Кіріспе
Филиппин президенті 1943-1945 жылдары Хосе Пациано Лорел и Гарсия (9 наурыз 1891 жыл – 6 қараша 1959 жыл) – филиппин саясаткері, заңгер және судья, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық оккупация астындағы Филиппиннің екінші республикасының президенті қызметін атқарды (1943-1945 жылдар). Президент Диосдадо Макапагалдың басқару кезеңінен бастап (1961–1965), Лорел Филиппиннің бұрынғы президенті ретінде кейінгі басшылықтармен ресми түрде мойындалды.
José Paciano Laurel y García (March 9, 1891 – November 6, 1959) was a Filipino politician, lawyer, and judge, who served as the President of the Japanese occupied Second Philippine Republic, a puppet state during World War II, from 1943 to 1945. Since the administration of President Diosdado Macapagal (1961–1965), Laurel has been officially recognized by later administrations as a former president of the Philippines.
Ерте өмір және білім
Хосе Пациано Лорел и Гарсия 1891 жылдың 9 наурызында Батангас штатының Танауан қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Танауаннан шыққан Сотеро Лорел и Ремокильо және Жакоба Гарсия и Пиментел болды. Оның әкесі Эмилио Агиналдоның революциялық үкіметінде лауазымды қызметкер болған және 1899 жылғы Малолос конституциясына қол қойған. Басқа көптеген президенттер сияқты, ол да қытай-метис тегінен шыққан. Оның екінші есімі Пациано, ол Пациано Ризальдың құрметіне берілген. Лорел 1911 жылы Манила орта мектебін бітірді. Ол 1915 жылы Филиппин университетінің заң факультетінен заңгер мамандығын алды, онда ол кейін Филиппиннің Жоғарғы сотында қызмет ететін декан Джордж А. Малкольмнан білім алды. Сол жылы ол Филиппин адвокаттық емтиханын тапсырып, екінші орынды иеленді. Содан кейін 1919 жылы Санто-Томас университетінен заң магистрі дәрежесін алды. Кейін Лорел Йель заң мектебінде стипендия алды, онда ол 1920 жылы J. S. D. дәрежесін алды. Сол жылы ол АҚШ Жоғарғы сотының, Колумбия округінің Жоғарғы соты мен апелляциялық сотының адвокатурасына қабылданды. Кейін ол АҚШ және Еуропаны кеңінен аралап, 1921 жылы Филиппинге оралғанға дейін Англиядағы Оксфорд университетінде және Франциядағы Париж университетінде халықаралық құқық бойынша арнайы курстардан өтті.
Ерте мансап
Лорел студент кезінде мемлекеттік қызметке қадам басып, Орман шаруашылығы бюросында хабаршы, содан кейін Филиппин заңдарын жинақтаумен айналысқан Кодекс комитетінде кеңсе қызметкері, ал Атқарушы бюрода заң кеңесшісі болып жұмыс істеді. Кодекс комитетінің төрағасы Томас А. Стрит, болашақ Жоғарғы Сот судьясы, жас Лорелге ұстаздық етті. 1921 жылы Лорел Филиппин университетінде, атап айтқанда UPD Liberal Arts колледжінде және Заң колледжінде лекция оқушы болып тағайындалды, кейін 1923 жылы Ішкі істер министрі болып жоғарылатылды. Осы лауазымда ол американдық генерал-губернатор Леонард Вудпен жиі келіспейтін, ақырында 1923 жылы Вудтың басқару саясатына наразылық білдіріп, басқа да министрлермен бірге қызметтен кетті. Вудпен болған келіспеушіліктері Лорелдің ұлтшылдық беделін нығайтты. Лорел Филиппиннің Upsilon Sigma Phi студенттік бауырластығының мүшесі болды.
