Кіріспе

Филиппин Сенатының президенті 1999-2000 жылдары.

Блас Фахардо Опл (3 ақпан 1927 – 14 желтоқсан 2003) – филиппин журналисі және саясаткері, Филиппин үкіметінің атқарушы және заңнамалық тармақтарында бірнеше жоғары лауазымдарды атқарған, оның ішінде 1999-2000 жылдары Сенат төрағасы, ал 2002 жылдан өліміне дейін Сыртқы істер министрі болды. Мемлекеттік қызметтегі мансабының басында солшыл ұлтшыл ретінде танылған Опл, өмірінің соңғы жылдарында Филиппиндегі АҚШ-тың шектеулі әскери присутствиесіне, сондай-ақ терроризмге қарсы күрестегі американдық бастамаларға, оның ішінде 2003 жылғы Иракқа жасалған АҚШ-тың басып кіруіне жақтас болды. Оплдың ең ұзаққа созылған қызметі – президент Фердинанд Маркостың басшылығымен еңбек және жұмыспен қамту министрі (кейін министр) лауазымында өткізген он тоғыз жылы. Осы кезеңде ол Филиппин еңбек кодексі қабылдануы арқылы Филиппин еңбек заңнамасы жаңартылды, оның жазуына көмектескен.

Ерте өмір және мансап

Опл 1927 жылғы 3 ақпанда Булакан провинциясының Хагоной қаласында, қайық жөндеуші Феликс Антонио Опл мен оның әйелі Сегундина Фахардо отбасында дүниеге келді. 1941 жылы Хагоной бастауыш мектебін үздік бітірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония Филиппинге басып кірген кезде, орта мектепте оқыған кезінде Хагоной институтында білім алды. Жасөспірім Опл партизан қозғалысына қосылып, Алехо Сантос құрған Дель Пилар және Буэнависта полктерімен шайқасты. Бұл полктер Булакан әскери аймағының құрамында болды. 1948 жылы Манила қаласындағы Қиыр Шығыс университетінің орта мектебін бітірді. Манила қаласындағы Азияның білім беру орталығында (бұрынғы Кэзон колледжі) гуманитарлық ғылымдар бакалавры дәрежесін алу үшін оқыды. Бітіргеннен кейін Опл журналистика саласында мансап қуды. Daily Mirror газетінде редактор болып жұмыс істеді және «Jeepney Tales» рубрикасының авторы атанды. Ол сол заманғы ең жас газет тілшілерінің бірі болды. Магсайсей сайланғаннан кейін ол Еңбек министрлігінде арнайы көмекші және еңбек және аграрлық мәселелер жөніндегі техникалық көмекші болып үкіметке қатысты.

Еңбек министрі

1965 жылы президент Фердинанд Э. Маркос Опледі Әлеуметтік қамсыздандыру комиссары етіп тағайындады. 1967 жылы ол Еңбек және жұмыспен қамту министрі болып тағайындалды (1978 жылы бұл лауазым Еңбек және жұмыспен қамту министрі болып қайта аталды). 1971 жылы Филиппин Сенатына сайлауға сәтсіз үгіт жүргізу үшін ол қысқа мерзімге отставкаға кетті, бірақ 1972 жылы қайта тағайындалды және 1986 жылға дейін осы лауазымда қалды. Тағайындалған кезде Ка Блас «солшыл ұлтшыл» ретінде қарастырылды. Оның солшыл идеологиялық негіздері 1972 жылы Филиппин-Кеңес достық қоғамын құрғанда нығайтылды. Еңбек министрі ретінде Ка Блас Филиппиннің Еңбек кодексін жасауға белсенді қатысты, ол елдің еңбек заңдарын жүйеледі және заңды себепсіз жұмысшыларды жұмыстан босатуға тыйым салу сияқты жаңалықтарды енгізді. Опле жұмысшылардың кәсіби білімін дамытуға бағытталған еңбек саясатын жүзеге асырды. 1976 жылы Опле филиппин жұмысшыларын шетелде жұмысқа орналастыру бағдарламасын бастады. Оның Еңбек министрі қызметінде Филиппиннің шетелдегі жұмыспен қамту агенттігі және шетелдегі жұмысшылардың әл-ауқатын қамтамасыз ету басқармасы құрылды. 1984 жылдың желтоқсанында ол баспасөзге люпуспен ауырған Маркостың «маңызды бастамаларға баруға қабілетсіз» екенін және президенттің ауруы Филиппинді «аралық кезеңге» енгізгенін мойындағанда халықаралық жаңалықтарға шықты. Бірнеше күннен кейін Маркос телекамералардың алдында көкірегін ашып, өзінің ауыр сырқаты немесе операция жасағаны туралы қауесеттерді жоққа шығарды. 1978 жылы Опле Уақытша Ұлттық Ассамблеяға Орталық Лузон өкілі ретінде сайланды және 1984 жылы қайта сайланды. 1986 жылғы президенттік сайлауда Опле президент Маркостың сайлау штабының жетекшісі болды, ол Корасон Акиноға қарсы күресті. 1986 жылғы Халық төңкерісінің алдында Маркос Опледі Вашингтонға жіберіп, президент атынан АҚШ үкіметіне лобби жасау тапсырды. Көтеріліс басталған кезде Опле Вашингтонда болды, және АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джордж П. Шульц Маркосқа отставкаға кеткенін ұсынды. Опле «This Week with David Brinkley» сияқты американдық БАҚ-та Маркосқа деген қолдауын ашық білдірді.

