Неміс теңіз күшінің «Фон дер Танн» броненосеці

Кіріспе

Неміс императорлық теңіз күштерінің (Imperial Navy) шайқас крейсері

неміс мылтық қайығының алғашқы үлгісі
+ SMS Von der Tann

SMS Von der Tann – неміс Kaiserliche Marine (Императорлық теңіз күштері) үшін салынған алғашқы шайқас крейсері, сонымен қатар Германияның алғашқы ірі турбиналық соғыс кемесі. Құрылыс кезінде Von der Tann – теңіздегі ең жылдам дредноут типіндегі соғыс кемесі болатын, оның жылдамдығы сағатына асып түсетін. Ол британдықтарға жауап ретінде жасалды. Неміс конструкциясы британдық кемелерде орнатылған 30,5 см (12 дюйм) Mark X-пен салыстырғанда 28 см (11 дюйм) қаруларымен сәл жеңіл болды, бірақ Von der Tann жылдамырақ және айтарлықтай жақсырақ брондалған. Ол неміс шайқас крейсерлерінің британдық әріптестеріне қарағанда әлдеқайда ауыр қару-жарақпен жабдықталғандығының үлгісін орнатты, бірақ бұл кішігірім қарудың есебінен болды. Von der Tann Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше флоттық операцияларға, соның ішінде ағылшын жағалауын бірнеше рет бомбалауға қатысты. Ол Ютландия шайқасына қатысып, шайқастың алғашқы минуттарында британдық шайқас крейсерін жойды. Шайқас кезінде Von der Tann ірі калибрлі снарядтардан бірнеше рет зардап шекті, ал бір кезде кемедегі негізгі батареяның барлық пулеметі зақымдалған немесе дұрыс жұмыс істемегендіктен әрекетсіз қалды. Алайда зақымдану тез арада қалпына келтіріліп, екі айдан кейін кеме флотына қайтарылды. 1918 жылдың қарашасында соғыс аяқталғаннан кейін Von der Tann, Ашық теңіз флотының көпшілігімен бірге Scapa Flow-да тұтқындалды және флоттың тағдыры туралы одақтастардың шешімін күтті. Кеме 1919 жылы неміс күзетуші экипаждары өз кемелерін одақтас мемлекеттердің әскери-теңіз флотына бөлінуіне жол бермеу үшін батырып жіберген кезде жойылды. Оның қалдықтары 1930 жылы көтеріліп, 1931 жылдан 1934 жылға дейін Розитте металлға тапсырылды.

Даму

Предыдущий немецкий проект большого крейсера 1906 финансового года был лишь постепенным улучшением по сравнению с предыдущими броненосными крейсерами. «Блюхер» был вооружен двенадцатью орудиями, но появление британских крейсеров, вооруженных главным калибром из восьми орудий, превзошло последний броненосец по огневой мощи. В результате, большой крейсер 1907 года должен был быть совершенно новой конструкцией для противодействия британским кораблям. Работа над новым кораблем, обозначенным как «Крейсер F», началась в августе 1906 года; основными требованиями к кораблю было вооружение восемью орудиями главного калибра с вспомогательной артиллерией из восьми орудий, а также минимальная скорость. Среди предварительных проектов были варианты с размещением вспомогательных орудий либо в четырех двухорудийных башнях, либо в казематах центральной батареи. Конструкторское бюро под руководством морского конструктора Рудольфа фон Эйкштедта представило конкурирующее предложение по кораблю с шестью 28-см орудиями и вспомогательной артиллерией из орудий. Старшие офицеры не согласились с предполагаемой ролью нового корабля; государственный секретарь Рейхсмаринеамта (RMA – Имперское военно-морское ведомство), адмирал Альфред фон Тирпиц, представлял новый корабль как реплику британских «Инвинсиблов», с более тяжелыми орудиями, легкой броней и более высокой скоростью, с намерением использовать корабль в качестве разведывательного корабля флота и для уничтожения крейсеров вражеского флота. Тирпиц не собирался использовать корабль в основной боевой линии. Однако кайзер Вильгельм II, вместе с большинством RMA, выступал за включение корабля в боевую линию после установления контакта, что потребовало бы гораздо более тяжелой брони. Настаивание на возможности вести бой в боевой линии было результатом численного превосходства британского Королевского флота над немецким Высоким флотом. Первоначальные предложения предполагали главный калибр из орудий, но финансовые ограничения потребовали использования более мелкого и дешевого вооружения. Те же 28-см двухорудийные башни, которые были разработаны для последних двух броненосцев, будут использованы для «Крейсера F». На конференции в сентябре 1906 года многие разногласия по проекту корабля были разрешены. Эйкштедт утверждал, что поскольку испытания взрывобезопасности предлагаемых систем защиты для нового линейного крейсера еще не завершены, строительство следует отложить, чтобы внести любые изменения в проект. Он также утверждал, что орудия калибра 21 см или были бы достаточны для пробития брони новых британских линейных крейсеров. Однако адмирал Август фон Херинген из Главного морского управления заявил, что для того, чтобы корабль мог вести огонь по линкорам, необходимы 28-см орудия. Адмирал Эдуард фон Капелле, заместитель директора RMA, заявил, что в зависимости от результатов испытаний системы подводной защиты, которые должны были быть проведены в ноябре, главный калибр может быть уменьшен, чтобы компенсировать вес любых улучшений системы защиты, которые могут потребоваться. Тирпиц отверг идею уменьшения калибра, даже если это потребует увеличения водоизмещения сверх согласованного. К концу сентября проектная группа представила кайзеру три основных варианта: «1a» с двумя двухорудийными башнями и четырьмя одиночными башнями; «2a» с четырьмя двухорудийными башнями; и «5a» с тремя двухорудийными башнями и двумя одиночными установками. Во всех трех вариантах вспомогательная артиллерия монтировалась в казематной батарее. Кайзер одобрил «2a», который проектная группа продолжала дорабатывать, создав «2b», переместив бортовые башни в эшелонное расположение, которое обеспечивало теоретический бортовой залп из всех восьми орудий (хотя сильные взрывные эффекты предотвращали это на практике). Было принято решение перейти от паровых машин тройного расширения к паровым турбинам для силовой установки, что увеличило бы скорость до ; это привело к появлению варианта «2a1»; улучшения схемы защиты и увеличение расчетной мощности привели к окончательной версии «2c1». 22 июня 1907 года кайзер санкционировал строительство «Крейсера F», который должен был быть назван в честь Людвига Фрайхерра фон унд цу дер Танн Ратсамхаузена, баварского генерала, сражавшегося в Франко-прусской войне 1870 года. Контракт был заключен с верфью Blohm & Voss в Гамбурге 26 сентября 1907 года. Стоимость корабля составила 36,523 миллиона марок, что на тридцать три процента выше, чем у «Блюхера», и удвоило цену предыдущего броненосного крейсера. Значительное увеличение цены вызвало серьезные проблемы для немецкого флота, поскольку военно-морские законы, регулирующие программу строительства, предполагали, что цены останутся относительно стабильными с течением времени.

The preceding German large cruiser design of the 1906 budget year, , was an incremental increase over previous armored cruisers. Blücher was armed with twelve guns, but the advent of the British , which were armed with a main battery of eight guns, outclassed the latest armored cruiser in terms of firepower. As a result, the large cruiser for 1907 would need to be an entirely new design to counter the British ships. Work on the new ship—referred to as "Cruiser F"—began in August 1906; the basic requirements for the ship was an armament of eight guns with a secondary battery of eight guns, along with a minimum speed of Among the preliminary designs were options that carried the secondary guns either in four twin gun turrets or in casemates in a central battery. The Construction Office, under the Naval Constructor Rudolf von Eickstedt, submitted a competing proposal for a ship with six 28 cm guns and a secondary battery of guns. Senior officers disagreed over the intended role of the new ship; the State Secretary of the Reichsmarineamt (RMA—Imperial Naval Office), Admiral Alfred von Tirpitz, envisioned the new ship as a replication of the British Invincibles, mounting heavier guns, lighter armor, and higher speed with the intention of using the ship as a fleet scout and to destroy the opposing fleet's cruisers. Tirpitz had no intention of using the ship in the main battle line. Kaiser Wilhelm II however, along with most of the RMA, was in favor of incorporating the ship into the battle line after initial contact was made, which necessitated much heavier armor. The insistence upon the capability to fight in the battle line was a result of the numerical inferiority of the German High Seas fleet to the British Royal Navy. Initial proposals suggested a main battery of guns, but financial limitations necessitated the use of smaller, less expensive weaponry. The same 28 cm twin gun turrets that had been developed for the last two s would be used for "Cruiser F". At a conference in September 1906, many of the disagreements over the ship's design were resolved. Eickstedt, argued that since the explosive trials for the proposed protection systems for the new battlecruiser had not been completed, the construction should be postponed to allow for any alterations to the design. He also argued that guns of 21 cm or caliber would be sufficient to penetrate the armor of the new British battlecruisers. However, Admiral August von Heeringen, of the General Navy Department, stated that for the ship to be able to engage battleships, the 28 cm guns were necessary. Admiral Eduard von Capelle, the deputy director of the RMA, stated that depending on tests of the underwater protection system slated to be carried out in November, the main battery might have to be reduced in caliber to offset the weight of any improvements to the protection system that might need to be made. Tirpitz rejected the idea of a reduction in caliber, even if it required increasing displacement over the agreed upon
By the end of September, the design staff had submitted three basic arrangements to the Kaiser: "1a", with two twin turrets and four single turrets; "2a", with four twin turrets; and "5a", with three twin turrets and two single mounts. All three variants mounted their secondary guns in a casemate battery. The Kaiser approved "2a", which the design staff continued to refine, producing "2b" by moving the wing turrets to an en echelon arrangement that provided a theoretical broadside of all eight guns (though severe blast effects prevented this in practice). The decision was made to switch from triple expansion steam engines to steam turbines for the propulsion system, which would increase speed to ; this produced the "2a1" variant; improvements to the protection scheme and increases to the designed horsepower resulted in the final version, "2c1". On 22 June 1907, the Kaiser authorized construction of "Cruiser F", to be named Von der Tann, after Ludwig Freiherr von und zu der Tann Rathsamhausen, a Bavarian general who fought in the Franco Prussian War of 1870. The contract was awarded to the Blohm & Voss shipyard in Hamburg on 26 September 1907. The ship cost 36.523 million Marks, an increase of thirty three percent over Blücher and a doubling of the price of the previous armored cruiser The significant increases in price caused major problems for the German fleet, as the Naval Laws that governed the construction program assumed that prices would remain fairly stable over time.

