Индонезияның дәстүрлі гамелан музыкасы

Кіріспе

Индонезияның дәстүрлі ансамбль музыкасы

Гамелан – Индонезияның ява, сунда және бали халықтарының дәстүрлі ансамбль музыкасы, негізінен соққы аспаптарынан тұрады. Ең көп қолданылатын аспаптар – металлофондар (құбыжықпен ойнатылады) және ырғақты сақтайтын қол барабандары жиынтығы. Балиде банан пішіндес идиофон – кеманак және тағы бір металлофон – гангса да жиі қолданылатын гамелан аспаптары болып табылады. Басқа да белгілі аспаптар – ксилофон, бамбук флейталар (үнді бансуриіне ұқсас), ребаб деп аталатын ішек аспап (Болгарияның гадулкасына ұқсас) және явандық гамеланда қолданылатын ситер сияқты аспап. Сонымен қатар, әншілер де болуы мүмкін, олар әйелдер үшін синдхен немесе ерлер үшін геронг деп аталады. Гамеланның танымалдылығы Индонезияға заманауи халықтық музыка енгізілгеннен кейін сәл төмендегенімен, бұл өнер түрі әлі де кеңінен құрметтеледі және көптеген дәстүрлі рәсімдерде орындалады. Ол сондай-ақ ресми мәдени, корпоративтік, үкіметтік немесе білім беру шаралары сияқты кейбір заманауи іс-шараларда ойын-сауық ретінде, ресми немесе бейресми түрде орындалуы мүмкін. Гамелан дәстүрлі түрде діни обрядтар, рәсімдер, би театры, би драмасы, дәстүрлі индонезиялық театр, ваянг қуыршақ театры, ән, концерттер, фестивальдер, көрмелер және тағы басқа көптеген шаралармен бірге орындалады. Көптеген адамдар гамеланды индонезиялық мәдениеттің ажырамас бөлігі деп санайды. 2014 жылы Индонезияның Білім және мәдениет министрлігі гамелан дәстүрін Индонезияның ұлттық материалдық емес мәдени мұрасының бөлігі ретінде мойындады. 2021 жылдың 15 желтоқсанында гамелан ЮНЕСКО-ның адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енгізілді. Бұл ұсыныс Боробудурмен археологиялық байланысқа негізделген, сонымен қатар ұлттық бірегейлік пен мақтаныш сезімін қалыптастырудағы рөліне, психикалық денсаулық, қарым-қатынас дағдыларын дамыту және оның космологиясы мен өзара құрмет пен қамқорлық этикасы арасындағы байланыс сияқты әл-ауқат аспектілеріне назар аударады. Тізімге Орталық Ява мен Йогьякартаның арнайы аймағындағы явандық гамелан (гамелан ява), Балидегі балилік гамелан (гамелан бали), Батыс Явадағы судандық гамелан (гамелан сунда), Шығыс Явадағы мадуралық гамелан (гамелан мадура) және Баньювангян гамелан (гамелан банюванги), Батыс Нуса-Тенгараның Генданг белек, Оңтүстік Калимантанның банджаралық гамелан (гамелан банджар), Лампунгтың гамелан пекингі және Батыс Суматраның Талемпонгі – Индонезияның ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврі ретінде енгізілді. Бұл Индонезия халқы мен үкіметін гамеланды сақтауға, таратуға, насихаттауға және дамытуға шақырады. Бұл мақсатта ұлттық, халықаралық және провинциялық фестивальдерді қолдау, «Гамелан мектепке барады» бағдарламасын қамтитын білім беру бағдарламаларын құру, аймақтық гамелан қауымдастықтарын көбейту және мәдени дипломатия арқылы гамелан мамандарын әлемдік университеттерге жіберу сияқты әдістер қолданылады.

Gamelan ('/g//æ//m//ə//l//æ//n/) (, , ) is the traditional ensemble music of the Javanese, Sundanese, and Balinese peoples of Indonesia, made up predominantly of percussive instruments. The most common instruments used are metallophones (played with mallets) and a set of hand drums called kendang, which keep the beat. The kemanak, a banana shaped idiophone, and the gangsa, another metallophone, are also commonly used gamelan instruments on Bali. Other notable instruments include xylophones, bamboo flutes (similar to the Indian bansuri), a bowed string instrument called a rebab (somewhat similar to the gadulka of Bulgaria), and a zither like instrument called a siter, used in Javanese gamelan. Additionally, vocalists may be featured, being referred to as sindhen for females or gerong for males. Although the popularity of gamelan has declined slightly since the introduction of modern popular music to Indonesia, the art form is still widely respected, being commonly played in many traditional ceremonies. It may also be performed as entertainment for some modern events, such as official cultural, corporate, government or educational functions, both formal or informal. Gamelan is also, traditionally, arranged and performed to accompany religious rituals, ceremonies, dance theatre, dance drama, traditional Indonesian theater, wayang puppets theatre, singing, concerts, festivals, exhibitions, and many more. Many consider gamelan to be an integral part of Indonesian culture. In 2014, Gamelan traditions were recognized as part of the National Intangible Cultural Heritage of Indonesia by the Indonesian Ministry of Education and Culture. On December 15, 2021, Gamelan was inscribed onto the UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. The nomination builds on the archaeological connection to the Borobudur, and includes a focus on its role in fostering a sense of national identity and pride, in addition to wellbeing aspects such as mental health, the development of interpersonal skills and the connection between its cosmology and an ethics of mutual respect and care. The listing consists of Javanese gamelan (gamelan jawa) of Central Java and Special Region of Yogyakarta, Balinese gamelan (gamelan bali) of Bali, Sundanese gamelan (gamelan sunda) of West Java, Madurese gamelan (gamelan madura) and Banyuwangian Gamelan (gamelan banyuwangi) of East Java, Gendang beleq of West Nusa Tenggara, Banjarese gamelan (gamelan banjar) of South Kalimantan, Gamelan peking of Lampung, and Talempong of West Sumatra as a Masterpiece of Oral and Intangible Heritage of Humanity from Indonesia, and encouraged the Indonesian people and the Indonesian government to safeguard, transmit, promote, and develop the gamelan. Methods include the support of national, international and provincial festivals, the establishment of educational curricula including the Gamelan Goes to School program, an intention to increase the numbers of regional gamelan associations, and cultural diplomacy by sending gamelan specialists to global universities.

Этимология

Гамелан сөзі жава тіліндегі gamel (ꦒꦩꦼꦭ꧀) сөзінен шыққан, ол перкуссиялық аспаптарда ойнау немесе найзағаймен соғу әрекетін білдіреді, сондай-ақ -ан жұрнағы қосылған. Сунда тіліндегі гамелан – Дегунг (Degung), ал Дегунг сөзі көне сунда термині болып табылады, ол гонгтар мен гонг ансамбльдерін білдіреді. Осы себепті дегунг және гонг сөздері гамелан сөзінің мағынасымен бірдей қолданылады. Сонымен қатар, «гамелан дегунг» деген тіркес дегунг шкаласына реттелген гамелан ансамблін көрсету үшін қолданылуы мүмкін. Каравитан (ꦏꦫꦮꦶꦠꦤ꧀) термині классикалық гамелан музыкасы мен орындаушылық өнерге қатысты, ол жава тіліндегі rawit (ꦫꦮꦶꦠ꧀) сөзінен шыққан, бұл сөздің санскрит түбірі «күрделі» немесе «шебер жасалған» деген мағынаны білдіреді.

