Кіріспе

сәулетші
Даниялық саясаткер (1906–1960)

Ханс Кристиан Сване Хансен (8 қараша 1906 – 19 ақпан 1960), көбінесе Х. С. Хансен немесе жай ғана Х. С. деп аталатын, Данияның 1955 жылдан 1960 жылы қайтыс болғанға дейін премьер-министрі болған саясаткер. Социал-демократ Хансен 1945 жылдың мамыр айынан қараша айына дейін және 1947 жылдан 1950 жылға дейін Ханс Хедтофт үкіметінде біртұтас кабинетте қаржы министрі болды. Ол Хедтофттың бірінші кабинетінің соңғы айында өнеркәсіп, сауда және теңіз істері министрі болып қызмет етті, ал кейін 1953 жылы сыртқы істер министрі болды және өзінің премьер-министрлігі кезеңінде 1958 жылға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Хедтофттың қайтысынан кейін ол партия төрағасы болып сайланды. Ол Кристиан Хансеннің (1875–1944) және Хелене Маргрете Сперлингтің (1876–1933) ұлы. Ол 7-сыныпқа дейін Самсогаде мектебінде оқыды. Білімін терішшінің шәкірті ретінде жалғастырды. Ол Социал-демократиялық жастар ұйымының хатшысы, кейін төрағасы болды және 1936 жылы парламент депутаты болды.

Саяси мансап

Сыртқы істер министрі ретінде Х.С. Хансен досы Ханс Хедтофт 1955 жылғы 29 қаңтарда жүрек талмасынан қайтыс болғаннан кейін, Социал-демократтардың жетекшісі және Премьер-министр лауазымына табиғи мұрагер ретінде қарастырылды. Премьер-министр болғанмен қатар, Х.С. Хансен 1958 жылға дейін Сыртқы істер министрі қызметін де сақтап қалды. Осы үкімет қабылдаған заңдардың ішінде жалпыхалықтық зейнетақы және ауыл шаруашылығы өнімдеріне баға қолдау көрсету туралы заңдар болды. 1955 жылғы сәуірдегі жалғыз аналарға көмек көрсету туралы заңда баласы бар жесірлер мен белгілі бір санаттағы басқа да жалғыз әйелдерге арнайы көмек қарастырылды, ал 1959 жылғы Апаттарды сақтандыру заңы бойынша тәуелсіз апелляциялық кеңес құрылды, күту мерзімі қысқартылды, аман қалғандарға өтемақы біржолғы төлемнен ай сайынғы жәрдемақыға ауыстырылды және схема кәсіби ауруларды қамтуға дейін кеңейтілді. 1956 жылғы сәуірде қабылданған, еңбек нарығындағы ұжымдық келісімдерге байланысты, кәсіподақтар мен жұмыс берушілер қауымдастығы арасындағы қатынастар туралы заңға сәйкес, жаңа жүйе ауру кезіндегі ақшалай жәрдемақыны қолданыстағы денсаулық сақтану схемасынан әлдеқайда жоғары деңгейде қамтамасыз етті. Бұл жаңа схема тек кәсіподақ мүшелеріне және Дания жұмыс берушілер қауымдастығының мүшелеріне жұмыс істейтін адамдарға ғана қолданылды. Сонымен қатар, 1956 жылғы қыркүйекте қабылданған Шегірткелік білім беру туралы заң бойынша, оқушылардың кәсіби даярлығының бір бөлігі ретінде техникалық училищаларда теориялық оқыту енгізілді. 1956 жылы Данияда жалпы зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі енгізілді, ал 1959 жылғы наурыздағы "Аман қалғандар зейнетақысы туралы" заң жалпы аман қалғандар зейнетақы схемасын енгізді, онда 60 жасқа толған жалғыз әйелдерге арналған ерекше ережелер де қарастырылды. 1959 жылы ақыл-жақын кемістігі бар адамдарға арналған психикалық денсаулық сақтау қызметі мен децентрализацияланған аймақтық қызметтер жүйесін құруға бағытталған заң қабылданды. Сол жылы жұмыс оқиғаларына байланысты аурулардың тізімі кеңейтілді. 1958 жылы білім беру реформасы қабылданды, ол білім алуға кедергі келтіретін факторларды азайтты. 1957 жылғы наурызда өткен соңғы сайлаудан бері 4 жыл өткен еді, және Дания Конституциясына сәйкес жаңа сайлаулар өтті. Сайлаудан кейін Х.С. Хансен Данияның Социал-либералдық партиясымен (Radikale Venstre) және Данияның Әділет партиясымен (Retsforbundet) бірігіп, Х.С. Хансен ІІ кабинетін құрды, ол "Үшбұрыш үкіметі" (Trekantsregeringen) деп те белгілі болды. 1957 жылғы 25 наурызда Франция, Батыс Германия, Италия, Бельгия, Нидерланды және Люксембург Еуропалық экономикалық қауымдастықты құру туралы Рим шартына қол қойды. Дания үкіметі алдымен скандинавиялық елдердің еркін сауда ұйымына қосылғысы келді, бірақ ол сәтсіз аяқталды, нәтижесінде Дания 1960 жылғы 3 мамырда Еуропалық еркін сауда қауымдастығына (EFTA) қосылды. Социал-демократиялық жетекшілер мен премьер-министрлерінен өзгеше, Хансен Данияның 1972 жылы ақыры болған Еуропалық экономикалық қауымдастыққа қосылуын қолдамады. Х.С. Хансен 1960 жылғы 19 ақпанда қатерлі ісіктен қайтыс болды, ал Социал-демократиялық партияда және Премьер-министр лауазымында оның орнын Вигго Кампман басты. Ол билікте тұрған кезінде қайтыс болған Данияның екінші премьер-министрі болды.

Басқа дереккөздер

Кристиан Хвитт (1995) Дания премьер-министрлері 1913 жылдан 1995 жылға дейін (Nyt nordisk forlag A. Busck) Дональд Ф. Буски (2000) Демократиялық социализм: әлемдік шолу (Praeger) Питер Флора (1988) Шектерге дейін өсу: Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Батыс Еуропаның әл-ауқаты мемлекеттері, 4-том (Walter de Gruyter, Inc.)