Жалпы сипаттамалары

Фон дер Танн су сызығында да, жалпы ұзындығында да ұзын болды. Оның ені , ал торпедаға қарсы торлар орнатылғаннан кейін -қа дейін артты. Оның суға бату тереңдігі алдыңғы бөлігінде және артқы бөлігінде өлшенді. Ол жобаланғанда тонна, ал толық жүктемеде тонна салмақ тартты. Оның корпусы көлденең және бойлық болаттан жасалған қаңқалармен құрылған және 75 пайызға дейін корпусының ұзындығында созылған қос түбі бар, су өткізбейтін он бес бөлікке бөлінген. Кеме теңізде жақсы жүзіп, жұмсақ қозғалысқа ие болды, бірақ ол аз ғана ауытқуға бейім болды. Артқа қарай жүзіп бара жатқанда оны басқару қиын болды. Рульді толығымен бұрғанда, ол жылдамдығының 60 процентіне дейін жоғалтып, сегіз градусқа дейін қисайды. Құрылыс кезінде Фрахм антиролл резервуарлары орнатылды, бірақ олар тиімсіз болып шықты және тек 33 процентке дейін тербелісті азайтты. Тұрақтылықты жақсарту үшін кейін белдемелі кілдер қосылды, ал бұрын антиролл резервуарлары үшін пайдаланылған кеңістік қосымша отын сақтауға пайдаланылды. Кеме антиролл резервуарларында қосымша 180 тонна (200 қысқа тонна) көмір тасымалдай алды. Кемедегі экипаж бөлмелері офицерлер үшін мұрындық бөлімінде орналастырылған, бірақ бұл ретсіз деп танылды және кейінгі кемелерде қайталанбады. Фон дер Танн торлы мачтамен жабдықталуы тиіс болған, бірақ кеме стандартты тік мачталармен аяқталды. 1914 жылы артиллериялық оқтың түсуін бақылау үшін мачталарға бақылау посттары орнатылды. 1915 жылы Фон дер Танн кемесінде гидросамолет сынақтары жүргізілді, сондай-ақ гидросамолетті кемеге көтеру үшін корма бөлігіне кран орнатылды. Фон дер Танн бастапқыда торпедаға қарсы торлармен жабдықталған, бірақ олар 1916 жылдың соңында алынып тасталды.

Машиналар

Фон дер Танн – бу турбиналарын қолданған алғашқы ірі неміс әскери кемесі. Оның қозғалтқыш жүйесі екі топқа бөлінген төрт бу турбинасынан тұрады: сыртқы екі валды қозғалтатын жоғары қысымды турбиналар және ішкі екі валды қозғалтатын төмен қысымды турбиналар. Әрбір вал диаметрінде 3 қанатты бұрандалы винтті қозғалтады. Турбиналар үш машина бөлмесіне бөлінді. Турбиналарға буды он сегіз көмірмен жұмыс істейтін, екі ұшты су құбырлы қазандықтар қамтамасыз етеді. Қазандықтар екі кеңістіктегі түтікшеге құйылады, бірі алдыңғы мачтаның артында, екіншісі кеме ортасында орналасқан. Оның қозғалтқыштарының қуаты ең жоғары жылдамдыққа 27.37 км/сағ (16.38 шығаруға мүмкіндік берді, бірақ теңіз сынақтарында бұл көрсеткіштер едәуір артты, 30.3 км/сағ жылдамдыққа жетті. Бір рет Тенерифеден Германияға жасалған саяхат кезінде кеме ұзақ уақыт бойы орташа жылдамдығы 25.9 км/сағ көрсетті және ең жоғары жылдамдығы 31.5 км/сағ болды. Шамамен, ол өзінің класындағы ең жылдам дредноут болды. Оның жобаланған көмір сақтау сыйымдылығы 1400 тоннаны құрады, бірақ толық жүктемеде 2000 тоннаға дейін көмір тасымалдай алатын. Бұл 8000 теңіздік мильдей қашықтыққа қадам салмауға мүмкіндік берді. Фон дер Танн электр стансасы алты турбогенератордан тұрады, олардың жалпы қуаты 225 вольтта 600 кВт құрады. Көптеген неміс тізгі кемелері сияқты, Фон дер Танн да кеме қазандықтары үшін көбінесе сапасы төмен көмірге байланысты созылмалы проблемаларға тап болды. Скарбороға жасалған шабуылдан кейін Фон дер Таннның командирі, капитан Макс фон Хан: «Біздің көмірдің жеткіліксіздігі және оның жану қасиеттері салдарынан ауыр түтін бұлттары пайда болып, біздің орналасқан жерімізді көрсетеді» деп мәлімдеді. Ютландия шайқасы кезінде кеме 16:00-ден кейін көмірдің нашар сапасы салдарынан барлық қазандықтарында отты ұстай алмады. Соғыс кезінде көптеген басқа неміс кемелері де осындай қиындықтарға тап болды, соның ішінде «Мольтке» және «Зейдлиц». 1916 жылдан кейін қазандықтардағы көмірді жағу процесіне көмірге қара май шашыру арқылы толықтырылды, бұл жану жылдамдығын жақсартты.

Қару-жарақ

Фон дер Танн сегіз SK L/45 зеңбірегін төрт екі зеңбірекке жұпталған мұнарада орналастырды: біреуі басында, біреуі артында және екі қанаттарда орналасқан. Зеңбіректер Drh. L C/1907 айналмалы платформасында орналастырылды, олар электрмен айналды, ал зеңбіректердің өзі биіктігін өзгерту үшін гидравликаны пайдаланды. Зеңбіректерді 20 градусқа дейін көтеруге болады, бұл 18 900 м (20 700 ярд) ең жоғарғы қашықтықты қамтамасыз етті. 1915 жылғы жөндеуден кейін бұл көрсеткіш 20 400 м-ге (22 300 ярд) дейін артты. Басты зеңбіректер 302 кг (670 фунт) бронебойғыш снарядты атып, оның бастапқы жылдамдығы 875 м/с болды; басты қозғалтқыш зарядтары латунь гильзаға салынған. Төрт оқ-дәрі бөлмесінде барлығы 660 снаряд сақталды, әр бөлмеде 165 снаряд болды. Қанат мұнаралары осылай орналастырылған, осы сегіз зеңбірек те кең жағынан атуға қабілетті, өте кең бұрышта. Британдық әріптестерінен айырмашылығы, Фон дер Танн он SK L/45 зеңбірегінен тұратын ауыр қосалқы батареяны да алып жүрді, олар MPL C/06 иілмелі орнатуда орналастырылған, әрқайсысы 150 жоғары жарылғыш және бронебойғыш снарядқа ие. Салынған кезде бұл зеңбіректер 45,3 кг (100 фунт) снарядтарын 13 500 м (14 800 ярд) қашықтықтағы нысаналарға атуға қабілетті болды; 1915 жылғы жөндеуден кейін олардың ең жоғарғы қашықтығы 16 800 м-ге (18 400 ярд) дейін ұзартылды. Ол сонымен қатар торпедалық катерлер мен эсминецтерге қарсы қорғану үшін он алты SK L/45 зеңбірегімен қаруланған. Бұлар да MPL C/01 06 типіндегі иілмелі орнатуда орналастырылды, олардың барлығы 3200 снарядтан тұрады. Бұл зеңбіректер 9 кг (20 фунт) снарядты минутына 15 оқпен 10 694 м (11 695 ярд) қашықтыққа атып, кішкентай калибрлі қару үшін өте ұзақ қашықтық еді. 1916 жылдың соңында, Ютландия шайқасында алған зақымдарын жөндеуден кейін, Фон дер Танн 8,8 см (3,5 дюйм) зеңбіректерiн алып тастады және оқ ату тесіктерін дәнекерледі. Артқы құрылымға екі 8,8 см зениттік зеңбірек орнатылды. Сол кездегі әскери кемелерге тән болғандай, Фон дер Танн төрт торпеда түтігімен жабдықталған, барлығы он бір торпедасы болды. Бұлар кеменің басының алдында, артында және екі жағында орналастырылған. Торпедалар 110 кг (240 фунт) жарылғыш бөлігіне ие болды және 32 түйін (59 км/сағ) жылдамдықпен орнатылғанда 2 км (1,04 теңіздік миль), ал 36 түйін (67 км/сағ) жылдамдықпен 1,5 км (0,81 теңіздік миль) тиімді қашықтықта болды.