Тарих

Гамелан – Индонезияның ең алғашқы жазбаларында басымдық құрған индуизм-буддизм мәдениетіне дейінгі және осылайша Индонезияның жергілікті өнер түрі болып табылады. Басқа өнер түрлеріндегі үндік ықпалынан өзгеше, гамелан музыкасындағы жалғыз көзге түсетін үндік ықпалы – яван, сундан және бали ән сазының стилі, сондай-ақ Уаянг Кулит және Уаянг Голек (көлеңкелі қуыршақ ойындары) тақырыптарында көрінеді. Яван мифологиясында гамеланды Сака дәуірінің 167 жылы (шамамен 230 жылдары) құдайлардың патшасы болып саналған Санг Хьянг Гуру жасаған. Ол құдайларды шақыру үшін сигнал қажет еткендіктен, гонг ойлап тапты. Күрделі хабарлар үшін ол тағы екі гонг ойлап тапты, осылайша алғашқы гамелан жиынтығы құрылды. Музыкалық ансамбльдің ең ерте бейнесі 8 ғасырлық Борбудур буддалық ескерткішінің бас рельефінде кездеседі. Бұл музыкалық ансамбльдің рельефтері гамеланның ежелгі түрі деп саналады. Қазіргі түріне ол Маджапахит империясы кезінде жеткен. Маджапахит дәуірінен қалған жазулар мен қолжазбаларға (Нагаракретагама және Какавин Сутасома) сәйкес, патшалықта тіпті гамеланды қоса алғанда, өнерді қадағалауға жауапты мемлекеттік кеңсе болған. Өнер кеңсесі музыкалық аспаптарды жасауды, сондай-ақ сарайдағы қойылымдарды жоспарлауды қадағалады. Балидің кейбір көне жазуларында және қолжазбаларында гамеланға сілтеме жасайтын сөздер кездеседі. Бүгінде гамелан Селондинг Балидің ежелгі храмдарында сақталып, жақсы күйде ұсталып тұр. Ол қасиетті саналады және діни рәсімдер үшін, әсіресе үлкен шаралар кезінде қолданылады. Гамелан Селондинг – кейбір жергілікті халықтардың ежелгі ауылдардағы күнделікті өмірі мен мәдениетінің бір бөлігі, мысалы, Бунгая, Бугбуг, Серая, Тенганан Пегринсиган, Тимбрах, Асак, Нгис, Бебандем, Бесаких және Селат (Карангасем ауданы). Ява сарайында (Суракарта Суннаты және Йогьякарта Султанаты) ең көне белгілі ансамбльдер – Гамелан Мунганг және Гамелан Кодок Нгорек 12 ғасырдан қалған. Олар «күшті стильдегі» музыканың негізін құрады. Бұл гамелан – қазіргі кездегі гамелан аспаптарының ең көнесі және сарайларда жақсы сақталған. Гамелан – явандық сарайлардың мұрасы. Гамелан Кодхок Нгорек және Гамелан Монгганг – тек явандық сарайдағы салт-дәстүрлер үшін ғана қолданылатын қасиетті гамелан, мысалы, Сұлтанның тажына орылу рәсімі (Джумененган), сарайдағы жоғары мәртебелі қонақтарды қарсы алу, патшалық үйлену тойлары және Гаребег. Бұл гамелан тек сарайдың меншігінде, ал жалпы жұртшылыққа осындай жиынтықты алуға рұқсат етілмейді. Венгкер немесе Понорого мәдениетінде 15 ғасырда Гамелан Рейог Реог Понорого өнерін сүйемелдеу үшін ғана емес, соғыс кезінде де қолданылған. Куту ауылынан келген Ки Агенг Сурия Алам әскерлері Маджапахитке қарсы соғыс басталғанға дейін гамелан Рейог ойнаған, ол Демакпен коалицияда болған. Осылайша Венгкер әрқашан жеңіске жетеді, Ки Агенг Сурия Аламның мұрасы жаудың қолына түспей тұрып. Кеманак дәстүрінен дамыған «жұмсақ стиль» яван поэзиясын орындау дәстүрімен байланысты, бұл көбінесе қазіргі заманғы Бедхая биін сүйемелдейтін хорға ұқсас деп есептеледі. 17 ғасырда бұл күшті және жұмсақ стильдер араласты, Бали, Ява және Сунданың қазіргі заманғы гамелан стильдерінің әртүрлілігі осы элементтердің араласуының әртүрлі тәсілдерінен туындады. Осылайша, стильдердің көрінісіндегі әртүрлілігіне қарамастан, көптеген бірдей теориялық тұжырымдамалар, құралдар мен әдістер стильдер арасында ортақ. Жаваның солтүстік жағалауындағы Чиребон сұлтандауында Кератон Касепухандағы гамелан Сакати 1495 жылы Демак сұлтанатынан сыйлық ретінде алынған, ол Демак сұлтаны Тренггоно Рату Мас Ньяваның (Демак патшасы Раден Патахтың қызы) Принц Братакеланамен (Суннан Гунунг Джатидің әйелі Сиарифа Бағдадтан туған ұлы) некесі үшін берген. Бұл гамелан Явадағы Вали Санганың ислам дінін таратуының алғашқы күндерімен тығыз байланысты. Кератон Касепуханда Гамелан Сакати Хаж (Зульхиджа) айының Идул-Адха айында Сри Манганти ғимаратында Сұлтан мен оның туыстары Үлкен мешітке барған кезде ойналады. Бұл гамелан Пусака Кератон Касепухан Чиребон мұражайында сақталған. Шығыс Яваның Ламонан қаласында 15 ғасырдан бастап Gamelan Singo Mengkok деп аталатын көне гамелан бар. Бұл гамелан – Ламоңганның Пачиран қаласында ислам дінін тарату үшін пайдаланылған Сунан Дражаттың (Вали Санганың бірі) мұрасы. Суннан Дражаттың достары Суннан Дражат өзі жасаған Пангкур (пангури иссине Құран) тэмбенгін сүйемелдеу үшін ойнаған. Бұл гамелан ансамблі – индуизм-буддизм және ислам мәдениеттерінің бірігуі, өйткені айналасындағы халық индуист болғандықтан, олар оны оңай қабылдаған. Gamelan Singo Mengkok қазір Ламондағы Сунан Дражат мұражайында сақталған. Исламдық Матарам патшалығында Gamelan Kanjeng Kyai Guntur Sari 1566 жылы, ал Gamelan Kanjeng Kyai Guntur Madu 1642 жылы Сұлтан Агунгтың билігінде жасалған. Екеуі де Gamelan Sekati (Gamelan Sekaten) деп аталды, олар тек Секатен рәсіміне сүйемелдеу үшін ойналады. Суракарта және Йогьякартадағы Gamelan Sekaten жылда бір рет бір апта бойы Үлкен мешіттің алдында ойналады. Бұл гамелан тек патшалық отбасы мен сарайлықтар ғана қатаң шарттармен, белгіленген дәстүрлі киімдерді киіп, ғасырлар бойы сақталған қасиетті музыканы орындайды. Gamelan Sekaten Суракарта мен Йогьякартадағы екі қарсыласатын сарай арасында бөлінген, әр сарай екінші жартысын жасаған. Сумаданг, Батыс Явада, Сумаданг Ларанг патшалығының мұрасы бар, онда Принц Рангга Геде / Кусумадината IV (1625–1633) қарамағындағы Gamelan Panglipur бар, ол сонымен қатар Матарамның регенті болған. Гамеланды ол сүйікті баласы қайтыс болғаннан кейін өзін көңіл көтеру үшін жасаған. Panglipur гамеланы және басқа 9 көне гамелан жиынтығы Сумаданг ауданындағы Прабу Геусан Улун мұражайында сақталған. Он гамелан жиынтығының бірі – Сукабуми, Батыс Явадан келген гамелан Sari Oneng Parakansalak, ол 1889 жылдың 31 наурызында Париждегі Эйфель мұнарасының ашылуына қатысқан. 1977 жылдың 5 қыркүйегінде Манкунегара IV (1853–1881) жасаған жавандық гамелан музыкасы (Gending ketawang puspawarna) Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасының (NASA) екі спутнигі Voyager I және Voyager II арқылы тасымалданды. Спутниктердің міндеті – сыртқы ғарыштағы планеталарды бақылау. Екі спутникке диаметрі 12 дюйм болатын алтын жалатылған мыс дискілер орнатылған. Бұл дискіде сыртқы әлемнен келгендерге табылған жағдайда Жерден жазылған хабарламалар бар.

The gamelan predates the Hindu Buddhist culture that dominated Indonesia in its earliest records and thus represents an indigenous art form of Indonesia. In contrast to the heavy Indian influence in other art forms, the only obvious Indian influence in gamelan music is in the Javanese, Sundanese, and Balinese style of singing, and in the themes of the Wayang kulit and Wayang Golek (shadow puppet plays). In Javanese mythology, the gamelan was created by Sang Hyang Guru in Saka era 167 (c. AD 230), the god who ruled as king of all Java from a palace on the Maendra mountain in Medang Kamulan (now Mount Lawu). He needed a signal to summon the gods and thus invented the gong. For more complex messages, he invented two other gongs, thus forming the original gamelan set. The earliest image of a musical ensemble is found on the bas relief of the 8th century Buddhist monument of Borobudur, Central Java. These reliefs of this musical ensemble are suggested to be the ancient form of the gamelan. The instruments developed into their current form during the Majapahit Empire. According to the inscriptions and manuscripts (Nagarakretagama and Kakawin Sutasoma) dated from the Majapahit period, the kingdom even had a government office in charge of supervising the performing arts, including the gamelan. The arts office oversaw the construction of musical instruments, as well as scheduling performances at the court. Some words refer to gamelan selonding was found in some ancient Balinese inscriptions and manuscripts. Today, gamelan selonding is stored and preserved well in ancient temples of Bali. It is considered sacred and used for religious ceremony purposes, especially when the big ceremony is held. Gamelan Selonding is part of daily life and culture for some indigenous people in ancient villages such as Bungaya, Bugbug, Seraya, Tenganan Pegringsingan, Timbrah, Asak, Ngis, Bebandem, Besakih, and Selat in Karangasem Regency. In the court of Java (Surakarta Sunanate and Yogyakarta Sultanate) the oldest known ensembles, Gamelan Munggang and Gamelan Kodok Ngorek, are apparently from the 12th century. These formed the basis of a "loud style" of music. These Gamelan are the oldest existing gamelan instruments and still preserved well in the courts. The Gamelans become the heirloom of the Javanese courts. Gamelan Kodhok Ngorek and Gamelan Monggang are sacred gamelan that will only be sounded for Javanese court ritual ceremonies such as the Sultan's Jumenengan (coronation ceremony), welcoming highly respected guests at the palace, royal weddings, and Garebeg. This gamelan is only owned by the court and the general public is not allowed to have a similar gamelan set. In the wengker or Ponorogo culture, in the 15th century Gamelan Reyog was not only used to accompany the art of Reog Ponorogo but was also used during war, the troops of ki Ageng Surya Alam from the village of Kutu played gamelan reyog before the war took place against Majapahit, which was in coalition with Demak during the attack. Wengker, as a result Wengker always gets his victory before the heirloom of ki Ageng Surya Alam falls into the hands of the enemy. A "soft style" developed out of the kemanak tradition and is related to the traditions of singing Javanese poetry, in a manner often believed to be similar to the chorus that accompanies the modern bedhaya dance. In the 17th century, these loud and soft styles mixed, and to a large extent, the variety of modern gamelan styles of Bali, Java, and Sunda resulted from different ways of mixing these elements. Thus, despite the seeming diversity of styles, many of the same theoretical concepts, instruments, and techniques are shared between the styles. In the Sultanate of Cirebon, on the north coast of Java. The gamelan Sakati in the Keraton Kasepuhan is originated from Demak Sultanate in 1495 which was a gift from Sultan Trenggono of Demak for the marriage of Ratu Mas Nyawa (daughter of Raden Patah, king of Demak) to Prince Bratakelana (son of Sunan Gunung Jati from his wife Syarifah Bagdad). This gamelan is closely related to the early days of the spread of Islam by Wali Sanga in Java. At the Keraton Kasepuhan, the gamelan Sakati is played on the Idul Adha month of Hajj (Zulhijah) in the Sri Manganti building when the sultan and his relatives head to the Grand Mosque. This gamelan is kept in the Museum Pusaka Keraton Kasepuhan Cirebon. In Lamongan, East Java, there is an ancient gamelan from the 15th century called Gamelan Singo Mengkok. This gamelan is a legacy of the Sunan Drajat (one of the Wali Sanga) which was used for broadcasting the Islamic religion in Paciran, Lamongan. Beaten by the Friends of Sunan Drajat to accompany the tembang Pangkur (panguri isine Qur'an) created by Sunan Drajat himself. This gamelan ensemble is an acculturation of Hindu Buddhist and Islamic culture, considering that the surrounding community is Hindus, so that it is easily accepted by the community. The Gamelan Singo Mengkok is now stored in the Museum Sunan Drajat in Lamongan. In the kingdom of Islamic Mataram, Gamelan Kanjeng Kyai Guntur Sari was made in 1566 and Gamelan Kanjeng Kyai Guntur Madu was made in 1642 during the reign of Sultan Agung. Both gamelans called Gamelan Sekati (Gamelan Sekaten) which is only beaten/sounded to accompany the Sekaten ceremony. Gamelan Sekaten in Surakarta and Yogyakarta will be played once a year for one week in front of the Grand Mosque. This gamelan is only played by the royal family and courtiers under strict conditions, wearing prescribed traditional clothes, and playing certain sacred music that has existed for centuries. The Gamelan Sekaten exists in halves: divided between the two rival courts in Surakarta and Yogyakarta, each court had a matching second half made. In Sumedang, West Java, there is an heirloom of the Kingdom of Sumedang Larang, there is a Gamelan Panglipur belonging to Prince Rangga Gede / Kusumahdinata IV (1625–1633) who is also the regent of Mataram. Gamelan was deliberately made to entertain himself after his beloved child died. The Panglipur gamelan along with 9 other ancient gamelan sets are kept at the Museum Prabu Geusan Ulun in Sumedang Regency. One of the ten sets of gamelan is the gamelan Sari Oneng Parakansalak from Sukabumi, West Java, which on 31 March 1889, participated in celebrating the inauguration of the Eiffel tower in Paris, France. On 5 September 1977, Gending ketawang puspawarna (Javanese gamelan music) which was created by Mangkunegara IV (1853–1881) was carried by two satellites of The National Aeronautics and Space Administration (NASA) named Voyager I and Voyager II. The satellites are in charge of making observations on planets in outer space. The two satellites are equipped with gold plated copper disks with a diameter of 12 inches. This disc contains recorded messages from Earth for extraterrestrials who can find them.

