Экология
Викторияның тау шайыр ағаштары (Eucalyptus regnans) – әлемдегі ең таңғажайып ағаштардың бірі, ол әлемдегі ең биік ағаш түрлерінің бірі және ең биік гүлді өсімдік болып табылады. Тау шайыр ағаштарының өмір сүру ұзақтығы 400 жылға жетеді, олар 90 метрге дейін өседі, бірақ ең биігі 1872 жылы Хелесвилл маңынан табылған «Фергюсон ағашы» – 154 метрден астам биіктікте тіркелген. Олар әлемдегі ағаштардың арасындағы ең жоғары жер үсті биомассасына ие, бұл оларға көмірқышқыл газының көп мөлшерін сақтауға мүмкіндік береді. 2009 жылы Австралия Ұлттық университетінің профессоры Брендан Маккей жүргізген зерттеу көрсетті, тау шайыр ормандары көміртегіні сіңіруде әлемдегі ең тиімді ормандар, әр гектарына 1867 тонна көміртегі сақтайды. Өмірлік циклын аяқтағаннан кейін, олардың құрғаған діңгектері мен құлаған бұтақтары кем дегенде 40 қуысты мекендейтін түрлерге пана болады, соның ішінде Викторияның фауналық символы – қорғауға алынған Leadbeater's Possum (Gymnobelideus leadbeateri), сондай-ақ Таулық Бруштейл Поссумы (Trichosurus cunninghami) және Ұлы жылғашар (Petauroides volans). Тау шайыр ағаштарында тоғыз эпифит түрі анықталды, олардың ең көп таралғаны – Liverwort (Bazzania adnexa). Тау шайыр ағаштарынан басқа, паркте қауіп төндіретін бірнеше өсімдік түрлері де бар, олардың ішінде Сүйір жапырақты папоротник (Cyathea cunninghamii) бар. Парк көптеген жергілікті жануарларға орталық болып табылады. 120-дан астам жергілікті құс түрі тіркелген. Паркте үш түрлі қауіп төндіретін сұрғыр құс – Түнгі сұрғыр (Tyto tenebricosa), Қуатты сұрғыр (Ninox strenua) және Ұлы сұрғыр (Ninox connivens) мекендейді. Паркте жиі кездесетін сүтқоректілер – кенгурулар, валлабилер және вомбаттар. Су арналары платипустарға және балықтардың көптеген түрлеріне толы, олардың ішінде қызыл балық (Perca fluviatillis), еуропалық сазан (Cyprinus carpio) және алтын сазан (Macquaria ambigua) бар. Сонымен қатар, Тау Дуна Буангқа эндемик сирек кездесетін түр – Тау Дуна Буанг қанатсыз тасжалаң (Riekoperla darlingtoni) тән.
Арамшөптер мен жабайы жануарлар
Яра таулары ұлттық паркіне қауіп төндіретін басты экологиялық қауіптердің бірі – инвазивті арамшөптер. Парк жергілікті өсімдіктерге бай, бірақ жеке бақшалардан паркте тараған 200 түрлі арамшөп оларды жеңіп жатыр. Паркте арамшөптердің үш маңызды түрі бар:
Ұлттық маңызы бар арамшөптер (WONS) – Австралияда экологиялық және экономикалық тұрғыдан ең маңызды әсер ететін және бақылауға басымдық берілетін өсімдіктер. Яра таулары ұлттық паркіндегі WONS-қа саз (Salix app.), қара жиде (Rubus fruticosus spp. aggregate), сүйекті тұқым (Chrysanthemoides monilifera) және келішті өрім (Asparagus asparagoides) жатады.
Жергілікті түрлер арамшөп ретінде. Австралияның кейбір жергілікті түрлері, олардың табиғи ареалынан тыс жерде өскенде, арамшөптік қасиеттерге ие болып, парктің ортасына зиян келтіруі мүмкін. Парктегі жергілікті арамшөптерге көк қоңыраулы өрім (Billardieria heterophylla), кедр емені (Acacia elata) және Кутамундра емені (Acacia baileyana) жатады.
Жарлықталған зиянды арамшөптер. Бұл өсімдіктер 1994 жылғы Су жинау және жерді қорғау заңы бойынша зиянды деп жарияланған. Олар қоршаған ортаға ауыр зиян келтіруі мүмкін, сондықтан басқару қажет. Рагворт (Senecio jacobaea), қызғылт жегілген қырықжапырақ (Cirsium vulgare) және долана (Crataegus monogyna) – барлығы жарлықталған зиянды арамшөптер.