Von der Tann carried eight SK L/45 guns, mounted in four twin gun turrets: one fore, one aft, and two staggered wing turrets. The guns were emplaced in the Drh. L C/1907 turntable mount, which was traversed electrically, while the guns themselves used hydraulics to change elevation. The guns could be elevated up to 20 degrees, which enabled a maximum range of 18,900 m (20,700 yd). A refit in 1915 increased this to 20,400 m (22,300 yd). The main guns fired a 302 kg (670 lb) armor piercing shell that had a muzzle velocity of 875 m/s; the main propellant charges were encased in a brass cartridge. A total of 660 projectiles were stored in four shell rooms, each containing 165 shells. The wing turrets were staggered in such a way that all eight guns were able to fire on broadside on a very wide arc. Unlike her British contemporaries, Von der Tann also carried a heavy secondary battery, consisting of ten SK L/45 guns, casemated in MPL C/06 pivot mounts, each with 150 high explosive and armor piercing shells. At construction, these guns could fire their 45.3 kg (100 lb) shells at targets up to 13,500 m (14,800 yd) away; after the 1915 refit, their maximum range was extended to 16,800 m (18,400 yd). She was also armed with sixteen SK L/45 guns, to defend against torpedo boats and destroyers. These were also emplaced in pivot mounts, of the MPL C/01 06 type, with a total of 3,200 shells for these guns. These guns fired a 9 kg (20 lb) shell at the high rate of 15 rounds per minute, up to a range of 10,694 m (11,695 yd), which was quite long for a smaller caliber weapon. In late 1916, following repair work after the damage sustained during the Battle of Jutland, Von der Tann had her 8.8 cm (3.5 in) guns removed and the firing ports welded shut. Two 8.8 cm flak guns were installed on the aft superstructure. As was customary for capital ships of the time, Von der Tann was equipped with four torpedo tubes, with a total of eleven torpedoes. These were located in the bow, the stern, and two on the broadside. The torpedoes carried a 110 kg (240 lb) warhead, and had an effective range of 2 km (1.04 nmi) when set for a speed of 32 kn (59 km/h), and 1.5 km (0.81 nmi) at 36 kn (67 km/h).

Қару-жарақ

"Фон дер Танн" жауынгерлік шепте соғысуға арналғандықтан, оның бронясы британдық крейсерлердің бронясынан әлдеқайда қалың болды. "Фон дер Таннның" салмағы 2000 тоннадан астам болды және ол броняға салмағының 10% көбірек жұмсады, бұл оның Ютланд шайқасында кездескен крейсерлерге қарағанда жоғары көрсеткіш. "Фон дер Таннның" бронясы Крупп цементтелген және никельді болаттан тұрды. Басты белдеудің бронясы алдыңғы бөлігінде 80–120 мм (3,1–4,7 дюйм), кеменің цитаделінің үстінде 250 мм (9,8 дюйм), ал артқы бөлігінде 100 мм (3,9 дюйм) қалыңдықпен жасалған. Алдыңғы бақылау мұнарасы 250 мм (9,8 дюйм), ал артқы бақылау мұнарасы 200 мм (7,9 дюйм) бронямен қорғалған. Төрт мұнараның алдыңғы беттері 230 мм (9,1 дюйм), бүйірлері 180 мм (7,1 дюйм), ал төбелері 90 мм (3,5 дюйм) қалыңдықпен жабдықталған. Көлденең броня 25 мм (0,98 дюйм), ал көлбеу палубаның бронясы 50 мм (2 дюйм) қалыңдықпен жасалған. "Блюхер" бронекерісі сияқты, ол 25 мм (0,98 дюйм) қалыңдығы бар торпедалық бөлікшемен қорғалған. Бұл бөлікше сыртқы қабықтан 4 метр (13 фут) қашықтықта орнатылған, ал аралық кеңістік көмір сақтау үшін пайдаланылған.

Қызмет тарихы

Фон дер Танның келі кемесі 1908 жылғы 21 наурызда салынды, ал кемеге бір жылдан кейін, 1909 жылғы 20 наурызда су жіберілді. Кемеге ат қойған адамның туысы, III Бавария Корольдік корпусының командирі генерал-лейтенант Лютпольд Фрайхерр фон унд цу дер Танн Ратсамхаузен кемеге суға түсіру рәсімінде оны қадірледі. 1910 жылғы мамыр айында Фон дер Танн Гамбургтағы Блом және Фосс кеме құрылыс шеберханасынан келіп, Кильдегі Императорлық кеме құрылыс шеберханасында соңғы жабдықталуын аяқтады. Ол кезде Германия Әскери-теңіз күштерінде экипаж жетіспеді, сондықтан кеме құрылыс шеберханасының жұмысшылары кемені Кильге жеткізуге мәжбүр болды. 1910 жылғы 1 қыркүйекте кеме Германия Әскери-теңіз күштеріне қабылданып, экипажының көп бөлігі "Дредноут" кемесінен құралды. Оның алғашқы командирі – капитан Роберт Мишке. Теңіз сынақтары кезінде ол алты сағат ішінде орташа жылдамдығы 27 тоған (50 км/сағ), ал ең жоғары жылдамдығы қозғалтқыштардың толық қуатымен шамамен болды. Фон дер Танн сынақтарын аяқтағаннан кейін Оңтүстік Америкаға жіберілді, 1911 жылғы 20 ақпанда Германиядан аттанды. Ол жол бойында Канар аралдарында тоқтады. Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласына келді, онда 14 наурызда Бразилия президенті Гермес да Фонсека оны қабылдады. Осы кезеңде ол аймақта болған неміс жеңіл крейсерімен бірге жүрді. Содан кейін 27 наурызда Аргентинаның Бахиа-Бланка қаласына барды, онда 8 сәуірге дейін болды, ал алты күннен кейін Бразилияның Баия штатына келді. Ол жерде Мишке және оның штабы 30 наурызда Буэнос-Айреске сапар жасады. 17 сәуірде ол үйге қайтып, 6 мамырда Вильгельмсхавенге оралды. Сапардың басты мақсаты – Оңтүстік Америка елдерінен қару-жарақ сатып алу келісімдерін алу үшін, оларды "қазіргі уақытта теңіздегі ең жылдам және ең қуатты соғыс кемесі" деп жарнамалау арқылы таң қалдыру болды. Портқа келгеннен екі күн өткен соң Фон дер Танн I Скаут тобына қосылды. Маусым айында ол Нидерландыдағы Влиссингенге кемеге мініп, Ұлыбритания королі Георг V-нің тәж кию рәсіміне қатысу үшін тәж мұрагері Вильгельм мен оның әйелі Сесилияны алып барды. Салтанаттар 20-29 маусым аралығында Спитхедте Флотты қарауды қамтыды, онда Фон дер Танн Германияны өкілдік етті. Содан кейін крейсер тәж мұрагері мен ханшайымды Германияға қайтарды. Ол тамыз айында флоттың жұмысына оралды, ал 29 қыркүйекте Блюхердің орнына I Скаут тобының флагманы болды. Ол кезде бөлімге вице-адмирал Густав Бахман басшылық етті. 1912 жылғы шілдеде Фон дер Танн қозғалтқышын жөндеуден өткізген кезде жаңа шайқас крейсері оны флагман ретінде алмастырды. Қыркүйек айында кеме капитаны ретінде Мишке орнына капитан Макс Хан тағайындалды. Ол 21-26 қыркүйек аралығында контр-адмирал Франц фон Хиппердің флагманы болды. 1 қазанда Фон дер Танн 3-ші барлау күштерінің адмиралы Феликс Функтың флагманы болды. 1914 жылғы 1 наурызда Функ III шайқас эскадрильясына ауыстырылды, ал оның орнына 22-сі күні контр-адмирал болып тағайындалған капитан Артур Тапкен келді.

