Тайвань провинциясының номиналды құрамы (Фуцзянь)

Кіріспе

Қытай Республикасының (Тайвань) номиналды провинциясы
[[Қытай

Фучжоу (талап етіледі, де-юре)
| орын1 түрі = Ірі қала
| орын1 = Джинчэн, Кинмэн
| бөлімдер түрі = Бөлімдер
| бөлімдер стилі = параграф
| п1 = 67 аудан
| п2 = 2 қала
| п3 =
| құрылған атау = Цзяннаньдун аймағы
| құрылған күні = 626
| құрылған атау1 = Фуцзянь аймағы
| құрылған күні1 = 985
| құрылған атау2 = Қың әулеті басқаратын Фуцзянь провинциясының префектурасы ретінде Тайвань
| құрылған күні2 = 1684
| құрылған атау3 = Фуцзянь провинциясынан формалды түрде бөлінген Қың әулетінің провинциясы ретінде Тайвань
| құрылған күні3 = 1887
| құрылған атау4 = Фуцзянь Халық Үкіметі
| құрылған күні4 = 1933—1934
| құрылған атау5 = Фуцзянь бөлімі
| құрылған күні5 = 1949 жылдың 17 тамызы
| құрылған атау6 = Жейілген
| құрылған күні6 = 1956 жылдың 16 шілдесі
| құрылған атау7 = Демократияландырылған
| құрылған күні7 = 1992 жылдың 7 қарашасы
| жойылған атау = Үкіметтік функциялар алынып тасталды
| жойылған күні = 2018 жылдың 31 желтоқсаны
| үкімет түрі = Провинция (номиналды)
| басқару органы = Кинмэн Мацу Бірлескен қызметтер орталығы Фуцзянь провинциялық үкіметі 2018 жылдың шілдесіне дейін
| аудан шамасы =
| аудан бос1 атауы = 1948
| аудан бос1 км2 = 119,340
| аудан бос2 атауы = 2018
| аудан бос2 км2 = 180.4560
| аудан жалпы км2 =
| аудан ескерту =
| халық саны = 2020
| халық саны ескерту =
| халық саны жалпы =
| халық тығыздығы км2 = автоматты
| халық саны метро =
| халық саны бос1 атауы = Бос аймақ
| халық саны бос1 = 153876
| халық тығыздығы бос1 км2 =
| халық тығыздығы бос1 шаршы миль =
| халық саны бос2 атауы = Конституциялық талаптар
| халық саны бос2 = 41,563,668
| халық тығыздығы бос2 км2 =
| халық тығыздығы бос2 шаршы миль =
| халық демонимі = Фуцзяньдықтар, Фукиендіктер, Кинмендіктер, Мацундықтар
| уақыт белдеуі = Азия/Тайпей
| UTC офсеті = +08:00
| уақыт белдеуі DST =
| UTC офсеті DST =
| ендік градусы =
| ендік минуты =
| ендік секундтары =
| ендік NS =
| бойлық градусы =
| бойлық минуты =
| бойлық секундтары =
| бойлық EW =
| демография түрі1 = Демография
| демография1 түсіндірмелері = <! сілтемелер үшін: пайдалану (), сондай-ақ Фуцзянь ретінде романдық және Фукьен ретінде берілген, ресми әкімшілік қызметі жоқ Қытай Республикасының (ТҚР, Тайвань) номиналды провинциясы. Ол Қытай Халық Республикасының Фуцзянь провинциясының жағалауындағы үш кішігірім архипелагты, атап айтқанда Лиенцзян округін құрайтын Мацу аралдарын, ал Кинмен округін құрайтын Уцзянь аралдары мен Кинмен аралдарын қамтиды. Әкімшілік орталығы - Кинмен округінің Джинченг кенті, де-факто оның астанасы болып табылады. Бұл провинция "Қытайдың "Кинмен Мацу" деген сөзінің қысқаша нұсқасынан кейін "Алтын Ат" деп те аталады. Аралдар үлкен провинцияның тек ROC-тің бақылауында қалатын бөлігі болып табылады. Қытай Халық Республикасы 1949 жылы Қытай Азамат соғысы кезінде материктік бөлігін өз бақылауына алды. Мұнда 1992 жылға дейін саяхатқа шектеу қойылмай келді. 1998 жылы мемлекеттік реформалар жүргізілгеннен кейін провинциялық әкімшілік ұлттық және округтік үкіметтерге берілді. 2018 жылы провинциялық үкімет іс жүзінде жойылған.

