Кіріспе

Бронкстағы дауыл – 1995 жылы Гонконгта түсірілген әрекет-қимыл және комедия жанрындағы фильм. Басты рөлдерде Джеки Чан, Анита Муи және Франсуаза Ип ойнаған. Режиссерлік жұмысын Стенли Тонг жасаса, әрекет сахналарын Чан мен Тонг хореографиялаған. 1995 жылы Гонконгта көрсетілімге шыққан «Бронкстағы дауыл» әлемдік кинопрокатта сәтті болды және Джеки Чанды Солтүстік Америка назарына түсірді. Фильм Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданында өтеді, бірақ түсірілімі Ванкувер қаласы мен оның маңында жүзеге асырылды.

Сюжет

Ма Хон Кён, гонконгтық полицей, Билл ағасының үйлену тойына Нью-Йоркке келеді, ол оны өзінің супермаркетіне Уитниге үйленуге ниетті афроамерикандық келінімен таныстырады, сосын оны Элейнге сатады. Билл ағаның досы Стивен Ло оған тойға ескі көлікті уақытша береді. Сол түні бір көшелік топ Билл ағаның пәтерінің жанында мотоцикл жарысын бастайды. Олар досының көлігін қағып өтуге асығысқанда, Кён төңкеріліп, оларды тоқтатады. Көп ұзамай ол олармен қарым-қатынасқа түседі, Элейннің супермаркетінен қуады, олар оны тонап, бүлдіруге тырысқан. Бірқатар төбелес орын алады, онда байкерлер Кёнды қысып, жоюға тырысады. Бірде топ мүшелері оған шыны бөтелкелермен шабады, содан кейін Кён ауыр жарақатпен үйіне оралады. Оның көршісі Нэнси, байкерлермен байланысы бар бейішкі дене бишісі және оның кіші інісі Дэнни, Кёнды ұнатып алған қытай-американдық паралитик, оған күтім жасайды және жараларын тазалайды. Анджело есімді бандит алмастарды заңсыз сатуға қатысып, оларды ұрлап кетеді. Бұл кішкентай бандиттер үлкен және тиімді қылмыстық синдикаттың құрбанына айналады. Алмастармен қашып бара жатқанда, Анджело оларды Дэннидің коляскасына арналған, Кён білмейтін жастыққа жасырады. Кён Нэнсимен дос болады және ол жұмыс істейтін клубқа барады, оған қылмыстан алшақтауға кеңес береді. Бандиттер мұны көріп, Кён мен Нэнсиді қуады. Кёнмен бетпе-бет келмегеннен кейін байкерлер Элейннің супермаркетіне шабуыл жасайды, сол кезде Ақ жолбарыстың адамдары Анджелоның екі адамын ұстап алады, олар Анджелоны іздеп супермаркетке келеді. Анджелоның серіктері оның алмаз ұрлығы туралы білмейді, ал біреуін ағаш кескішпен өлтіреді, ал оның денесін қалған бандиттерге бірнеше миллион долларлық тауарды қайтару туралы ескерту ретінде қайтарады. Кён мен Нэнси супермаркетке шабуылдан кейін байкерлердің штаб-пәтеріне барады, Кён оларды тағы бір төбелесте жеңеді. Кён байкерлердің басшысы Тониге көмектесуге келіседі, ол көше бандиттерін реформалауға көндіреді және үлкен қылмыскерлерді әділетке беруге көмектеседі. Синдикат пен Кён Дэннидің коляскасында алмастарды табады. Нэнси мен Тониді синдикат тұтқынға алғаннан кейін алмастарды беру келісімі бұзылады, ал Элейннің супермаркетін бұзу үшін сүйрегішті қолданғаннан кейін алмастар жоғалады. Ақ жолбарыстың адамдары әуе кемесін ұрлап, Хадсон өзенінде Кён мен Нью-Йорк полициясы оларды қуады. Әуе кемесі көшелер арқылы жүгіріп, көптеген зиян келтіреді. Кён мұражайдан алты футтық, өткір қылышты ұрлап, оны Ламборгини Каунтактың терезесіне бекітіп, әуе кемесіне соғылып, резеңке юбкасын қиратып, көлікті құлатады. Синдикаттың біріне Ақ жолбарыстың орнын ашуға мәжбүрлеу үшін жарақатсыз оқ жатып, Кён жөнделген әуе кемесін Ақ жолбарыстың бағыныштыларымен ойнайтын гольф алаңына апарады. Кён оларды қағып, Ақ жолбарысты жерде жалаңаш қалдырады.