The keel for Von der Tann was laid down on 21 March 1908, and the ship was launched nearly a year later on 20 March 1909. General Luitpold Freiherr von und zu der Tann Rathsamhausen, a nephew of the ship's namesake and then the commander of III Royal Bavarian Corps, christened the ship at the launching ceremony. In May 1910, Von der Tann sailed from the Blohm & Voss shipyard in Hamburg to receive her final fitting out in the [[Kaiserliche Werft Kiel (Imperial Dockyard) at Kiel. The German Navy was chronically short of crews at the time, so dockyard workers had to bring the ship to Kiel. On 1 September 1910, the ship was commissioned into the German Navy, with a crew composed largely of men from the dreadnought Her first commander was Kapitän zur See (KzS–Captain at Sea) Robert Mischke. During sea trials, she reached an average speed of 27 kn (50 km/h) over a six hour period, with a top speed of with the engines at maximum output. Von der Tann was sent to South America after completing her trials, departing Germany on 20 February 1911. She stopped in the Canary Islands on the way. She visited Rio de Janeiro, Brazil, arriving there on 14 March, where she was visited by the Brazilian president, Hermes da Fonseca, before continuing on to Itajaha on 23 March. During this period, she cruised with the German light cruiser , which was in the area. From there, she continued to Bahía Blanca, Argentina on 27 March, where many of her crew went ashore to visit the city. She stayed there until 8 April when she left for Bahia, Brazil, which she reached six days later. From there, Mischke and his staff made a visit to Buenos Aires on 30 March. On 17 April, she departed for home, arriving back in Wilhelmshaven on 6 May. The primary purpose of the cruise was to obtain armament contracts from South American countries by impressing them with what was "widely advertised as the fastest and most powerful warship then afloat." Two days after arriving in port, Von der Tann joined I Scouting Group. In June, she steamed to Vlissingen in the Netherlands, where she embarked Crown Prince Wilhelm and his wife Cecilie to take them to attend the coronation of King George V of the United Kingdom. The ceremonies included a Fleet Review at Spithead that lasted from 20 to 29 June, where Von der Tann represented Germany. The battlecruiser then carried the Crown Prince and Princess back to Germany. She returned to operations with the fleet in August, and on 29 September, she became the flagship of I Scouting Group, replacing Blücher in that role. The unit was at that time commanded by Vizeadmiral (Vice Admiral) Gustav Bachmann. In July 1912, while Von der Tann was undergoing an engine overhaul, the new battlecruiser replaced Von der Tann as flagship. KzS Max Hahn replaced Mischke as the ship's captain in September. She briefly served as the flagship of the deputy commander, Konteradmiral (Rear Admiral) Franz von Hipper, from 21 to 26 September. On 1 October, Von der Tann became the flagship of the 3rd Admiral of Reconnaissance Forces, KAdm Felix Funke; on 1 March 1914, Funke was transferred to command III Battle Squadron and he was replaced by KzS Arthur Tapken, who was soon promoted to Konteradmiral on the 22nd.

1914 жыл

1914 жылғы шілдеде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, «Фон дер Танн» кемесінің алғашқы ірі шабуылы 1914 жылғы тамыздағы Хелиголанд шығанағы шайқасынан кейін британдық бронекрейсерлерін іздеуге қатысқанда болды. Шабуыл кезінде «Фон дер Танн» Вильгельмшафен портында орналасқан еді және Хелиголанд шығанағында шабуылға ұшыраған неміс крейсерлеріне көмек көрсету үшін 08:20-да бу көтеруге бұйрық алды. 08:50-де контр-адмирал Хиппер, Ашық теңіз флотының бас қолбасшысы адмирал Фридрих фон Ингенохлдан, қоршауға алынған неміс крейсерлерін босатуға «Фон дер Танн» мен «Мольтке» кемелерін жіберуге рұқсат сұрады. «Фон дер Танн» 10:15-те, яғни британдық бронекрейсерлер оқиға орнына бір сағат бұрын жетуге дайын болды. Алайда, кемені судың төмендеуі ұстап тұрды, бұл бронекрейсерлердің Яд эстуариясының аузындағы бардан өтуіне кедергі келтірді. 14:10-да «Фон дер Танн» мен «Мольтке» Яд барынан өтіп, Хиппер неміс жеңіл крейсерлеріне екі ауыр кемеге кері шегінуге бұйрық берді, ал Хиппер өзі «Зейдлиц» бронекрейсерінде бір сағатқа артта қалды. «Зейдлиц» оқиға орнына 15:10-да келді, «Ариадна» кемесі шайқаста алған зақымдардан суға батты. Хиппер екі жоғалған жеңіл крейсерді іздеуге абайлап кірісті, ал 16:00-де неміс флотилиясы Яд эстуариясына қайта оралуға кірісті, шамамен 20:23-те келді. Сол жылы 2-3 қарашада «Фон дер Танн» Ярмутқа жасалған шабуылға қатысты. 2-сі күні сағат 16:30-да «Фон дер Танн», «Зейдлиц» (Хиппердің флагманы), «Мольтке», бронекрейсер «Блюхер» және төрт жеңіл крейсер «Страсбург», , , және «Стральзунд» ағылшын жағалауына қарай, ағылшын теңіз жолдарына мина орнату ниетімен Яд эстуариясынан кетті. Сағат 18:00-де Ашық теңіз флотының екі дредноут эскадрильясы көмек көрсету үшін жолға шықты. Хиппердің күштері Хелиголанд пен онда орналасқан британдық теңізшөлдерінен аулақ болу үшін доғамен солтүстікке бұрылды, содан кейін жылдамдығын 18 түйінге дейін арттырды. Келесі күні таңертеңгі сағат 06:30-да Хиппердің бронекрейсерлері британдық мина тазартқыш кемені көріп, оған атыс ашты, бұл эсминецтің назарын аударды. Хиппер уақытты тексеретінін және одан әрі қуу кемелерін белгілі миналы аймаққа айдайтынын түсінді, сондықтан ол кемелеріне теңізге қайтуға бұйрық берді. Флотилия кері бұрылатын кезде, бронекрейсерлер Ұлы Ярмутқа бірнеше рет атыс жасады, бірақ тиімді әсер етпеді. Британдық адмиралтейство жағдайды толық білген кезде неміс күштері өз суларына кері шегінген болатын. «Фон дер Танн» 15-16 желтоқсанда Скарборо, Хартлпул және Уитбиге жасалған шабуылға да қатысты. Бұл шабуыл Ұлы флоттың бір бөлігін өзіне тартып алып, оны жоюға бағытталған тағы бір әрекет болды. «Фон дер Танн» шабуылды бірнеше күнге кешіктірді, өйткені адмирал Ингенол I-ші барлау тобын толық күшпен жіберуге дайын емес еді, ал «Фон дер Танн» желтоқсан айының басында әдеттегі жөндеуден өтіп жатты. I-ші барлау тобы, II-ші барлау тобымен бірге төрт жеңіл крейсерден – «Кольберг», «Страсбург», «Стральзунд» және «Грауденц» – және екі торпедалық катер флотилиясынан құралды, Ядтан сағат 03:20-да шықты. Хиппердің кемелері солтүстікке қарай, миналы далалардағы арналар арқылы, Хелиголандтан өтіп, Хорнс рифке дейін жүзіп кетті, содан кейін кемелер батысқа қарай, ағылшын жағалауына бұрылды. Ашық теңіз флотының негізгі ұрыс эскадрильялары 15-ші күні түстен кейін жолға шықты. 15 желтоқсан түнінде Ашық теңіз флотының негізгі бөлігі британдық эсминецтерге тап болды, түнгі торпедалық шабуылдан қорқып, адмирал Ингенол кемелерге кері шегінуге бұйрық берді. Британия жағалауына жақындаған соң, Хиппердің бронекрейсерлері екі топқа бөлінді. «Зейдлиц», «Мольтке» және «Блюхер» солтүстікке қарай Хартлпулді, ал «Фон дер Танн» мен «Дерффлингер» оңтүстікке қарай Скарборо мен Уитбиді атқылау үшін барды. Екі кеме де Уитбидегі байланыс станциясымен бірге екі қаладағы жағалау күзет станцияларын жойды. 16-сы күні 09:45-те екі топ қайта жиналып, шығысқа қарай шегінуді бастады. Хиппер Ингенолдың кері қайтқанын білмеді, ал нысана қалаларын бомбалаудан кейін неміс флотымен кездесуге оралды. Осы уақытқа дейін Дэвид Биттидің бронекрейсерлері Хиппердің таңдаған шығу жолын бөгеуге дайын болды, ал басқа күштер қоршауды аяқтау үшін жолға шықты. 12:25-те II-ші барлау тобының жеңіл крейсерлері Хипперді іздеген британдықтарды басып өтуге кірісті. 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильяның крейсерлерінің бірі «Стральзундты» көріп, Биттиге хабар берді. 12:30-да Битти өзінің крейсерлерін неміс кемелеріне қарай бұрды. Битти неміс крейсерлері Хиппердің кемелерінің алдыңғы экраны болып саналады деп есептеді, бірақ олар 50 км (31 миль) алда болды. 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрилья, Биттидің кемелерін қорғап, неміс крейсерлерін қуу үшін бөлінді, бірақ британдық бронекрейсерлерден келген қате түсінілген сигнал оларды қорғау позицияларына қайтарды. Бұл жағдай неміс жеңіл крейсерлеріне қашуға мүмкіндік берді және Хипперге британдық бронекрейсерлердің орналасқан жерін хабарлады. Неміс бронекрейсерлері британдық күштердің солтүстік-шығысына бұрылып, қашуға сәттілік танытты.

