Кіріспе

Филиппиндік судья (туған 1935)

Хиларио Гелболинго Давиде Жр. (20 желтоқсан 1935 жылы туған) – филиппиндік заңгер, профессор, дипломат, конституционалист және бұрынғы саясаткер. Ол Филиппиннің Жоғарғы Сотының 20-шы бас судьясы және Филиппин Республикасының Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты миссиясының тұрақты өкілі болды. Конституционалист ретінде Давиде заң шығарушы биліктің құрылуына жетекшілік етті, сондай-ақ көптеген резолюциялардың және 1987 жылғы Филиппин Конституциясының көп бөлігін жазып, оның әкесі және негізгі авторы атанды.

Ерте өмір және мансап

Жеті бауырластың алтыншысы Дэвид Себудың Аргаодағы Колавин ауылында Хиларио Панерио Дэвид Сниордың (1904–2006), зейнеткер мектеп бөлімшесінің бастығы, және Джозефа Лопес Гелболинго, бұрынғы мемлекеттік мектеп мұғалімі отбасында дүниеге келген. Хиларио ағаның қаржысы жеткіліксіз болғанымен, барлық балаларының жоғары білім алуын қамтамасыз етті. Балалар бастапқыда тәртіпке үйретілді, ал ұлдар қызыл қамыс (тубо) жинауды үйренуге тиіс болды. Кішкентай додонг (бала) Джун карабоуға жегілген санамен қызыл қамыс жинауды ұнататын. Оқу және үй шаруасын аяқтағанға дейін демалысқа рұқсат берілмеді. Хиларионың інісі Ромуло Давиде (1932 жылдың наурызында туған) – Магсайсай сыйлығының иегері және сол қорынан өсімдік нематологиясының әкесі деп жарияланды. Ол бастауыш білімін Аргао орталық мектебінде, ал орта білімін Абельяна кәсіптік орта мектебінде алған. Жоғары білім алу үшін елдің жетекші мемлекеттік университеті – Филиппин университетінің Дилиман қаласына барып, 1955 жылы гуманитарлық ғылымдар бакалавры, 1958 жылы заң ғылымдары бакалавры және 1959 жылы құқық бакалавры дәрежесін алды. Заң факультетінің бірінші курсында ол "Пурпурлы қауырсын ордені" құрметті қоғамына қосылды, ал соңғы курста Phi Kappa Phi және Pi Gamma Mu деп аталатын екі құрметті қоғамдың мүшесі болды. Сонымен қатар, Давиде мектеп журналы – Филиппин құқық журналының редакторы болып жұмыс істеді. Ол сол жылы адвокаттық емтиханға қатысып, сәтті тапсырды.

Соттан кейінгі еңбек жолы

Дәвиде 2005 жылғы 20 желтоқсанда міндетті зейнет жасына – 70 жасқа толғандықтан бас сот судьясы қызметінен кетті. Бірақ, 2006 жылғы 24 қаңтарда президент Арройо оны Мемлекеттік кеңесте өткен отырыста сайлау реформалары жөніндегі аға президенттік кеңесшісіне тағайындады. Ол елдің сайлау жүйесін реформалауға бағытталған шаралар мен саясатты президентке ұсынды.

Біріккен Ұлттар Ұйымы

Давид Нью-Йорк қаласындағы Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Филиппиннің тұрақты миссиясының елшісі/тұрақты өкілі қызметін атқарды. Ол бұл қызметке 2007 жылдың ақпанында кірісті. Кіріскеннен кейін көп ұзамай Біріккен Ұлттар Ұйымының басты органдарының бірі – Экономикалық және әлеуметтік кеңестің (ЭКОСОК) төрағасының орынбасары болып сайланды. Ол 2010 жылдың 1 сәуірінде қызметтен босады.

