Кіріспе

Перифериялық туберкулездік лимфаденит (немесе туберкулездік аденит) – өкпеден тыс жерлерде кездесетін туберкулез инфекциясының бір түрі. Көбінесе, бұл лимфа түйіндерінің туберкулездік инфекциясын, оның нәтижесінде лимфааденопатияны сипаттайды. Жатыр мойын лимфа түйіндері зақымданған жағдайда, бұл жағдай "Скрофула" деп аталады. Туберкулез инфекцияларының басым бөлігі өкпеге әсер етеді, ал қалған инфекциялар өкпеден тыс туберкулез болып саналады, олар ең көп кездесетін жағдайларда лимфа жүйесіне таралады. Мойын аймағы ең көп зақымданса да, туберкулездік лимфаденит денеде кез келген жерде, соның ішінде қолтық және шақыр аймақтарында да пайда болуы мүмкін. Гранулематозды түбіршектерде біртіндеп орталық казеоздық некроз дамиды және олар бірігіп, лимфоидты тканьды ығыстырып шығарады.

Эпидемиология

Туберкулездік лимфадениттің нақты таралуы елдер мен аймақтар арасында әртүрлі, дамып келе жатқан елдерде жоғары деңгейде кездеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, Mycobacterium bovis бактериясының сүт арқылы жұғуы туберкулездік лимфадениттің тағы бір жиі себебі болған, бірақ пастеризация және сиыр туберкулезіне қарсы күштердің күшеюіне байланысты дамыған елдерде осы көрсеткіш күрт төмендеді. Ерекше морфологиялық элемент – туберкулездік гранулома (жақындық некрозбен туберкулез): алып көп ядролы жасушалар (Ланганс жасушалары), эпителиоидты жасушалар жиынтығы, T-лимфоциттері және аздаған фибробластармен қоршалған. Грануломатозды түбіршектер орталық жақындық некрозға қарай дамиды және лимфоидты тканьды ығыстырып шығаруға бейім.

Диагностика

Туберкулезді лимфадениттің диагностикалаудағы алтын стандарты – мүжіл алу болып табылады, бірақ нәтижелерге бірнеше апта уақыт кетуі мүмкін. Оң қышқылға төзімді бактериялар (AFB) бояуы диагнозды растауға көмектеседі. Басқа да қолданылатын әдістерге нуклеин қышқылының амплификациясы, жіңішке инемен аспирация (FNA) немесе экзизиялық биопсия, ең инвазивті әдіс кіреді. Диагнозды нақтылауға көмектесетін қосымша зерттеулерге туберкулин тері сынамасы, интерферон-гамма босату сынақтары немесе кеуде қуысының рентген суреті жатады.

Емдеу

Туберкулездік лимфаденитті емдеуге кем дегенде 6 айға созылатын туберкулезге қарсы препараттарды қабылдау кіреді. Бұл изониязид, рифампин, пиразинамид және этамбутол препаратын қамтиды, препаратқа сезімталдық деңгейіне байланысты. Зақымдалған лимфа түйіндерін хирургиялық жолмен алып тастау және антибиотиктермен емдеудің тиімділігі көрсетілгенімен, туберкулездік лимфаденитті емдеу үшін хирургиялық араласуға қатысты ресми ұсынымдар жоқ.