Құралдар

Гамелан – металлофондар, ксилофондар, флейталар, гонгтар, дауыстар, сондай-ақ ішекті және қозғалмалы аспаптардан құралған көп тембрлі ансамбль. Кендаң деп аталатын қолмен ойналатын барабан шығармалардың темпі мен ритмін, сондай-ақ бір бөлімнен екіншісіне өтуді бақылайды, ал бір аспап шығарманың өңделуін немесе бөлімдерін көрсету үшін әуендік сигналдар береді.

Нөмірлік

Гамелан оркестрін күйге келтіру және құру күрделі процесс. Яван гамеландары екі күйлеу жүйесін қолданады: слендро және пелог. Дегунг (жапондық рюкуян шкаласына ұқсас, Сундаға немесе Батыс Яваға ғана тән) және маденда (жапондық хиражоши шкаласына ұқсас) сияқты басқа да күйлеу жүйелері бар. Орталық яван гамеланда слендро – октаваға бес нотасы бар жүйе, үлкен интервалдармен, ал пелогта октаваға жеті нотасы бар, біркелкі емес интервалдармен, көбінесе жеті тондық жиынның бес ноталық топтарында орындалады. Толық гамелан әр күйлеу үшін аспаптар жиынтығын қамтиды, және дәстүрлі түрде бір уақытта тек бір күйлеу қолданылады. Әр ансамбльдің өзіндік ерекшелігі бар. Гамелан аспаптарының жиынтығы бірдей ноталарға күйлендіріледі, бірақ күйлеу бір гамеланнан екіншісіне өзгереді, соның ішінде интервалдардың мөлшері де. Балиде көп уақыт өткізген канадалық композитор Колин Макфи: «Бірдей шкала деп есептелетін ауытқулар соншалықты үлкен, осылайша гамелан санына тең шкалалар бар деуге болады» деген пікір білдірген. Алайда, кейбір гамелан оқытушылары бұл пікірге қарсы келеді, және фестиваль кезінде тасымалдауды жеңілдету үшін бір гамеланға бірнеше ансамбль мен күйлеу құрылымдарын біріктіруге тырысып жатыр. Мұндай ансамбльдердің бірі – «Маникасанти» гамелан ансамблі, ол көптеген әртүрлі ансамбльдердің репертуарын орындай алады. Бали гамелан аспаптары жұптармен жасалады, олар бір-бірінен сәл өзгеше күйлендіріледі, бұл барлық регистрлердегі ноталар жұбы үшін тұрақты жылдамдықпен интерференциялық дыбыстарды тудырады. Бұл концепция «омбак» деп аталады, яғни «толқын», циклдық толқу идеясын білдіреді. Сәл жоғары күйленген аспап «тыныс алу» деп есептеледі, ал сәл төмен күйленгені – «тыныс шығару» (кейде «үфлегіш» және «сорушы» деп те аталады, немесе Балиде пэнгьимбан және пэнгисеп). Тыныс алу мен тыныс шығарудың үйлесімінен туындайтын интерференциялық дыбыс жүрек соғысын бейнелейді немесе тіріліктің символы болып табылады. Бұл бали гамелан ансамбльдерінің «жанды» дыбысына үлес қосады деп саналады. Гамеланды қамтитын діни рәсімдерде бұл интерференциялық дыбыстар тыңдаушыға құдайдың бар екенін сезінуге немесе медитациялық күйге енуге көмектеседі. Шкала шамамен батыс мажорлық шкаласының фригийлік ладына (пианоның ақ клавишаларындағы E E) жақын, ал EFGBC ноталары көбінесе гамелан қолданатын слендро шкаласындағы 12356 ноталық позицияларына сәйкес келеді. Батыс емес шкалалардан басқа, яван гамеландары темп пен тығыздықтың үйлесімін пайдаланады, ол «ирама» деп аталады, сарон панерус аспабындағы соққылардың саны мен негізгі мелодиядағы (балунган) ноталардың арақатынасын көрсетеді; тығыздық басты деп есептеледі.

The tuning and construction of a gamelan orchestra is a complex process. Javanese gamelan use two tuning systems: sléndro and pélog. There are other tuning systems such as degung (exclusive to Sunda, or West Java, similar with Japanese ryukyuan scale), and madenda (similar to a Japanese hirajoshi scale). In central Javanese gamelan, sléndro is a system with five notes to the octave, with large intervals, while pélog has seven notes to the octave, with uneven intervals, usually played in five note subsets of the seven tone collection. A full gamelan will include a set of instruments in each tuning, and classically only one tuning is used at a time. The precise tuning used differs from ensemble to ensemble and gives each ensemble its own particular flavor. A set of gamelan instruments will be tuned to the same set of notes, but the tuning will vary from one gamelan to the next, including variations in the size of intervals. Colin McPhee, a Canadian composer who spent much time in Bali, remarked, "Deviations in what is considered the same scale are so large that one might with reason state that there are as many scales as there are gamelans." This view is contested, however, by some teachers of gamelan, and there have been efforts to combine multiple ensembles and tuning structures into one gamelan to ease transportation at festival time. One such ensemble is gamelan Manikasanti, which can play the repertoire of many different ensembles. Balinese gamelan instruments are built in pairs that are tuned slightly apart to produce interference beats, ideally at a consistent speed for all pairs of notes in all registers. This concept is referred to as "ombak," translating to "wave," communicating the idea of cyclical undulation. One instrument, tuned slightly higher, is thought of as the "inhale," and the other, slightly lower, is called the "exhale" (Also called the "blower" and the "sucker," or pengimbang and pengisep in Bali). When the inhale and the exhale are combined, beating is produced, meant to represent the beating of the heart, or the symbol of being alive. It is thought that this contributes to the "shimmering" sound of Balinese gamelan ensembles. In the religious ceremonies that contain gamelan, these interference beats are meant to give the listener a feeling of a god's presence or a stepping stone to a meditative state. The scale roughly approximates that of the phrygian mode of the Western major scale (E E on the white keys of the piano), with the notes EFGBC corresponding to the note positions 12356 in the slendro scale used by most gamelan. In addition to non western scales, Javanese gamelan uses a combination of tempo and density known as Irama, relating how many beats on the saron panerus instrument there are to notes in the core melody or balungan; density is considered primary.

Слендро

Слендро нотациясы көбінесе жеңіл, көңілді атмосфера тудырады және қыжырлы сезім береді. Бұл ваянг кулит және ваянг вонг өнерлеріндегі соғыс және шеру сияқты көріністерде слендро нотациясымен сүйемелдегенде анық байқалады. Слендроны қолдану кері нәтиже бере алады, мысалы, қайғылы немесе романтикалық әсер тудыруы мүмкін. Мәселен, слендро миринг қолданылған гендингтерде. Слендро миринг – бұл слендро нотациясының әдейі дұрыс емес орындалатын тоны. Сондықтан, туған жерді сағыну, махаббатқа құштарлық, қайғы, өлім, мұңды күйлерге слендро әуенімен сүйемелдеген көптеген көріністер кездеседі.

Пелог

Пелог нотациясы еркектік, сұлтанатты және қасиеттілік сезімін тудыратын атмосфера жасайды, әсіресе пелог нем (алты) нотациясын қолданатын музыкалық қойылымдарда. Сондықтан, пелог мәмілесімен сүйемелденетін көптеген сахналар бар, мысалы, патшаның памелеганға (ғибадат орнына) кірген сахналары, жүрек ауыртпалығы, ашу-ыза немесе кек алу сахналары. Дегенмен, белгілі бір ноталар орындалғанда, пелог мәмілесі көңілді, жеңіл және шаттыққа толы әсер де бере алады, мысалы баранг мәмілесінде ойналатын музыкада.

