1971 жылғы "Көшпендер" фильмі (1971 жылғы "Utvandrarna" фильмі)

Кіріспе

1971 жылы түсірілген фильм

"Эмигранттар" (Utvandrarna) – 1971 жылы швед режиссері Жан Троеллдің сценарийін қоса жазған фильмі. Басты рөлдерде Макс фон Сюдов, Лив Ульманн, Эдди Аксберг, Аллан Эдвалл, Моника Зеттерлунд және Пьер Линдштедт ойнаған. Фильм және оның 1972 жылы бірге түсірілген жалғасы "Жаңа жер" (Nybyggarna) Вильгельм Мобергтің "Эмигранттар" романдарының негізінде түсірілген. Роман 19-ғасырдың ортасында Швецияның Смоланд аймағынан АҚШ-тың Минесота штатына көшіп келген кедей шведтердің тағдырын баяндайды. Фильм төрт томдық романның алғашқы екеуін ( "Эмигранттар" (1949) және "Жақсы жерге" (1952)) бейімдеген, онда эмигранттардың Швецияда және Америкаға сапарларындағы қиындықтары көрсетілген. "Эмигранттар" халықаралық деңгейде танымал болды және 45-ші "Оскар" сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясына ие болды. Келесі жылы фильм тағы төрт "Оскар" сыйлығына ұсынылды, соның ішінде «Үздік фильм» номинациясына, ал сол жылы "Жаңа жер" де «Үздік шетелдік фильм» номинациясына ұсынылды. 1974 жылы шыққан американдық телесериал "Жаңа жер" "Эмигранттар" және оның жалғасының сюжетіне негізделген.

Сюжет

1844 жылы Нильсон отбасы Швецияның Смоланд провинциясындағы Людер приходының Корпамоен орманындағы шағын шаруашылықта тұрады. Ұлы Карл Оскар, әкесі Нильс үлкен тасты жылжыту кезінде жарақат алғаннан кейін шаруашылықты өз мойнына алады. Карл Оскар Кристина Йохансдоттерге үйленеді, ол Корпамоенге оның отбасымен бірге көшіп келеді. Келесі жылдары Карл Оскар мен Кристина отбасын құрады, бірінші қызы Анна дүниеге келеді, одан кейін Йохан, Марта және Харальдтар туады. Отбасы тасты егістіктермен, қолайсыз ауа райымен және жақсы емес егінмен күреседі, олар аштық пен қарызға батып кетеді. Кристина Карл Оскардың дінсіздігіне наразы болады, оны олардың басына келген қиындықтардың себебі деп санайды. Карл Оскардың арманшыл, кітап оқуға құштар інісі Роберт, Аронның шаруашылығындағы қажырлы еңбек пен үздіксіз ұрып-соғудан шаршап, Америкадағы өмірдің қаншалықты керемет екенін естіп, көшіп кетуге шешім қабылдайды. Ол досы және шаруа серігі Арвидті өзімен бірге келуге шақырады, Арвид қуана келіседі, бірақ олардың жол ақысын төлей алмайтынын түсінгенде үміттері күйреп қалады. Роберт Карл Оскардан отбасылық шаруашылықтың үлесін сатуды сұрайды, бірақ Карл Оскардың да Америкаға бару туралы жеке ойланып жүргенін біледі. Кристина, жақсы өмір сүру мүмкіндігіне қарамастан, көшіп кетуге құштарлық танытпайды, өйткені ол туған жерін тастағысы келмейді және қиын саяхатқа алаңдайды. Бірақ Анна піспеген ботқа жеп, асқазаны ісіп, зақымданғаннан кейін қайтыс болғанда, қайғыдан қалған Кристина Карл Оскардың жоспарына келіседі және Швециядан кетуге дайындық бастайды. Осы уақытта Кристинаның туысы Даниэль Андреассон, жергілікті проконсул Брусандер ресми дінді қабылдамағандықтан және үйінде фундаменталистік діни қызметтер өткізгендігі үшін қуғынға ұшырайды. Ол әйелі Инга Ленамен және төрт баласымен бірге жер аударылуға сотталады, сондықтан Карл Оскармен бірге Америкаға көшуге шешім қабылдайды. Вестергёльдің Ульрикасы, бұрынғы әйел сатушы, Даниэльдің ізбасарларының бірі және оның он алты жасар заңсыз қызы Элин де олармен бірге келуге шешім қабылдайды, ал Карл Оскардың досы және көршісі Джонас Петтер бақытсыз некесінен қашу үшін саяхатқа қатысуға қызығушылық танытады. Роберт тіпті Даниэльді Арвидті жұмысқа алуға және оның жол ақысын төлеуге көндіреді. Кетудің алдындағы түнде Кристина Карл Оскарға жүкті екенін айтады. Көшпенділер тобы оңтүстікке, Карлшамн портына сапар шегеді, онда олар Нью-Йоркке бағытталған ағаш бриг «Шарлоттаға» отырады. Кемеде Карл Оскар мен Кристина қарт жұбайлар Måns және Fina Kajsa Andersson-мен танысады, олар Миннесота аймағына барады, онда олар Тейлорс-Фолс қаласының жанындағы ұлы Андерстің шаруашылығына қоныстануды жоспарлайды. Сол жердегі жердің өте жақсы екенін естіген соң, Карл Оскар мен Кристина соларға ілесіп кетеді. Саяхат барысында Инга Лена мен Мьенс Андерссон бір-біріне байланысты емес кенеттен пайда болған аурулардан қайтыс болады, ал Кристина мұрыннан қатты қан кетуден ажалға сығады. Нью-Йоркке келгеннен кейін Карл Оскар мен оның серіктері, Фина Каджсамен бірге батысқа қарай ұзақ сапарды бастайды, алдымен пойызбен, содан кейін өзен қайығымен Минесотаға жетеді. Швециядан келген саяхат бойы тақуа Кристина Ульриканың өткеніне наразылық білдіреді, бірақ олар Ульрика Кристинаның жоғалып кеткен баласын өзен қайығындағы аялдамада тауып алғаннан кейін татуласады. Осыдан кейін, өзен қайығында Даниэльдің нәресте қызы қысқа сырқаттан кейін қайтыс болады. Стиллвотер қаласына жеткеннен кейін, баптист пасторы Джексонның көмегімен топ Андерстің шаруашылығына жетеді. Ол тек ағаштан жасалған шатырда тұрады, бірақ жер құнарлы, сондықтан Даниэль мен Джонас Петтер жақын маңдағы жақсы егістік жерлерді таңдайды. Карл Оскар, ағаш арасына тереңдеп, Ки-Чи-Сага көлінің жағалауындағы жерлерді зерттеу үшін барады. Ол келгенде, жердің сапасы өте жақсы екенін көріп, өзінің және Кристинаның, сондай-ақ олардың отбасының иелігінде болуы үшін көлге қарап тұрған ағашқа өз атын ойып жазады.