Шындық жөніндегі комиссия

2010 жылдың 30 маусымында президент Нойной Акино Давидтің елдегі маңызды мәселелерді зерттейтін шындық комиссиясын басқаратынын жариялады. Бірақ 2010 жылдың 7 желтоқсанында «Бираого Филиппин шындық комиссиясына қарсы» ісінде шындық комиссиясы таратылды. Сот президенттің комиссия құруға құқығы бар екенін және ол Омбудсменнің үкіметтегі тәртіпсіздіктерді тергеу құқығына көмектесетінін мәлімдеді. Алайда, ол тең қорғау қағидасын бұзды, өйткені Давидке тек қана жақында аяқталған Макапагал Арройо әкімшілігінің тәртіпсіздіктерін тергеуге рұқсат берілді.

Саяси мансаптан кейінгі өмір

Давиде 2011 жылдың 31 наурызынан бері «Манила Бюллетенінің» тәуелсіз директоры болып табылады. Ол сонымен қатар Сан-Карлос университетінің мүшесі, ал Megawide Corporation және Philtrust Bank компанияларының тәуелсіз директоры қызметін атқарады.

Марапаттар

2011 жылы Давидке Рим папасы Бенедикт XVI жарлығымен Киелі Тақтың ең жоғары наградаларының бірі – Әулие Силвестрдің паптық орденінің Ұлы крестінің рыцары атағы берілді. Иларио Давиде көптеген марапаттардың иегері. 2002 жылы оған Нобель сыйлығының Азиядағы аналогы саналатын «Үкіметтік қызметі үшін Рамон Магсайсей сыйлығы» табысталды. Ол принципті азаматтығы және Филиппинде демократия мен заң үстемдігіне қосқан терең үлесі үшін танылды. Магсайсей сыйлығынан басқа, ол Филиппин университетінің түлектері қауымдастығының 2005 жылғы «Ең үздік түлек» сыйлығына, «Филиппин еркін баспасөзінің» 2003 жылғы «Жыл адамы» сыйлығына, «Филиппин күнделікті газетінің» 2000 жылғы «Жыл филиппині» сыйлығына, 2001 жылғы «Заң үстемдігі» сыйлығына, 1999 жылғы «Қоршаған ортаны қорғау саласындағы үздік филиппиндік» сыйлығына, 2003 жылғы Филиппиннің Біріккен адвокаттар қауымдастығының заңдық көмек көрсету үшін бас судья Роберто Консепсьон атындағы сыйлығына және заң және гуманитарлық ғылымдар бойынша 13 докторлық атаққа ие. 2006 жылдың тамызында ол Америкалық адвокаттар қауымдастығының (ABA) Заң үстемдігін дамыту жөніндегі бастамасы тарапынан заң үстемдігін ілгерілетудегі ерекше лидерлігі үшін ABA International Rule of Law Award сыйлығымен марапатталды. Бұл сыйлық ABA-ның 2006 жылғы жылдық конвенциясы аясында табысталды. Хиларио Г. Давиде-кіші сонымен қатар Ризаль орденінің Жоғарғы қолбасшысы болды және Ризальдің Ұлы крестінің рыцары жоғары атағымен марапатталды.

Дүниежүзілік әділдік жобасы

Хилларио Г. Давиде-младший Дүниежүзілік Әділет Жобасының Құрметті Тең Төрағасы болып табылады. Дүниежүзілік Әділет Жобасы мүмкіндік пен теңдікке негізделген қоғамдарды дамыту үшін құқықтық үстемдікті нығайтуға бағытталған жаһандық, көп салалы күш-жігерді жетекшілік етеді.

Жеке өмір

Дәвидтің әкесі және аты-жөні Иларио ағасы Аргаода осындай беделге ие болды, сондықтан бүкіл жақын отбасы 1997 жылы ABS CBN Bayaning Pamilyang Pilipino of the Year атанды. Дәвид бау-бақшамен айналысуды хобби ретінде сақтайды. Оның айтуынша: «Өсімдіктер адамдардан жақсы, олар сіз үшін гүлдейді, айналаңызды сәндеп, көңіл тыныштығын сыйлайды. Адамдар сізбен дауласады, кейде өміріңізді қиындыққа толы етеді».