Кіріспе
1950 жылы жарық көрген Дорис Лессингтің "Шөп ән салады" романы – британдық автор Дорис Лессингтің тұңғыш романы. Оқиға 1940 жылдары Оңтүстік Родезияда (қазіргі Зимбабве), Африканың оңтүстігінде өтеді және сол елдегі ақ және қара нәсілділер арасындағы нәсілдік қатынастарды, саяси шиеленістерді көрсетеді (ол кезде бұл британдық колония еді). Роман эмоционалды жағынан дайын емес әйелдің сәтсіз фермерге асығыс үйленуі, одан кейінгі психикалық құлдырауы, оның қанымен аяқталуы және британдық колониялық қоғамның осы оқиғаға реакциясын баяндайды. Роман алғаш жарық көрген кезде қызу пікірталас тудырып, Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында бірден танымал болды. 1981 жылы швед режиссерлердің түсіргені "Gräset Sjunger" атты фильм ағылшын тілінде шықты.
The Grass Is Singing, published in 1950, is the first novel by the British author Doris Lessing. It takes place in Southern Rhodesia (now Zimbabwe), in southern Africa, during the 1940s and deals with the racial politics between whites and blacks in that country (which was then a British Colony). It follows an emotionally immature woman's hasty marriage to an unsuccessful farmer, and her ensuing mental deterioration, her murder, and the colonial British society's reactions to it. The novel created a sensation when it was first published and became an instant success in Europe and the United States. A Swedish made adaptation, Gräset Sjunger, was filmed in English in 1981.
Сюжет
Роман Мэри Тернердің өлімі туралы, оның қара қызметшісі Мұсаның өлтіргені жөніндегі газеттен алынған хабарламамен басталады. Романның басты бөлігі – Мэридің өмірбаяны. Сүйіспеншіліксіз, қиын балалық шағынан кейін Мэри Родезиядағы қалада кеңседе жұмыс істеп, өміріне қанағаттанды. Бірақ, достарының оны жыныссыз және ересек емес деп күлгенін естіген соң, ол үйленуге бел буады, ал Дик Тернер ұсынғанда, оған екі рет қана кездескеніне қарамастан, келіседі. Дик те үйленуге асығады, себебі ол өте жалғыз және бақытсыз, қарапайым шаруа қожалығынан күн көріс қиын, сондай-ақ жалаңаш, көріксіз шағын үйде тұрады. Бастапқыда олар бір-бірінен алыс және суық болады, бірақ Мэри қысқа ғана уақытқа қашып кеткеннен басқа, жалғыздық пен ақшаның жетіспеуі оларды бірге ұстап тұрады. Мэри шаруашылықты басқаруға қатысқанда, оның сәтсіздікке ұшырауы Дик айтқандай, жаман сәтке емес, оның қабілетсіздігіне байланысты екенін түсінеді. Бұл оларды одан да алыс жібереді. Ақ көршілері достыққа шақырады, бірақ Мэри кедейлігіне ұялып, оларды қабылдамайды. Тернерлердің өмір сүруі жердің керемет сұлулығына қайшы келеді, олар оған мән бермейді. Дик шаруашылықта жұмыс істейтін жергілікті тұрғындар да шиеленіс тудырады. Қара адамдар ешқашан Мэридің әлеміне енген емес, ол оларды суық үстемдікпен қарастырады. Дик өзінің ең жақсы дала жұмысшысы Мұсаны үйге тағайындағанға дейін, оларға қызметші табу қиын болады. Бірақ ол Мұсаның бетіндегі іздің себебі Мэридің ашуынан, оның өзінің әдепсіздігіне ашуланып, оны қамшымен ұрғанын білмейді. Шаруашылықтың жағдайы нашарлаған сайын, олардың үшеуі жақындық, үмітсіздік және, соңында, өлімнің күрделі биіне тартылады.
Атауы мен эпиграфы
Романның атауы Т.С. Элиоттың "Шөлдегі жер" поэмасынан алынған сөз тіркесі, ол поэманың V бөлімі "Найзағай не деді" деген 386-шы жолында кездеседі: Бұл бөлімнің өсімдіктерге қарсы бұзушылық күшінің тақырыбына қарамастан, "Найзағай не деді" бөлімінде қолданылған ең қуантарлық және жаңартушы бейнелердің бірі болып табылады. Романның басында "Шөлдегі жер" поэмасының осы бөлімінен он бес жол цитата ретінде келтіріліп, оның эпиграфы құрайды, ал оған эпиграммалық цитата қосылады: "Кез келген өркениеттің әлсіздігін оның сәтсіздіктері мен жараспағандары арқылы бағалауға болады" – бұл аталмаған авторға тиесілі афоризм.
Despite the section's theme of the power of destruction over growth, it is one of the more jubilant and reviving images used in "What the Thunder Said". Fifteen lines from this section of The Waste Land are quoted to begin the novel, forming its epigraph, to which is added the epigrammatic quotation: "It is by the failures and misfits of a civilization that one can best judge its weaknesses", an aphorism from an unstated source.
Жариялану тарихы
Бірінші американдық басылымы 1950 жылы Томас И. Кроуэлл компаниясы тарапынан жарық көрді. Алғашқы американдық жұмсақ мұқабалы басылымы 1964 жылы Ballantine Books баспасынан шықты. Роман сондай-ақ 1973 жылы ықпалды Heinemann африкалық жазушылар сериясында қайта басылды.