Кіріспе
Бантен, сондай-ақ Бантам деп те жазылады, Индонезияның Ява аралының батыс жағындағы портовый қала. Ол Батен өзенінің сағасындағы қорғалған порты арқылы аралдың ішкі аймақтарына шағын кемелердің өтуіне мүмкіндік береді. Қала Ява мен Суматра арасындағы маңызды теңіз жолы өтетін Сунда бұғазына жақын орналасқан. Бұрынғы Ескі Бантен бұл аймақтағы сұлтандықтың астанасы болған, стратегиялық тұрғыдан маңызды және ірі сауда орталығы болған.
Banten, also written as Bantam, is a port town near the western end of Java, Indonesia. It has a secure harbour at the mouth of Banten River, a navigable passage for light craft into the island's interior. The town is close to the Sunda Strait through which important ocean going traffic passes between Java and Sumatra. Formerly Old Banten was the capital of a sultanate in the area, was strategically important and a major centre for trade.
Тарих
V ғасырда Бантен Таруманагара патшалығының құрамына кірді. Лебак жазуы, Ци Дангиянг, Мунджул, Пандегланг, Бантеннің шетіндегі жазық ауылдарда табылған, 1947 жылы ашылған және Паллава әрпімен және санскрит тілінде екі тармақ өлең қамтиды. Жазуда Пурнаварман патшасының батылдығы туралы айтылған. Шривиджая империясының шабуылынан кейін Таруманагара патшалығы құлағаннан соң, Батыс Явадағы билік Сунда патшалығына көшті. 1200 жыл шамасында Чжоу Джу Куа жазған қытай дерегі «Чжу фан чи» 13-шы ғасырдың басында Шривиджаяның Суматра, Малай түбегі және Батыс Ява (Сунда) жерлерін билегенін көрсетеді. Дерек Сунда портын стратегиялық және гүлденген порт ретінде сипаттайды, Сундадан алынған бұрыш сапасы жағынан ең жақсыларының бірі саналды. Халық ауыл шаруашылығымен айналысты, ал үйлері ағаш тіреулерге (rumah panggung) салынған. Дегенмен, елде қарақшылар мен ұрылар көбейді. Чжоу Джу Куа аталған Сунда порты Бантен портына сілтеме жасауы мүмкін. Португалдық саяхатшы Томе Пирестің сөзіне сәйкес, 16-шы ғасырдың басында Бантам (Бантен) порты Понтанг, Чегуиде (Цигеде), Тангарам (Тангеранг), Калапа (Сунда Келапа) және Чиманук (Чиманук өзенінің құйылысы) порттарымен қатар Сунда Корольдігінің маңызды порттарының бірі болды. Сауда қаласы ретінде Бантам 16-шы ғасырдың басында исламдық әсерге ұшырады. Кейін 16-шы ғасырда Бантам қуатты Бантен сұлтандығының орталығына айналды.
Ағылшындық бантам
Ағылшын Шығыс Үндістан компаниясы шамамен 1600 жылы Шығыс Үндістанға кемелер жіберіп, 1603 жылы Бантамда тұрақты сауда бекетін құрды, голландтар да осылай істеді. 1613 жылы Джон Жорден бас фактор болып тағайындалды және 1615 жылғы бірнеше айды қоспағанда, 1616 жылға дейін әкімшілік лауазымды атқарды, ол кезде Томас Элкингтон бас фактор болды; одан кейін 1616 жылы Джордж Беркли тағайындалды, бірақ 1617 жылдан 1630 жылға дейін фабрика таңдалған президенттің басқаруында болды. 1630 жылдан 1634 жылға дейін жыл сайын агенттер тағайындалды, бірақ 1634 жылдан бастап президенттер тағайындалуы қайта жаңартылды және 1652 жылға дейін жалғасты. Аарон Бейкер (1610-1683) Бантам президенті қызметін жиырма жыл атқарды, бұл туралы оның Девон графтығындағы Дунчидок шіркеуіндегі қабырғалық ескерткішінде жазылған. 1603 жылдан кейінгі отыз жылда ағылшындықтар Үндістанның Коромадель жағалауындағы Мачилипаттнам (1611 жылы құрылған) және Форт-Сент-Джордж (1639 жылы құрылған) сияқты сауда бекеттері Бантамға есеп берді. 17 ғасырда португалдықтар мен голландтар Бантамды бақылау үшін күресті. Соңында, голландтардың 1611 жылы құрылған Батавия сауда бекетін Бантамнан гөрі жақсырақ бақылай алуы ағылшын сауда бекетінің құлдырауына себеп болуы мүмкін.
Қазіргі қала
Бүгінде Бантен – батыстағы Мерак және шығыстағы Джакарта порттарының экономикалық ықпалындағы шағын жергілікті теңіз порты. Аймақта қытай халқының елеулі саны бар.
Көркем шығармаларда
Оңтүстік Бантам немесе Бантан Кидоль немесе Лебак – Мултатулидің «Макс Хавелар» романындағы басты кейіпкердің ассистент резиденты қызмет атқарған жер.