Following the outbreak of the First World War in July 1914, Von der Tanns first major sortie occurred when the ship took part in the unsuccessful search for British battlecruisers, after the Battle of Heligoland Bight, in August 1914. During the action, Von der Tann had been stationed in Wilhelmshaven Roads, and had been ordered to raise steam as early as 08:20, to assist the German cruisers under attack in the Heligoland Bight. At 08:50, Rear Admiral Hipper requested permission from Admiral Friedrich von Ingenohl, the commander in chief of the High Seas Fleet, to send Von der Tann and Moltke to relieve the beleaguered German cruisers. Von der Tann was ready to sail by 10:15, more than an hour before the British battlecruisers arrived on the scene. However, the ship was held up by low tide, which prevented the battlecruisers from crossing the bar at the mouth of the Jade Estuary. At 14:10, Von der Tann and Moltke were able to cross the Jade bar, and Hipper ordered the German light cruisers to fall back on the two heavy ships, while Hipper himself was about an hour behind in the battlecruiser Seydlitz. At 14:25, the remaining light cruisers, , , , , and , rendezvoused with the battlecruisers. Seydlitz arrived on the scene by 15:10; Ariadne succumbed to battle damage and sank. Hipper ventured forth cautiously to search for the two missing light cruisers, and By 16:00, the German flotilla began returning to the Jade Estuary, arriving at approximately 20:23. Later that year Von der Tann was present at the Raid on Yarmouth, on 2–3 November. At 16:30 on the 2nd, Von der Tann, along with Seydlitz (Hipper's flagship), Moltke, the armored cruiser Blücher, and the four light cruisers Strassburg, , , and Stralsund, departed the Jade Estuary, bound for the English coast with the intent to lay minefields in British sea lanes. At 18:00, two dreadnought battle squadrons of the High Seas Fleet departed to provide support. Hipper's force veered north in an arc to avoid Heligoland and the British submarines stationed there, and then increased speed to 18 knots. At approximately 06:30 the following morning, Hipper's battlecruisers spotted the British minesweeper and opened fire, which drew the attention of the destroyer Hipper realized that he was wasting time, and that further pursuit would run his ships into a known minefield, so he ordered his ships back to sea. As the flotilla was turning away, the battlecruisers fired several salvos at Great Yarmouth, to little effect. By the time the British Admiralty was fully aware of the situation, the German force had retreated back to home waters. Von der Tann also participated in the raid on Scarborough, Hartlepool and Whitby, on 15–16 December. The raid was another attempt to lure out a portion of the Grand Fleet and destroy it, with the whole of the High Seas Fleet standing by in support. Von der Tann delayed the raid itself by several days, because Admiral Ingenohl was unwilling to send forth I Scouting Group at anything less than full strength, and Von der Tann was undergoing routine repairs in early December. I Scouting Group, along with II Scouting Group, composed of the four light cruisers Kolberg, Strassburg, Stralsund, and Graudenz, and two torpedo boat flotillas, left the Jade at 03:20. Hipper's ships sailed north, through the channels in the minefields, past Heligoland to the Horns Reef light vessel, at which point the ships turned westward, towards the English coast. The main battle squadrons of the High Seas Fleet left in the late afternoon of the 15th. During the night of 15 December, the main body of the High Seas Fleet encountered British destroyers, and fearing the prospect of a night time torpedo attack, Admiral Ingenohl ordered the ships to retreat. Upon nearing the British coast, Hipper's battlecruisers split into two groups. Seydlitz, Moltke, and Blücher went north to shell Hartlepool, while Von der Tann and Derfflinger went south to shell Scarborough and Whitby. The two ships destroyed the coast guard stations in both towns, along with the signalling station in Whitby. By 09:45 on the 16th, the two groups had reassembled, and began to retreat eastward. Hipper was unaware of Ingenohl's withdrawal, and following the bombardment of the target cities, turned back to rendezvous with the German fleet. By this time, David Beatty's battlecruisers were in position to block Hipper's chosen egress route, while other forces were en route to complete the encirclement. At 12:25, the light cruisers of II Scouting Group began to pass the British forces searching for Hipper. One of the cruisers in the 2nd Light Cruiser Squadron spotted Stralsund, and signaled a report to Beatty. At 12:30, Beatty turned his battlecruisers towards the German ships. Beatty presumed that the German cruisers were the advance screen for Hipper's ships, however, those were some 50 km (31 mi) ahead. The 2nd Light Cruiser Squadron, which had been screening for Beatty's ships, detached to pursue the German cruisers, but a misinterpreted signal from the British battlecruisers sent them back to their screening positions. This confusion allowed the German light cruisers to escape, and alerted Hipper to the location of the British battlecruisers. The German battlecruisers wheeled to the northeast of the British forces and made good their escape.

1915-1916 жылдар

Фон дер Танн Доггер Банкі шайқасы кезінде қайта жабдықталып жатты, сондықтан ол бұл шайқасты жіберіп алды. Оның орнына бронекер «Блюхер» келді, ол шайқас барысында батып кетті. «Блюхерге» Фон дер Танн жасағы жіберілді және кемемен бірге суға кетті. 1915 жылы кеме Солтүстік және Балтық теңіздеріндегі операцияларға қатысты. 1915 жылдың 10 тамызында Фон дер Танн Балтық теңізінің шығысындағы Уто аралындағы бекініске оқ атты. Осы кезде ол ресейлік бронекер «Адмирал Макаровпен» артиллериялық қақтығысқа түсті. Фон дер Танн сондай-ақ ресейлік бронекер «Байан» және бес эсминецке шабуыл жасады, оның барысында кемеге шұңқырдан снаряд тиді, бірақ ешкім зардап шекпеді. 1916 жылдың 3-4 ақпанында Фон дер Танн флоттың алға жылжуына қатысып, саудалық рейдерді қарсы алды. Сол айда KzS Ханс Зенкер Ханнның орнына Фон дер Таннның командирі болды. Кеме 5-7 наурыз, 17 сәуір, 21-22 сәуір және 5 мамырдағы флоттық шабуылдарда да болды. Фон дер Танн 24-25 сәуірде Ярмут пен Лоустофт қалаларын бомбалауға қатысты. Гиппер аурудың салдарынан демалыста болғандықтан, неміс кемелері контр-адмирал Фридрих Боедикердің басқаруында болды. Неміс шайқас крейсерлері «Дерффлингер», «Лютцов», «Мольтке», «Сейдлиц» және Фон дер Танн 24 сәуірде сағат 10:55-те Жейд сағасынан шықты және 6 жеңіл крейсер мен екі торпедалық қайық флотилиясымен қорғалды. Ашық теңіз флотының ауыр бөлімдері Бодикердің кемелеріне қашықтан қолдау көрсету үшін сағат 13:40-да жүзіп кетті. Британдық Әскери-теңіз министрлігі неміс сымсыз хабарларын ұстау арқылы неміс шабуылы туралы хабардар болды және сағат 15:50-де Ұлы флотты жөнелтті. 14:00-ге қарай Бодикердің кемелері Нордерниден тысқары жерге жетті, содан кейін ол кемелерін Тершеллинг аралындағы голландтық бақылаушылардан аулақ болу үшін солтүстікке бұрды. 15:38-де «Сейдлиц» минаға түсіп, кеме корпусында 15 метрлік тесік пайда болды. Бұл тесіктен 1400 тонна су кемеге кірді. «Сейдлиц» 15 түйінмен жеңіл крейсерлердің эскортымен кері қайтты. Қалған төрт шайқас крейсері Нордерниге қарай оңтүстікке қарай бұрылды, осылайша тағы минаға түсуіне жол бермеді. Сағат 16:00-ге қарай «Сейдлиц» қауіптен шықты, сондықтан кеме Бодикердің кемеден түсуіне мүмкіндік беру үшін тоқтады. Торпедалық қайық Бодикерді «Лютцовқа» жеткізді. 25 сәуірде сағат 04:50-де неміс шайқас крейсерлері Лоустофтқа жақындағанда, оңтүстік фланкті күзеткен жеңіл крейсерлер мен «Лоустофт» кемелері адмирал Тирвиттің «Харвич» күшінің жеңіл крейсерлері мен эсминецтерін байқады. Бодикер британдық кемелерге назар аудармай, кемелерінің қаруларын Лоустофтқа бағыттады. Қаладағы басқа да зақымдармен бірге екі 15 см-лік жағалау батареясы жойылды. Зенкер кейіннен былай деп жазды: 05:20-де неміс шабуылшылары Ярмутқа қарай солтүстікке бұрылды, олар 05:42-де жетті. Көріну нашар болғандықтан, неміс кемелері әрқайсысы бір сальва атты, ал «Дерффлингер» негізгі батареясынан он төрт оқ атты. Неміс кемелері оңтүстікке бұрылып, 05:47-де екінші рет кездесті. Бодикердің кемелері 13 000 ярдтан (12 000 м) от ашты. Тирвитт кемелерін бірден бұрып, оңтүстікке қашып кетті, бірақ крейсер ауыр зақым алғаннан кейін ғана. Британдық суасты қайықтары мен торпедалық шабуылдар туралы хабарларға байланысты Бодикер қуғын-сүргінді тоқтатып, Ашық теңіз флотына қарай шығысқа бұрылды. Осы сәтте, Скапа-Флоудан Ұлы флоттың шығатыны туралы ескертілген Шир Германияға қарай бұрылды.

