Кіріспе

Солтүстік Тайваньдағы қала Хсинчу (Hsinchu) – Тайваньдың солтүстік-батысында орналасқан қала. Бұрын Жапония үкімдігі кезінде Шинчику деп аталған. Бұл Тайваньдағы ерекше муниципалитет емес, ең көп халқы бар қала, шамамен 450 655 тұрғыны бар. Хсинчу – батысында Тайвань бұғазымен, солтүстік және шығысында Хсинчу округімен, оңтүстігінде Миаоли округімен шектесетін жағалау қаласы. Күз және қыс айларындағы күшті солтүстік-шығыс мұссонына байланысты Хсинчуді «Желді қала» деп атайды. Бұл аймақты бастапқыда австронезиялық тайваньдықтар қоныстандырған, ал Хокло иммигранттары осы қонысты «Тек кам» деп атаған. Қалаға 1711 жылы ханьқытайлық қоныс салушылар негіз салған, ал 1878 жылы Хсинчу деп қайта аталған. Жапон кезеңінде қала Синчику префектурасының орталығы болды, оның аты қаланың атынан алынған. Префектура қазіргі Хсинчу қаласы мен округін, сондай-ақ Таоюань және Миаоли округтерінің барлық аумағын қамтыды. 1945 жылы Қытай Республикасының үкімдігі орнағаннан кейін Хсинчу қаласының қалалық аймағы провинциялық қала ретінде ұйымдастырылды. 1980 жылы Тайвань үкіметі ірі өнеркәсіптік парк, жартылай өткізгіш өндірісі, өнеркәсіптік және компьютерлік технологияларды дамытудың маңызды орталығы болып табылатын Хсинчу ғылыми паркін құрды. Парк Тайваньның ЖІӨ-сіне елеулі үлес қосады. Бұл Хсинчуды экономикасы үшін маңызды экономикалық орталыққа айналдырды; әлемдегі ең ірі тәуелсіз жартылай өткізгіш құю зауыты TSMC, MediaTek және United Microelectronics Corporation компанияларының бас кеңселері осы паркте орналасқан. Өнеркәсіптен басқа, Хсинчу Тайваньның маңызды мәдени орталығы болып табылады және көптеген мұражайлық нысандарға ие. 1747 жылы салынған Хсинчудің Чэнхуан храмы – көптеген адамдардың дұға тартатын орыны. Ұлттық Ян Минг Чиао Тунг университеті мен Ұлттық Цин Хуа университетінің ғылыми-зерттеу институттары ғылыми паркқа жақын орналасқан.

Этимология

Хсин чу – қытайлық атаудың мандарин тіліндегі айтылуының Уэйд-Джайлс жүйесімен жазылуы. Осы атау Ханью Пиньиньде Xīnzhú, ал Тоңюн Пиньиньде Sinjhú деп көрсетіледі. Бұл атау қоныстың бастапқы хоккиен тіліндегі Tek chhàm атауынан шыққан, ол "бамбук тоғасы" деген мағынаны білдіреді. Сондай-ақ Теушем және Текчам атаулары да қолданылған; оның мандарин тіліндегі айтылуы Чучиен болып келеді. Қаланың туристік бөлімі оны "Мәдениет және технология саябағы" деп атаса, XVII ғасырда испандықтар Тайваньның солтүстігін жаулап алған кезде пайда болды. 1626 жылы католик миссионерлері Тек-Кам қонысына жеткен. Бірнеше онжылдықтан кейін испандықтар голландтар тарапынан қуылды.

Цин әулеті

Цин әулеті тұсында 1711 жылы Ван Шицзе (Цзиньмэнь) және басқа хань қоныс аударушылары Тек-камда қытай қаласын құрды. Ван мен оның 180-нен астам адамнан тұратын тобы Цзиньмэньнің тумалары болды, олар алғаш рет Хсинчудың Шығыс ауданындағы қазіргі Донгцянь көшесінің жанында орналасты. Тайваньды Шэнь Баочжэньнің қайта ұйымдастыруы барысында, Лянцзянның вице-королі Чжуцянь субпрефектурасы (яғни, Тек-кам) 1878 жылы округ деңгейіне көтеріліп, Синьчжу (яғни, Синтек немесе Хсинчу) деп аталды. 1887 жылы Тайвань провинция болғанда Хсинчу Тайпей префектурасының құрамына кірді.