Инвазивті зиянкес жануарлар паркке зиян келтіруі мүмкін, себебі олар жергілікті фаунаны жейді және "мекендеу орындары, тамақ және су ресурстары үшін бәсекелесіп, жергілікті жануарларды жеңіп, ығыстыра алады". Қызыл түлкілер (Vulpes vulpes) Виктория штатының барлық аймақтарында кең таралған зиянкес. Яра таулары ұлттық паркіне келетін болсақ, мәселені шешу үшін негізінен тұзақтар қолданылады. Викторияда, Викториялық аңшыларды әрбір өлтірілген түлкі үшін 10 доллар сыйақымен марапаттайтын бағдарлама бар, бұл Викториялық түлкі сыйлығының шарттарына сәйкес келеді. Осыған байланысты және парктегі түлкілердің көптігіне байланысты, Parks Victoria кейде паркті аңшыларға ашып, түлкі мәселесін басқаруға көмектеседі. Парктегі басқа зиянкес жануарлар – Еуропалық қояндар (Oryctolagus cuniculus) және жабайы мысықтар.
Weeds of National Significance (WONS) are plants that have the most significant impacts across Australia both environmentally and economically, and are a priority for control. In the Yarra Ranges National Park some WONS are Willow (Salix app. ), Blackberry (Rubus fruticosus spp. aggregate), Boneseed (Chrysanthemoides monilifera) and Bridal Creeper (Asparagus asparagoides). Native species as weeds. There are some Australian native species that can have weed characteristics when they grow outside of their normal range and can cause harm to the park's environment. Some native weeds in the park are Bluebell Creeper (Billardieria heterophylla), Cedar Wattle (Acacia elata) and Cootamundra Wattle (Acacia baileyana). Declared Noxious Weeds. These plants have been declared noxious under the Catchment and Land Protection Act 1994. These plants have the potential to cause serious environmental harm and therefore must be managed. Ragwort (Senecio jacobaea), Spear Thistle (Cirsium vulgare) and Hawthorn (Crataegus monogyna) are all declared noxious weeds. Invasive pest animals can have detrimental effects on the park because they prey on native wildlife and can "out compete and displace native animals by competing for their habitat, food and water resources". Red foxes (Vulpes vulpes) are an established pest animal in all of Victoria. When it comes to the Yarra Ranges National Park, mainly trapping methods are employed to manage the issue. In Victoria there is a program that rewards eligible Victorian hunters with a $10 bounty reward for each individual fox killed, subject to the Victorian Fox Bounty Terms and Conditions. Due to this, and the amount of foxes in the park, Parks Victoria opens up the park occasionally to allow hunters in to help manage the fox issue. Other pest animals within the park are European Rabbits (Oryctolagus cuniculus) and feral cats.
Өрттер
Өрттер Австралияның табиғи ортасының бір бөлігі болып табылады, себебі олар экожүйелердің жаңаруы үшін қажет. Алайда, соңғы кезде осы дала өрттері фауна мен флораның көтере алатын қалыпты жиіліктен, қарқындылығынан, маусымынан және аумағынан тысқары жерлерде болып жатыр. Паркке өрттің ықпалын азайту үшін, жылдың белгілі бір айларында бақыланатын өрттер жүргізіледі және олар Виктория парктері және Қоршаған орта, жер, су және жоспарлау департаменті (DELWP) тарапынан мұқият басқарылады. Бақыланатын өрттер отын мөлшерін – мысалы, құрғақ ағаштар, жапырақтар, қабықтар немесе бұталарды – азайту үшін қолданылады, олар жаз айларында оңай тұтанады. Отынның азайтылуы дала өртінің күшін төмендеткендіктен, оның зиянын азайтады.
Климаттың өзгеруі
Климаттың өзгеруі Австралияның барлық экожүйелеріне зор әсер етеді, және Яра Рейнджс ұлттық паркі де осыдан ерекше емес. Температураның жоғарылауымен бірге орташа жауын-шашын мөлшері азаяды, демек су арналарында ағып жатқан судың көлемі кемиді. Судың азаюы Мельбурн қаласына жеткізілетін және парк ішіндегі флора мен фауна пайдаланатын судың сапасын нашарлатады. Жылдық жер беті температурасы 0,6°C-қа және желдің жылдамдығы 6%-ға артуы күтілуде. Бұл барлық өзгерістер парк экожүйесінің құрамын және оның қалай жұмыс істейтінін өзгертеді.
