Кіріспе

Тайвань аралдар тобы мен Пэнху округі (Penghu, Hokkien POJ: Phîⁿ ô͘ немесе Phêⁿ ô͘) немесе Пескадорес аралдары – Тайвань бұғазындағы 90 арал мен аралшықтан тұратын архипелаг. Олар Тайваньның негізгі аралынан шамамен батысқа қарай Пэнху арнасы арқылы орналасқан. Архипелаг Тайваньның Пэнху округін құрайды және Тайваньның ең кіші округі болып табылады. Ең ірі қаласы Магонг, ол ең үлкен аралда орналасқан және Магонг деп аталады. Пэнху аралдары алғаш рет Таң әулеті кезінде тарихи жазбаларда кездеседі және Оңтүстік Сун әулеті кезінде қытай халқы қоныстанған, сол кезде олар Фуцзянь провинциясының Цзиньцзян округіне қарасты болған. Архипелаг 1281 жылы Юань әулеті кезінде Цзянчжэ провинциясының Тунъань округіне қарасты Қытайдың әкімшілік бірлігі ретінде ресми түрде қосылған. Пэнху аралдарына теңіз және әуе көлігі арқылы ғана жетуге болады, әуе көлігі сыртқы байланыста маңызды рөл атқарады. Аралдарда үш ішкі әуежай бар: Пэнху әуежайы, Цимей әуежайы және Ванъань әуежайы. Пэнху ұлттық көркемдік аймағы архипелагтың көптеген аралдары мен аралшықтарын қамтиды. Сонымен қатар, бұл аймақ ерекше базальтты тікбұрышты ландшафтымен танымал. Туризм округтің негізгі кіріс көздерінің бірі болып табылады.

Атауы

"Пенгху" аралдары Тан әулеті (618–907) кезіндегі өлеңдер жинағында еске алынған. Сун әулеті (960–1279) тұсында Тан дәуірінде "Пингху" тайпалары Кванчжоудан тыс жатқан Фучжоу қаласын, қазіргі Фуцзянь провинциясының астанасын қоршағандығы айтылған. 1171 жылы Кванчжоудан теңіз арқылы орналасқан, "ішкі жағалауының дөңгелек пішініне" байланысты "Пингху" (жазық көл) деп аталған, мыңдаған құм сілкінісі бар жер сипатталған, ол Пенгху деп танылған. Сун деректері Пингхуда Фуцзяньнан келген көшпендердің жер жыртып өңдегенін көрсетеді. 1225 жылы Сун тарихшысы Чжао Рукуо Цзиньцзян ауданына қарасты аралдарды "Пенгху" деп атады. Оңтүстік Мин тілінде Phêⁿ ô· деп айтылады. Аралдар Миннан тіліндегі Phêⁿ ô· атауынан "Пехо" деп те аталады. "Пескадорес" атауы португал тіліндегі Ilhas dos Pescadores ("Балықшылар аралдары") деген атаудан келген. Еуропалық португал тілінде pɨʃkɐˈðoɾɨʃ деп айтылады, ал ағылшын тілінде әдетте /p/ɛ/s/k/ə/'/d/ɔː/r/ɪ/z/, /iː/z/ деп айтылады. Гуое және Хусиде табылған қызыл жіппен белгіленген әдемі қыш ыдыстар Пэнхуға шамамен 5000 жыл бұрын Тайваньның оңтүстік-батысынан австронезиялықтар келгенін көрсетеді, бірақ олар тұрақты қоныстанбаған.

Мин әулеті

XV ғасырда Мин әулеті теңіз жолына тыйым салғандықтан, аралдарды эвакуациялауға бұйрық берді. Бұл шектеулер 16-шы ғасырдың соңында жойылған кезде, заңды балық аулау қауымдастықтары, олардың көп бөлігі Тонг'ан округінен келген, Пэнху архипелагын 1885 жылғы наурыз айында, Қытай-Француз соғысының соңғы апталарында француздар басып алды және төрт айдан кейін эвакуациялады. Пескадорес науқаны адмирал Амеди Курбедің соңғы науқаны болды, оның соғыс кезіндегі теңіз жеңістері оны Францияда ұлттық батыр еткен еді. Курбе француз әскері мен теңізшілерінің арасында, француз Пенхуын басып алған кезде холерадан қайтыс болғандардың бірі болды. Ол 1885 жылғы 11 маусымда Макунг портындағы "Байард" флагмандық кемесінде көз жұмды.

