Кіріспе

Ден-Хелдер – Нидерландыдағы қала және муниципалитет, Солтүстік Голландия провинциясында орналасқан. Ден-Хелдер Солтүстік Голландия түбегінің ең солтүстік нүктесін құрайды. Бұл елдің басты теңіз күштер базасының орналасқан жері. Осы жерден Royal TESO паромдық қызметі Ден-Хелдер мен жақын орналасқан Тексель Вадден аралы арасындағы көлік байланысын жүзеге асырады.

Этимология

1928 жылға дейін Ден-Хелдер қаласының ресми атауы Хелдер болған. Хелдер атауының шығу тегі толыққанды белгісіз. Хелдер атауы "төбе" немесе "төбелі жер" мағынасын беретін Хель/Хелдеден, не құмды тізбектей созылған жерді білдіретін Хелреден тараған болуы мүмкін. Тағы бір болжам бойынша, бұл атау Helsdeur (Тозақтың есігі) деген сөзден туындаған, себебі Ден-Хелдер мен Тексел арасындағы су жолы (Марсдип деп аталады) өте күшті ағысқа ие болғандықтан көптеген кемелер қаза тапқан.

Тарих

Хюисдуинен қаланың ескі бөлігі болса, Хелдер жақын маңдағы шағын ауыл еді. Хелдердің жанына порт салынғанда ауыл өсе бастады және кейін Хюисдуиненнің орнына басқару орталығына айналды. Солтүстік Голландия түбегіндегі стратегиялық маңызды орналасуына байланысты, аймақта көптеген бекіністер салынды. Ден-Хелдер голланд теңіз тасымалында маңызды рөл атқарды. Голландияның алтын ғасырында кемелер Ден-Хелдер маңында құралып, содан әлемдік мұхиттарға шығатын. 23 қаңтар 1795 жылы француздар қаланың қатты мұз басып қалған портында 14 голланд кемесі мен 850 зеңбіректі жаулап алды. 1799 жылы қала Голландияға ағылшын-орыс басқындығының нысанасы болды. 1820 жылдары Амстердамнан Ден-Хелдерге дейін Солтүстік Голландия каналы қазылды. Ланге Яп маяғы 1877 жылы салынды және ол Еуропадағы ең биік құйма темір маяк болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланың көп бөлігі эвакуацияланды, ал ескі қала орталығы қирады.

Климат

Ден-Хелдер Солтүстік теңізге қарай созылған төмендік жарым аралдың ұшында орналасқан. Осының салдарынан, Ден-Хелдердің климаты теңіздік ортамен күшті түрде жұмсатылған. Сонымен қатар, Ден-Хелдер Нидерландыдағы ең күннөл қалалардың бірі.

Халық санының орталықтары

Ден Хельдер муниципалитеті келесі қалалар, кенттер, ауылдар және/немесе аудандардан құралады: Ден Хельдер, Хуисдуинен, Джулианадорп және Фризе Буурт және Де Коой шағын елді мекендері. Ден-Хельдердің маңызды аймақтары – Stad binnen de Linie (қаланың қорғаныс шебі ішіндегі қала), Nieuw Den Helder және De Schooten. Nieuw Den Helder 1950 жылдары, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, қосымша тұрғын үйге зор қажеттілік туған кезде салынды. De Schooten 1960 жылдары салынған.

Топография

Голландияның Ден-Хелдер қаласының топографиялық картасы, 2014 жылғы наурыз.

Әскери-теңіз базасы және бекіністер

Ден-Хелдерде XVIII ғасырда теңіз базасы болған. 1799 жылы тамыз айында ағылшын-орыс шабуылдық күштері Ден-Хелдерге қонды және ондағы Батавия флотын басып алды (Қастрикум шайқасына қараңыз). Француз императоры Наполеон Бонапарт 1811 жылы Ден-Хелдерге келгенде қаланың стратегиялық маңызды орналасуына әсерленді және форт (Кикдуин) мен теңіз кемежайларын (Вилемсоорд) салуға бұйрық берді. Кемежайлар 1813–1827 жылдары салынды. 1947 жылы ол ресми түрде Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флотының бас операциялық орталығына айналды. Ден-Хелдер бүгінге дейін флоттың негізгі базасы болып табылады. Қалада Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз академиясы, сондай-ақ Нидерланд Теңіз мұражайы орналасқан. Қаланың солтүстігіндегі Вилемсоордтың бұрынғы теңіз кемежайларында қазір мейрамханалар, кинотеатр және басқа да ойын-сауық орындары бар. Теңіз кемежайлары мен басқару орталықтары шығысқа қарай, жаңа орынға көшірілді. Ден-Хелдердің бекіністері, теңіз базасын және Noordhollandsch каналына кіретін жолды қорғағандықтан, Ден-Хелдер төңірегіндегі ландшафтты айтарлықтай өзгертті. Көптеген ескі бекіністер қазір туризм және оған байланысты салалар үшін пайдаланылуда және оларды аралап көруге болады.

Танымал мәдениетте

Frank Boeijen Groep әніндегі "Haast" ("Жылдамдық (тозған тоз) ") әнінде " 's avonds in Den Helder" ("Ден Хелдерде кеш") деген жол бар. (Ағылшын тілінде In the evening in Den Helder) Rob de Nijs-тің "Jan Klaassen de Trompetter" әнінде "hij marcheerde van Den Helder tot Den Briel" деген жол бар. (Ағылшын тілінде ол Ден Хелдерден Ден Бриелге дейін марш жасады).