Кепатихан

Гамелан музыкасы дәстүрлі түрде нотаға түсірілмей, ауызша дәстүр ретінде қалыптасқан. Бірақ 19 ғасырда Йогьякарта мен Суракартаның кратондары (сарайлары) репертуарды жазу үшін ерекше нотациялар жасады. Бұл нотациялар музыканы оқу үшін емес, сарай жазбаларында сақтау үшін қолданылды. Йогьякарталық нотация – шахмат тақтасы тәрізді нотация, ол балуганның (мелодиялық негіздің) жоғарырақ дыбысты ноталарын бейнелеу үшін алты немесе жеті тік сызық пен уақыт бойынша төменнен оқылатын соққылар тізбегін көрсететін көлденең сызықтарды пайдаланады. Оқуды жеңілдету үшін төртінші тік сызық және әр төртінші көлденең сызық (ғатраны аяқтау) қараңғыланады. Сол жақтағы белгілер гонгтардың колотомиялық немесе метрикалық құрылымын көрсетеді, ал оң жақтағы белгілер барабанның ерекшеліктерін көрсетеді. Солонездік нотация батыс нотациясы сияқты көлденең жазылады, бірақ такты сызықтары қолданылмайды. Оның орнына ноталар мен үнсіздіктер ноталардың арасында жазылады. Бүгінде бұл нотация сирек кездеседі және Галин Париж Шеве жүйесіне негізделген кепатихан нотациясымен алмастырылды. Кепатихан нотациясы 1900 жыл шамасында Суракартадағы Кепатихан сарайында, ол жоғары мектеп консерваториясына айналғанда пайда болды. Дыбыстар нөмірленеді (slendro және pélog шкалаларын қалай түсінуге болады деген мақалаларды қараңыз), сандардың астындағы немесе үстіндегі нүктелер тіркелімін көрсетеді, ал ноталардың үстіндегі сызықтар уақытты көрсетеді. Вокалды нотацияда, мелизманы көрсету үшін ноталар тобының астында жақшалар да қолданылады. Бірақ сарай нотациясы сияқты, Кепатихан да көбінесе балуган бөлігі мен оның әртүрлі гонгтармен белгіленген метрикалық фразаларын жазады. Басқа бөліктер нақты уақытта жасалады және әрбір музыканттың аспабы туралы біліміне, сондай-ақ басқалардың не ойнап жатқанын сезінуіне байланысты; бұл "түсіну" кейде "гарап" деп аталады. Кейбір ұстаздар, әдетте кепатихан қағидаларын қолдана отырып, аспаптардың ценгкоктары (мелодиялық үлгілер) үшін белгілі бір нотациялар ойлап тапты. Еуропалық музыка білімі бар кейбір этномузыкалогтар батыс нотасына көшіру жасауы мүмкін. Бұл ретте, әдетте, қиындықтар туындайды, себебі дұрыс дыбыс пен уақытты табу керек, кейде бұл ерекше кілттерді пайдалануға әкеледі.

Gamelan music is traditionally not notated and began as an oral tradition. In the 19th century, however, the kraton (palaces) of Yogyakarta and Surakarta developed distinct notations for transcribing the repertoire. These were not used to read the music, which was memorized, but to preserve pieces in the court records. The Yogyanese notation is a checkerboard notation, which uses six or seven vertical lines to represent notes of higher pitch in the balungan (melodic framework), and horizontal lines which represent the series of beats, read downward with time. The fourth vertical line and every fourth horizontal line (completing a gatra) are darkened for legibility. Symbols on the left indicate the colotomic or metric structure of gongs and so forth, while specific drum features are notated in symbols to the right. The Solonese notation reads horizontally, like Western notation, but does not use barlines. Instead, note values and rests are squiggled between the notes. Today this notation is relatively rare, and has been replaced by kepatihan notation, which is based on the Galin Paris Chevé system. Kepatihan notation developed around 1900 at the kepatihan Palace in Surakarta, which had become a high school conservatory. The pitches are numbered (see the articles on the scales slendro and pélog for an explanation of how), and are read across with dots below or above the numbers indicating the register, and lines above notes showing time values; In vocal notation, there are also brackets under groups of notes to indicate melisma. Like the palace notation, however, Kepatihan records mostly the balungan part and its metric phrases as marked by a variety of gongs. The other parts are created in real time, and depend on the knowledge each musician has of his instrument, and his awareness of what others are playing; this "realization" is sometimes called "garap." Some teachers have also devised certain notations, generally using kepatihan principles, for the cengkok (melodic patterns) of the elaborating instruments. Some ethnomusicologists, trained in European music, may make transcriptions onto a Western staff. This entails particular challenges of tuning and time, sometimes resulting in unusual clefs.

Түрлері

Гамеланның түрлері аспаптар жиынтығы, дауыс қолданылуы, құрамы, репертуары, стилі және мәдени контексті арқылы ерекшеленеді. Әдетте, екі гамелан тобының да өзгешелігі бар, ал жоғары мәртебелі сарайларда пайда болғандары өз стилі мен құрамымен ерекшеленеді деп саналады. Кейбір стильдер жақын жердегі топтармен ортақ болуы мүмкін, нәтижесінде аймақтық стиль қалыптасады. Түрлер көбінесе географиялық принцип бойынша топтастырылады, негізгі айырмашылық Бали, Ява және Сунда халқы ұнататын стильдерде. Ява гамеланының жұмсақ және баяу үні бар, ал Бали гамеланының күшті және динамикалық үні, жылдам музыкалық ырғақтары бар. Сунда гамеланы флейтаның дыбысымен ерекшеленеді, ол оны ғана емес, сонымен қатар тыныш әуенді етеді.

Жавалық гамелан

Явандық гамелан – Орталық Ява мен Шығыс Явада, соның ішінде Йогьякартаның арнайы аймағында туындаған және дамыған гамелан. Яван сарайларында гамелан екіге бөлінеді: гамелан пакурматан және гамелан агян. Гамелан пакурматан патшалық ортадағы белгілі бір шаралар мен рәсімдер үшін қолданылады. Пакурматан гамелан жиынтығы агян гамелан сияқты толық емес, оның формасы мен дыбыс қатары қауымдық дәстүрлі гамеланнан сәл өзгеше. Гамелан пакурматан гамелан кодхок Нгорек, гамелан мунгганг, гамелан секати және гамелан карабаленнен тұрады, ал гамелан агян – сарайдағы түрлі дәстүрлі рәсімдер мен іс-шараларда қолданылатын ең толық гамелан. Сарайдан тыс, халыққа тиесілі гамелан көбінесе гамелан агян болып табылады, бірақ ол гамелан иесінің қажеттіліктері мен мақсаттарына сәйкес сарайдағыдай толық емес. Явандық гамеланның көптеген түрлері бар, оның ішінде гамелан гадхон, гамелан ситеран, гамелан ваянг, гамелан бамбу, гамелан права, гамелан пелог, гамелан рентенг, гамелан слендро, гамелан Банюванги және гамелан Мадура. Явандық ауызша мәдениетінде толық немесе толық емес, көне және заманауи, үлкен стандартты және кішкентай ауылдық гамелан арасында айырмашылықтар жасалады. Көне ансамбльдер өзіне тән аспаптар жиынтығымен және 3 дыбысты гамелан кодхок Нгорек сияқты қолданыстан шыққан аспаптарға ие болуымен ерекшеленеді (бёнг). Аймақтық ерекшеліктері бар ауылдық гамелан стандартты гамеланнан (онда ребаб басты мелодиялық аспап ретінде қолданылады) қосымша екі қамысты үрлемелі аспаптардың (селомпрет, сломпрет немесе сомпрет) болуымен, сондай-ақ өзгермелі барабан мен гонг компоненттерімен, кейбіреулерінде сілкіндірілетін бамбук анклунгпен де ерекшеленеді. Гамелан – яван халқының даналығының өнімі. Явандық гамеланның ұзақ тарихы – қазірге дейін және болашақта да сақталатын мәдени күрес. Гамелан явандық дәстүрлер мен адам өмірінен ажырамас байланысты, сондықтан гамелан дерлік барлық явандық шараларда кездеседі. Явандық гамелан көбінесе билерге, би-драмаларға, театрға, қуыршақтарға, рәсімдерге, шаралар мен фестивальдерге сүйемелдеу үшін қолданылады. Содан бері ол жеке музыкалық өнер ретінде дамыды, синдхеннің дауысымен толықтырылды. Көбінесе музыкалық ырғақтар жұмсақ болып келеді және өмірдің үйлесімділігін көрсетеді, өйткені явандық қоғамда өмірлік принциптер қабылданады. Кейбірлері шараның немесе рәсімнің сипатына сәйкес жылдам орындалады немесе гамеланмен бірге орындалады, мысалы, гамелан Банюванги жылдам темпте орындалады және жоғары ноталарды қолданады. Явандық гамелан пелог және слендро дыбыс қатарларын қолданады, егер пелог 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (джи, ро, лу, пат, мо, нем, ту) белгілерінен тұрса, слендро 1, 2, 3, 5, 6, i (джи, ро, лу, мо, нем, и) белгілерінен тұрады.

Javanese gamelan is a gamelan that originates and develops in the Central Java and East Java, including the Special Region of Yogyakarta. In the Javanese palaces, the gamelan is divided into two, namely the gamelan pakurmatan and gamelan ageng. Gamelan pakurmatan is used for certain events or rituals in the royal environment. The gamelan pakurmatan set is not as complete as the ageng gamelan, and its shape and pitch are somewhat different from the traditional gamelan owned by the community. Gamelan pakurmatan consists of gamelan kodhok Ngorek, gamelan munggang, gamelan sekati, and gamelan carabalen, while gamelan ageng is the most complete gamelan used for various traditional ceremonies and events in the palace. Gamelan outside the palace, owned by the general public, is usually the gamelan ageng, although it is not as complete as that of the palace, according to the needs and objectives of the gamelan ownership. The Javanese gamelan used by the communities has many kinds and types including the gamelan gadhon, gamelan siteran, gamelan Wayang, gamelan bambu, gamelan prawa, gamelan pelog, gamelan renteng, gamelan slendro, gamelan Banyuwangi, and gamelan Madura. In oral Javanese culture distinctions are made between complete or incomplete, archaic and modern, and large standard and small village gamelan. The various archaic ensembles are distinguished by their unique combinations of instruments and possession of obsolete instruments such as the bell tree (byong) in the 3 toned gamelan kodhok ngorek. Regionally variable village gamelan are often distinguished from standard gamelan (which have the rebab as the main melodic instrument) by their inclusion of a double reed wind (selompret, slompret, or sompret) in addition to variable drum and gong components, with some also including the shaken bamboo angklung. Gamelan in Javanese society is a product of local wisdom that has survived to this day. The long history that has been passed by Javanese gamelan is a cultural struggle that continues to be sustainable until now and in the future. Gamelan is inseparable from Javanese customs and human life, where gamelan is almost always there in every Javanese ceremony are held. Javanese gamelan is generally used to accompany dances, dance dramas, theater, puppets, rituals, events and festivals. Until then it developed in such a way that it was able to stand as a separate musical performance, complete with the accompaniment of the voices of the sindhen. Most of the music rhythms are generally soft and reflect the harmony of life, as the principles of life are generally adopted by Javanese society. Some of them sound quickly according to the event or ritual being held or accompanied by the gamelan like gamelan Banyuwangi which has a faster tempo and uses high notes. Javanese gamelan has pelog and slendro tunings, if the pelog consists of notations 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (ji, ro, lu, pat, mo, nem, tu), slendro has notation 1, 2, 3, 5, 6, i (ji, ro, lu, mo, nem, i).