Жапон империясы

Бірінші Қытай-Жапон соғысының соңында, Солтүстік Қытайдағы Цин империясын жеңген Жапония, соңғы бейбіт келісімде Пэнху мен Тайваньды алуға көз жеткізді. 1895 жылдың наурыз айында жапондықтар аралдардағы қытай гарнизонын жеңіп, Макунгты басып алды. Жапондықтардың Пэнхуды басып алуы, Жапон императорлық теңіз күштеріне Тайвань бұғазын бақылауға және Тайваньға қосымша қытай әскерлерінің жіберілуін болдырмауға мүмкіндік беретін, алдыңғы қатардағы базаны қамтамасыз етті. Бұл әрекет Шимоносекидегі қытай тарапынан келіссөз жүргізушілерді Жапонияның Тайваньды аннексиялауға бейілді екеніне көндірді. Сәуір айында Пэнху, Тайвань және Ляодун түбегі Жапонияға берілгенімен, Шимоносекидегі Қытай-Жапон келісімі мамыр айында Тайваньға жапондық шабуылдың сәтті аяқталуына көмектесті. Сол кезде Пэнху округі Тайваньның жапон үкіметі тарапынан Хоко префектурасы деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мако (Макунг) Жапон императорлық теңіз күштерінің маңызды базасы және Филиппинге шабуылға шығу үшін жиналатын орын болды. 1944 жылы Пэнху әуе шабуылдары барысында ауыр бомбалауға ұшырады.

Қытай Республикасы

1943 жылғы Каир декларациясында АҚШ, Ұлыбритания және Қытай «Жапония қытайлардан тартып алған Формоза және Пескадор аралдары сияқты барлық аумақтар Қытай Республикасына қайтарылады» деген мақсатты білдірді. 1945 жылғы 26 шілдеде үш үкімет «Каир декларациясының талаптары орындалады» деп жариялаған Потсдам декларациясын жариялады. Дегенмен, АҚШ және Ұлыбритания аталған құжаттарды заңдық күші жоқ, соғыс кезіндегі ниеттердің білдірілімі ретінде қарастырды. 1945 жылғы 2 қыркүйекте Жапонияның капитуляциясынан кейін, Одақтас әскерлерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы Дуглас Макартур №1 жалпы бұйрық шығарды, онда жапондық күштерге Одақтас әскерлеріне капитуляциялау және Одақтас әскерлерінің жапондық аумақтарды басып алуына көмектесу тапсырылды. Одақтас әскерлерінің Жоғарғы Бас қолбасшысының кеңсесі Қытай мен Тайваньдағы жапондық күштерге Чан Кайшиге капитуляциялауды бұйырды, ал оған Одақтас әскерлері капитуляцияны қабылдауды тапсырды. 1945 жылғы 25 қазанда генерал-губернатор Рикичи Андо Тайвань және Пенху аралдарының басқаруын Тайвань тергеу комиссиясының төрағасы Чэнь Иге тапсырды. Алайда, 1954 жылы АҚШ Тайбэй шарты арқылы Тайвань және Пенху аралдарының егемендігі шешілгенін жоққа шығарды. Келесі жылы АҚШ Тайвань және Пенху аралдары Одақтас әскерлеріне берілгенін және Қытай Республикасы тек осы аумақтарды олардың меншігі туралы соңғы шешім қабылдалғанша Одақтас әскерлері үшін басқаруға шақырылғанын мәлімдеді. 1960 жылғы Шенг против Роджерс ісінде АҚШ Мемлекеттік департаментінің пікірінше, Тайваньның егемендігін ҚХР-ға беру туралы ешқандай келісім жасалмаған, бірақ ол Тайваньтағы қытай билігінің жүзеге асырылуын қабылдады және сол кездегі Қытайдың заңды үкіметі ретінде Қытай Республикасының үкіметін мойындады. 1970 және 1980 жылдары Оңтүстік Қытай теңізінде Тайвань кемелері құтқарып алған Вьетнамнан қашқан адамдар Пенхуға жіберілді. 2002 жылғы 25 мамырда Тайбэйден Гонконгқа бағыт алған China Airlines рейсі 611, Boeing 747-200 ұшағы аралдардың үстінде жарылып, құлады. Ұшақтың сынықтары жағалаудан бірнеше шақырым қашықтықтағы Тайвань бұғазына түсті. Борттағы 225 жолаушы мен экипаж мүшесінің барлығы қаза тапты.

Климат

Пенгху округінің құрғақ қыста ылғалды субтропиктік климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі: Cwa), және ол тұрақты ылғалды субтропиктік климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі: Cfa) жақын орналасқан.

Геология

Пэнху – миоцен дәуіріндегі қалқандық жанартаудың қалдығы. Аралдың стратиграфиясы негізінен қалыңдығы екі-төрт қабатқа жететін базальттардан, сондай-ақ қабыршақты құмтастар мен саз тастардан тұрады, олардың барлығынің шөгіндісі шалқая теңіз жағдайында болған.

Ұлттар

Пенгу тұрғындарының көп бөлігі (72% және одан да жоғары) Фуцзянь провинциясының Тонг'ан аймағынан келген қоныс аударғандардың ұрпақтары болып табылады.

Тіл

Пенгудегі жергілікті тіл – тайваньдық хоккьин, ал ең көп қолданылатын тіл – тонган диалектісі.

Үкімет

Пенху округін Гоминьдан партиясының округ әкімі Лай Фэн Вэй басқарады, округ әкімшілігінің орталық кеңсесі Пенху округі әкімшілік ғимаратында орналасқан.

Саясат

Аудан Заң шығарушы Юаньға бір өкіл сайлайды. 2016 жылғы Қытай Республикасының заң шығарушы сайлауында бұл мандатты Демократиялық прогрессивті партия 55,4% дауыспен жеңіп алды.

