Кіріспе

Бизнес ережелері – бизнес ұйымының саясаты мен тәжірибесінің абстракциясы болып табылады. Компьютерлік бағдарламалық құралдарды әзірлеуде бизнес ережелері тәсілі – бұл бизнес-процестерді басқару жүйелерінде қолданылатын, бірақ оларға тікелей енгізілмейтін нысандағы ережелерді пайдаланатын даму әдістемесі. Бизнес ережелері тәсілі кәсіпорынның маңызды бизнес ережелерін менеджерлер мен технологтар түсінетін тілмен формалдайды. Бизнес ережелері бизнес ақпаратты қолданып қандай шешім қабылдайтынын нақты және түсінікті түрде көрсетеді. Формалды сипаттама процестер мен ережелер жұмыс істеуі үшін ақпаратқа айналады.

Бизнес процестерін автоматтандыру

Бизнес ережелері жұмыс орнындағы өнімділікті арттыруға бағытталған компьютерлік технологияны қолданудың табиғи қадамы болып табылады. Ішінде бизнес-логикасы енгізілген автоматтандырылған бизнес-процестерді өзгерту көбінесе көп уақытты алады, және мұндай өзгерістер қателерге бейім болуы мүмкін. Ал бизнес-модельдердің өмірлік циклы қысқарып, сыртқы ортаның өзгеруіне жылдам бейімделу маңызды болған заманда, бизнес ережелеріне негізделген тәсіл осы қажеттіліктерді шешуге көмектеседі.

Бизнестің жеңілдігі

Бизнес ережелері бизнестің икемділігін күшейтеді. Ережелерге қолжетімділік артаған сайын бизнес-процестерді басқару да жеңілдейді.

Техникалық мәліметтер

Бизнес ережелерін орындауға арналған арнайы бағдарламалар ережелік қозғалтқыштар деп аталады. Бизнес ережелерін жазуды, енгізуді және басқаруды қолдайтын толық жүйелер бизнес ережелерін басқару жүйелері (БЖЖЖ) деп аталады. Көптеген коммерциялық ережелік қозғалтқыштар Rete алгоритмін ұсынады, ол Rete қағидаларының көптеген негізгі принциптерін қамтитын меншік алгоритм болып табылады. Дегенмен, басқа орындау алгоритмдері де бар, мысалы, реттік алгоритм (ILOG және Blaze Advisor терминологиясы), шешім кестелері/ағаштарын бағалау алгоритмдері және иерархиялық XML форматына бейімделген алгоритмдер. Rete алгоритмі – көптеген нысандар/атрибуттар және көптеген ережелер бойынша қайталанатын тексерулерді азайтуға арналған, жай-күйлі үлгіні анықтау алгоритмі. Rete негізделген және Rete негізделмеген орындау алгоритмдері әртүрлі қолдану салалары үшін тиімді. Ережелер арасындағы шарттардың минималды бөлісуі бар қарапайым, жай-күйсіз қолданбалар үшін Rete негізделмеген орындау алгоритмі (мысалы, реттік алгоритм) қолайлы болуы мүмкін. Шешім кестелері мен ағаштарын бағалау үшін ереже шарттары арасындағы иерархиялық қатынастарды пайдаланатын алгоритм дискретті ережелерге бапталған қарапайым Rete немесе реттік алгоритмнен жақсы нәтиже беруі мүмкін. Бизнес ережелері дәстүрлі бағдарламалау тілдерінде немесе табиғи тілдерде жазылуы мүмкін. Кейбір коммерциялық БЖЖЖ-де ережелерді шешім кестелері мен шешім ағаштары сияқты қолданушыға ыңғайлы форматта көрсетуге болады. Шешім кестелерін немесе ағаштарын жобалауға немесе өңдеуге арналған қолайлы интерфейс болған жағдайда, бизнес қолданушылар ережелерді тікелей тексеруге немесе өзгертуге мүмкіндік алады, бұл үшін ІТ-нің минималды қатысуы ғана қажет. Егер ережелер табиғи тілде жазылған болса, алдымен бизнес нысандары мен шарттарына және олармен байланысты операцияларға сәйкес келетін сөздер мен тіркестерді қамтитын сөздік анықталуы керек. Ережелерді ережелік қозғалтқышпен орындау үшін операциялар мен шарттарды бағдарламалау тілінде іске асыру қажет. Анықталған және іске асырылған сөздік болған жағдайда, БЖЖЖ-де ережелерді жазу салыстырмалы түрде оңай. Егер оларды қолданыстағы сөздікте білдіру мүмкін болса, өзгерістерді жылдам жасауға болады. Әйтпесе, сөздік қоры тиісінше кеңейтілуі керек. Сөздікті логикадан бөлу бизнес ережелерін модельдеуге мүмкіндік береді, бизнес қолданушы өзінің бизнес логикасын картаға түсіреді, ал ІТ деректерді және құрылған кодты мақсатты қолданбаға біріктіреді. Бизнес ережелері сонымен қатар шешімдерді автоматтандыруға бағытталған кәсіпорын шешімдерді басқару тәсілінің кілті болып табылады. Кәсіби ережелерді бизнес процестерін басқару шешімдерінің маңызды құрауы ретінде қарастырудың себебі – икемділікті қамтамасыз ету қажеттілігі.