Өндіріс

Оның "Мен Джеки Чанмын: Менің өмірлік іс-қимылым" атты автобиографиясында Джеки Чан Нью-Йорк қаласындағы Ванкуверде түсірілген фильмнің бастапқы қиындықтары туралы айтты. Бастапқыда түсіру тобы күні бойы жалған граффитилерді жазып, кешке оларды алып тастауға мәжбүр болды, сонымен бірге фонға таулар енбеуін қадағалады. Бірақ Чан түсіру тобының көбінесе декорацияларға емес, әрекетке назар аударуын қалады. Роджер Эберт өзінің шолуында Нью-Йорк пейзажында кездеспейтін таулардың фонда бар екенін атап өтті. Сондай-ақ, канадалық тіркеу нөмірі бар (C GZPM – Bell JetRanger) Нью-Йорк тікұшағы да бар. Бастапқы диалогтерде актерлер көбінесе өз ана тілдерінде сөйлеген. Warner Japanese R2 DVD нұсқасындағы толыққанды дубляжсыз саундтректе Джеки Чан өзінің ана тілі – кантон тілінде сөйлейді, ал Франсуаза Ип пен Морган Лам (Нэнси мен Дэнни рөлдерін ойнаған актерлер) ағылшын тілінде сөйлейді. Барлық түпнұсқа диалогтар халықаралық және Гонконг кино нарықтары үшін дубляждалуы тиіс болды, ал New Line Cinema түпнұсқа ағылшын диалогын ауыстырып, сәл өзгертті. Түсірілім кезінде Чан оң аяғын сындырып алды. Ол қалған түсірілім уақытының көп бөлігін бір аяғы гипстеліп өткізді. Фильмнің кульминациялық сахнасында түсіру тобы оның сау аяғындағы аяқ киіміне ұқсайтын шұлықты бояп, Чан оны гипстің үстіне киді. Ол келесі фильмі – "Тандерболт" түсіріліміне кіріскен кезде аяғы әлі толыққанды жазылмаған еді (осы жылы, 1994 жылы түсірілді, бірақ АҚШ-та одан бұрын шықты). Фильмнің өндіріс бюджеті 7,5-13 миллион АҚШ долларына бағаланды. New Line Cinema фильмді халықаралық тарату үшін сатып алып, жаңа музыка мен ағылшын тілінде дубляж жасауды тапсырды (Джеки Чанның қатысуымен). Кеунгтың ұшағының Джон Ф. Кеннеди халықаралық әуежайына ұшып кіретін көрінесі бастапқы титрлерге қосылды. Халықаралық нұсқаға үш қосымша көрініс енгізілді: бриллиант саудасына синдикат машинасының тоқтауы, байкерлер оларды бірге көргеннен кейін түнгі клубтан Кюнг пен Нэнсидің қашуы және Белі жолбарыстың телефон қосылғанда оған келіп жақындаған алдында гольф ойнауы. Бұл көріністер Гонконгтегі түпнұсқа нұсқасында болған жоқ. Гонконг нұсқасымен салыстырғанда 17 минуттық материал қиылып, жаңа ағылшын дубляжы кейіпкерлердің сөйлесу контексін өзгертті. Кёңнің полиция қызметкері екені және Гонконгта әйелі бар екені туралы ештеңе айтылмады. Кейңнің әкесіне бірнеше жыл бұрын қарақшы шабуыл жасап, қаза тапқаны да еске алынбады. New Line Cinema нұсқасында Элейн Билл ағамен алғашқы кездесуінде азық-түлік дүкенін сатып алады, ал Гонконг нұсқасында ол Биллдің тойында базарды сатып алуға шешім қабылдайды. Жаңа саундтректе Чанның әні "Кунг-фу" әнімен ауыстырылды, оның мәтінінде Джеки Чан және Батыста кең таралған басқа да азиялық тұлғалар туралы айтылады.

Сыни жауап

Солтүстік Америкада шыққанда, "Бронкстағы шу" фильмі көбінесе оң пікірлер алды, көптеген сыншылар Джеки Чан фильмінің Солтүстік Америкада кеңінен көрсетілімге шығуына қуанды. Rotten Tomatoes сайтында фильм сыншылардың пікірлеріне негізделген мақұлдау рейтингі бар, орташа бағасы белгілі. Көптеген сыншылар экшн сахналарын, каскадтарды және Чанның тартымдылығын жоғары бағалады, бірақ сюжеті мен актерлік шеберлігінің жетіспейтінін айтты. Роджер Эберт фильмге оң баға берді, оны 4 жұлдыздың 3-і деп бағалады. Ол Чанды "әлемдегі ең ірі экшн жұлдызы" деп сипаттап, оны Брюс Ли, Брюс Уиллис, Чарли Чаплин және Харрисон Фордтың біріккен нұсқасы ретінде көрсетті, сондай-ақ Чан "кунг-фу экшн жанрын" американдық поп-мәдениетке "қайта оятты" деді. Ол "актерлік және жекпе-жек өнерінің, егер олар шебердің қолында болса, үйлесімде болуы мүмкін екенін дәлелдейтін, өте шеберлікпен жасалған толқын" деп бағалады. Дегенмен, ол фильмнің ағылшын тіліндегі дубляжына сын айтты. 1995 жылы Гонконг киносыншыларының қоғамы үшін жазылған шолуда Стивен Тео фильмді "ең жақсы жағдайда, орташа Джеки Чан фильмі" деп атады. Ол соңғы гидроцикл сахнасына қарамастан, әрекеттің "жіңішке сюжеттің комедиялық элементтерімен теңдестірілгенін" атап өтті. 2015 жылы Every Frame A Painting видео эссесінде фильм Бронксте өтеді деп көрсетілгенімен, Ванкуверде түсірілгеніне назар салынды, онда таулар көрінбейді.

