Кіріспе
Филиппин саясаткері (1941–2005)
Рауль Сагарбаррия Роко (26 қазан 1941 – 5 тамыз 2005) – Филиппин саяси қайраткері. Ол 1997 жылы құрған «Акцион Демократия» партиясының лидері болды, бұл партияны ол 1998 және 2004 жылғы президенттік сайлауға қатысу үшін пайдаланды. Бұрын сенатор болған, сондай-ақ Глория Макапагал Арройо президенттігі кезінде Білім министрі қызметін атқарды. Адалдық пен жақсы басқаруды қолдағандықтан, Филиппиндегі жас сайлаушылардың арасында оған зор қолдау болды.
Ерте өмір және білім
Рауль Роко Филиппиннің Камаринс-Сур провинциясындағы Нага қаласында фермер Сулписио Азуэла Роко мен мемлекеттік мектеп мұғалімі Розарио Орланда Сагарбаррияның ұлы болып дүниеге келді. Роко бастауыш мектепті 10 жасында Нага шіркеу мектебінде, ал орта мектепті 14 жасында Атенео де Нагада бітірді. 1960 жылы Маниладағы Сан-Беда колледжінің (қазіргі Сан-Беда университеті) ағылшын тілі мамандығы бойынша magna cum laude дипломын алды. Содан кейін ол Рене Сагуисаг және Хайме Ликауко сияқтылармен бірге жұмыс істейтін "The Bedan" басылымының бас редакторы болды. Кейін Роко заң бакалавры дәрежесін алды (Сан-Беда колледжінде) және колледждің үздік студенті үшін Эбботт сыйлығымен марапатталды. АҚШ-та Пенсильвания университетінде заң магистрі дәрежесін алды, сонымен қатар Уортон бизнес мектебінде оқыды. Роко студент кезінде "The Bedan Hymn" атты ресми мектеп әнінің авторы болды. Әнге әуенді Бенилдус Марамба ОСБ жазды. 1961 жылы Филиппиннің Ұлттық студенттер одағының президенті болып сайланды және 1964 жылы Филиппиннің үздік он студентінің қатарына енді. Сол жылы оның әйелі Соня да үздік студент атанды. Оның көптеген жетістіктері үшін жеті құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды.
Саяси/кәсіптік мансап
1965 жылы адвокаттық емтиханды тапқаннан кейін Роко 1935 жылғы Филиппин Конституциясына өзгерістер енгізу мақсатында Конституциялық конвенция өткізуге күш салды. Ол Камаринс-Сур аймағынан депутаттыққа үміткер болып сайлауалды күреске түсті. Ол жеңіске жетіп, конвенцияның ең жас Биколано өкілі атанды. 1983 жылдан 1985 жылға дейін Филиппиннің Біріккен Адвокаттар қауымдастығының президенті қызметін атқарды. Сол кезде ол қайтыс болған Филиппин сенаторы Бениньо "Ниной" Акиноның заң кеңесшісі болып жұмыс істеді және "Енді оқы, кейін төле" заңын әзірледі. Заң саласындағы жұмысымен қатар, ол кино өндіруші де болды. 1974 жылы ол көрнекті режиссер Лино Брокканың "Tinimbang Ka Ngunit Kulang" фильмінің атқарушы продюсері болды; бұл фильм сол жылы алты FAMAS жүлдесін жеңіп алды, оның ішінде үздік фильм номинациясын да қамтыды. Филиппиннің сегізінші конгресінің (1987-1992 жылдар аралығында өткен) барлық заң шығарушыларының арасында Форд қоры және Филиппин университетінің стратегиялық және даму зерттеулер институты оны жалпы нәтижелері бойынша бірінші деп таныды.
Сенат
Роко 1992 және 1995 жылдары Сенатқа сайланып, 2001 жылға дейін қызмет етті, көптеген үлес қосты, оның арқасында көптеген адамдар оны "ерекше сенатор" деп таныды. Ол елдің банк жүйесін реформалаған заңды жазды, бұл оған "Банко Сентралдың әкесі" деген атақ әкелді. Оның жазған басқа да заңдары банк индустриясының либерализациясына және жинақ банктерінің нығаюына ықпал етті. Сонымен қатар, ол Интеллектуалдық меншік кодексі мен Бағалы қағаздарды реттеу кодексін жазды. Роко Филиппин білім беру саласына да көп үлес қосты. Ол мұғалімдер кооперативтерін қаржыландыруға көмектесті, сондай-ақ мемлекеттік мектеп мұғалімдерінің зейнеткерлік жасы жеткенде мемлекеттік мектеп мұғалімдеріне арналған Магна Харта бойынша міндетті төлемді қамтамасыз етті. Студенттерге келсек, ол Филиппин университеттеріне, колледждеріне және мемлекеттік мектептерге компьютерлерді әкелуге көмектесті. Сонымен қатар, Филиппин Нормаль университетіндегі кедей студенттерге тамақ стипендиясын беру жоспарын жасады. Роко Филиппиндегі әйелдерді қорғауға және оларға басымдық беруге бағытталған бірнеше заң жобаларын жазды. Ол "Ұлт құрудағы әйелдер туралы" заңды, "Медебике туралы" заңды, "Жыныстық қысымға қарсы" заңды, "Зорлауға қарсы" заңды және "Балалар мен отбасылық соттар туралы" заңды жазды. Ол сондай-ақ әйелдерге Білім министрлігінің сауаттылық бағдарламасында маңызды рөлдер атқаруға мүмкіндік берді. Әйелдерге көрсеткен қызметі үшін көптеген әйелдер ұйымдары оны "Құрметті әйел" деп атады. Сондай-ақ, ол шетелде жұмыс істейтін филиппиндіктерге екі рет салық салуды жоятын заң жобасын әзірледі. 2000 жылы Өкілдер палатасы парақорлық, сыбайлас жемқорлық, пара алу, қоғамдық сенімді сатқандық және 1987 жылғы Филиппин Конституциясын бұзғандық үшін президент Джозеф Эстрадаға импичмент процесін бастады, ал Сенат осы істе маңызды рөл атқарғаны үшін Килосбаяндан "Бантай Катаруган" сыйлығын алды. Айынып қалғаны, импичмент процесі аяқталмады және 2001 жылы Эстрада тағы бір Халық билігі көтерілісі нәтижесінде биліктен қуылды.