Филиппин сенаторы және конгрессмені
1925 жылы Лорел Филиппин Сенатына сайланды, бұрынғы сенатор Антеро Сорианоны жеңіп бақты. 5-ші округтен қызмет еткен ол, 1931 жылы Батангенолық Клара М. Ректоға қарсы сайлауда жеңіліске ұшырағанға дейін бір мерзім қызмет етті. Ол жеке практикаға зейнеткерлікке шықты, бірақ 1934 жылы қайтадан мемлекеттік қызметке сайланды, бұл жолы 1935 жылғы Конституциялық конвенцияға делегат ретінде. «Конвенцияның жеті данасының» бірі саналған ол, Құқықтар туралы билльдің қағидаларын жасауға атсалысты. Лорелдің тағы бір маңызды шешімі – Ang Tibay v. CIR, 69 Phil. 635 (1940). Бұл істе сот әкімшілік органдардағы, мысалы еңбек дауларын қарастыратын соттардағы іс жүргізудің материалдық және процессуалдық талаптары сот іс жүргізуіне қарағанда икемдірек екенін мойындады. Сонымен қатар, сот заңмен қамтамасыз етілуі тиіс әділ сот процесінің құқығын сақтау керектігін мәлімдеді және әкімшілік іс жүргізуде сақталуы тиіс «негізгі құқықтарды» атап көрсетті. Осы «негізгі құқықтар» әкімшілік істерде әділ сот процесінің талаптарын бағалау стандарты ретінде қалыптасты. Calalang v. Williams, 70 Phil. 726 (1940) ісі, сырттай қарағанда ғана маңызсыз көрінетін жағдай болатын, онда жеке азамат Манила көшелерінде калесалардың жүруіне белгілі бір уақытта тыйым салатын жол ережесіне наразылық білдірді. Сот, Лорел арқылы, бұл ережені үкіметтің полициялық өкілеттігі шегінде деп мойындады. Алайда, бұл ереже әлеуметтік әділдікке қайшы емес деген пікірді жоққа шығара отырып, Лорел өзінің ең әйгілі афоризмін айтты, ол бүгінге дейін судьялар тарапынан жиі келтіріледі және филиппин заң студенттері жаттап алады: «Әлеуметтік әділдік – коммунизм де, деспотизм де, атомизм де, анархия да емес, ол заңдарды адамгершілікке айналдыру және мемлекет тарапынан әлеуметтік және экономикалық күштерді теңестіру, осылайша әділдік оның рационалды және объективті, діни емес түсінігінде шамамен болжауға мүмкіндік береді. Әлеуметтік әділдік – барлық халықтың әл-ауқатын жақсарту, қоғамның барлық қабілетті элементтерінің экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін үкімет тарапынан қабылданатын шаралар, қоғам мүшелерінің өзара қарым-қатынасында дұрыс экономикалық және әлеуметтік тепе-теңдікті сақтау арқылы, конституциялық жолмен, заңмен негізделген шараларды қабылдау немесе конституциялық емес жолмен, барлық үкіметтердің өмір сүруіне негізделген өкілеттіктерді пайдалану арқылы, «халықтың қауіпсіздігі – жоғарғы заң» принципіне сәйкес келеді. Сондықтан, әлеуметтік әділдік, қоғамның әртүрлі және сан алуан бірліктерінің өзара тәуелділігін мойындауға және осы бірліктерге әлеуметтік және экономикалық өмірімізде тең және әділ үлестің берілуіне негізделуі керек, бұл мемлекеттің барлық адамдардың денсаулығын, жайлылығын және тыныштығын қамтамасыз ету және «көпшілікке ең үлкен пайда» әкелу мақсатына сәйкес келуі тиіс». Сот төрешісінің орынбасары ретінде Лорел басқа да тағайындалған лауазымдарды да атқарды. 1939 жылы президент Мануэль Л. Кесон оны Моральдық кодекс комитетінің мүшесі, ал 1940 жылы Кодекс комитетінің мүшесі етіп тағайындады. 1941 жылы ол Орталық заң колледжінде Азаматтық құқық профессоры болып тағайындалды. Сонымен қатар, ол сол жылдың желтоқсан айында Әділет министрінің міндетін атқарушы және Бас судьяның міндетін атқарушы, ал 1942 жылдың қаңтарында Әділет комиссары болып тағайындалды.