Foochow (claimed, de jure)
| seat1 type = Largest city
| seat1 = Jincheng, Kinmen
| parts type = Divisions
| parts style = para
| p1 = 67 counties
| p2 = 2 cities
| p3 =
| established title = Jiangnandong Circuit
| established date = 626
| established title1 = Fujian Circuit
| established date1 = 985
| established title2 = Taiwan as a prefecture of Fujian ruled by the Qing dynasty
| established date2 = 1684
| established title3 = Taiwan as a province of Qing dynasty formally detached from Fujian
| established date3 = 1887
| established title4 = Fujian People's Government
| established date4 = 1933—1934
| established title5 = Division of Fujian
| established date5 = 17 August 1949
| established title6 = Streamlined
| established date6 = 16 July 1956
| established title7 = Demilitarised
| established date7 = 7 November 1992
| extinct title = Government functions removed
| extinct date = 31 December 2018
| government type = Province (nominal)
| governing body = Kinmen Matsu Joint Services CenterFujian Provincial Government before July 2018
| area magnitude =
| area blank1 title = 1948
| area blank1 km2 = 119,340
| area blank2 title = 2018
| area blank2 km2 = 180.4560
| area total km2 =
| area note =
| population as of = 2020
| population note =
| population total =
| population density km2 = auto
| population metro =
| population blank1 title = Free area
| population blank1 = 153876
| population density blank1 km2 =
| population density blank1 sq mi =
| population blank2 title = Constitutional claims
| population blank2 = 41,563,668
| population density blank2 km2 =
| population density blank2 sq mi =
| population demonym = Fujianese, Fukienese, Kinmenese, Matsunese
| timezone = Asia/Taipei
| utc offset = +08:00
| timezone DST =
| utc offset DST =
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS =
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW =
| demographics type1 = Demographics
| demographics1 footnotes = <! for references: use ( ), also romanized as Fujian and rendered as Fukien, is a nominal province of the Republic of China (ROC, Taiwan) without formal administrative function. It includes three small archipelagos off the coast of the Fujian Province of the People's Republic of China, namely the Matsu Islands, which make up Lienchiang County, and the Wuqiu Islands and Kinmen Islands, which make up Kinmen County. The seat of the administrative centre is Jincheng Township of Kinmen County which serves as its de facto capital. The province is also known as the Golden Horse , after the literal reading of the Chinese character abbreviation for "Kinmen Matsu". The islands are the only part of a larger province that remain ROC controlled. The People's Republic of China gained control of the mainland portion in 1949 during the Chinese Civil War. The islands were under military administration during the Cold War; travel restrictions were not lifted until 1992. Provincial administration was transferred to the national and county governments in 1998 following government reforms. The provincial government was practically abolished in 2018.

Императорлық Қытай

Хань әулеті біздің заманымыздың 2-ші ғасырының соңында құлдырап, Үш патшалық дәуірінің басталуына жол ашты. У патшалығының негізін қалаушы Сунь Куан, шамамен жиырма жыл бойы тауларда мекен ететін Юэ тайпасының Шань Юэ тайпасын бағындырды. Фуцзяньда Миньюэ патшалығы да орналасқан. "Mǐnyuè" сөзі "Mǐn" және "Yuè" сөздерінің біріктірілуінен құралған. "Mǐn", мүмкін, этникалық атау, ал "Yuè" – Чжэцзян провинциясындағы Көктем және Күз дәуіріндегі Юэ мемлекетінің атауы. Себебі, Юэ патшалығының әулеті 306 жылы Чу мемлекетіне қосылғаннан кейін Фуцзяньға қашып келген. "Mǐn" осы аймақтағы маңызды өзеннің аты, бірақ этноним бұрынғырақ болуы мүмкін. Асыл тектілердің көшіп келуінің бірінші толқыны 4-ші ғасырдың басында, Батыс Цзинь әулеті құлағанда және солтүстік көшпелі халықтардың шапқындары мен азаматтық соғыстардың салдарынан провинцияға келді. Бұл көшіп келгендер негізінен Қытайдың орталық аймағындағы сегіз отбасынан шыққан: Лин (林), Хуан (黃), Чэнь (陳), Чжэн (鄭), Чжан (詹), Цю (邱), Хэ (何) және Ху (胡). Олардың алғашқы төртеуі бүгінгі Фуцзяньның негізгі тегін құрайды. Бірақ, қиын-қыстау жер бедеріне байланысты жақын аймақтардан оқшаулану, "варварлардың" шабуылдары кезінде Солтүстік Қытайдан халық ағынына қарамастан, Фуцзяньның салыстырмалы түрде артта қалған экономикасына және даму деңгейіне әкелді. Фуцзяндағы халық тығыздығы Қытайдың қалған бөлігімен салыстырғанда төмен болды. Батыс Цзинь әулеті тек екі округ және он алты уезд құрды. Гуандун, Гуанси, Гуйчжоу және Юньнань сияқты басқа оңтүстік провинциялар сияқты, Фуцзянь да сол кездегі қуғынға ұшыраған түрмешілер мен наразылардың бағыну орны болды. Оңтүстік және Солтүстік династиялар дәуірінде Оңтүстік династиялар Янцзы өзенінің оңтүстігінде, соның ішінде Фуцзяньда билік етті. Тан әулеті (618–907) Қытайдың алтын ғасырына куә болды. Тан әулетінің құлауынан кейін Қытай Бес әулет және Он патшалық дәуірінде бөлініп кетті. Осы кезеңде генерал Ван бастаған иммиграцияның екінші үлкен толқыны Фуцзяньға келді, ол Фучжоу қаласын астана етіп Мин патшалығын құрды. Бірақ, патшалықты құрған ханның қайтысынан кейін ішкі тартыстар күшейді және Оңтүстік Тан патшалығы оны жаулап алды. Мин патшалығы тұсында Куанчжоу маңызды теңіз портына айналды, және сол кездегі ең ірі теңіз порты болды. Оның халқы Фучжоудан да көп болды. Испах көтерілісі салдарынан Куанчжоу қатты зардап шекті. Мин әулетінің алғашқы кезеңінде Куанчжоу Чжэн Хэдің теңіз экспедициялары үшін база және жабдықтау орталығы болды. Бірақ, 1550 жылы тыйым алынғанға дейін, Мин әулетінің теңіз саудасына тыйым салуы одан әрі дамуына кедергі келтірді, және Гуанчжоу, Ханчжоу, Нинбо және Шанхай порттары оны басып озды. Уокоу (жапондық қарақшылар) жасаған кең ауқымды қарақшылықты Қытай әскері мен Тоётоми Хидэёсидің жапон билігі бірлесіп жойды.

