Жылан жылының қаһарманы

Кіріспе

Майкл Симиноның 1985 жылғы фильмі. «Жұмақ есігі» (1980) фильмінің кассалық сәтсіздігінен кейін Симиноның түсірген алғашқы фильмі – «Аждаһа жылы». Бұл Нью-Йорктегі қылмыстық драма, сонымен қатар бандиттік топтар, заңсыз есірткі саудасы, ұлттық қарым-қатынастар, нәсілшілдік және стереотиптерді зерттейді. 1985 жылдың 16 тамызында MGM/UA Entertainment компаниясы шығарған фильмге сыншылар әртүрлі баға берді және АҚШ кассасында үлкен табыс әкелмеді. Дегенмен, фильм екі номинацияда «Алтын глобус» сыйлығына ие болды: Джон Лоун «Екінші жолдағы рөлі үшін үздік актер» және Дэвид Мэнсфилд «Үздік түпнұсқа музыкасы» номинацияларында. Шығарылғаннан бері көп жылдар өткен соң фильм культтық мәртебеге ие болды.

Сюжет

Стэнли Уайт – Нью-Йорк қаласының ең көп марапатталған полиция капитаны және Вьетнам соғысының ардагері. Ол Нью-Йорк қаласының Қытай ауданына тағайындалады, онда Қытай ұйымдасқан қылмысына қарсы күресті жеке миссиясы деп санайды. Өзінің мансабына құмар болғандықтан, әйелі Конниге көңіл бөлмейді. Уайт Джоуи Таймен қақтығысқа түседі – ол Триаданың басшысы болуға аяусыз көтерілген жас жігіт. Оның амбициясы оған және Триаданың қызметіне үлкен даңқ әкеледі. Олар Триада мен полиция бөлімі арасындағы шартты бейбітшілікті бұзады, сонымен қатар итальяндық мафия және дәстүрлі түрде героинмен айналысқан тай гангстерлерімен жеке соғыс жүргізеді. Үйленген капитан тележурналист Трейси Цумен де романдық қарым-қатынасқа түседі, ол қылмыскерлердің қатыгездікпен шабуылына ұшырайды, сондай-ақ Уайттың ұзақ күткен әйелі де зардап шегеді. Бұл оны Триаданы, әсіресе Джоуи Тайды жоюға одан да ынталандырады. Сондай-ақ, Уайт Тайдың мейрамханасындағы қызметкер ретінде жасырын жұмыс істеу үшін жас қытай полиция қызметкері Гербертті жұмысқа алады. Герберт есірткі жөнелтілімі туралы құпия ақпарат алады, бірақ оны жемқор полицей Алан Перез сатады. Тай Перезден Герберттің полицей екенін білгеннен кейін Герберт өлтіріледі. Тай Цуды зорлап, Уайттың әйелі мен Гербертті өлтіргеннен кейін, Уайт Таймен кездесуге асығады. Портта Тай мен оның күзетшісі жүкке бара жатқанда, Уайт оларды қамауға тырысады. Перез айдап келіп, оларды қорлайды. Уайт атып Перезді өлтіреді, бірақ Тай қаруын тартып, Уайттың қолына атып, соққан оқтан күзетшісі де қаза табады. Тай пойыз көпірінен қашып кетеді. Бұл Уайт пен Тайдың бір-біріне қарай жүгіріп, абайсызда атыс жүргізетін қақтығысқа әкеледі. Уайт Тайды атып, екі аяғына да жара береді. Азап шегуден және беделін жоғалтудан қашынған Тай, өзін-өзі өлтіру үшін Уайттың қаруын сұрайды. Ол Уайттың алдында өзін-өзі атып өлтіреді. Соңғы сахнада Уайт пен Цу Тайдың жерлеу рәсімі кезінде Қытай ауданының көшелерінде кездеседі.

Stanley White is New York City's most decorated police captain and a Vietnam War veteran assigned to New York City's Chinatown, where he makes it a personal mission to crack down on Chinese organized crime. He is obsessed with his career and neglects his marriage to his wife Connie. White comes into conflict with Joey Tai, a young man who ruthlessly rises to become the head of the Triads, and as a result of his ambition, creates a high profile for himself and the Triads' activities. Together, they end the uneasy truce that has existed between the Triads and the police precinct, even as they conduct a personal war between themselves and the Italian Mob and Thai gangsters who have traditionally been involved in their heroin supply chain. The married captain also becomes romantically involved with Tracy Tzu, a television reporter, who comes under brutal attack from the criminals, as does White's long suffering wife. This makes him even more determined to destroy the triads, and especially Joey Tai. White also hires an up and coming Chinese rookie cop, Herbert, to go undercover as one of Tai's restaurant workers. Herbert manages to obtain inside information on a drug shipment, but he is betrayed by corrupt cop Alan Perez and is killed when Tai is informed by Perez that Herbert is a cop. Now that Tai has raped Tzu, killed White's wife, and Herbert, White wastes no time in confronting Tai just as the shipment arrives. At the harbor, Tai and his bodyguard are on their way to the shipment when White attempts to arrest them. Perez drives by, yelling abuse. White shoots and kills Perez, but Tai draws a gun and shoots White in the hand, also accidentally killing his bodyguard. Tai flees on a train bridge. This leads to a showdown where White and Tai run at each other while firing recklessly. White shoots Tai, leaving him wounded in both legs. Rather than suffer, and losing face, Tai asks for White's gun in order to commit suicide. He kills himself in front of White. The final scene shows White and Tzu coming together in the streets of Chinatown at Tai's funeral.