Балидің гамеланы

Бали гамеланы – Бали аралында пайда болған және дамыған дәстүрлі гамелан ансамблінің бір түрі. Балидегі көбінесе барлық ауылдарда гамелан кездеседі. Гамелан Балиде индуистік құлшылықтың бір бөлігі ретінде немесе Балидегі ауылдардағы банджарларда халықтық ойын-сауық ретінде қолданылуы мүмкін. Гамелан бір-бірімен әлеуметтесу құралы болғандықтан, гамелан ойнау үшін ойнаушылардың ынтымақтастығы қажетті дыбыстық тондар мен үйлесімділікке қол жеткізу үшін маңызды. Осы бали гамеланының формасы мен ойнау әдісі жағынан басқа гамелан аспаптарынан бірнеше ерекшеліктері бар. Бұл бали гамеланы көбінесе Балидегі қасиетті және ойын-сауық өнерлерін сүйемелдеу үшін орындалады. Бали гамеланы діни рәсімдер мен ойын-сауық шараларында жиі қолданылады. Дін тұрғысынан алғанда, бали гамеланы діни рәсімдерді өткізуге немесе қасиетті дәстүрлі билерді сүйемелдеуге жиі пайдаланылады. Ал ойын-сауық тұрғысынан, бали гамеланы музыкалық қойылымдар ретінде де, Балидегі ойын-сауыққа арналған түрлі өнерлерге ілеспе ретінде де ұсынылады. Балидегі гамелан, «гамбелан» деп белгілі, дәстүрлі рәсімдерде, мысалы, «Нгабен» дәстүрі сияқты жаназа рәсімдерінде кеңінен қолданылады. Ал адамдарға арналған шараларда «гендер» қолданылады, ал храмдарда «гонг геде» әдетте қолданылады. Даму барысында бали гамеланы 3 түрге бөлінеді:
Гамелан ваях. Бұл ескі типті гамеланның 15 ғасырға дейін болған деп есептеледі. Бұл гамелан көбінесе кілттер түріндегі аспаптардан тұрады және барабандарды пайдаланбайды (Селондинг, Гендер Уайанг, Балеганджур, Генггонг, Гамбанг, Ангклунг, Бебонанган, Генг Бери, Карук, Гонг Луванг).
Гамелан мадья. Бұл гамелан шамамен 16-19 ғасырларда пайда болған. Осы кезеңде гамелан тобы барабандар мен реттелген аспаптарды қолданған. Бұл топта барабандар қойылымда маңызды рөл атқара бастады (Бебаронган, Пелегонган, Батель Баронг, Жогед Пингтан, Пенггамбухан, Гонг Геде, Семар Пагулинан).
Гамелан аньяр. Бұл гамелан жаңа типті топты қамтиды, оған 20 ғасырда пайда болған гамелан топтары кіреді. Бұл гамелан тобының ең ерекше белгісі – барабандардың ойнатылуы (Семарадана, Бумбунг Гебёг, Ади Мерданга, Джегог, Маникасанти, Бумбанг, Гонг Сулинг, Жогед Бумбунг, Джангер, Гегутанган, Гента Пинара Питу, Кенданг Мабарунг, Гонг Кебьяр, Окакан немесе Грумбунган, Тектекан).

Balinese gamelan is one type of traditional gamelan ensemble that originates and develops in the island of Bali. Balinese gamelan is an inseparable ensemble of Balinese life, almost all villages in Bali have gamelan. The gamelan can be used as part of Hindu worship in Bali or as community entertainment in the Banjar in villages of Bali. Because gamelan also functions as a medium for socializing with each other, it can be seen that playing gamelan requires cooperation between players to get the desired tone or sound harmony. This Balinese gamelan has several differences from gamelan instruments in general, both in form and how to play it. This Balinese gamelan is usually performed as an accompaniment to an art performance in Bali, both sacred and entertainment. Balinese gamelan is often used to accompany religious ceremonies and entertainment. In terms of religion, Balinese Gamelan is often displayed to accompany the running of religious ceremonies or to accompany sacred traditional dances. Meanwhile, in terms of entertainment, Balinese Gamelan is often presented as a musical performance as well as accompaniment to various arts that are entertainment in Bali. Gamelan in Bali known as gambelan is commonly used in traditional ritual processions such as death ceremonies which we know as the Ngaben tradition. Meanwhile, for human ceremonies, gender is used and for ceremonies in temples, gong gede is usually used. In terms of the development of the era, Balinese gamelan can be divided into 3 types:
Gamelan wayah. This old type of gamelan is thought to have existed before the 15th century. This gamelan is generally dominated by keys in the form of keys and does not use drums (Selonding, Gender Wayang, Baleganjur, Genggong, Gambang, Angklung, Bebonangan, Geng Beri, Caruk, Gong Luwang)
Gamelan madya. This gamelan comes from around the 16th 19th century. In this era, the barungan gamelan already used drums and tuned instruments. In this barungan, drums have started to play a role in a show (Bebarongan, Pelegongan, Batel Barong, Joged Pingitan, Penggambuhan, Gong Gedé, Semar Pagulingan)
Gamelan anyar. This gamelan includes a new type of group, which includes the types of gamelan barungan that emerged in the 20th century. This gamelan barungan appears in one of the most prominent features, namely the game of drums (Semaradana, Bumbung Gebyog, Adi Merdangga, Jégog, Manikasanti, Bumbang, Gong Suling, Joged Bumbung, Janger, Geguntangan, Genta Pinara Pitu, Kendang Mabarung, Gong Kebyar, Okakan or Grumbungan, Tektekan)

Сунда тілі гамелан

Сунда гамеланы – Индонезияның Батыс Ява және Бантен провинцияларындағы (Татар Пасундан) гамелан ансамблінің бірі. «Сангьянг Сикса Канданг Каресиан» қолжазбасында гамелан өнерінің 16 ғасырда пайда болғаны делінеді. Бұл мәтінде сол кезде «Кумбанг Гендинг» атты гамелан ойнаушы және «Парагуна» атты музыкалық сарапшы туралы айтылған. Сунда гамеланы сондай-ақ Дегунг деп те аталады. Дегунг сөзінің «Рату агунг» немесе «Туменггунг» сөзінен шыққандығы айтылады, себебі сол кезде Гамелан Дегунг шенеуніктер арасында өте танымал болған. Гамеланның үш түрі бар: Гамелан салендро көбінесе ваянг қойылымдарын, билерді және клининганды сүйемелдеу үшін қолданылады. Сахналық өнерде жиі қолданылатындықтан, салендро гамеланы басқа гамелан түрлерінің арасында да танымал. Гамелан рентенг. Бұл гамелан бірнеше жерде дамыған, соның ішінде Бату Карут, Цикалонг қалаларында. Гамелан рентенгтің формасы мен интервалдарына сүйенсек, қазіргі сунда гамеланы осы гамелан рентенгтен бастау алған деген пікір бар. Гамелан кетук тилу. Бұл гамелан әдетте кетук тилу, ронгген гунунг, ронгген кетук, догер және топенг банджет өнерін сүйемелдеу үшін қолданылады. Ява және Балидің негізгі орталығынан тыс, гамелан көші-қон және мәдени қызығушылық арқылы тарады, соның салдарынан кейде жаңа стильдер де пайда болды. Гамеланның алуан түрлерін Индонезиядан тыс 25-тен астам елде кездестіруге болады, олар дәстүрлі және эксперименталды репертуар ұсынады.

Мәдени контекст

Кейбір индонезиялықтар үшін геймеланның дыбысы, ойналатын рөлдері және музыканттардың сезімдері тұрғысынан жоғары философиялық құндылықтары бар. Геймелан ойнау – әртүрлі музыкалық аспаптарды бірге тарту ғана емес, соның нәтижесінде дыбыстар мен ырғақтардың үйлесімділігін тудыру. Бірақ геймеланды ойнау арқылы, әрбір музыкалық аспаптың өзі қоғамдағы кеңесу және келісімге келу жүйесін көрсететін мәні бар. Геймелан – бірлестік пен өзара көмекке келгендік рухын, бірлік пен келісімді бейнелейді. Осы арқылы, қоғамдық өмірде үйлесімділікке қол жеткізіледі. Индонезияда геймелан көптеген мәдени шараларға сүйемелдейді, мысалы:

Діни рәсімдер

Гинду-буддистік Маджапахит патшалығының ықпалымен гамелан діни рәсімдерде тембанг (жырлау) және ваянг қойылымдарымен бірге қолданылған. Тіпті патшаның өнерін сүйемелдеуші. 14 ғасырда Мпу Прапанка жазған Негаракертагама қолжазбаларында айтылғандай, гамеланды патша Хаям Вурюк сегіз жас жігітпен бірге патша анасының әнімен бетперде биін орындағанда қолданған. Маджапахит патшалығының құлдырауынан және Раден Патах басқарған Ислам патшалығы Демак орнағаннан кейін, гамелан дәстүрлі музыкалық аспап ретінде жоғалып кеткен жоқ. Оның функциясы исламды уағыздау құралы ретінде пайдаланылды. Гамеланның рәсімдердегі рөлі соншалықты маңызды, явандықтардың "Гонг ілінбегенше рәсім ресми болып саналмайды" деген мақалы бар. Кейбір қойылымдар патшалықпен байланысты, мысалы, Йогьякарта сұлтанының сапары. Кейбір гамеландар нақты рәсімдермен байланысты, мысалы, Маулид ан Наби (Мұхаммед пайғамбардың туған күні) мерекесінде қолданылатын Гамелан Секатен. Балиде барлық діни рәсімдерде гамелан орындалады. Гамелан Индонезиядағы католик шіркеуінің рәсімдерінде де қолданылады. Кейбір шығармалар қойылымдар мен рәсімдерді бастау және аяқтау үшін арналған. "Тыңғы" шығармасы басталғанда ("Удан Мас" сияқты), көрермендер оқиғаның аяқталғанын біліп, кетуге бастайды. Кейбір шығармалардың сиқырлы күші бар және олар зұлым рухтарды қуып шығару үшін қолданылуы мүмкін деп сендіріледі. ғибадатханалық рәсімдер, меласти, галуган, огох-огох және т.б.