Білім министрі ретінде
Роко 2001 жылы Филиппиннің білім беру министрі қызметін бастады, сол кезде Филиппин әлемдегі ең жемқор он үкіметтің қатарында болды (Transparency International мәліметі бойынша), ал оның Білім министрлігі өз агенттіктері арасында ең жемқор төртінші министрлік деп танылды (Asia Foundation және Social Weather Stations Enterprise зерттеуі бойынша мемлекеттік сектордағы жемқорлық). Осы жемқорлықпен күресу үшін Роко ведомстволық ашықтық саясатын енгізді, сонымен қатар қызметкерлерді оқулықтарды сатып алуға жауапты етті, себебі оқулықтарды сатып алу министрліктің жемқорлығының басты көзі болып келген. Бұл министрлікке оқулықтарды әлдеқайда төмен бағамен сатып алуға мүмкіндік берді. Роко басшылығымен сегіз ай ішінде Білім министрлігі халықтың 73% қолдауын иеленді және Филиппиндегі ең сенімді мемлекеттік мекеме атанды. Осы лауазымда қызмет еткен кезінде Роко Филиппин Конституциясымен талап етілгендей, бастауыштан орта мектепке дейінгі білім беруді тегін етіп берді. Ол сондай-ақ, балалардың оқу, жазу, арифметика, ғылым және Макабаян пәндеріне назар аударуы үшін негізгі білім беру бағдарламасын реформалады. Бұған қоса, ол мұғалімдердің жалақысын уақтылы төлеуді қамтамасыз етті және министрлік ұзақ жылдар бойы мұғалімдердің жалақысынан шегеріп келген 3% "қызмет төлемін" жойды.
1998 жыл
Роко 1998 жылғы Филиппин президент сайлауына қатысты. Ол вице-президент Жозеф Эстрадаға жеңіліп қалды, бірақ тәуелсіз кандидат болғанына қарамастан, он бір үміткердің ішінде керемет нәтиже көрсетті. Оның күшті көрсеткеніне себеп, жас филиппиндердің оған көрсеткен кең қолдауы болды, олар кейіннен оның "Аксьон Демократико" партиясын және оның жастар бөлімшесі "Аксьон Кабатан" ұйымын құрды. Партия жетекшілерінің арасында Хайме Гальвес Тан, Лорна Патахо Капунан және Дарвин Мариано бар еді.
2004 жыл
Роко білім беру министрлігіндегі жетістіктерін Филиппин президенттігіне үміткерлік ету үшін пайдаланды. Оның үміткерлігі жемқорлыққа қарсы күресу қабілетіне, сондай-ақ әділдік, адалдық және ар-ұяқты көрсетуге негізделген. Оның "Акцион Демократик" партиясы 1998 жылғы президенттік сайлауға түскен кандидаттар Лито Осменья мен Ренато де Вилланың "Промди" және "Реформа" партияларымен коалиция құрып, "Альянса нг Пагаса" (Үміт одағы) атты одақ құрды. Роко сайлау алдындағы сауалнамаларда көш бастады және күшті үміткер саналды. Бірақ, науқан барысында ол 1996 жылы простата қатерлі ісігінен жазылғаннан кейін, ауруының қайталануымен күресті. Денсаулығының нашарлауына байланысты ол АҚШ-қа емделуге бару үшін сайлау кампаниясын тоқтатуға мәжбүр болды. Дәрігерлер оның жағдайы өмірге қауіпті емес екенін және президенттікке үміткерлігін жалғастыра алатынын айтты. Ол қайтадан науқанға қатысты, бірақ денсаулығына байланысты туған алаңдаушылық оның қолдауын күрт азайтты. Ол сайлауда үкімдегі президент Глория Макапагал Арройоға жеңіліп, 5 үміткердің арасында төртінші орынды иеленді. Өмірінің соңына дейін "Акцион Демократик" партиясының президенті болды.
Жеке өмір
Роко Бохоль аймағынан Соня Кубильо Маласартеге үйленген. Олардың алты баласы бар: Робби Пьер, Рауль кіші, София, Сарена, Рекс және Синара.
Өлім
2005 жылы 5 тамызда Рауль Роко Кесон қаласындағы Сент-Люка медициналық орталығында простата қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол 11 тамызда Камаринс-Сур штатының Нага қаласында жерленді. Оның жесірі Соня 2007 жылы 14 мамырда өткен аралық сайлауда «Шынайы оппозиция» (бұрынғы «Біріккен оппозиция») тізімі бойынша сенаторлыққа үміткерлігін жеңіп ала алмады. Ол әлі де күйеуі бастаған «Акшен Демократико» партиясын ұстанып тұр, марқұм күйеуі бастаған мақсаттарын іске асыруды үміттенеді.