The Han dynasty collapsed at the end of the 2nd century AD, paving the way for the Three Kingdoms era. Sun Quan, the founder of the Kingdom of Wu, spent nearly twenty years subduing the Shan Yue people, the branch of the Yue living in mountains. Fuchien was also where the kingdom of Minyue was located. The word "Mǐnyuè" was derived by combining "Mǐn" , which is perhaps an ethnic name , and "Yuè", after the State of Yue, a Spring and Autumn period kingdom in Zhejiang to the north. This is because the royal family of Yuè fled to Fujian after its kingdom was annexed by the State of Chu in 306 BC. Mǐn is also the name of the main river in this area, but the ethnonym is probably older. The first wave of immigration of the noble class arrived in the province in the early 4th century when the Western Jin dynasty collapsed and the north was torn apart by invasions by nomadic peoples from the north, as well as civil war. These immigrants were primarily from eight families in central China: Lin (林), Huang (黃), Chen (陳), Zheng (鄭), Zhan (詹), Qiu (邱), He (何), and Hu (胡). The first four remain as the major surnames of modern Fujian. Nevertheless, isolation from nearby areas owing to rugged terrain contributed to Fujian's relatively backward economy and level of development, despite major population boost from northern China during the "barbarian" invasions. Population density in Fujian remained low compared to the rest of China. Only two commanderies and sixteen counties were established by the Western Jin dynasty. Like other southern provinces such as Guangdong, Guangxi, Guizhou, and Yunnan, Fujian often served as a destination for exiled prisoners and dissidents at that time. During the Southern and Northern Dynasties era, the Southern Dynasties reigned south of the Yangtze River, including Fujian. The Tang dynasty (618–907) oversaw the next golden age of China. As the Tang dynasty ended, China was torn apart in the period of the Five Dynasties and Ten Kingdoms. During this time, a second major wave of immigration arrived in the safe haven of Fujian, led by General Wang, who set up an independent Kingdom of Min with its capital in Fuzhou. After the death of the founding king, however, the kingdom suffered from internal strife, and was soon swallowed up by Southern Tang, another southern kingdom. Quanzhou was blooming into a seaport under the reign of the Min Kingdom, and is the largest seaport in the world. Its population is also greater than Fuzhou. Due to the Ispah Rebellion, Quanzhou was severely damaged. In the early Ming dynasty, Quanzhou was the staging area and supply depot of Zheng He's naval expeditions. Further development was severely hampered by the sea trade ban of the Ming dynasty, and the area was superseded by nearby ports of Guangzhou, Hangzhou, Ningbo and Shanghai despite the lifting of the ban in 1550. Large scale piracy by Wokou (Japanese pirates) was eventually wiped out by Chinese military and Japanese authority of Toyotomi Hideyoshi.