Даму және алдын ала өндіріс

Майкл Симиноға Роберт Дейлидің романының бейімделуін жасауға көп рет ұсыныс жасалды, бірақ ол мүмкіндікті әрдайым қабылдамай қойды. Ақыры келіскенде, Симино өзіне берілген уақытта сценарий жазып, режиссуралай алмайтынын түсінді; өндірушілер фильмнің шамамен басталу күнін белгілеп қойған еді. Ол сценарий жазуға көмектесу үшін өндірушісі және досы Джоан Карелли арқылы танысқан Оливер Стоунды шақырды. Симино Стоунның (сол кезде) жарық көрмеген «Взвод» сценарийін оқып, әсерленгеннен кейін Стоунды іздеуге себеп болды. Симино Стоунға «Аждаһа жылы» фильмі үшін қалыпқы жалақыдан төмен төлеуге ұсыныс жасады, бұл өтеу ретінде, «Аждаһа жылы» өндірушісі Дино Де Лаурентиис Стоунның «Взвод» фильмін түсіруге қаржы табуға көмектесетін еді. Стоун осы келісімге келісті. «Майклмен бір тәулік 24 сағаттай өтеді», - деді Стоун. «Ол іштей тынышталмайды, ол шынымен де мінекейлік тұлға. Мен жұмыс істеген ең Наполеондық режиссер осы кісі». Симино жобаны бір жарым жыл бойы зерттеді.

Кастинг

Өндіріс тым қарқынды болғандықтан, сценарий аяқталмай актерлерді іріктеу басталды. Рурктің сөзінше, Уайт рөлін сомдаудағы қиындық – кейіпкерге сай 15 жылға қартайып көріну еді. Симино Рурктің нағыз өмірдегі бокс шеберлігін толыққанды пайдаланды. Алғашқыда Рурк дене шынықтыру жаттығуларына жеңіл қарады, сондықтан Симино «Hells Angels» мүшесі Чак Зитоны Рурктің жаттықтырушысы ретінде шақырды. Рурк көптеген сұхбаттарында бұрынғы кассалық сәтсіздіктерінен кейін өзіне жасалған сынға қарамастан, Симиномен жұмыс істегенді ұнататынын жиі айтты, ол: «Ол өте жалынды адам еді. Мен оған ұқсайтын ешкімді көрген емеспін» деді. Бірнеше сахналар Оңтүстік-Шығыс Азияда түсірілгендіктен, көптеген гонконгтық және тайвандық актерлер қосалқы рөлдерге шақырылды. Олардың ішінде «Shaw Brothers» ардагері Фан Мей Шенг және Цай Мин Лянның тұрақты актері Чен Чао Чжун бар. «Year of the Dragon» – топ-модельден актрисаға айналған Ариан Коидзумидің (экранда тек «Ариан» деп көрсетілген) кинодағы тұңғыш дебюті болды, оның ойыны көп сынға ұшырады.