Теледидар

Ұлыбританияда фильмді 2008 жылы BBC1 арнасында 1,1 миллион көрермен тамашалады, бұл оны сол жылғы BBC арнасындағы ең көп тамашаланған шетел тіліндегі фильм етті. Кейіннен 2009 жылы BBC1 арнасында Ұлыбританиядағы 1,2 миллион көрермен оны көрді, соның арқасында ол Ұлыбритания теледидарындағы ең көп тамашаланған шетел тіліндегі фильм атанды. 2011 жылы ол қайтадан 900 000 көрерменмен BBC1 арнасында Ұлыбритания теледидарындағы ең көп тамашаланған шетел тіліндегі фильм болды. Барлығы алғанда, фильм 2008 және 2011 жылдар аралығында BBC1 арнасында кем дегенде Ұлыбритания теледидарының көрермендерін қамтыды.

Үй бейнесі

Фильмнің DVD нұсқаларының көп бөлігінде АҚШ-тың New Line Cinema компаниясы жасаған, қатты өңделген монтаждалған нұсқасы және әр елге арналған дубляждар бар. Дегенмен, түпнұсқа кинотеатрларда көрсетілген нұсқаға жақын нұсқалар да кездеседі.

Уорнер

Warner Brothers HK Гонконг және Оңтүстік Корея нарығы үшін DVD шығарды. Ол New Line Cinema нұсқасын, сонымен қатар қысқартылған кантон және мандарин дыбырақабатымен бірге қамтиды. Экран қатынасы 2.35:1, бірақ ағылшын тіліндегі субтитрлер жоқ. Warner Home Video Гонконг нұсқасының DVD-ін Жапонияда да шығарды. Бұл нұсқада фильмнің Гонконгтағы түрі бар. Диалог моно 2.0 форматында толыққанды дубляждалмаған. Дегенмен, экран қатынасы 1.85:1-ге дейін қысқартылған және ағылшын тіліндегі субтитрлер жоқ. Гонконгта кантон тіліндегі Гонконг нұсқасы, сондай-ақ жаңадан жасалған ағылшын және қытай субтитрлерімен бірге VCD шығарылды. Экран қатынасы 2.35:1. Blu-ray 2015 жылдың 6 қазанында АҚШ-та жарық көрді.

Такрал/Китайстар

Көрініп тұрғанындай, бірлескен тарату келісімі жасалған, «Такрал» компаниясы фильмді Қытайда, ал «Чинастар» компаниясы Гонконгта таратуды жүзеге асырған. Бұл нұсқада ешқандай тізімдер жоқ, тіпті фильмнің атауы да көрсетілмеген, бірақ ол Гонконг нұсқасына ұқсас. Ағылшын тіліндегі субтитрлер жоқ және экран қатынасы шамамен 2.10:1 құрайды.

Жылдамдық

Малайзиялық дистрибьютор Speedy VCD шығарды. Жергілікті цензурадан (әдепсіз сөздер үшін, сондай-ақ Анджелоның Кьюнгты қорлаған кадрлары ауыстырылған) басқа, оның кантон-ағылшын саундтрегі (кейбір кейіпкерлер кантон тілінде дубляждалған) сәл өзгеше; ағылшын, қытай және малай тілдеріндегі субтитрлер бар. Ол шамамен 1:85:1 пропорциясына дейін кесілген және 1:56:1 пропорциясына дейін бұрмаланған.

Қызық

Фильм тайваньдық Funny дистрибьюторы арқылы үш жеке DVD нұсқасымен шығарылды. Осы DVD-лердің екеуінде тайваньдық мандарин тіліндегі дубляж және кіріктірілген субтитрлер бар. Олардың біреуінде тек Dolby 5.1 дыбыстық жолы бар, ал екіншісінде Dolby және DTS дыбыстық жолдары бар. Үшінші нұсқа – екі жақты диск, бір жағында тайваньдық мандарин тіліндегі дубляж, ал екінші жағында ағылшын тіліндегі New Line Cinema нұсқасы бар. Дыбыстық жолы дубляжланғанына қарамастан, осы DVD-лер қытай нұсқасы үшін ағылшын тіліндегі субтитрлерді қамтитын жалғыз нұсқа болып табылады. Барлығы 2.35:1 форматында ұсынылған.

4 Сүйікті фильмдері

Тағы бір DVD «4 Film Favorites: Martial Arts» жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Бұл шығарылым New Line Cinema нұсқасымен толық сәйкес келеді. Фильм сондай-ақ «Сыбайлас жемқор», «Шоудаун в Литтл Токио» және «Қан спорты» фильмдерімен бірге шығарылған.