In 1844, the Nilsson family lives on a small farm in the woods at Korpamoen in Ljuder Parish in the Swedish province of Småland. The eldest son, Karl Oskar, takes charge of the farm after his father, Nils, is injured when moving a large rock. Karl Oskar marries Kristina Johansdotter, and she moves to Korpamoen to live with him and his parents. In the following years, Karl Oskar and Kristina start a family, starting with Anna, who is followed by Johan, Märta and Harald. The family struggles with rock filled fields, poor weather, and bad harvests, leaving them hungry and in debt. Kristina rebukes Karl Oskar for his irreligious attitude, which she thinks is the cause of some of their troubles. Karl Oskar's daydreaming and bookish younger brother, Robert, tired of being overworked and regularly beaten as an indentured farmhand at Aron's farm, reads about how wonderful life is in America and decides he is going to emigrate. He asks Arvid, his friend and fellow farmhand, to come with him, and Arvid eagerly agrees, but the pair's hopes are dashed when they realize they can not afford their passage. Robert confronts Karl Oskar about selling his share of the family farm, only to find that Karl Oskar has also privately been considering the idea of going to America. Kristina is unenthusiastic about the move, despite the potential for a better life, because she does not want to leave her homeland and has concerns about the arduous journey that would be required. However, when Anna dies after gorging herself on uncooked porridge, which expands and damages her stomach, Kristina, devastated by the loss, agrees to Karl Oskar's plan and they begin making preparations to leave Sweden. Meanwhile, Danjel Andreasson, Kristina's uncle, is being persecuted by Brusander, the local provost, for rejecting the official religion and holding fundamentalist religious services in his home. He and his wife, Inga Lena, and four young children are sentenced to exile, so he decides to join Karl Oskar in his move to America. Ulrika of Västergöhl, a former prostitute who is one of Danjel's followers, and her illegitimate sixteen year old daughter, Elin, also decide to come along, and Jonas Petter, a friend and neighbor of Karl Oskar, expresses an interest in making the trip to escape his unhappy marriage. Robert is even able to persuade Danjel to hire Arvid and pay his fare. The night before the departure, Kristina reveals to Karl Oskar that she is pregnant. The party of emigrants travels south to the port city of Karlshamn, where they board the wooden brig Charlotta, which is bound for New York City. On board, Karl Oskar and Kristina meet Måns and Fina Kajsa Andersson, an elderly couple heading for the Minnesota Territory, where they plan to settle on their son Anders' farm near a town called Taylor's Falls. After hearing how good the land is there, Karl Oskar and Kristina decide to follow them. During the voyage, Inga Lena and Måns Andersson die of unrelated sudden illnesses, and Kristina nearly dies from a severe nosebleed. Upon their arrival in New York, Karl Oskar and his party, along with Fina Kajsa, begin the long journey westward to Minnesota, first by train, and then by riverboat. Throughout the whole journey from Sweden, the pious Kristina has been prejudiced against Ulrika for her past immorality, but they reconcile after Ulrika finds one of Kristina's children, who had gone missing at a riverboat stop and was almost left behind. Not long after this, while still on the riverboat, Danjel's infant daughter dies after a brief illness. After finally arriving at the town of Stillwater, the party, with the help of Pastor Jackson, a friendly Baptist minister, finds their way to Anders' farm in what is now known as the Chisago Lakes area. He just lives in a wooden shack, but the land is fertile, and Danjel and Jonas Petter choose fine tracts of farmland nearby. Karl Oskar, however, heads deep into the woods to explore the lands along the shore of Lake Ki Chi Saga that he hears are even better. Upon his arrival, he finds the topsoil to be of excellent quality and stakes a claim to the land for himself and Kristina and their family by carving his name into a tree overlooking the lake.