Von der Tann was being refitted at the time of the Battle of Dogger Bank, and so she missed this action. She was replaced by the armored cruiser Blücher, which was sunk during the battle. A detachment of men from Von der Tann had been sent to Blücher and went down with the ship. In 1915 the ship took part in operations in the North and Baltic Seas. On 10 August 1915, Von der Tann shelled the island fortress at Utö, in the eastern Baltic, during which she took part in an artillery duel with the Russian armored cruiser Russian cruiser Admiral Makarov. Von der Tann also engaged the Russian armored cruiser Russian cruiser Bayan and five destroyers, during which Von der Tann was struck by a shell through the funnel, which caused no casualties. On 3–4 February 1916, Von der Tann participated in the fleet advance to welcome home the commerce raider That month, KzS Hans Zenker replaced Hahn as Von der Tanns commander. The ship was also present during the fleet sorties of 5–7 March, 17 April, 21–22 April, and 5 May. Von der Tann also took part in the bombardment of Yarmouth and Lowestoft on 24–25 April. Hipper was away on sick leave, so the German ships were under the command of Konteradmiral Friedrich Boedicker. The German battlecruisers Derfflinger, Lützow, Moltke, Seydlitz and Von der Tann left the Jade Estuary at 10:55 on 24 April, and were supported by a screening force of 6 light cruisers and two torpedo boat flotillas. The heavy units of the High Seas Fleet sailed at 13:40, with the objective to provide distant support for Boedicker's ships. The British Admiralty was made aware of the German sortie through the interception of German wireless signals, and deployed the Grand Fleet at 15:50. By 14:00, Boedicker's ships had reached a position off Norderney, at which point he turned his ships northward to avoid the Dutch observers on the island of Terschelling. At 15:38, Seydlitz struck a mine, which tore a 50 ft (15 m) hole in her hull, just abaft of the starboard broadside torpedo tube, which allowed 1,400 t (1,500 short tons) of water to enter the ship. Seydlitz turned back, with the screen of light cruisers, at a speed of 15 knots. The four remaining battlecruisers turned south immediately in the direction of Norderney to avoid further mine damage. By 16:00, Seydlitz was clear of imminent danger, so the ship stopped to allow Boedicker to disembark. The torpedo boat brought Boedicker to Lützow. At 04:50 on 25 April, the German battlecruisers were approaching Lowestoft when the light cruisers and , which had been covering the southern flank, spotted the light cruisers and destroyers of Admiral Tyrwhitt's Harwich Force. Boedicker refused to be distracted by the British ships, and instead trained his ships' guns on Lowestoft. The two 6 in (15 cm) shore batteries were destroyed, along with other damage to the town. Zenker later wrote:

At 05:20, the German raiders turned north, towards Yarmouth, which they reached by 05:42. The visibility was so poor that the German ships fired one salvo each, with the exception of Derfflinger, which fired fourteen rounds from her main battery. The German ships turned back south, and at 05:47, encountered for the second time the Harwich Force, which had by then been engaged by the six light cruisers of the screening force. Boedicker's ships opened fire from a range of 13,000 yd (12,000 m). Tyrwhitt immediately turned his ships around and fled south, but not before the cruiser sustained severe damage. Due to reports of British submarines and torpedo attacks, Boedicker broke off the chase, and turned back east towards the High Seas Fleet. At this point, Scheer, who had been warned of the Grand Fleet's sortie from Scapa Flow, turned back towards Germany.

Ютландия шайқасы

Фон дер Танн Ютландия шайқасына Гиппердің бірінші скаутингтік тобының құрамында қатысты. Фон дер Танн – Гиппердің сапындағы бес әскери крейсердің ең артта тұрғаны. 1916 жылғы 31 мамырда сағат 16:00-ге дейін Гиппердің күштері Биттидің шайқас крейсерлері эскадрильясымен кездесті. Неміс кемелері бірінші болып атып, шамамен 15 000 ярдқа (14 000 м) қашықтықта от шақты. 16:49-да Фон дер Танн алғашқы оғын атып, он төрт минуттан кейін 52 ауыр снарядтың ішінде бес рет Indefatigable-ге тиді, олардың бірі Indefatigable-ді жарып, суға батырды. Indefatigable-ден тікелей алда болған әскери крейсердегі бақылаушы кейіннен: «Indefatigable Фон дер Танннан екі снарядқа ұшырады, біреуі алдыңғы мұнараға. Екеуі де соққанда жарылды. Отыз секундтан кейін кеме жарылды. Жалыннан кейін қалың түтін шығып, оны көру мүмкін болмады», – деді. Indefatigable жойылғаннан кейін Битти күштерін кері бұрды, ал британдық 5-ші шайқас эскадрильясы неміс әскери крейсерлеріне жақындап, шамамен 19 000 ярдтан (17 000 м) от ашты. Фон дер Танн мен Мольтке, Гиппер эскадрильясының ең арттағы екі кемесі, 5-ші БС-нің үш жетекші британдық әскери кемелерінен – , , және – атысқа түсті. Неміс әскери крейсерлері британдық кемелердің оқтарынан қашу үшін зигзаг тәрізді қозғала бастады. 17:09-да, Indefatigable батқаннан алты минут өткен соң, Фон дер Танн Бархамнан бір 15 дюймдік (38 см) снарядқа ұшырады. Снаряд су сызығының астынан соғып, белдік бронясының бөлігін жұлып алды, нәтижесінде Фон дер Танн 600 тонна суға толды. Бұл соққы кеменің рульдік құрылғысын уақытша бұзды, ал Фон дер Таннның зигзагпен жүруі оны сол жаққа қарай құлатып жіберді. Неміс ресми тарихында: «Рульдік құрылғының толық бұзылуының ең үлкен апаты болдырмалды, әйтпесе Фон дер Танн Доггер Бэнк шайқасы кезінде Блюхер сияқты қарсы келе жатқан әскери кемелердің қолына түсер еді», – делінген. 17:20-де шайқас крейсерінен атылған 34 см-лік снаряд Фон дер Таннның А мұнарасының барбетіне тиді. Мұнараның ішіндегі броня бөлігі жұлып алынып, мұнараның айналу механизміне тиді, ол мұнараны 120 градусқа тоқтатты. Бұл мұнараны шайқас барысында қолданудан шығарды. 17:23-те кемеге Tiger кемесінен атылған 34 см-лік снаряд тиді, ол C мұнарасына жақын жерге түсіп, 6 адамды өлтірді. Снаряд палубаны тесіп, мұнараны кесіп өтуге мүмкіндік бермейтін қирандылар жасады, ал оң жақ рульдік бөлмесі зақымдалды. C мұнарасы қирандыларды жоюға дейін жұмыс істемеді. Мұнараның астына сақталған жаттығу нысаналарын өртеп жіберген өрттен шыққан түтін кемені жасырып қалды. Торпедалық тордың бөліктері босатылып, кеме артынан сүйреледі. Алайда олар винттерге іліспес бұрын, олар ажыратылды. Indefatigable жойылғаннан кейін Фон дер Таннмен шайқасқан Жаңа Зеландия нысанасын жоғалтып, отты Мольткеге ауыстырды. 17:18-де Бархамнан Фон дер Таннға дейінгі аралық 17 500 ярдқа (16 000 м) дейін жақындады, осы сәтте Фон дер Танн британдық линкерге оқ ашты. Көп ұзамай, сағат 17:23-те Фон дер Танн Бархамға тиді. Алайда, тек 24 снарядты атып шыққаннан кейін, Фон дер Танн өзінің бұрынғы нысанасына, Жаңа Зеландияға, қайта оралуға мәжбүр болды, өйткені оның алдыңғы және артқы мұнаралары бұзылған еді, ал оның ортаңғы мұнаралары енді Бархамды нысанаға ала алмады. 18:15-те соңғы белсенді мұнараның пулеметтері тұйықталып, Фон дер Танн негізгі қарусыз қалды. Алайда ол британдықтар үшін соғыс майданында қалып, олардың назарын аластатты. Негізгі қаруларын атуды тоқтатқандықтан, Фон дер Танн британдықтардың оқтарынан қашу үшін кездейсоқ маневр жасай алды. 18:53-те кеме жылдамдығы 26 теңіз шақырымынан (48 км/сағ) 23 теңіз шақырымына (43 км/сағ) дейін төмендеді. Механикалық ақауларға байланысты бұзылған D мұнарасы бір жарым сағаттан кейін жөнделіп, қайтадан әрекетке дайын болды. Фон дер Танн өзінің төртінші және соңғы ауыр снарядын 20:19-да ұрып алды, бұл кезде бір 15 дюймдік (38 см) снаряд артқы басқару мұнарасына соқты. Снарядтың сынықтары басқару мұнарасына еніп, үшінші артиллериялық офицерді және екі арақашықтық операторын өлтіріп, мұнарадағы барлық басқа экипаж мүшелерін жарақаттады. Снарядтың сынықтары мен басқа да қирандылар желдеткіш шахта арқылы құлап, конденсаторға тиді, нәтижесінде кемедегі барлық шамдар сөнді. Он бір минуттан кейін, сағат 20:30-да B мұнарасы қайтадан әрекетке дайын болды, ал 21:00-де C мұнарасы да жұмыс істеді. Алайда, екі кеме ортасындағы мұнаралар да механикалық қиындықтарға ұшырап, содан кейін шайқаста әрекетсіз болды. Сағат 22:15-те Хиппер өзінің туын Мольткеге көтеріп, өзінің әскери крейсерлеріне жылдамдықты 20 теңіз шақырымына дейін арттырып, неміс желісінің артқы жағына түсуге бұйрық берді. Дерфлингер де, Фон дер Танн да, оттың лас күйімен 18 теңіз шақырымынан артық жылдамдықпен жүзе алмады. Дерфлингер мен Фон дер Танн II эскадрильяның артқы жағына орналасты, кейіннен оларға ескі пре-дредноуттар қосылды және 00:05-те. 03:37-де британдық эсминец Moresby торпедасын неміс желісінің артқы жағына атып жіберді; бұл Фон дер Таннның мұртынан жақын өтіп, кемені соққыдан сақтау үшін оңға қарай бұрылуға мәжбүр етті. Шайқастың соңына жақын, сағат 03:55-те Хиппер адмирал Шерге, оның кемелерінің қаншалықты зардап шеккені туралы хабарлама жіберді. Сол кезде Дерфлингер мен Фон дер Танн әрқайсысыда тек екі қару жұмыс істеді, Мольтке 1000 тонна сумен толған, ал Seydlitz ауыр зақымдалған. Хиппер хабарлады: «I скаутингтік тобы енді маңызды шайқасқа қабілетсіз болды, сондықтан Бас қолбасшы оны портына қайтаруға бұйрық берді, ал ол өзі Horns Reef жанындағы жағдайды күтіп отыруға бел буды». Шайқас барысында Фон дер Таннның екі негізгі мұнарасы британдық оқтармен жойылды, ал оның қалған екі мұнарасы механикалық ақауларға ұшырады. Кеме соншалықты жылдам атып жатыр, ортаңғы мұнаралардағы бірнеше негізгі қарулар қызып, қайтару механизмдерінде тұрып қалды және оларды жұмыс істеуге келтіру мүмкін болмады. Фон дер Танн 11 сағат бойы негізгі қарусыз болды, бірақ шайқас соңына дейін үш мұнара жұмыс істейтін күйге келтірілді; D мұнарасы тек қисайған металды оттықпен кесіп тастағаннан кейін ғана. Оның қазасы 11 өлген және 35 жараланған адамды құрады. Шайқас барысында Фон дер Танн 170 ауыр снаряд және 98 орташа калибрлі снаряд атып шығарды.

