. Құжаттарда американдық қару-жарақ өндірушілер Silk Way Airlines арқылы 1 миллиард доллардан астам қару-жарақ жібергені, ал корпоративтік субподрядшылардың қатарында Стерлинг (Вирджиния штаты) қаласындағы Purple Shovel LLC, Александриядағы АҚШ Қорғаныс министрлігінің субподрядтық компаниясы Culmen International LLC және Перри (Флорида штаты) қаласындағы қару-жарақ және қорғаныс сатып алу компаниясы Chemring Military Products бар екені анықталды. Silk Way Airlines компаниясының жеткілікті ұшақтары болмаған жағдайда, Әзірбайжан Әскери-әуе күштерінің ұшақтары әскери жүкті тасымалдады. Тергеу барысында журналист Болгария, Чехия, Венгрия, Израиль, Польша, Румыния, Сербия, Словакия, Түркия сияқты көптеген елдердің, сондай-ақ Сауд Арабиясы, Біріккен Араб Әмірліктері, Ауғанстандағы Германия мен Дания әскери күштері, Ирактағы Швеция және АҚШ Арнайы операциялар күштері (USSOCOM) сияқты жауапты органдарды "көзін жұмып, әскери қажеттіліктер үшін тонна-тон қару-жарақ тасымалдауға арналған дипломатиялық рейстерге рұқсат бергені" деп айыптады. Әзірбайжан Сыртқы істер министрлігі болгар БАҚ-тарының дипломатиялық иммунитет астында "Жібек жолы" арқылы қару-жарақ тасымалдау туралы ақпаратын бұрмалаушылық деп мәлімдеді. Болгариядағы Әзірбайжан елшілігі де бұл болжамдарды негізсіз деп есептеді. 2018 жылы Silk Way Airlines Trud газетінің журналисінің айыптауларына ресми түрде жауап беріп, компанияның АҚШ үкіметі тапсырысы бойынша рейстерді заңды түрде жүргізгенін, ICAO-ның белгіленген хаттамалары мен ережелерін сақтағанын және DOD талаптарына сәйкес жұмыс істегенін мәлімдеді. Айыптауларға жауапты журналист Диляна Гайтанжиева басылымнан жұмыстан босатылды. Алайда Trud газеті аталған мақаланы әлі нақтылаған жоқ немесе қайтарып алмады. Silk Way Airlines компаниясының еншілес компаниясы Silk Way West Airlines Германияның Wings of Help атты үкіметтік емес ұйымына көмек көрсету арқылы Ирактың солтүстігіне гуманитарлық көмек жеткізіп, 23 000-нан астам балаға көмек көрсетіп келеді. 2020 жылы Silk Way Airlines компаниясы 2020 жылғы Таулы Қарабақ соғысы кезінде Әзірбайжан Қарулы Күштерінің тапсырысымен Израильдің Эйлат қаласындағы Овда әуежайынан Әзірбайжанға Израильде жасалған қару-жарақтарды тасымалдады деген айыптаулар тағылымданып, Израильдің Арменияға қарсы операция кезінде Әзірбайжанға озық қару-жарақ сатқаны және Silk Way Airlines компаниясының осы тапсырыстарды тасымалдау үшін келісімшартқа отырғаны болжалды.

Баратын жерлері

2018 жылдың қыркүйегінде Silk Way Airlines компаниясы Солтүстік Қытайға бағыттарды кеңейту туралы хабарлады, Тяньцзинь қаласына аптасына екі рет рейстер орындалды. 2021 жылдың қаңтарына дейін Silk Way 40-тан астам бағытқа қызмет көрсетті.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

2002 жылы 7 қарашада жергілікті уақыт бойынша сағат 11:30-да Silk Way Airlines 4132 рейсінің Антонов Ан-12 (тіркеу нөмірі 4K AZ21) ұшағы Чадтағы Нджамена халықаралық әуежайына қонғанда ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Ұшақ қирады, бірақ бортындағы алты экипаж мүшесі аман қалды. 2011 жылдың 6 шілдесінде жергілікті уақыт бойынша сағат 00:10-да Silk Way Airlines 995 рейсінің Илюшин Ил-76 (тіркеу нөмірі 4K AZ55) ұшағы Ауғанстандағы Баграм әуежайына жақын жердегі тауға құлап, НАТО тапсырмасымен Бакудан келген жүк рейсінде болған тоғыз экипаж мүшесінің барлығы қаза тапты. 2016 жылдың 18 мамырында Silk Way Airlines-қа тиесілі Антонов Ан-12 ұшағы Ауғанстанның оңтүстігіндегі Дуйер әуежайынан ұшып көтерілген кезде апатқа ұшырады, Мэри халықаралық әуежайына бағытталған жүк рейсіндегі тоғыз экипаж мүшесінің жетісі қаза тапты.