Салтанаттар

Гаммелан Индонезиядағы түрлі дәстүрлі рәсімдерді сүйемелдеу үшін қолданылады. Гаммелан кодхок нгорек, гаммелан монгганг, гаммелан карабален және гаммелан агянг Йогьякарта мен Суракарта сарайларында патшаларға қатысты маңызды шараларда қолданылады, мысалы, патшаның тағына отыруы, патшаның туған күні, тағына отыру жылдығы, қонақтарды қабылдау, баланың дүниеге келуі, үйлену, қайтыс болу және тағы басқалар. Жавадағы сарайдан тыс жерлерде гамелан үйлену тойларында, туған кезде, сүндеттеу рәсімдерінде, күріш жинау кезінде, руватан рәсімдерінде және қайтыс болу рәсімдерінде (дхукитан) қолданылады. Дхукитан рәсімінің музыкалық ұсынылымы сарайдағыдан өзгеше. Сарайдағы дхукитан рәсімдерінде патша мен оның отбасының қайтысына арналған және тек мәйітті зиратқа аттандыру кезінде ғана орындалатын кодхок нгорек гамелан аспабы қолданылады. Ал, дхукитан рәсімдерінде жалпы халыққа (сарайдан тыс) гендинг ұсыныстары көбінесе бишілердің, музыкалық қуыршақтардың, ваянг орангтың, мәдениетті зерделеушілердің және театрдың gamelan gadhon ансамблімен бірге орындалады.

Дәстүрлі билер

Жава және Бали аралдарынан шыққан көбінесе барлық билер гамелан музыкасымен сүйемелденеді. Гамелан – би өнеріне рух пен сұлулық сыйлайды. Гамелан музыкасының дыбысы биді жандандырып, оны әдеміге айналдырады. Гамеланның биге сүйемелдеу ретіндегі басты қызметі – ырғақ, соққы немесе темпті бағыттап беру. Сондықтан, сүйемелдеу музыкасын таңдағанда бидің ырғағы мен тақырыбына сай болуы қажет. Гамеланды қолдана отырып би билеу – күрделі өнерлік іс-әрекет. Гамелан биде атмосфераны көрнектеу немесе қолдау үшін пайдаланылады. Сүйемелдеуші гамелан музыкасы «сөйлеп тұрғандай» немесе байланысқандай әсер беруі керек және музыка мен бидің арасындағы толық бірлік құруы тиіс. Әдетте, гамелан орындаушылары би қимылдарымен және поэзиямен жақсы таныс болады, ал бишілер ансамбльде ойнай алады. Белгілі билердің мысалдары: бедхая, серимпи, гамбьонг, Бамбанган Какиль, легонг, олег тамулилиланган, пендет, сэндрауасих, баронг, барис, джайпонг, топенг, Баджидор Кахот, гандрунг және т.б.

Би-драмалық қойылымдар

Индонезиядағы би-драма – би мен драманың үйлесімі, актерлер арасындағы диалогпен немесе диалогсыз әңгіме баяндайтын, көбінесе қуыршақ шебері басшылық ететін өнер. Бұл өнер гамелан музыкасымен сүйемелденеді және көптеген актерлерге қатысу қажет. Гамелан музыкасы хореографияда, әсіресе драмалық және би-драмалық қойылымдарда кеңінен қолданылатын сүйемелдеуші құрал ретінде пайдаланылады. Би-драмаға қосатын гамелан музыкасы – би қозғалыстарымен үйлесетін және көрнекі суреттеме ретінде қызмет ететін музыкалық ырғақтың бірігімі. Көптеген би-драмалар монотондылықтан қашу үшін, көбірек әртүрлілікке қол жеткізу үшін және би мен музыка арасындағы үйлесімділікті сақтау үшін музыканы пайдаланады. Рамаяна балеті – диалог қолданбайтын явандық би-драманың бір түрі. Балеттегі диалогтың орнына, әсіресе позалар, қол және бас қозғалыстары сияқты ишаралар мен мағыналы қозғалыстар қолданылады. Ишаралар мен мағыналы қозғалыстар – көрермендер түсіне алатын және қабылдай алатын визуалды мағынасы немесе мақсаты бар қозғалыстар. Индонезиядағы би-драманың мысалдары: ваянг вонг, ваянг топенг, Рамаяна балеті және т.б.

Уаянг қуыршақ қойылымдары

Гамелан барлық қуыршақ қойылымдарын, соның ішінде ваянг кулит, ваянг голек, ваянг клитик, ваянг бебер және т.б. сүйемелдеу үшін қолданылады. Ваяңда даланг (қуыршақ ойнатушы) гамеланды жақсы білуі керек, себебі ол музыкаға белгі береді. Гамелан – индонезиялықтардың әлі күнге дейін ұнататын ваянг қойылымдарын толықтыратын және қолдайтын құрал. Гамелан Далангтың (қуыршақ шеберінің) ваянг қойылымындағы қажетті атмосфераны құруға көмектеседі. Қуыршақ қойылымын сүйемелдеуші гамелан, ойналып жатқан көріністің атмосферасына қарай пелог немесе слендро әуенімен орындалады. Гамелан музыкасы ваянг қойылымдарындағы құндылықтарды жеткізуге көмектеседі. Қуыршақтарға арналған гамелан музыкасының түрі, биге немесе әдеттегі музыкалық әндерге арналған гамелан музыкасынан өзгеше.

Дәстүрлі театр қойылымдары

Дәстүрлі театр, әсіресе Ява және Бали аралдарында, көбінесе гамеланмен сүйемелденеді. Кетопрак, лудрук және сандивара сияқты дәстүрлі театрлар гамеланмен қоса көрсетіледі, осылай шараны көтеріңкі көңілмен өткізуге болады. Кетопрак – Орталық Явада пайда болған дәстүрлі театр. Оның сюжеті әдетте явандық сарайлар мен ақсүйектердің өмірінен, көбінесе патшалық отбасы мүшелерінің махаббатынан алынады. Кетопрак тойлар, сүндет тойы және Тәуелсіздік күні сияқты мерекелерде жиі қойылады. Ол Шығыс Яваға тән лудруктан ерекшеленеді, ол заманауи ортаны және қарапайым халықтың өмірін, олардың экономикалық қиындықтарын көрсетеді. Лудруктегі барлық актерлер – еркектер, тіпті әйел рөлін де олар сомдайды. Ал сандивара – Батыс Яваға тән дәстүрлі театрлық драма.

Ән орындау

Гамеланды жеке орындауға болады – «клененган» стилінде немесе радио хабарларын тарату үшін, сондай-ақ концерттік орындалыстар 20 ғасырдың ортасында құрылған ұлттық өнер консерваторияларында кең таралған. Гамелан радиода жиі ойналады. Мысалы, Pura Pakualaman гамеланы жава күнтізбесінің 35 күндік циклындағы Minggu Pon күні радиода тікелей эфирде орындайды. Орталық Ява сарайының дәстүрінде гамелан көбінесе педопода ойнатылады, ол ашық павильон, үңгір тәрізді екі қабатты шатыры, қабырғалары жоқ және қатты мәрмәр немесе плитка едені бар. Аспаптар дыбыстың шатыр кеңістігінде қайталануына және акустиканы жақсартуға мүмкіндік беретін бір жағына платформаға орналастырылады. Жава поэзиясы, тембанг сунда, кампурсари сияқты кейбір дәстүрлі музыка жанрлары гамелан ансамблімен сүйемелденеді.

Фестиваль

Индонезияда көптеген фестивальдер өтіп тұрады, олардың көпшілігі шараны көтеріңкі көңілмен өткізу үшін гамеланды пайдаланады. Көбінесе гамелан ойын-сауық бағдарламалары үшін қолданылады, тіпті кейбір фестивальдердің өзі гамеланға арналған болады. Индонезияда бірнеше гамелан фестивалі жүйелі түрде ұйымдастырылады, мысалы, Солодағы гамелан фестивалі, Йогьякарта халықаралық гамелан фестивалі, Бали өнер фестивалі және тағы да басқалары.

Гамелан өндірісі

Гамеланның металл аспаптарының көбісі қоладан, жезден немесе темірден жасалады, ал кейбіреулері ағаштан, бамбуктан, былғарыдан және ішектерден жасалады. Гангса – Тиганг (үш) және Седаса (он) сөздерінің қысқартылған түрі, бұл жоғары жава тілінде гамеланды атау үшін қолданылады және ең жақсы гамеланды (қоладан) жасауға қажетті ингредиенттердің құрамына негізделген – он бөлік мыс және үш бөлік қалайы. Панде – гамелан жасаушы, ал Пеларас – гамеланның дыбысын қалыптасқан гамелан стандарттарына сәйкес келтіретін адам. Гамелан жасау процесінде кем дегенде бес кезеңнен өту қажет. Бес кезең:

Мембесот – қоспаны балқыту үшін гамелан шебері ковиді дайындайды, ол саз балшықтан жасалған ыдыс сияқты. Бұл процесте максималды жылу беру үшін жылыту құрылғысымен жабдықталған ошақ дайындалады. Содан кейін ковиге мыс немесе күміс сияқты металдар мен қоспалар салынып, әдемі түсті пластина жасалады. Меньинги – металл негізі қайтадан балқытылып, жапырақ немесе дөңгелек пішінде құйылады. Осы кезеңде гамеланның үш түрі жасалады: ұзын форма (даван), ұзын жартылай шеңбер және цебонга формасы. Қасиеттілігін сақтау үшін әдетте осы кезеңде құйылған гамеланға гүл суы сіңіріледі. Менемпа – құйылған гамелан қалыпты пішін алу үшін соғылу немесе қалыптастыру кезеңіне өтеді. Соғылу кезеңі – гамелан жасау процесіндегі ең күрделі кезең. Бұл кезеңде процесс гамеланның қыр-сырын жақсы білетін адамдар тарапынан жүзеге асырылады, себебі соғылу процесі ойсыздықпен жасалмайды, әртүрлі балғаларды қолдана отырып, әртүрлі соққы әдістері қолданылады. Membabar – соғылған гамелан таралу кезеңінде қайтадан тексеріледі. Бұл кезеңде егер пішінде кемшіліктер болса, олар қайтадан түзетіледі. Меларас – гамеланның толық жиынтығын жасау үшін тағы бір маңызды процесс бар, ол – дыбық қатарларын реттеу. Сондықтан, физикалық және функционалдық тұрғыдан кемелді гамелан жасау үшін тағы бір кезең қажет, ол – дыбық қатарларын реттеу. Дыбық қатарларын реттеуден кейін жапырақтар мен дөңгелектер қоршауға орнатуға дайын. Осы кезеңде әртүрлі гамелан аспаптарын жасау физикалық және функционалдық жағынан аяқталады. Кейбір шеберлер, сирек болса да, гамелан жасауды ораза ұстау және құрбандық шалу сияқты түрлі рәсімдермен толықтырады. Бұл, әрине, гамеланды физикалық және функционалдық тұрғыдан ғана емес, сонымен қатар философиялық тұрғыдан да кемелді ету үшін жасалады. Гамелан өндірісінің орталықтары Ява және Бали аралдарында орналасқан. Осы гамелан өндірушілер жүздеген гамеланды экспорттап, бүкіл әлемге жеткізіп отыр. Гамелан өндірісінің бірнеше орталығы Сукохаржо, Бойолали, Воногори, Нганджук, Магетан, Бантул, Понорого, Клатен, Банюванги, Гунунг Кидул, Симахи, Богор, Джаньяр және Клунгкунг қалаларында орналасқан.