1986 Конституциялық комиссияның мүшесі

Халық билігі төңкерісінің сәтті аяқталуы және Корасон Акино президенттік лауазымға тағайындалғаннан кейін Опле министрлік қызметінен босатылды. Опле Филиппинге оралып, Акиноға қарсы саяси оппозицияның көшбасшысы болуға дереу тырысты. Бірақ 1986 жылдың мамырында Опле президент Акиноның ұсынысын қабылдап, жаңа филиппин Конституциясын жазған Конституциялық комиссияда жұмыс істеді. 2000 жылы ол сенат төрағалығын Франклин Дрилонға өткізді. Кейін сол жылы ол президент Джозеф Эстрадаға қарсы импичмент процесінде сенатор-қазылардың бірі болды. Ол Эстрадаға тағылған сыбайлас жемқорлық айыптамаларын дәлелдейтін құжаттар бар деп саналған конвертті ашуға қарсы дауыс берген он бір сенатордың бірі болды. Сенаттың бұл дауысына халықтың наразылығы күшейіп, 2001 жылғы EDSA төңкерісіне әкеп соқты, нәтижесінде Эстрада қызметтен алынып, вице-президент Глория Макапагал Арройо президент болды.

Сыртқы істер министрі

2002 жылдың шілдесінде президент Глория Макапагал Арройо Сенаттағы саяси оппозицияның мүшесі Оплені өзінің кабинетінде Сыртқы істер министрі етіп тағайындады. Бұл тағайындамаға қатысты кейбір даулар болды. Осыған дейін бірнеше апта бұрын Арройоның таңдаған вице-президенті Теофисто Гингона, Филиппин және АҚШ үкіметтерінің 11 қыркүйек оқиғасынан кейінгі "Терроризмге қарсы соғыс" аясында Абу Саяф сияқты ислами террористік ұйымдармен күресу үшін американдық әскерлерге рұқсат беру жоспарымен келіспегендіктен Сыртқы істер министрі лауазымынан кеткен еді. 1999 жылғы "Қонақ әскерлер туралы келісімді" бұрын қолдаған Опле, бұл жоспарға көбірек құлықты болды деп есептелді. Сонымен қатар, солшыл еңбек белсенділері Опленің тағайындалуын сынап, оның Маркос кезеңінде филиппиндік жұмысшыларды шетелде жұмысқа орналастыруды ілгерілеткен рөлін атады, олардың пікірінше, бұл шетелдегі филиппиндік жұмысшыларға қатысты зұлсалыстарға әкелді. Оның басшылығымен АҚШ және Филиппин үкіметтері халықаралық қылмыстық сот сияқты халықаралық трибуналдарда айыптауларға тап болған бір-бірінің азаматтарына иммунитет беру туралы келісімге қол қойды. Опле сондай-ақ Ирак соғысын жақтады және Иракқа филиппиндік шағын контингентін жіберуді ынталандырды. 2003 жылдың қарашасында ол: "Бағдад қатыгез тәлкеудің символынан адам азаттығының жаңа, жарқыраған символына айналады. Иракты азат етуге филиппиндіктердің салған үлесі толыққанды бағаланып, мәңгілікке сақталады" деді.

Өлім және мұра

Өлер алдындағы айларда ұзақ жылдар бойы темекі шеккен Опль денсаулығы нашарлап, халықаралық конференцияларға көбінесе мүгедектер арбасында қатысқан. 2003 жылдың 13 желтоқсанында Бангкоктан Токиоға бағыт алған Japan Asia Airways рейсінде ол тыныс алуда қиындыққа тап болып, есінен таныды. Рейс Тайваньдың Таоюань округіндегі (қазіргі Таоюань қаласы) Чианг Кайшек халықаралық әуежайына қайтарылды, ал Опль жақын жердегі ауруханаға жеткізілді, онда алғашқыда келген кезде қайтыс болған деп жарияланды, бірақ оған медициналық көмек көрсетілді. Мандалуйонг қаласындағы ЭДСА және Ортигас даңғылының қиылысында орналасқан, бұрынғы Филиппиннің шетелдегі жұмыспен қамту басқармасы, қазіргі көші-қоншы жұмысшылар департаменті орналасқан ғимарат 2004 жылдың 4 ақпанында оның құрметіне Блас Ф. Опль ғимараты деп аталды.