Жапондық билік

Бірінші Қытай-Жапон соғысынан кейінгі жапон оккупациясы кезінде, сол кезде Шинчику деп аталған қала провинцияның ең халыққа толы қалаларының бірі болды. 1904 жылы 16 371 тұрғынымен ол Килуңнан кейін және Чанхуадан ("Шока") бұрын 7-орында болды. 1920 жылы Шинчику кент статусына, ал 1930 жылы қала статусына көтерілді. Осымен қатар, ол Шинчику префектурасының орталығына айналды. 1941 жылы оның префектурасы кеңейтіліп, Сяншань ("Козан") қосылды. Цюган ("Кюминато") және Лиучья ("Рокка") бірігіп, Чжубей ("Чикухоку") құрады.

Қытай Республикасы

Қытай Республикасының Ұлттық үкіметі 1945 жылы жапондықтардың билігінде болған Синчику префектурасының барлық аумағын басқару үшін Синьчжу қалалық үкіметін құрды. 1946 жылы Уәкілеттік комитеті таратылып, орнына Таоюань қаласында орналасқан Синьчжу округінің үкіметі келді. Әкімшілік аудандарды қайта құру барысында Синьчжуге провинциялық қала мәртебесі берілді. Қалалық әкімдік ретінде 120 Чун Чэн жолындағы бұрынғы префектура кеңсесі пайдаланылды. 1946 жылдың ақпан айында жеті аудандық кеңсе үшін өкілдік құрылтайлар шақырылды. 15 сәуірде қалалық кеңес құрылды, ал провинциялық өкілдер қалалық заң шығарушылардың арасынан сайланды. 1950 жылдың 16 тамызында Тайваньдағы әкімшілік аудандар тағы бір рет қайта бөлініп, 16 округ және 5 провинциялық қала құрылды. 1982 жылдың маусым айында президенттік жарлыққа сәйкес Синьчжу округінің Сяншань ауылы Синьчжу қаласының құрамына қосылды. 1982 жылдың 1 шілдесінде 103 ауыл мен 1635 шағын ауданды қамтитын жаңа қалалық үкімет ресми түрде құрылды. 1 қарашада бұл аудандар Шығыс, Солтүстік және Сяншань аудандарына бөлінді. 1983 жылдың маусым айына қарай жаңа үкімет үш басқармадан (Мемлекеттік қызмет, Коммуналдық шаруашылық және Білім беру), төрт департаменттен (Қаржы, Әлеуметтік қамқорлық, Міндетті әскери қызмет және Жер істері), төрт кеңседен (Хатшы, Жоспарлау, Кадрлар және Аудит) және 49 түрлі бөлімнен тұрды. Полиция департаменті, Салық департаменті және Медицина және гигиена департаменті ведомстволық мекемелер саналды. 1994 жылдан 1999 жылға дейін Тайвань авторитарлық биліктен өкілді демократияға өткел кезеңінде, провинциялық үкімет деңгейінің көп бөлігі формальды түрде таратыла бастағанда, Синьчжудің өзін-өзі басқаруына қатысты ережелер қабылданды. Қалалық үкіметке қала әкімінің орынбасары, тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі қызметкер және үш кеңесші қосылды. 2002 жылы қалалық үкіметке Еңбек басқармасы қосылды, ал міндетті әскери қызмет Мемлекеттік қызмет департаментіне берілді. 2021 жылдан бері Синьчжу қаласы мен Синьчжу округін елдің жетінші арнайы муниципалитетіне дейін көтеру үшін үрдіс жүріп жатыр.

География

Қаланың солтүстігі мен шығысында Синьчжу округі, оңтүстігінде Миаоли округі, ал батысында Тайвань бұғазы жатыр.

Климат

Хсинчу климаты ылғалды субтропиктік (Көппен: Cfa). Қала аралдың ақпаннан қыркүйекке дейін созылатын жаңбырлы маусымы бар бөлігінде орналасқан. Ең ауыр жаңбыр сәуірдің соңынан тамыз айына дейін оңтүстік-батыс муссоны кезінде жауады, сондай-ақ мамыр мен маусымның басында қатты "алыс жеміс жаңбырлары" болады. Қала маусымнан қыркүйекке дейін ыстық және ылғалды ауа райына тап болады, ал қазаннан желтоқсанға дейін жылдың ең жағымды уақыты деп саналады. Хсинчуға Шығыс Қытай теңізінен соғатын шығыс желдері әсер етеді. Аймақта тайфундар мен жер сілкінісі сияқты табиғи құбылыстар жиі кездеседі.