Membesot – to melt the mixture, a gamelan craftsman will prepare the kowi, which is a bowl like container made of clay. In this process, a fireplace equipped with a heating device is prepared to produce maximum heat. The kowi is then filled with metals and other alloys, such as copper or silver to produce a nice plate color. Menyinggi – the metal base material is melted back to be printed into a blade or round shape. There are three forms of gamelan that are made at this stage, namely, the long form (dawan), the long semicircle, and the cebongan form. To maintain sacredness, usually at this stage flower water is used to soak the gamelan that has been printed. Menempa – the gamelan that has been printed then goes into the forging or shaping stage to produce a perfect shape. The forging stage is the most complex stage in the gamelan making process. In this stage, the process is carried out by people who really understand the ins and outs of gamelan, considering that the forging process is not done carelessly, but uses various hitting techniques using various kinds of hammers. Membabar – the forged gamelan is then examined again at the spreading stage. At this stage, if there are still defects in the shape, it will be corrected again. Melaras – there is one more important process that must be done to produce a perfect gamelan set, namely the process of adjusting the scales. Therefore, one more stage is needed to produce a gamelan with perfect physical and function, that stage is to adjust the scale. After adjusting to the scale, the blades and circles are ready to be installed in the cage. It is at this stage that the manufacture of various gamelan instruments has been physically and functionally completed. Some craftsmen, although rarely found, complement the making of gamelan with various rituals, such as fasting and providing offerings. This is of course to produce a gamelan that is not only perfect physically and functionally, but also philosophically. Gamelan production centers are spread across the islands of Java and Bali. These gamelan producers have exported hundreds and supplied gamelan all over the world. Several gamelan production centers are located in Sukoharjo, Boyolali, Wonogiri, Nganjuk, Magetan, Bantul, Ponorogo, Klaten, Banyuwangi, Gunung Kidul, Cimahi, Bogor, Gianyar, and Klungkung.

Батыс музыкасына әсері

Гамелан бағаланды көптеген батыс классикалық музыка композиторлары тарапынан, ең танымал Клод Дебюсси, ол 1889 жылғы Париж көрмесінде (Дүниежүзілік жәрмеңкеде) Луи Альберт Бурго Дюкодрейдің «Камбоджалық рапсодия» премьерасында явандық гамеланды естіген. Бұл шығарма жеті жыл бұрын, 1882 жылы жазылған, бірақ премьерасы тек 1889 жылы өтті. Дебюсси естіген гамелан слендро шкаласында болды және оны Орталық Ява музыканттары орындады. Дебюссидің ынтасына қарамастан, гамелан шкалаларының, мелодияларының, ырғақтарының немесе ансамбль текстураларының тікелей сілтемелері Дебюссидің өзінің шығармаларында табылған жоқ. Дегенмен, тең темпераментті бүтін тондық шкала оның осы кезге дейінгі және одан кейінгі музыкасында кездеседі, ал явандық гамеланға ұқсас гетерофониялық текстура кейде, әсіресе «Пагодалар» (Estampes, соло фортепиано, 1903) шығармасында, онда үлкен гонгтың циклдік акценті анық кемелді бесіншімен бейнеленеді. Дебюссидің ықпалды замандасы, композитор Эрик Сати де 1889 жылғы Париж көрмесінде явандық гамеланның ойнағанын естіген. Гамеланның қайталанатын, гипнотикалық әсері Сатидің фортепианоға арналған «Гноссиен» жинағына енгізілген. Гамелан музыкасына тікелей құрметтерді Джон Кейдждің батыс аспаптарына арналған шығармаларында, әсіресе оның дайындалған фортепианолық шығармаларында, Бела Барток, Франсис Пуленк, Леопольд Годовский, Оливье Мессиан, Пьер Булез, Бронислав Капер және Бенджамин Бриттен таба аласыз. Колин Макфи, Лу Харрисон және Клод Вивье Бали мен Яваға барып, гамелан теориясын зерттеп, кейіннен оны өз композицияларына енгізді. Жақында ғана американдық композиторлар Генри Брант, Стив Рейх, Филип Гласс, Денис Мерфи, Лорен Нерелл, Майкл Тензер, Эван Зипорин, Дэниел Джеймс Вольф және Джоди Даймонд, сондай-ақ австралиялық композиторлар Питер Скульторп, Эндрю Шульц, Пол Грабоуски және Росс Эдвардс гамелан аспаптарымен немесе толық гамелан ансамбльдерімен бірнеше шығармалар жазды. Жаңа Зеландияның бірнеше композиторлары гамелан үшін шығармалар жазды немесе өз музыкаларына гамелан элементтерін енгізді, мысалы, Джек Боди, Гарет Фарр және Энтони Ричи. И Нёман Виндха – батыс аспаптарымен қатар гамеланды қолдана отырып, композициялар жазған қазіргі индонезиялық композиторлардың бірі. Венгриялық композитор Дьердь Лигети гамеланның ықпалымен «Galamb Borong» атты фортепианолық этюд жазды. Американың ең ерекше композиторларының бірі, авангард композиторы Гарри Партч та микротондық композицияларында да, олардың орындалуы үшін жасаған аспаптарында да гамеланның ықпалына ұшырады. Джазда Дон Черридің музыкасында, әсіресе оның 1968 жылғы «Мәңгілік ырғақ» альбомында гамелан музыкасының ықпалы байқалады. Америкалық фольклорлық гитарист Джон Фахи 1960-шы жылдардың соңындағы көптеген дыбыстық коллаждарына гамелан элементтерін енгізді, сондай-ақ 1997 жылы Cul de Sac-пен бірлесіп жасаған «The Epiphany of Glenn Jones» альбомында да. Гамеланның ықпалымен Роберт Фрипп пен Адриан Белев 1981–1984 жылдардағы рок-топ King Crimson және The League of Crafty Guitarists альбомдарының трилогиясында («Discipline», «Beat», «Three of a Perfect Pair») бір-бірімен дуэтте ритмикалық өзара байланысқан гитараларды қолданды. Гамеланды британдық мультиинструменталист Майк Олдфилд кем дегенде үш рет қолданды: «Woodhenge» (1979), «The Wind Chimes (Part II)» (1987) және «Nightshade» (2005). Sonic Youth тобының тұңғыш EP-індегі «She's not Alone» трекінде гамелан тембрі бар. Эксперименталды поп-топтар The Residents, 23 Skidoo (олардың 1984 жылғы альбомы тіпті «Urban Gamelan» деп аталды), Mouse on Mars, His Name Is Alive, Xiu Xiu, Macha, Saudade, The Raincoats және Sun City Girls гамелан перкуссиясын қолданды. Авангардтық топ Melted Men балилық гамелан аспаптарын, гамеланнан шабыттанған костюмдерді және билерді өнер көрсетулерінде пайдаланады. Юрий Лэндман жасаған Moodswinger үшінші көпір құрылысының арқасында сағат пен қоңырау сияқты дыбыстарды шығарады. Индонезиялық-голландиялық композитор Синта Вулуур опера үшін батыс музыкасы мен гамеланды біріктірді.

The gamelan has been appreciated by several western composers of classical music, most famously Claude Debussy, who heard a Javanese gamelan in the premiere of Louis Albert Bourgault Ducoudray's Rhapsodie Cambodgienne at the Paris Exposition of 1889 (World's Fair). The work had been written seven years earlier in 1882, but received its premiere only in 1889. The gamelan Debussy heard in it was in the slendro scale and was played by Central Javanese musicians. Despite his enthusiasm, direct citations of gamelan scales, melodies, rhythms, or ensemble textures have not been located in any of Debussy's own compositions. However, the equal tempered whole tone scale appears in his music of this time and afterward, and a Javanese gamelan like heterophonic texture is emulated on occasion, particularly in "Pagodes", from Estampes (solo piano, 1903), in which the great gong's cyclic punctuation is symbolized by a prominent perfect fifth. The composer Erik Satie, an influential contemporary of Debussy, also heard the Javanese gamelan play at the Paris Exposition of 1889. The repetitively hypnotic effects of the gamelan were incorporated into Satie's Gnossienne set for piano. Direct homages to gamelan music are to be found in works for western instruments by John Cage, particularly his prepared piano pieces, Béla Bartók, Francis Poulenc, Leopold Godowsky, Olivier Messiaen, Pierre Boulez, Bronislaw Kaper and Benjamin Britten. Colin McPhee, Lou Harrison and Claude Vivier would travel to Bali and Java to document the theory of gamelan, and subsequently incorporated it in their compositions. In more recent times, American composers such as Henry Brant, Steve Reich, Philip Glass, Dennis Murphy, Loren Nerell, Michael Tenzer, Evan Ziporyn, Daniel James Wolf and Jody Diamond as well as Australian composers such as Peter Sculthorpe, Andrew Schultz, Paul Grabowsky and Ross Edwards have written several works with parts for gamelan instruments or full gamelan ensembles. Several New Zealand composers have composed for gamelan or incorporated elements of gamelan into their music such as Jack Body, Gareth Farr and Anthony Ritchie. I Nyoman Windha is among contemporary Indonesian composers who have written compositions using western instruments along with Gamelan. Hungarian composer György Ligeti wrote a piano étude called Galamb Borong influenced by gamelan. Avant garde composer Harry Partch, one of America's most idiosyncratic composers, was also influenced by Gamelan, both in his microtonal compositions and the instruments he built for their performance

In jazz, the music of Don Cherry, especially his 1968 record Eternal Rhythm, shows influences of gamelan music. American folk guitarist John Fahey included elements of gamelan in many of his late 1960s sound collages, and again in his 1997 collaboration with Cul de Sac, The Epiphany of Glenn Jones. Influenced by gamelan, Robert Fripp and Adrian Belew used rhythmically interlocking guitars in their duets with each other in the 1981–1984 trilogy of albums (Discipline, Beat, Three of a Perfect Pair) by rock band King Crimson and with The League of Crafty Guitarists. The gamelan has also been used by British multi instrumentalist Mike Oldfield at least three times, "Woodhenge" (1979), "The Wind Chimes (Part II)" (1987) and "Nightshade" (2005). On the debut EP of Sonic Youth the track 'She's not Alone' has a gamelan timbre. Experimental pop groups The Residents, 23 Skidoo (whose 1984 album was even titled Urban Gamelan), Mouse on Mars, His Name Is Alive, Xiu Xiu, Macha, Saudade, The Raincoats and the Sun City Girls have used gamelan percussion. Avant garde performance band Melted Men uses Balinese gamelan instruments as well as gamelan influenced costumes and dance in their shows. The Moodswinger built by Yuri Landman gives gamelan–like clock and bell sounds, because of its 3rd bridge construction. Indonesian Dutch composer Sinta Wullur has integrated Western music and gamelan for opera.