Даму

"Эмигранттар" романдарына бейімдеу жоспарлары 1967 жылдың соңында басталды. Оның авторы Вильгельм Моберг, продюсер Бенгт Форслунд оған "Эмигранттар" фильмі туралы ұсыныс жасағанға дейін Жан Троелдің "Міне, сенің өмірің" фильмін көріп үлгерген еді. SF Studios төрт романның барлығын бейімдеуді қалаған, бірақ мұндай фильм құрылымының қалай жүзеге асырылатыны белгісіз болды. Моберг Форслунд пен Троелдің онымен кездесуін сұрады, сосын үш адам 98 сахнадан тұратын сюжетті жасады, ол 1968 жылдың наурыз айында аяқталды. Олар сондай-ақ Макс фон Сидоу, Лив Уллман және Эдди Аксбергті басты рөлдерге лайықты актерлер деп есептеді. 1968 жылдың қыркүйегінде Троел мен Форслунд АҚШ-та түсірілім үшін жер іздеді, бірақ көптеген жерлер тым дамыған екенін немесе киноаппаратураны орналастыруға қолайсыз екенін анықтады.

Түсірілім

Чисаго көлдеріндегі көріністер шындығында Швецияның Сканния аймағындағы Крагехолм көлінде түсірілді. Фильм түсірілімі 1969 жылдың маусымынан 1970 жылдың қаңтарына дейін, содан кейін 1970 жылдың мамырынан тамызға дейін жалғасты. Ульманнның айтуынша, бірдей уақытта түсірілген "Эмигранттар" және "Жаңа жер" фильмдеріне қатысқан актерлер киімді жуудың тарихи әдістерін үйренуге мәжбүр болды. Сонымен қатар, "Эмигранттар" фильміндегі оның тартылған қысқаша көрінісі, ол тербелісте отырғанда, екі күнге созылды. Фильмде 20 актер және 500-ге жуық көмекші актерлер жұмыс істеді. Екі фильмнің жалпы құны 7 миллион швед кронасын құрады, сол кезде бұл Швециядағы ең қымбат фильмдердің бірі болды.

Шығару

"Эмигранттар" Швецияда 1971 жылдың 8 наурызында кинотеатрларда көрсетілді. Ал Нью-Йорк қаласында 1972 жылдың 24 қыркүйегінде тұңғыш рет көрсетілді. Америкада таралған нұсқасын Warner Bros. компаниясы 190 минуттан 150 минутқа дейін қысқартты. АҚШ-та фильм 2016 жылдың ақпанына дейін үй видеосы түрінде жарық көрмеді, содан кейін The Criterion Collection компаниясы оны "Жаңа жер" ("The New Land") фильмімен бірге DVD және Blu-ray дискілерінде шығарды. Бұл фильмдерді көрермендер жиі сұрап келген. 2016 жылы "Эмигранттар" Гетеборг кинофестивалінің бағдарламасына да енді.

Мұра

Соңындағы "Жаңа жер" (Nybyggarna) 1972 жылы шықты. 1974 жылы АҚШ-та көрсетілген "Жаңа жер" телесериалы "Эмигранттар" және оның жалғасы негізінде еркін түсірілген. Телесериалдың жасалуы фильмдердің танымалдылығымен байланысты болуы мүмкін. Швецияда бұрын ABBA тобының құрамында болған Бьёрн Ульвеус пен Бенни Андерссонның "Кристина Дувемаладан" мюзиклі, ішінара Троеллдің фильмдеріне, әсіресе декорациялар бойынша айырмашылықтарға жауап ретінде жасалған. Троелл 2015 жылы Дэниел Эспиносаға "Эмигранттар" фильмінің жаңа бейімделуін жасауға рұқсат берді, бірақ ол жоба іске аспады. 2021 жылы Эрик Поппе режиссерлік еткен үш кітаптан тұратын серияға негізделген бейімделу жарық көрді. Екі фильм Ян Троеллге "халықаралық деңгейде танылуға" мүмкіндік берді деп есептеледі. Олар оның Warner Bros. компаниясынан "Зэндидің қалыңдығы" фильмін түсіру туралы ұсынысты қабылдауына себеп болды, бұл 1920 жылдардан бері көрнекті швед режиссерінің Голливудқа көшіп келген алғашқы жағдайларының бірі еді.