Атыс

"Streets of Fire" сияқты, осы фильмнің көп бөлігі де түсірілім алаңдарында түсірілді, ал емес жергілікті жерлерде. Чайнатаун мен/немесе Шығыс Азия ретінде көрсетуге болатын әртүрлі орындарды мұқият зерттегеннен кейін. Фильмнің негізгі орны – Манхэттендегі Чайнатаун болғандықтан, онда түсірілім жүргізу тым қымбатқа түсер еді, сол себепті Солтүстік Каролина штатындағы Уилмингтон қаласындағы De Laurentiis Studios (қазіргі EUE/Screen Gems Studios) киностудиясының ауласында толық масштабта қайта құру салынды. Фильм түсірілімі басталуға бір апта қалғанда, дауыл түсірілім алаңын қиратты, оны асық-жылдам қайта салуға тура келді. Декорациялар настолько реалистік болды, тіпті фильмнің премьерасына келген Стэнли Кубрикті де жаңылыстырды. Шындығында, Симино Бронкста туған Кубрикті фильмнің сыртқы түсірілімдері DEG киностудиясының ауласында түсірілгенін, емес түсірілім орнында түсірілгенін көндірді. Фильм Вашингтон, Колумбия округі, Детройт және Питтсбург сияқты ірі американдық қалаларда сәтті ашылды, бірақ қызығушылық тез төмендеді, бұл Азиялық американдықтар тобының қарсылығының нәтижесі деп есептелді (төменде қараңыз). "Ажыдаһар жылы" АҚШ пен Канадада 18,7 миллион доллар табыс әкелді. Ал, "The New York Times" газетіне жазған Жаннет Маслин "сезімнің, логиканың және сюжеттік байланыстың" болмауына наразылық білдірді, осының салдарынан актерлер, әсіресе фильмдегі рөлі "тиімсіз" болған Ариан Коидзуми "өте нашар" өнер көрсетті. "New York Post" газетінің сыншысы Рекс Рид "Дракон" туралы ең жағымды пікірін жазды: "Қызықты, жарылғыш, батыл және шымыр материал". Чикаго Sun-Times газетіне жазған Роджер Эберт Симиноның "Сицилия" фильмін қарап, "Ажыдаһар жылы" фильмінің "күшті сюжеті бар және қуатты және тиімді түрде дамытылған" деді. Леонард Мальтин фильмге екі жарым жұлдыз берді, оны "Жоғары эмоционалды, қызықты мелодрама, бірақ шамадан тыс және өзімшілдік теңізінде жоғалып кетуге жақын" деп сипаттады. "The New Yorker" журналының Паулин Каэл фильмді "истериялық, халықты қоздыратын, сауатсыз көрермендерге ұнайтын" деп бағаламады. Алғаш рет актерлік өнерге қадам басқан Ариан Коидзумидің ойынына көп сын айтылды. "The Los Angeles Times" газеті кейіпкерді "Шығыс әйелдері туралы барлық қиялдарды орындау үшін жасалған" деп қорытындылады.

As with Streets of Fire, most of the film was shot not on location but on soundstages, after meticulous research of various locales which could be passed off as Chinatown and/or East Asia. As shooting on location in Manhattan Chinatown, the film's primary location, would've been prohibitively expensive, a full scale recreation of the location was constructed on the De Laurentiis Studios (now EUE/Screen Gems Studios) backlot in Wilmington, North Carolina. A week before filming was set to begin, a hurricane destroyed most of the set, which had to be hastily rebuilt. The sets proved realistic enough to fool even Stanley Kubrick, who attended the movie's premiere. Cimino actually had to convince the Bronx born Kubrick that the film's exteriors were shot on the DEG backlot, and not on location. It opened to decent business in major American cities including Washington, D. C., Detroit, and Pittsburgh, but the draw soon dropped, which was perceived to be the result of protest against it from Asian American groups (see below). Year of the Dragon grossed $18.7 million in the United States and Canada. Janet Maslin, in contrast, also writing for The New York Times, deplored a lack of "feeling, reason and narrative continuity", under which the actors fared "particularly badly", especially Ariane Koizumi whose role in the movie was "ineffectual". Rex Reed of the New York Post gave Dragon one of its most ecstatic reviews: "Exciting, explosive, daring and adventurous stuff." In his review of Cimino's later film The Sicilian, Roger Ebert of the Chicago Sun Times wrote that Year of the Dragon was "strongly plotted and moved along with power and efficiency." Leonard Maltin gave the film two and a half stars, calling it a "Highly charged, arresting melodrama but nearly drowns in a sea of excess and self importance." Pauline Kael of The New Yorker dismissed the film as "hysterical, rabble rousing pulp, the kind that goes over well with subliterate audiences." The performance of first time actress Ariane Koizumi was widely criticized. The Los Angeles Times summarized the character as "there to fulfill all Oriental woman fantasies",

Rotten Tomatoes сайтындағы 20 рецензия бойынша фильмге 55% "жағымсыз" баға берілді, ал салмақты орташа бағасы 6.3/10 құрайды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Фильм "Ең үздік шетелдік фильм" (Meilleur film étranger) Сезар сыйлығына ұсынылды. Джон Лон "Алтын глобус" сыйлығының үздік қосалқы актер номинациясын алды, ал Дэвид Мэнсфилд үздік түпнұсқа музыка номинациясын иеленді.

Мұра

Квентин Тарантино бұл фильмді өзінің сүйікті фильмдерінің бірі деп атап, оның кульминациялық пойыз жолындағы атысқан сахнасын 2004 жылы өзінің сүйікті "Қылмысты фильмдердегі ең керемет сәттердің" бірі деп айтқан. "Осы сахнада тыныс алуды ұмытасыз!" Spice Girls тобының Мелани Чишолм 1997 жылғы "Too Much" әнінің музыкалық видеосында қызыл чеонгсам киіп, Қытай ауданында ән салады; бұл көрініс фильмнен алынған. Carpenter Brut атты музыканттың "Трейси Цуды іздеу" деген әні бар, бұл сол аттас кейіпкерге сілтеме жасайды. Сонымен қатар, бұл фильм Рурк кейіпкері қолданған Desert Eagle тапаншасының кинода алғашқы рет пайда болуы болды.