Деректер базасын басқарумен байланыс

Кристофер Дж. Күннің айтуынша, бизнес ережелері дерекқорды басқарудың реляциялық моделі тұрғысынан қарағанда деректердің тұтастығын қамтамасыз ету шектеулеріне айналады. Осылайша, нағыз RDBMS деректерді басқару қабілетімен толықтырылған декларативтік бизнес ережелері жүйесі ретінде қарастырылуы мүмкін. Дегенмен, бизнес ережелерін тек қана шектеулер деп қарастырудың қажеті жоқ. Оларды "артықшылықты клиенттерге 10% жеңілдік беріледі" сияқты құрылымдық бизнес саясатын анықтау үшін де қолдануға болады. Осылай қолданылғанда, бизнес ережелері деректердің тұтастығын қамтамасыз ету шектеулеріне емес, SQL сұраныстарына ұқсайды.

Бизнес процестерін басқарумен байланыс

Кейбір сарапшылар бизнес ережелері технологиясын бизнес процестерін басқарумен біріктірудің жұмыс ағыны мен кәсіпорын интеграциясына икемді тәсіл ұсынатынын айтады. BPM және BR бағдарламалық құралдары бизнес процестерін және бизнес ережелерін жеке, бірақ бір-бірін толықтыратын жолдармен басқару және орындау арқылы бизнес мақсаттарына қолдау көрсетеді. Бизнес процесі көбінесе ағымды басқарудың күрделі схемасы болып табылады. Онда көптеген кіші процестер, шешімдер және қайталау циклдері болуы мүмкін. Шешім немесе қайталау циклы пайда болған кезде бизнес ережелері процесспен ұсынылған деректерді бағалап, ағымдағы өзгерістердің негізін анықтай алады. Көбінесе процестерді немесе ережелерді жаңартудың әртүрлі себептері болады. Жаңа регламенттер немесе бизнес стратегиялары негізгі бизнес процестерін өзгертпей-ақ ережелерге әсер етуі мүмкін. Жаңа қосымшалар немесе процедуралар бизнес процесін өзгерте алады. Қай жағдайда болсын, ережелер мен процестерге кешенді көзқарас өте икемді болуы мүмкін. Көбінесе BPM жеткізушілері өздерінің BPM жүйелеріне бизнес ережелері енгізетін немесе бизнес ережелерін басқару жүйелерін OEM түрінде қосатын болғандықтан, бизнес ережелері BPM-нің бір бөлігіне айналып келе жатқандай көрінеді.