Another highly influential decision penned by Laurel was Ang Tibay v. CIR, 69 Phil. 635 (1940). The Court acknowledged in that case that the substantive and procedural requirements before proceedings in administrative agencies, such as labor relations courts, were more flexible than those in judicial proceedings. At the same time, the Court still asserted that the right to due process of law must be observed, and enumerated the "cardinal primary rights" that must be respected in administrative proceedings. Since then, these "cardinal primary rights" have stood as the standard in testing due process claims in administrative cases. Calalang v. Williams, 70 Phil. 726 (1940) was a seemingly innocuous case involving a challenge raised by a private citizen to a traffic regulation banning kalesas from Manila streets during certain afternoon hours. The Court, through Laurel, upheld the regulation as within the police power of the government. But in rejecting the claim that the regulation was violative of social justice, Laurel would respond with what would become his most famous aphorism, which is to this day widely quoted by judges and memorized by Filipino law students:
Social justice is neither communism, nor despotism, nor atomism, nor anarchy, but the humanization of laws and the equalization of social and economic forces by the State so that justice in its rational and objectively secular conception may at least be approximated. Social justice means the promotion of the welfare of all the people, the adoption by the Government of measures calculated to insure economic stability of all the competent elements of society, through the maintenance of a proper economic and social equilibrium in the interrelations of the members of the community, constitutionally, through the adoption of measures legally justifiable, or extra constitutionally, through the exercise of powers underlying the existence of all governments on the time honored principle of salus populi est suprema lex. Social justice, therefore, must be founded on the recognition of the necessity of interdependence among divers and diverse units of a society and of the protection that should be equally and evenly extended to all groups as a combined force in our social and economic life, consistent with the fundamental and paramount objective of the state of promoting the health, comfort, and quiet of all persons, and of bringing about "the greatest good to the greatest number. While an associate justice, Laurel also held other appointive posts. Laurel was appointed by President Manuel L. Quezon as a member of the Moral Code Committee in 1939 and as member of the Code Committee in 1940. In 1941, he was also appointed as Professor of Civil Law at the Central College of Law. He was also named as acting Secretary of Justice and acting Chief Justice on December of the same year and Commissioner of Justice in January 1942.
Кiру
Жапония басып алған кезде президент Мануэль Л. Кесон алдымен Батанға, сосын АҚШ-қа қашып, эмиграциядағы үкімет құрды. Кесон Лорел, Варгас және басқа да министрлер кабинетінің мүшелеріне қалуды бұйырды. Лорелдің жапон шенеуніктерімен соғысқа дейінгі жақын қарым-қатынасы (оның ұлы Токиодағы Императорлық жапон армия академиясында оқыған, ал Лорел 1938 жылы Токио императорлық университетінен құрметті докторлық диплом алған) оған жапон оккупациялық күштерімен байланыс жасауға мүмкіндік берді. Жапондықтардың күшті ықпалымен Ұлттық Ассамблея 1943 жылы Лорелді президенттік лауазымға сайлады. Ол 1943 жылғы 14 қазанда Манила қаласындағы Заң шығару ғимаратында (қазіргі Ұлттық көркемсурет мұражайы) қызметке кірісуге ант берді. Антты Бас судья Жозе Юло қабылдады.
Азық-түлік тапшылығы
Оның президенттік кезеңінде Филиппин ауыр азық-түлік тапшылығына тап болды, бұл Лорелдің көп назарын қажет етті. Күріш пен нан әлі де қолжетімді болды, бірақ қанттың қоры таусылды.
Филиппин-жапон одақ туралы шарты
1943 жылғы 20 қазанда Филиппин-Жапон одағы туралы шартқа Лаурельдің сыртқы істер министрі етіп тағайындаған Клара М. Ректо мен Филиппиндегі Жапон елшісі Содзё Мурата қол қойды. Шарттың бір жақсы жағы – әскери шақыру көзделмеген.
Әскери жағдай
Лорел 1944 жылы 21 қыркүйекте №29 Жарлық арқылы елде әскери жағдай жариялады. Әскери жағдай 1944 жылдың 22 қыркүйегінде сағат 9:00-де күшіне енді. Келесі күні №30 Жарлық шығарылды, ол Филиппин мен Америка Құрама Штаттары және Ұлыбритания арасында соғыс жағдайының басталғанын жариялады. Бұл 1944 жылдың 23 қыркүйегінде сағат 10:00-де күшіне енді.
Қарсылық
Лорелдің үкіметінің сипаты мен Жапониямен байланысы салдарынан, халықтың көп бөлігі жапондық оккупация мен оның президенттігіне қарсы күресті, оның орнына, елден қуылған одақтастық үкіметін қолдады.
