Кіріспе

Бийльмермеер, немесе жай ғана Бийльмер – Нидерландының Амстердам қаласындағы Амстердамның Zuidoost (голланд тілінде: stadsdeel) ауданын құрайтын аудандардың бірі. Көптеген адамдар үшін «Бийльмер» атауы Амстердамның оңтүстік-шығысын тұтас қамтитын атау ретінде қолданылады (pars pro toto). Амстердамның оңтүстік-шығысындағы басқа аудандар – Гааспердам, Буллевик, Венсерполдер және Дримонд. Бүгінде 150-ден астам ұлт өкілдерінің 50 мыңға жуық халқы тұратын Бийльмермеер ауданы, сол кездегі инновациялық қала құрылысы тәсілінің бір бөлігі ретінде, бірыңғай жоба ретінде жоспарланған. Архитектор Зигфрид Нассут және оның командасы бастаған жоба бойынша, алғашқы аудан алтыбұрышты торға орналасқан, бір-біріне ұқсас көп қабатты үйлерден тұратын кешен ретінде салынды. Мақсаты – әрбір тұрғынға демалуға арналған ашық кеңістіктер жасау, сондай-ақ сол демалыс аймақтарындағы ластану мен көлік қозғалысын азайту үшін жолдарды көтеру, ал тұрғын үйлерге көрініс, таза ауа және күн сәулесін жеткізу болды. Пәтерлер қала маңындағы тұрғындарды тартуға, кондоминиум сияқты тұрғын үйлерге ұқсас болуға арналған. Ғимараттардың дәстүрлі голландтық көп қабатты үйлерден ерекшеленетін бірнеше ерекшеліктері бар, мысалы, пәтерлер мен гараждарды байланыстыратын түтік тәрізді жаяу өткелдер. Блоктар арасында шөп пен ағаштар отырғызылған үлкен жасыл аймақтар бар. Әр пәтерде автокөлікті қоюға арналған жеке гараж орны қарастырылған. Бийльмер екі деңгейлі көлік жүйесімен жоспарланған. Автокөліктер жоғарғы деңгейде жүреді, ал олардың платформалары төменгі деңгейдегі жаяу жолдар мен велосипед жолдарының үстінен өтеді. Жылдам және баяу қозғалатын көліктерді осылай бөлу, жол қауіпсіздігіне оң әсер етеді. Дегенмен, соңғы жылдары жолдар қайтадан бір деңгейге келтірілуде, нәтижесінде жаяу жүргіншілер, велосипедшілер және автокөліктер бір-бірімен қатар жүреді. Бұл, Бийльмердің кейбір жобаларының «адамгершіліксіз» аумақтық өлшемдерін азайту және тікелей көрініс арқылы қауіпсіздікті арттыру мақсатымен жасалған қадам. Бийльмердің қала орталығынан шетте орналасқандығына байланысты, оны басқа аудандармен байланыстыру үшін метро желілері салынды. Oostlijn (шығыс желісі, 53 және 54 нөмірлі екі желіден тұрады) Бийльмерді Амстердамның орталық вокзалымен, ал Ringlijn (сақиналық желі) Слоттердейк портымен байланыстырады.

Әлеуметтік мәселелер

Соңғы уақытқа дейін Бийльмермер ауданына орта таптың отбасыларын тарту қиын болды. 1975 жылы Суринам тәуелсіздік алғаннан кейін, оның көптеген тұрғындары Нидерландқа көшіп келді. Үкімет олардың көп бөлігін Бийльмермердегі қолжетімді әлеуметтік тұрғын үйлерге орналастырды. Бұл аудан бұрын өте жоғары қылмыс деңгейіне ие болған, бірақ соңғы жылдары ол күрт төмендеді. Полицияға түскен шағымдардың саны 1995 жылы 20 000-нан (оның 2000-ы қарақшылық болған) 2005 жылы 8 000-ға дейін (оның 600-ы қарақшылық болған) азайды. Бұл аймақ әрқашан бір уақытта көптеген ұлт өкілдеріне үй болды. Жылдар бойы әлеуметтік бөлінудің немесе геттоланудың күшеюі туралы айтылғандарды жергілікті билік жоққа шығарды және алдын алуға тырысты.