Von der Tann participated in the Battle of Jutland, as part of Hipper's First Scouting Group. Von der Tann was the rearmost of five battlecruisers in Hipper's line. Shortly before 16:00 CET, on 31 May 1916, Hipper's force encountered Beatty's battlecruiser squadron. The German ships were the first to open fire, at a range of approximately 15,000 yd (14,000 m). At 16:49, Von der Tann fired her first shot at Fourteen minutes of firing later, Von der Tann had scored five hits on Indefatigable out of 52 heavy shells fired, one of which caused Indefatigable to explode and sink. An observer on the battlecruiser , which was directly ahead of Indefatigable, later remarked that he saw "the Indefatigable hit by two shells from the Von der Tann, one on the fore turret. Both appeared to explode on impact. After an interval of thirty seconds, the ship blew up. Sheets of flame were followed by dense smoke which obscured her from view." Following the destruction of Indefatigable, Beatty turned his force away, while the British 5th Battle Squadron closed in on the German battlecruisers, opening fire from approximately 19,000 yd (17,000 m). Von der Tann and Moltke, the two rearmost of Hipper's squadron, came under fire from the three lead British battleships of the 5th BS: , , and The German battlecruisers began zig zagging to avoid the gunfire from the British ships. At 17:09, six minutes after sinking Indefatigable, Von der Tann was hit by one 15 in (38 cm) shell from Barham, which struck beneath the waterline and dislodged a section of the belt armor, causing Von der Tann to take in 600 tons of water. This hit temporarily damaged the ship's steering gear, and combined with Von der Tanns zig zagging cause her to fall out of line to port. The German Official History commented that "the greatest calamity of a complete breakdown of the steering gear was averted, otherwise, Von der Tann would have been delivered into the hands of the oncoming battleships as in the case of Blücher during the Dogger Bank action." At 17:20, a 13.5 in (34 cm) shell from the battlecruiser struck the barbette of Von der Tanns A turret. A chunk of armor plate was dislodged from inside the turret, and struck the turret training gear, which jammed the turret at 120 degrees. This put the turret out of action for the duration of the engagement. At 17:23, the ship was hit again by a 13.5 in (34 cm) shell from Tiger, which struck near the C turret and killed 6 men. The shell holed the deck and created enough wreckage that the turret was unable to traverse, and the starboard rudder engine room was damaged. The C turret was out of action until the wreckage could be cut away. Smoke from a fire caused by burning practice targets that had been stowed below the turret obscured the ship. Sections of the torpedo nets were knocked loose and trailed behind the ship. However, they were cut loose before they could catch in the propellers. New Zealand, which had been engaging Von der Tann following Indefatigables destruction, lost sight of her target and shifted fire to Moltke. At 17:18, the range to Von der Tann from Barham had closed to 17,500 yd (16,000 m), at which point Von der Tann opened fire on the British battleship. Shortly thereafter, at 17:23, Von der Tann registered a hit on Barham. However, after firing only 24 shells, Von der Tann had to return to her earlier target, New Zealand, because her fore and aft turrets had since been disabled, and her amidships turrets were no longer able to target Barham. At 18:15, the guns of the last active turret jammed in their mountings, leaving Von der Tann without any working main armament. Regardless, she remained in the battle line to distract the British gunners. Because she was no longer firing her main guns, Von der Tann was able to maneuver in an erratic manner, such that she could avoid British gunfire. By 18:53, the ship's speed fell from 26 kn (48 km/h) to 23 kn (43 km/h). Over an hour and a half after having failed due to mechanical difficulties, D turret was repaired and again ready for action. Von der Tann sustained her fourth and final heavy shell hit at 20:19, when one 15 in (38 cm) shell from struck the aft conning tower. Shell splinters penetrated the conning tower, killing the Third Gunnery Officer and both rangefinder operators and wounding every other crewman in the tower. Shell fragments and other debris fell through the ventilating shaft and onto the condenser, which put out all the lights in the ship. Eleven minutes later, at 20:30, B turret was again clear for action, and by 21:00, C turret was also in working order. However, both of the amidships turrets suffered further mechanical difficulties that put them out of action later during the battle. At approximately 22:15, Hipper, with his flag now in Moltke, ordered his battlecruisers to increase speed to 20 knots, and to fall into the rear of the main German line. Neither Derfflinger, due to battle damage, nor Von der Tann, due to the dirtiness of her boiler fires, could steam at more than 18 knots. Derfflinger and Von der Tann took up positions astern of II Squadron, and were later joined by the old pre dreadnoughts and at 00:05. At 03:37, the British destroyer Moresby fired a torpedo at the rear of the German line; this passed closely across Von der Tanns bow, and forced the ship to turn sharply to starboard to avoid being hit. Close to the end of the battle, at 03:55, Hipper transmitted a report to Admiral Scheer, informing him of the tremendous damage his ships had suffered. By that time, Derfflinger and Von der Tann each had only two guns in operation, Moltke was flooded with 1,000 tons of water, and Seydlitz was severely damaged. Hipper reported: "I Scouting Group was therefore no longer of any value for a serious engagement, and was consequently directed to return to harbor by the Commander in Chief, while he himself determined to await developments off Horns Reef with the battlefleet." During the course of the battle, two of Von der Tanns main turrets were knocked out by British gunfire, while her other two turrets suffered mechanical failures. The ship was firing so fast that several of the main guns in the amidships turrets became overheated and jammed in their recoil slides, and could not be returned to working order. Von der Tann was without her main battery for 11 hours, although three turrets were restored to working order before the end of the battle; D turret only after much cutting away of bent metal with oxyacetylene torches—afterwards the guns could be worked only by hand. Her casualties amounted to 11 dead and 35 wounded. During the battle Von der Tann fired 170 heavy shells and 98 secondary caliber shells.