Режимнің таратылуы
1944 жылғы 20 қазанда Лейте шайқасы барысында америкалық және филиппиндік қарулы күштер Лейте аралына қонды және Филиппинді азат ету басталды. Филиппиннің эмиграциядағы президенті Серджо Осменья олардың қатарында болды. Содан кейін басқа аралдарға да десанттар жасалды. 1945 жылғы 9 қаңтарда одақтас күштер Лингаен шығанағының оңтүстік жағалауына қонды және Манилаға қарай жорық бастады. 1945 жылғы 3 ақпан мен 3 наурыз аралығында болған Манила шайқасында жапондық оккупациялық күштері астанадан ығыстырылды. Осыдан кейін Филиппинде жапон күштерінің шағын топтары ғана белсенді қалды. 1945 жылғы наурыз айынан бастап президент Лорел отбасымен бірге, Камило Осиас, Бениньо Акино аға, генерал Матео М. Капинпин және Хорхе Б. Варгас Багиоға эвакуацияланды. Қала түскеннен кейін олар Тугегараоға барып, Формоза (қазіргі Тайвань) және Шанхай арқылы Қытайға ұшақпен аттанды. Жапония императоры Хирохито 1945 жылғы 15 тамызда одақтас державаларға Жапонияның шартсыз бағынуын жариялады. Екі күннен кейін, 1945 жылғы 17 тамызда Жапонияның Нара қаласындағы Нара қонақ үйінен Лорел өзінің үкіметін тарату туралы жарлық шығарды. Кейіннен 1946 жылғы қыркүйекте кепілдік төлегеннен кейін уақытша босатылды.
Сенатқа қайта оралу
Лорел 2 миллионнан астам дауыс жинады және 1951 жылғы Филиппин Сенатына сайлауда Ұлттық партия атынан ең көп дауыс жинаған кандидат ретінде Филиппин Сенатына сайланды. Ол 1953 жылы президенттікке үміткер болуға шақырылды, бірақ бас тартты және Рамон Магсайсайдың сәтті сайлануы үшін жұмыс істеді. Магсайсай Лорелді АҚШ шенеуніктерімен сауда және басқа да мәселелер бойынша келіссөздер жүргізуге міндеттелген миссия жетекшісі етіп тағайындады, нәтижесінде Лорел-Лэнгли келісімі жасалды. Лорел сондай-ақ Сенаттың Білім комитетінің төрағасы болып тағайындалды, ол 1955 жылы Хосе Ризальдың «Ноли Ме Танхере» және «Эль Филибустерисмо» атты екі романының барлық университеттер мен колледждерде міндетті оқу материалы ретінде оқытылуын көздейтін заң жобасын ұсынды. Зейнетке шыққаннан кейін Лорел 1957 жылы Мандалуйоңда, Ризал провинциясында, әйелінің құрметіне «Вилла Паченсия» деп аталған үш қабатты, жеті бөлмелі сарайда тұрды. Бұл үй Лорел отбасы салған үш үйдің бірі болды, ал қалған екеуі Танауан, Батангас және Маниланың Пако ауданында («Вилла Пеньяфрансия») орналасқан. 2008 жылы Лорел отбасы «Вилла Паченсияны» сол кездегі Сенат Президенті Мэнни Виллар мен оның әйелі Синтияға сатты. 1958 жылы Лорел «Азаматтар комитеті» атты ұйым құрды және оған жетекшілік етті. Сол жылы оның «Өзіміз туралы ойлау» атты кітабы жарық көретіні және «Манила Таймс» газеті оның демеушілігімен ұлттық амандықты қамтамасыз ету мақсатындағы «Бірлік қозғалысы» басталатынын хабарлады. 1959 жылдың 9 наурызында, 68 жасқа толған күні президент Карлос П. Гарсия оған Филиппиннің Әскери орденінің Бас қолбасшысы дәрежесін тағайындады. 1959 жылдың 5 қарашасында Лорел инсульт алды. 1959 жылдың 6 қарашасында, таңғы сағат 1:00-де, ол Манила қаласындағы Лурдес ауруханасында ауыр жүрек талмасы мен миға қан құйылудан қайтыс болды. Президент Карлос П. Гарсия Лорелдің қайтысынан кейін 6 қарашадан бастап, оның жерленген күніне дейін «ұлттық аза тұру кезеңін» жариялады. Оның жаназасы Мандалуйоңдағы «Вилла Паченсияда» өткізілді, ал 1959 жылдың 8 қарашасында ол Батангас провинциясының Танауан қаласындағы қазіргі Танауан қалалық зиратына жерленді.