Мұралық
Еуропалық отарлаушылардың бұл аймаққа қол жеткізуі қиын болды. Аймақ 1860 жылы қоныстандырылды және ағаш өндірісі үшін құнды жер ретінде есептелді. Одан кейін, бұл аймақ су жинауға қолайлы орын екені анықталды, сондықтан Марунда және Жоғарғы Ярра бөгеттері салынды.
Менеджмент
Yarra Ranges ұлттық паркі Парк Виктория, Қоршаған орта, жер, су және жоспарлау департаменті (DELWP) және Мельбурн су компаниясымен басқарылады. Парк Виктория 2002 жылы парк үшін басқару жоспарын жариялады, оның мақсаты парктің туған жеріндегі жануарлар түрлерін қорғау және генетикалық әртүрлілікті сақтау. Бұл, зиянды процестерді – мысалы, зиянкес өсімдіктер мен жануарларды бақылау арқылы жануарлардың тіршілік ортасын сақтау және жақсарту арқылы жүзеге асырылады. Парктегі жануарлар мен олардың мекендеу орындарын зерттеуге, әсіресе құрып кету қаупі төнген түрлерге басымдық беру арқылы, парк әрбір сирек түрдің тірі қалуға қабілетті популяциясын сақтай беруіне көмектеседі. Сумен жабдықтау аймақтарын қорғаудың соңғы басқару стратегиясы – DWSCA арқылы өтетін жолдар мен көлік қозғалысының әсерін бақылау, соның салдарынан сумен жабдықтауға зиян келтіруі мүмкін топырақ эрозиясын азайту.
Басқарудың нұсқаулары тиімді ме?
Yarra Ranges ұлттық паркінің басқару жоспарында баяндалған қазіргі басқару стратегияларында, жақын жердегі ағаш кесудің тау күл ағаштарына тигізетін әсері зиянды. Осы құрып бара жатқан, көміртегіге бай ормандардың одан әрі жойылуын болдырмау үшін Виктория үкіметі парктің 20 шақырымдық аймағында ағаш кесуге тыйым салатын саясатты енгізе алады. Тау күл ағаштарының саны азайып бара жатқандықтан, жануарлар мекендейтін жерлер де жоғалып барады. Бұл, Викторияның фауналық символы – Leadbeater's Possum, сондай-ақ парктегі көптеген басқа да қауіп төнген жануарлар түрлері үшін үлкен алаңдаушылық тудырады. Parks Victoria және DELWP қауіп төнген түрлерді зиянкестер мен адамның араласуынан қорғайтын басқару стратегияларын қолданып келеді, бірақ климаттың өзгеруінің күшейе түскен қауіп-қатеріне қарсы шаралар жоқ. Қауіп төнген жануарлар түрлерін қорғау мақсатында, Healesville қорығында белгілі бір түрлердің популяциясын арттыруға бағытталған көбейту бағдарламалары іске асырылуда. Бұл жануарлар белгілі бір жасқа жеткен соң, Zoo's Victoria парктің рейнджерлерімен бірлесіп, оларды парке босатады. Жануарлар мекендейтін жерлердің жоғалуына қатысты, егер адамдар паркте ағаш жинауға қойылған шектеулерді сақтамаса, ашық орман күндері жануарларды қоздырып алуы мүмкін. Бұл жағдайды басқару мүмкін емес, сондықтан оны болдырмаудың жалғыз жолы – оны басқарудың жолын табу немесе ашық орман күндерін тоқтату. Аймақтағы құрып кету қаупі төнген жануарлар мен өсімдіктерді жақсырақ қорғау үшін Ұлы Орман ұлттық паркін құру туралы ұсыныс бар. Бұл ұсынылған парк, қазіргі парктің және қорықтардың аумағына 355 мың гектар жер қосады. Ұсынылған парк 4 миллионнан астам адамды жоғары сапалы ауыз сумен қамтамасыз етеді, тау күл ормандарының үлкен бөлігін қорғауға көмектеседі және құрып бара жатқан және сирек кездесетін жануарларды қорғау үшін кеңірек аумақ ұсынады. Жалпы, ұсынылған парк Викторияның орталық таулы аймақтарының көп бөлігін қорғайды.