Кейінгі әрекеттер

Ютландия шайқасынан кейін 2 маусымнан 29 шілдеге дейін жөндеу жұмыстары жүргізілді. Флотына оралғаннан кейін «Фон дер Танн» 1916 жылы Солтүстік теңізге бірнеше сәтсіз рейдтерге қатысты. Осы рейдтердің біріншісінде, 18-19 тамызда, «Фон дер Танн» әлі де жағдайы жақсы сақталған екі неміс крейсерінің бірі болды («Мольтке»мен бірге), сондықтан үш дредноут I-ші барлау тобына операция үшін берілді: , , және I-ші барлау тобының міндеті – британдық крейсерлерін шығарып, жою мақсатымен Сандерленд портын бомбалау болды. Адмирал Шеер және оның 15 дредноуы бар Ашық теңіз флотының қалған бөлігі артынан еріп, қорғауды қамтамасыз ететін болды. Британдықтар неміс жоспарларын біліп, оларды қарсы алуға Ұлы флотты дайындады. 14:35-ке қарай Шеер Ұлы флоттың жақындап келе жатқаны туралы ескертілді және Ютландиядағы қиын жағдайдан кейін он бір апта өткен соң Ұлы флоттың барлық күштерімен шайқасуға дайын болмағандықтан, күштерін кері бұрып, неміс порттарына шегінді. Тағы да шабуылдар 25-26 қыркүйекте, 18-19 қазанда, 23-24 қазанда, сондай-ақ 1917 жылғы 23-24 наурызда жүргізілді; олардың ешқайсысы британдық күштермен қақтығысқа әкелмеді. КзС Конрад Моммсен сәуір айында Зенкерді алмастырды. «Фон дер Танн» 1918 жылғы 23-25 сәуірде Норвегияға жасалған флоттың ілгерілеуі кезінде, сондай-ақ 8-9 шілдедегі шабуыл кезінде контр-адмирал Людвиг фон Ройтердің флагманы болды.

Тағдыр

Фон дер Танн 1918 жылдың қазан айының соңында, соғыс бітуі күшке енуіне бірнеше күн қалғанда, соңғы флоттық шайқасқа қатысуы тиіс еді. Ашық теңіз флотының басым бөлігі Вильгельмсхавендегі базасынан британдық Ұлы флотқа қарсы шабуылға шығуға дайындалған; Шеер (қазір флоттың бас адмиралы) британдық теңіз күштеріне мүмкіндігінше көп зиян келтіруді көздеді, Германия үшін күтілетін шығындарға қарамастан, саудаласу позициясын жақсарту мақсатында. Алайда, соғыстан шаршаған көптеген теңізшілер бұл операция бейбіт процесті бұзып, соғысты ұзартады деп ойлады. Ашық теңіз флоты Вильгельмсхавенде шоғырланғанда, теңізшілер жаппай қашуға бастарды. Фон дер Танн мен Дерффлингер Вильгельмсхавеннің ішкі порты мен рейдті бөліп тұрған шлюздер арқылы өткенде, екі кемеден де 300-ге жуық адам жағаға секіріп, жоғалып кетті. 1918 жылдың 29 қазанында таңертең Вильгельмсхавеннен келесі күні шығуға бұйрық берілді. 29 қазан күні түнінен бастап, бірнеше басқа соғыс кемелеріндегі теңізшілер бүлік көтерді. Нәтижесінде, бүлік Хиппер мен Шеерді операцияны тоқтатуға мәжбүр етті. Жағдай туралы хабардар болған кайзер: «Менде енді флот жоқ» деді. 1918 жылдың қарашасында Германия капитуляциялағаннан кейін Рейтердің басшылығындағы Ашық теңіз флотының көп бөлігі британдық Скапа-Флоу әскери-теңіз базасына интернирленді. Неміс флотының кетер алдында адмирал Адольф фон Трота Рейтерге одақтастардың кемелерді кез келген жағдайда басып алуына рұқсат етпейтінін ескертті. Флот британдық жеңіл крейсермен кездесті, ол кемелерді Scapa Flow-ға дейін, немістерді күтіп алатын одақтастар флотына бастап барды. Бұл үлкен флотилияға 370-ке жуық британдық, американдық және француздық әскери кемелері кірді. Кемелер интернирленгеннен кейін, олардың қарулары бұғатталған бөліктері алынып, жарамсыз етілді, экипаж 200 офицер мен сарбазға дейін қысқартылды. Фон дер Танн капитан-лейтенант Воланте басшылығында Скапа-Флоуда интернирленді. Скапа-Флоуда кемеде сарбаздар кеңесі құрылды; кеңес интернирлену кезеңінің барлық уақытында кеменің толық диктаторлық бақылауын алды. Флот Версаль келісімін жасауға әкелген келіссөздер кезінде тұтқында болды. Рейтер британдықтардың 1919 жылдың 21 маусымында, Германияның бейбіт келісімге қол қою мерзімі аяқталар кезде, неміс кемелерін басып алуды жоспарлағанына сендірді. Мерзімнің 23-іне дейін ұзартылғанын білмей, Рейтер кемелерді алғашқы мүмкіндікте батыруға бұйрық берді. 21 маусым күні таңертең британдық флот Скапа-Флоудан оқу маневрлеріне кетіп қалды, ал сағат 11:20-де Рейтер кемелеріне бұйрық берді. Кеме екі сағат он бес минут ішінде батты. Фон дер Таннды судан көтеру жұмысын Эрнест Кокс басқарған құтқару компаниясы жүзеге асырды. Дайындық жұмыстары кезінде үш жұмысшы оксиацетилен кескіштерінен болған жарылыстан мерт болуға жақын қалды. Жарылыс су астында қалған кемеде тесіктер жасады және қысылған ауамен босатылған бөлікке су кірді; ер адамдар құтқарылған кезде бөлік толығымен суға толды, ал ер адамдар мойнына дейін суға батты. Дегенмен, кеме 1930 жылдың 7 желтоқсанында сәтті көтеріліп, 1931 жылы "Алоа" кеме бұзу компаниясы Розитте бөлшектеді.

Von der Tann was to have taken part in a final fleet action at the end of October 1918, days before the Armistice was to take effect. The bulk of the High Seas Fleet was to have sortied from their base in Wilhelmshaven to engage the British Grand Fleet; Scheer—by now the Grand Admiral (Grossadmiral) of the fleet—intended to inflict as much damage as possible on the British navy, in order to retain a better bargaining position for Germany, despite the expected casualties. However, many of the war weary sailors felt the operation would disrupt the peace process and prolong the war. While the High Seas Fleet was consolidating in Wilhelmshaven, sailors began deserting en masse. As Von der Tann and Derfflinger passed through the locks that separated Wilhelmshaven's inner harbor and roadstead, some 300 men from both ships climbed over the side and disappeared ashore. On the morning of 29 October 1918, the order was given to sail from Wilhelmshaven the following day. Starting on the night of 29 October, sailors on and then on several other battleships mutinied. The unrest ultimately forced Hipper and Scheer to cancel the operation. Informed of the situation, the Kaiser stated "I no longer have a navy." Following the capitulation of Germany in November 1918, most of the High Seas Fleet, under Reuter's command, were interned in the British naval base in Scapa Flow. Prior to the departure of the German fleet, Admiral Adolf von Trotha made clear to Reuter that he could not allow the Allies to seize the ships, under any conditions. The fleet rendezvoused with the British light cruiser , which led the ships to the Allied fleet that was to escort the Germans to Scapa Flow. The massive flotilla consisted of some 370 British, American, and French warships. Once the ships were interned, their guns were disabled through the removal of their breech blocks, and their crews were reduced to 200 officers and enlisted men. Von der Tann was interned at Scapa Flow under the command of Kapitän Leutnant Wollante. While in Scapa Flow, a soldiers' council was formed aboard the ship; the council took complete, dictatorial control of the vessel for the duration of the interment. The fleet remained in captivity during the negotiations that ultimately produced the Treaty of Versailles. Reuter believed that the British intended to seize the German ships on 21 June 1919, which was the deadline for Germany to have signed the peace treaty. Unaware that the deadline had been extended to the 23rd, Reuter ordered the ships to be sunk at the next opportunity. On the morning of 21 June, the British fleet left Scapa Flow to conduct training maneuvers, and at 11:20 Reuter transmitted the order to his ships. The ship sank in two hours and fifteen minutes. The task of raising Von der Tann was secured by Ernest Cox's salvage company. During preparation work, three workers were nearly killed when their oxy acetylene cutters set off a major explosion. The blast tore holes in the still submerged vessel and allowed water into the compartment that had been emptied with compressed air; by the time the men were rescued, the compartment had refilled almost completely and the men were up to their necks. Nevertheless, the ship was successfully brought up on 7 December 1930, and scrapped at Rosyth by the Alloa Shipbreaking Company beginning in 1931.