Цин әулеті

Кейінгі Мин және ерте Цин дәуірлері босқындардың көптеп келуімен және Кангси императорының 20 жылға теңіз саудасын тоқтатуымен сипатталды. Бұл шара Тайваньдағы Косинганың Мин үкіметіне қарсы тұруға бағытталған болатын. Дегенмен, келген босқындардың саны Гуандунның гүлденген аймақтарына қайта көшуіне байланысты маңызды еңбек күшіне айналмады. 1683 жылы Цин әулеті Тайваньды жаулап алып, оны Фуцзянь провинциясының құрамына қосып, Тайвань префектурасы деп атады. Тайваньды ханьқытайлар мекендеді, ал Тайвань халқының көп бөлігі Оңтүстік Фуцзяньнан келген Хокло тайпасының ұрпақтары болып табылады. Фуцзянь 1885 жылы Тайвань жеке провинция ретінде бөлінгеннен кейін қазіргі аумағына ие болды. Тағы он жыл өткен соң Тайвань провинциясы 1895 жылы аяқталған Бірінші Қытай-Жапон соғысында Циннің жеңіліске ұшырауы салдарынан Жапонияға қарады.

Материктік кезең

Синьхай революциясы Цинь әулетін құлатты және провинцияны Қытай Республикасының билігіне өткізді. Фуцзянь қысқа мерзімге Фуцзянь Халық Үкіметі басшылығымен Қытайдан қайта тәуелсіздік алды, бірақ соғыс лордтары дәуірінде ҚХР қайтадан бақылауға алды. Фуцзянь провинциясының солтүстік-батыс аймағындағы аудандар Цзянси-Фуцзянь Кеңесінің бақылауында болды, бұл Қытай Кеңестік Республикасының құрамына кіретін аумақ, 1934 жылы Ұзақ жорықтың басталуымен оның таратылуына дейін. Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Жапон теңіз блокадасына түсті.

1949 жылдан бастап

Қытай азамат соғысының соңғы кезеңдерінде Қытай Республикасы (ROC) материктік Қытайдың, оның ішінде Фуцзянь провинциясының көп бөлігін бақылаудан шығып, Тайваньға көшірілуге мәжбүр болды. Ал жеңіске жеткен Қытай Коммунистік күштері 1949 жылы Қытай Халық Республикасын (PRC) құрды, содан кейін Фуцзянь провинциясының астанасы да Фучоу қаласынан Цзиньчжэнге көшірілді. Бірақ Гуньнтоу шайқасында Қытай Республикасының (ROC) әскері Фуцзянь жағалауындағы Кэмой (Кинмэн) аралын коммунистердің шабуылынан сәтті қорғады. Осының нәтижесінде Қытай Республикасы (ROC) Фуцзянь провинциясының бірнеше жағажай аралдарын өз бақылауында ұстап тұрды және осы аралдарды басқару үшін Фуцзянь провинциясының жеке үкіметін құрды, ол материктік Қытайдағы Фуцзянь провинциясына параллель болды. 1956 жылы Қытай Халық Республикасымен (PRC) әскери қақтығыс қаупінің артуына байланысты Қытай Республикасының (ROC) орталық үкіметі Фуцзянь провинциялық үкіметін Фуцзяньнан Тайвань провинциясындағы Синдианға (қазіргі Жаңа Тайбэйдің бір бөлігі) көшірді, ал аралдар Қытай материгіне тым жақын болғандықтан ерекше қатаң әскери басқаруға алынды. Бұл – бір провинцияның үкіметі басқа провинцияда орналасқан және жұмыс істейтін ерекше жағдай еді. 1990 жылдары Қытай Халық Республикасы (PRC) мен Қытай Республикасы (ROC) арасындағы қарым-қатынастардың жақсаруымен және Қытай Республикасының (ROC) демократиялануымен байланысты аралдар 1992 жылы азаматтық үкіметке қайтарылды. 1996 жылдың 15 қаңтарында провинциялық үкімет Фуцзянь жеріндегі Кинмэн қаласына қайта оралды. 2010 жылдан бастап Қытай Республикасы (ROC) өзі басқаратын Тайвань және Фуцзянь провинцияларының өкілеттіктерін айтарлықтай шектеді. Фуцзянь провинциясы деңгейіндегі биліктің көп бөлігі Киньмен және Ляньцзян округтерінің үкіметтеріне берілді.

Мәдениет және демография

Мәдени тұрғыдан алғанда, халқының көп бөлігі қытай ұлтынан шыққан, бірақ Фуцзянь елдегі ең мәдени және тілдік тұрғыдан әртүрлі провинциялардың бірі болып қала береді. Мин тілінің әртүрлі диалектілері провинция ішінде кеңінен таралған, оның ішінде солтүстік-шығыс Фуцзяньдегі Фучжоу диалектісі және оңтүстік-шығыс Фуцзяньдегі түрлі Хоккиен диалектілері бар. Фуцзяньдегі хака халқы хака тілінде де сөйлейді. Мин, хака және мандарин тілдерінің диалектілері бір-бірін түсінбеуге жатады. Көші-қонның нәтижесінде Оңтүстік-Шығыс Азиядағы этникалық қытайлардың көп бөлігі Оңтүстік Мин (немесе Хоккиен) тілінде сөйлейді.