Кіріспе

Британдық эмбриолог (1944–2023)

OBE (1999)
FMedSci (1999)
FRS (2002)
EMBO мүшесі (2003)
Shaw Prize in Life science and medicine (2008) (7 шілде 1944 – 10 қыркүйек 2023) – британдық эмбриолог және Эдинбург университетінің Шотландиялық регенеративтік медицина орталығының төрағасы. Ол 1996 жылы ересек соматикалық жасушадан алғаш рет сүтқоректіні клондау жөніндегі зерттеу тобының жетекшісі ретінде әйгілі болды, осылайша фин Дольли есімді қой клонға айналды. Вилмут 1999 жылы эмбриондық дамуға қосқан үлесі үшін OBE орденімен марапатталды және 2008 жылғы Жаңа жылдық құрметтелуге ие болды. Ол, Кит Кэмпбелл және Шинья Яманака сүтқоректілердегі жасуша дифференциациясы жөніндегі жұмыстары үшін 2008 жылы Медицина және Өмір ғылымдары саласындағы Шоу сыйлығын бірлесіп алды.

Ерте өмір және білім

Вилмут 1944 жылғы 7 шілдеде Уорвикширдегі Хэмптон-Люси қаласында дүниеге келді. Кіші Уилмут Скарборо ұлдар орта мектебінде оқыды, онда оның әкесі сабақ берді. Оның ерте арманы теңізші мамандығын игеру еді, бірақ түсті айыру қабілетінің жоқтығынан оған қол жеткізе алмады. Оқушы кезінде Вилмут демалыс күндері фермада жұмыс істеді, бұл оны Ноттингем университетінде ауыл шаруашылығын оқуға ынталандырды. 1966 жылы Вилмут 1949 жылы криоконсервация техникасын әзірлеген Кристофер Полдждің зертханасында сегіз апта жұмыс істеді. Келесі жылы Вилмут Кембридж университетінде философия докторы дәрежесін алу үшін Полдждің зертханасына қосылды және 1971 жылы сперманы криоконсервациялау тақырыбында диссертациясын қорғады. Осы жылдары ол Дарвин колледжінде аспирантурада оқыды.

Мансап және зерттеу

Докторлық дәрежесін алғаннан кейін, ол гаметалар мен эмбриогенезге бағытталған зерттеулерге қатысты, соның ішінде Рослин институтында жұмыс істеді. Ол 2003 жылы тыныс алу ауруынан қайтыс болды. 2008 жылы Уилмут Доллинің дүниеге келуіне себеп болған соматикалық жасуша ядролық трансфері әдісінен бас тартып, Шинья Яманака әзірлеген балама әдіске көшу туралы хабарлады. Бұл әдіс ересек тері жасушаларынан плюрипотентті шектеусіз жасушаларды алу үшін тышқандарда қолданылды, бұл эмбриондық шектеусіз жасушаларды жасау қажеттілігін жойды. Уилмут бұл әдістің Паркинсон ауруы сияқты дегенеративті жағдайларды емдеуде және инсульт және жүрек шабуылынан зардап шеккен науқастарды емдеуде үлкен әлеуетке ие деп сенді. "Долли – сәттілік болды, кейде ғалымдар көп еңбек етсе, оларға сәттілік те оралады, осылай болды." Ол Доллинің дүниеге келуіне мүмкіндік берген өнертабыстың "66 пайызына" лайық екенін және "Мен Доллиді жаратқан жоқпын" деген мәлімдеме дұрыс екенін айтты. Оның басшылық рөлі Долли жасалған кезде Уилмут атқарған бас тергеуші лауазымымен сәйкес келеді. Уилмут Эдинбург университетінің Шотландиялық регенеративтік медицина орталығының зейнеткер профессор болды және 2008 жылы ғылымға қызметтері үшін Жаңа жылдық құрметтеуде рыцарь атағын алды. Роджер Хайфилдпен бірлесіп жазған.

Өлім

Вилмут 2023 жылдың 10 қыркүйегінде Паркинсон ауруының салдарынан 79 жасында дүние салды.

Марапаттар мен құрметтер

1998 жылы ол Килгерранның Лорд Ллойд сыйлығын және Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. 1999 жылы туған күніне орай "Эмбрио дамуына қызметтері үшін" Вилмут Британ империясы орденінің офицері (OBE) және 2002 жылы Корольдік қоғамның мүшесі (FRS) болып тағайындалды. 2003 жылы EMBO мүшесі болып сайланды. 1997 жылы Уилмут "Тайм" журналының "Жыл адамы" атағына үміткер болды. 2008 жылы ғылымға қызметтері үшін рыцарь дәрежесіне ие болды.