Кіріспе
Микроорганизмдерді немесе жасушаларды өсіру үшін қолданылатын қатты, сұйық немесе гель тәрізді орта. Өсу ортасы немесе культуралық орта – микроорганизмдердің немесе жасушалардың популяциясының өсуін, жасушалардың көбеюі немесе Physcomitrella patens сияқты кіші өсімдіктер арқылы дамытуға арналған қатты, сұйық немесе жартылай қатты орта. Әртүрлі жасуша түрлерін өсіру үшін әртүрлі орталар қолданылады. Өсу ортасының екі негізгі түрі бар: өсімдіктер мен жануарлардан алынған нақты жасуша түрлерін пайдаланатын жасуша культурасы үшін қолданылатын және бактериялар мен саңырауқұлақтар сияқты микроорганизмдерді өсіру үшін қолданылатын микробиологиялық культура. Микроорганизмдер үшін ең көп қолданылатын өсу орталары – қоректік бульондар және агар тақталары; микроорганизмдер мен жасушаларды өсіру үшін кейде арнайы орталар қажет болады. Жасуша культурасы үшін қолданылатын және микробиологиялық культура үшін қолданылатын өсу орталарының арасындағы айырмашылық – толық организмдерден алынған және культурада өсірілген жасушалар көбінесе гормондар немесе өсу факторлары қосылмаса, өсе алмайды, ал олар әдетте ішкі ортада (in vivo) кездеседі. Жануарлар жасушаларының жағдайында бұл қиындық көбінесе ортаға қан сарысуы немесе синтетикалық сарысу алмастырғышы қосылу арқылы шешіледі. Микроорганизмдердің жағдайында мұндай шектеулер жоқ, өйткені олар көбінесе бір жасушалы организмдер болып табылады. Тағы бір маңызды айырмашылық – жануарлар жасушалары көбінесе олар жабысатын тегіс бетке өсіріледі және орта жасушаларды жабатын сұйық түрінде ұсынылады. Ал, Escherichia coli сияқты бактериялар қатты немесе сұйық ортада өсірілуі мүмкін. Өсу ортасының түрлерінің арасындағы маңызды айырмашылық – химиялық тұрғыдан анықталған және анықталмаған орталардың арасындағы айырмашылық. Минималды орта – колонияның өсуіне қажетті ең аз мөлшердегі қоректік заттарды қамтиды, әдетте аминқышқылдары жоқ, және микробиологтар мен генетиктер оларды «жабайы типтегі» микроорганизмдерді өсіру үшін жиі пайдаланады. Минималды орта рекомбинанттар мен эксконъюганттарды іріктеу үшін немесе оларға қарсы іріктеу үшін де қолданылуы мүмкін. Минималды орта әдетте мыналарды қамтиды: көміртек көзі, ол глюкоза сияқты қант немесе энергияға азырақ бай көз болуы мүмкін, мысалы, сукцинат; әртүрлі тұздар, олар бактерия түрлері мен өсу жағдайларына қарай өзгеруі мүмкін; олар әдетте бактерияларға ақуыздар мен нуклеин қышқылдарын синтездеуге мүмкіндік беру үшін магний, азот, фосфор және күкірт сияқты маңызды элементтерді қамтамасыз етеді. Су. Толықтырылған минималды орта – минималды орта, сонымен қатар бір таңдалған агентті, әдетте аминқышқылын немесе қантты қамтиды. Бұл толықтыру аксотрофты рекомбинанттардың нақты штамдарын өсіруге мүмкіндік береді.
A growth medium or culture medium is a solid, liquid, or semi solid designed to support the growth of a population of microorganisms or cells via the process of cell proliferation or small plants like the moss Physcomitrella patens. Different types of media are used for growing different types of cells. The two major types of growth media are those used for cell culture, which use specific cell types derived from plants or animals, and those used for microbiological culture, which are used for growing microorganisms such as bacteria or fungi. The most common growth media for microorganisms are nutrient broths and agar plates; specialized media are sometimes required for microorganism and cell culture growth. The difference between growth media used for cell culture and those used for microbiological culture is that cells derived from whole organisms and grown in culture often cannot grow without the addition of, for instance, hormones or growth factors which usually occur in vivo. In the case of animal cells, this difficulty is often addressed by the addition of blood serum or a synthetic serum replacement to the medium. In the case of microorganisms, no such limitations exist, as they are often unicellular organisms. One other major difference is that animal cells in culture are often grown on a flat surface to which they attach, and the medium is provided in a liquid form, which covers the cells. In contrast, bacteria such as Escherichia coli may be grown on solid or in liquid media. An important distinction between growth media types is that of chemically defined versus undefined media. Minimal media are those that contain the minimum nutrients possible for colony growth, generally without the presence of amino acids, and are often used by microbiologists and geneticists to grow "wild type" microorganisms. Minimal media can also be used to select for or against recombinants or exconjugants. Minimal medium typically contains:
a carbon source, which may be a sugar such as glucose, or a less energy rich source such as succinate
various salts, which may vary among bacteria species and growing conditions; these generally provide essential elements such as magnesium, nitrogen, phosphorus, and sulfur to allow the bacteria to synthesize protein and nucleic acids
water
Supplementary minimal media are minimal media that also contains a single selected agent, usually an amino acid or a sugar. This supplementation allows for the culturing of specific lines of auxotrophic recombinants.
Байытылған медиа
Байытылған орталар әртүрлі организмдердің, тіпті ең талғампаз түрлерінің өсуіне қажетті қоректік заттарды қамтиды. Олар көбінесе сынамада бар микроорганизмдердің мүмкіндігінше көп түрлерін алу үшін қолданылады. Қанды агар – бұл толыққанды қанмен байытылған орта, онда қан негізгі қоректік заттарды толықтырады. Шоколадты агар қыздырылған қанмен байытылады, ол қоңыр түске өзгереді және ортаға осы түстің берілуіне себеп болады.
Физиологиялық маңыздылығы
Өсімдік ортасын таңдау тіндік культура эксперименттерінен алынған нәтижелердің физиологиялық сәйкестігіне әсер етуі мүмкін, әсіресе метаболизмдік зерттеулерде. Сонымен қатар, жасуша желісінің метаболизмдік генге тәуелділігі орта түріне байланысты өзгеретіні көрсетілді. Егер бірнеше жасуша желісін қамтитын зерттеу жүргізілсе, барлық жасуша желісі үшін біртекті өсім ортасын қолдану жасалған деректер жиынтығындағы қателікті азайтуға көмектеседі. Қоректік заттардың физиологиялық деңгейін жақсырақ бейнелейтін өсім ортасын пайдалану in vitro зерттеулердің физиологиялық сәйкестігін жақсарта алады, және соңғы кезде Plasmax және адам плазмасына ұқсас орта (HPLM) сияқты орта түрлері әзірленді.