Үкімет

Синьчжу қаласы қала ретінде басқарылады. Солтүстік ауданы – Синьчжу қаласының орталығы, онда Синьчжу қалалық әкімдігі және Синьчжу қалалық кеңесі орналасқан. Синьчжу қаласының қазіргі мэрі – Тайвань Халық партиясының Энн Као Хунг.

Саясат

Хинчжу қаласы 2020 жылғы Тайваньның жалпы сайлауында Гоминьданнан бір заң шығарушыны Заң шығарушы Юаньға сайлады. Қала бұрын тарихи түрде «көк» бағытты болған, бірақ соңғы жылдары «жасыл» коалицияның қолдауы артып келеді. Сонымен қатар, қаладағы экономикалық даму мен қала құрылысы жоғары білімді адамдардың көптеп келуіне әкеп соқты. Осының нәтижесінде жергіліктік топтардың ықпалы төмендеді, ал саяси партиялар жергілікті сайлауларда маңыздырақ роль атқарады.

Экономика

Хсинчу ғылыми паркі 360 жоғары технологиялық компанияға мекенжай болып табылады. Нәтижесінде, қалада Тайваньдағы ең жоғары табыс деңгейі байқалады. Парктің мақсаты – Тайваньға жоғары технологиялық инвестицияларды тарту және аймақты ақпараттық индустрияның экономикалық орталығына айналдыру. Парк жоғары сапалы ғылыми-зерттеу және дамыту (ҒЗД), өндіріс, жұмыс, тұрмыс және демалыс үшін құрылған. 1978 жылы құрылғаннан бері үкімет бағдарламалық және аппараттық жабдықтарға 30 миллиардтан астам NT$ инвестициялады. 2001 жылы парк және Оңтүстік Хсинчудағы жерлер дамытылды, бұл 312 жоғары технологиялық компанияның инвестицияларын тартты. Хсинчу ғылыми паркінің соңғы 21 жылдағы көрсеткіштерін ескере отырып, оның Тайваньның экономикалық дамуында шешуші роль атқаратынын және халықаралық деңгейде мойындалғанын айтуға болады. Жартылай өткізгіштер және олармен байланысты электрондық бизнес жақсы дамығанымен, Оңтүстік Корея және АҚШ-тан күшті бәсекеге тап болып отыр. Бұл кейбір электрондық өнімдердің, мысалы жад және жартылай өткізгіштердің пайдасының төмендеуіне және артық өндірілуіне әкелді. Сондықтан өндірушілер, үкімет, академиялық қауымдастықтар және ҒЗД саласы Тайваньның жоғары технологиялық дамуының алдында тұрған қиындықтарды мойындайды. Үкімет Хсинчу ғылыми паркін жоғары сапалы өнімдерді өндіру және зерттеу-дамыту жөніндегі жаһандық орталыққа айналдыруға тырысуда. Сондай-ақ, технологиялық деңгейді көтеру үшін инкубациялық орталықтарды енгізу арқылы өндіріс, академиялық және ғылыми-зерттеу секторлары арасындағы ынтымақтастықты күшейтуді жоспарлап отыр. Сонымен қатар, Солтүстік, Орталық және Оңтүстік өнеркәсіптік парктерді және олардың серік мекемелерін дамыту арқылы Тайваньның барлық аймақтарында жоғары технологиялық бизнестің дамуына жағдай жасауға және жоғары технологиялық дамудың қарқынды дәуірін бастауға үміттенеді. 2020 жылы Хсинчу Глобализация және әлемдік қалаларды зерттеу желісі бойынша "жеткілікті" деңгейдегі жаһандық қала ретінде жіктелді.

Темір жол

Хсинчу қаласына негізінен Хсинчу теміржол станциясы және Батыс магистральдық желісі мен Нейван желісіндегі тағы бес кішкентай ТРА станциялары қызмет көрсетеді. Тайвань жоғары жылдамдықты темір жолындағы Чжубей қаласында (Хсинчу округі) HSR станциясы да бар.

Велоспорт

Хсинчу қаласы жақында велосипедшілерге қалада ыңғайлырақ бағытталған велосипед жолдарының бірнеше сериясын құрды. Хсинчуда көптеген велосипед клубтары бар.

Теңіз порттары

Көңіл көтеру және балық аулау порттары Солтүстік ауданның Наньляо көшесінде және Сяншань ауданының Хайшаньында орналасқан.

Әуежай

Хсинчу әуежайы Солтүстік ауданда орналасқан және негізінен әскери әуе базасы ретінде қолданылады. Ең жақын халықаралық әуежай – Таоюань халықаралық әуежайы, ол қаладан 58 км қашықтықта жатыр.