Қазіргі заманғы музыкаға әсері

Қазіргі индонезиялық музыка сахнасында кейбір топтар заманауи батыстық джаз-фьюжн музыкасын дәстүрлі этникалық музыка дәстүрлерінің мұрасымен үйлестіреді. Батыс Явадан шыққан Krakatau және SambaSunda тобында дәстүрлі сундалық какапи сулинг және гамелан дегунг сунда оркестрі барабан, пернелі аспаптар және гитаралармен бірге орындалады. Bossanova Java сияқты басқа топтар яван музыкасын босса новамен біріктірді, ал Kulkul тобы джазды балилік гамеланмен үйлестірді. Индонезиялық әнші Ангун өз шығармаларына жиі гамелан мен тэмбанг ән өнерінен индонезиялық дәстүрлі мотивтерді енгізеді. Гамеланның әдеттегі мотивтерін оның "Snow on the Sahara" альбомындағы "Snow on the Sahara", "A Rose in the Wind" және 2002 жылғы "Music Detected" альбомындағы Deep Forest-пен бірлескен "Deep Blue Sea" әндерінде де кездестіруге болады. Филиппин туған индонезиялық әнші Марибет Паскуа да өзінің "Denpasar Moon" және "Borobudur" әндерінде гамелан мотивтерін пайдаланады. Индонезиядан тыс гамелан жапондық эстрадалық музыкаға, әсіресе синтпоп тобы Yellow Magic Orchestra-ға әсер етті. Олардың 1981 жылғы "Technodelic" альбомы, үлгілер мен циклдерге көп сүйенген алғашқы альбомдардың бірі болды, онда гамелан элементтері мен үлгілері қолданылды. Yellow Magic Orchestra мүшесі Рюичи Сакамото 1983 жылғы британдық-жапондық "Merry Christmas, Mr. Lawrence" фильмінің саундтрегінде гамелан элементтерін пайдаланды, бұл оған 1983 жылғы BAFTA сыйлығын "Үздік фильм музыкасы" номинациясы бойынша жеңіске жеткізді. Көптеген тыңдаушылар гамелан дыбыстарын 1988 жылғы танымал жапондық аниме фильмінен таныды. Бұл фильмде бірнеше қызықты айқас көріністерін көрсете түсу үшін, сондай-ақ трагедиялық батыр Тетсуоның жаңадан пайда болатын психикалық қабілеттерін бейнелеу үшін гамелан элементтері қолданылды. Фильмнің музыкалық сүйемелдемесін жапондық музыкалық ұжым Geinoh Yamashirogumi орындады, олар semar pegulingan және jegog ансамбльдерін пайдаланды, бұл бұрынғы "Ecophony Rinne" альбомында да қолданылған еді. Гамелан мен кечак "Secret of Mana", "Sonic Unleashed" және "Hotline Miami 2" видео ойындарының саундтректерінде де қолданылады. 1998 жылғы жапондық аниме "Neo Ranga" фильмінің бастапқы титрлерінде бали музыкасы (Kecak және Gamelan gong kebyar) қолданылды. Анимедегі Ранганың әрбір "оянуы" Гонг Кебяр тақырыбымен сүйемелденеді. Sci Fi Channel телесериалының музыкалық саундтрегінде, әсіресе 3-ші маусымда гамелан кеңінен қолданылды, сондай-ақ Александр Десплаттың "Жемшекті құлақшалы қыз" және "Алтын компас" фильмдерінің саундтректерінде де пайдаланылды. Джеймс Ньютон Говард, Диснейдің 2001 жылғы "Атлантида: Жоғалған империя" көркем фильмінің композиторы, атлантардың музыкалық тақырыбы үшін гамеланды таңдады. Гамеланның циклдері электронды музыкада да қолданылады. Бұған алғашқы мысал ретінде Техас тобы Drain-нің "Offspeed" және "In There" альбомдарын келтіруге болады, онда трип-хоп биттері Ява мен Балидегі гамелан циклдарымен үйлестірілген екі трек бар. Соңғы танымал мысалдарға Sofa Surfers-тің "Gamelan", немесе EXEC PURGER /.#AURICA extracting, Ar tonelico: Melody of Elemia саундтректерінің бөлігі ретінде Haruka Shimotsuki орындаған ән кіреді. Гамеланның ықпалы 2004 жылы марапатталған "Pulangkan" поп-әнінде де естіледі, бұл гамелан мәдениетімен байланысты "Pontianak Harum Sundal Malam" фильмінің тақырыбы, оны малайзиялық әнші Миша Омар орындады, сондай-ақ 2006 жылғы "Tokyo Drift (Fast & Furious)" хип-хоп әнінде, оны Teriyaki Boyz тобы орындады. "Regular Show" эпизодындағы "150 Piece Kit" эпизодында гамелан аталған жиынтықтың бір бөлігі екендігі айтылады.

In contemporary Indonesian music scene, some groups fuse contemporary westernized jazz fusion music with the legacy of traditional ethnic music traditions. In the case of Krakatau and SambaSunda, the bands from West Java, the traditional Sundanese kacapi suling and gamelan degung Sunda orchestra is performed alongside drum set, keyboard and guitars. Other bands such as Bossanova Java fused Javanese music with bossa nova, while the Kulkul band fuse jazz with Balinese gamelan. The Indonesian singer Anggun often incorporated in her works Indonesian traditional tunes from the gamelan and tembang style of singing. Typical gamelan tunes can be traced in several songs in her album Snow on the Sahara such as "Snow on the Sahara", "A Rose in the Wind", and also in her collaboration works with Deep Forest on "Deep Blue Sea" on their 2002 album, Music Detected. Philippine born Indonesian singer Maribeth Pascua also features gamelan tunes in her songs Denpasar Moon and Borobudur. Beyond Indonesia, gamelan has also had an influence on Japanese popular music, specifically the synthpop band Yellow Magic Orchestra. Their 1981 record Technodelic, one of the first albums to heavily rely on samples and loops, made use of gamelan elements and samples. Yellow Magic Orchestra member Ryuichi Sakamoto also used gamelan elements for his soundtrack to the 1983 British Japanese film Merry Christmas, Mr. Lawrence, which won him the 1983 BAFTA Award for Best Film Music. Many listeners were introduced to the sounds of gamelan by the popular 1988 Japanese anime film Akira. Gamelan elements are used in this film to punctuate several exciting fight scenes, as well as to symbolize the emerging psychic powers of the tragic hero, Tetsuo. The gamelan in the film's score was performed by the members of the Japanese musical collective Geinoh Yamashirogumi, using their semar pegulingan and jegog ensembles, which were also used in the previous album, Ecophony Rinne. Gamelan and kecak are also used in the soundtrack to the video games Secret of Mana, Sonic Unleashed, and Hotline Miami 2. The two opening credits of 1998 Japanese Anime Neo Ranga use Balinese music (Kecak and Gamelan gong kebyar). Each "waking up" of Ranga in the anime uses the Gong Kebyar theme. The musical soundtrack for the Sci Fi Channel series Battlestar Galactica features extensive use of the gamelan, particularly in the 3rd season, as do Alexandre Desplat's scores for Girl with a Pearl Earring and The Golden Compass. James Newton Howard, who composed Disney's 2001 feature film Atlantis: The Lost Empire, chose Gamelan for the musical theme of the Atlanteans. Loops of gamelan music appear in electronic music. An early example is the Texas band Drain's album Offspeed and In There, which contains two tracks where trip hop beats are matched with gamelan loops from Java and Bali and recent popular examples include the Sofa Surfers' piece Gamelan, or EXEC PURGER/.#AURICA extracting, a song sung by Haruka Shimotsuki as part of the Ar tonelico: Melody of Elemia soundtracks. Gamelan influences can also be heard in the 2004 award winning pop song, Pulangkan, a theme from the gamelan cultural related film Pontianak Harum Sundal Malam by Malaysian songbird Misha Omar and also the 2006 hip hop song, Tokyo Drift (Fast & Furious), by Teriyaki Boyz. In the Regular Show episode "150 Piece Kit", a gamelan is mentioned to be part of the eponymous kit.

Индонезиядан тыс жерлерде Gamelan

Гамелан Индонезияда және әлемде кеңінен танымал. Индонезиядан тыс жерлерде көптеген гамелан тобы бар. Бұл индонезиялықтардың (жавалықтар, балиліктер немесе сундалықтар) қоныс аударуы мен мәдени қызығушылықтың нәтижесінде гамеланды шетелге әкеліп, таныстыруға байланысты. Индонезия үкіметі де мәдени миссиялар арқылы мәдениетті шетелде белсенді түрде насихаттап келеді және индонезиялық мәдениетті оқығысы келетін шетелдік студенттер мен оқытушылар үшін Дармасива стипендиясын ұсынады, олардың арасында гамеланға деген сұраныс ең жоғары. Индонезия жүздеген гамеланды экспорттап, оны бүкіл әлемге таратты. Гамелан Америка (Америка Құрама Штаттары, Мексика, Канада, Суринам), Еуропа (Ұлыбритания, Ресей, Бельгия, Чехия, Италия, Франция, Испания, Ирландия, Германия, Швейцария, Нидерланды, Польша, Португалия), Азия (Сингапур, Малайзия, Таиланд, Қытай, Жапония, Корея), Австралия және Жаңа Зеландия сияқты дерлік барлық континентке тарады.