Қалалық жаңғыру

1992 жылы El Al 1862 рейсі, Боинг 747 ұшағы Бийльмермердің екі ғимаратына құлағаннан кейін, «Бийльмер апаты» (голланд тілінде «Bijlmerramp») деп аталатын оқиға болды. Осыдан кейін ауданды одан әрі өзгерту қажеттігі шешілді. Соңғы жылдары көптеген биік ғимараттар жаңартылды немесе бұзылып, орнына қымбат, төмен қабатты тұрғын үйлер салынды. Бұл орта және жоғары табысты тұрғындарды тартуға мүмкіндік берді, нәтижесінде қылмыс деңгейі айтарлықтай төмендеді, әлеуметтік-экономикалық құрам теңестірілді, сонымен қатар аймақтың этникалық құрамы сақталды. Бийльмер студенттердің арасында қолжетімді бағасымен танымал.

Іс-шаралар мен көрнекі орындар

Амстердамның Зуйдост ауданында «Аякс Амстердам» футбол клубының «Арена» стадионы орналасқан, онда футбол матчтары мен музыкалық концерттер өтеді, 14 экранды «Pathé ArenA» мультиплекс кинотеатры, «Heineken Music Hall» және музыкалық және театрлар бар. Бұл нысандар Амстердамның Зуйдост ауданындағы бизнес-парк аймағында, Бийльмердің батысында орналасқан. Демалыс аймағы «Арена» бульвары деп аталады. Бульварда көбінесе концерттер өткізіледі, аздаған барлар ғана бар, түнгі клубтар жоқ. Ол Амстердамның қала орталығымен демалыс күндері кешкі уақытта келетін көпшілікке бәсекелесе алмады. Бийльмерде Амстердамның ең ірі сауда орталығы – «Amsterdamse Poort» орналасқан, бірақ Амстердамның қала орталығы ең үлкен сауда аймағы болып қала береді. Сауда орталығымен қатар «Антон де Комплэн» алаңы да аяқталды, онда мәдени орталық және аудандық әкімшілік кеңсесі («stadsdeelkantoor») орналасқан. 2012 жылы батыстағы «Ziggo Dome»-нан бастап, «Villa Arena» үй жиһаздары сауда орталығы, «Арена» бульвары мен стадионы, және «Amsterdamse Poort» бірлесіп «ArenaPoort» деп таныстырыла бастады. «Арена» бульварына «GETZ» ойын-сауық орталығының ашылуы жоспарлануда, онда бөлшек сауда, қосымша қызмет көрсету саласы, демалыс, түрлі ойын-сауықтар, қонақ үй және мәдени орталықтар болады. Жыл сайынғы «Kwaku» жазғы фестивалі – алты аптаға созылатын көпұлтты фестиваль, онда Суринам, Антиль аралдары және Африка тағамдары, музыка және басқа да шаралар ұйымдастырылады. «De Boom Die Alles Zag» ағашы (Барлығын көрген ағаш) – 1992 жылғы 4 қазанда болған «El Al Flight 1862» рейсінің апатынан аман қалған Бийльмермерде орналасқан ескерткіш, сұр тал түріне жатады.

Бийльмердегі қылмыс орны

Кездейсоқ орналастырылған өнердің болуы Бийльмермер тұрғындары үшін әлі де даулы мәселе болып қалып отыр. Суретші Арико Караван Мартин Лютер Кингтің кішкентай мүсінін Антон де Комның бұрыннан бар мүсінінің қасына қойды. Антон де Комның түпнұсқа мүсіні, қара ер адамдар туралы стереотиптерді бейнелеуі үшін көп сынға ұшырады. Жергілікті суретшілер мен белсенділердің #Bijlmerartcrimescene хэштегімен жасаған соңғы шараларына жауап ретінде, жергілікті қаржы институттарының бір тобы бұл мәселені шешуге ниет білдірді.