Саяси дау

Тайваньның саяси мәртебесіне қатысты дау-дамайға қарамастан, Қытай Республикасы мен Қытай Халық Республикасы Пэнхудың (өздерінің) "Тайвань провинциясы" (Қытай Республикасының Тайвань провинциясы және Қытай Халық Республикасының Тайвань провинциясы) құрамындағы уезд екендігіне келіседі. Дегенмен, Тайвань аралы Қытай материгінен Тайваньға жақын болғанымен, географиялық тұрғыдан Пэнху аралы Тайваньқа кірмейді. Сондықтан, Пэнху кейбір жағдайларда "Тайваньнан" бөлек тізімделеді, мысалы, Тайваньның, Пэнхудың, Кинменнің және Мацудың жеке кедендік аумағы (Қытай Республикасының ДСҰ ресми атауы) және Шимоносеки шартында, Каир декларациясында, Сан-Франциско шартында көрсетілгендей.

Экономика

Географиялық жағдайының шектеулі болуына байланысты, балық шаруашылығы Пенху үшін басты кәсіп болып табылады. Пенху округі әкімдігінің Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы бюросы Пенхудегі ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы мәселелерін басқарады. 2016 жылы бюро теңіз кірпісінің азайып бара жатқан санына байланысты оны ұстауға тыйым салды. Бірақ, 2017 жылы тыйым алынып тасталды, алайда аулау белгілі бір диаметрден үлкен түрлермен ғана шектелді.

Білім

Пенгу округіндегі білім беру мәселелері Пенгу округі әкімдігінің Білім беру департаментімен шешіледі. Аймақта Ұлттық Пенгу ғылым және технология университеті бар.

Энергия

Пэнхуда 2001 жылы пайдалануға берілген 140 МВт қуаттылықтағы дизельдік Chienshan электр станциясы және Hujing электр станциясы орналасқан. 2010 жылдың 24 желтоқсанында Тайпауэрдің Тайвань-Пэнху теңіз асты кабель жобасы, Тайвань аралының электр желісін Пэнхуға қосу мақсатымен, Атқарушы Юаньмен мақұлданды. 2002 жылы Атқарушы Юань бекіткен жел энергиясын дамыту жобасы бойынша, ҚР үкіметі 10 жыл ішінде Пэнхуда барлығы 200 жел турбинасын орнатуды жоспарлап отыр. Дегенмен, 2015 жылға дейін тек 14 турбина орнатылды. 2015 жылдың 1 қазанында Тайпауэр аралдың ішінде тағы 11 жаңа жел турбинасын салу жоспарланғанын хабарлады, оның алтауы Хуси ауданында, ал бесеуі Байша ауданында салынады. Қазіргі уақытта аудан тұрғындарына таза сумен қамтамасыз ету үшін тәулігіне 15 500 м³ тұщылау қуаты бар. Жер асты суларын қолдануды азайту мақсатында, 2015 жылдың қараша айында аудан тәулігіне 4000 м³ қуаттылықтағы қосымша тұзсыздандыру станциясын салу бойынша келісімшарт жасады, құрылысы 2018 жылдың мамыр айына дейін аяқталуы күтілуде.

Туризм

Пэнху ұлттық көрікті аймағы 1990 жылдардың басында құрылды, және архипелагтың көптеген аралдары мен кіші аралдарын қамтиды. Сол кезден бері туризм округтың негізгі табыс көздерінің біріне айналды. Тарихи орындарға Орталық көше, Эрдай өнер залы, Тяньхоу ғибадатханасы, Төрт көзді құдық, Пэнху қайта құру залы, Цимей маяғы, Сию шығыс бекінісі, Цзиньгитоу бекінісі және Сию батыс бекінісі жатады. Округтағы музейлер: Чуван қабықшалар музейі, Мұхит ресурстары музейі, Чан Юйшенг еске алу музейі және Пэнху тұрмыс музейі. Округтың басқа да көрікті жерлері: үйілген тастардан жасалған қос жүрек, Фенгуй үңгірі, Кішкентай Тайвань, Кит үңгірі, Сяомен геологиялық галереясы және Оңтүстік Пэнху теңіз ұлттық паркі. 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қытай материгінен келген туристер Пэнхуға келген кезде шығу-кіру рұқсатын орнында алуға өтініш бере алады. Бұл артықшылық Тайваньдың шеткі аралдарында туризмді дамыту мақсатында Кинмен және Мацу аралдарына да қолданылады. 2018 жылы округке 1,8 миллион турист келді, орташа жылдық өсім шамамен 10% құрады.

Есірткі саудасы

Халық аз қоныстанған шалқайдағы арал ретінде Пенху Қытай мен Филиппиннен Тайваньға есірткі контрабандасының транзиттік түйіні ретінде пайдаланылуы мүмкін. 2016 жылдан бастап бұл аймақ Тайвань полициясының есірткі тасымалына қарсы ірі шараларының орталығына айналды. 2016 жылы Пэнху аудандық прокуратурасының бас прокуроры Чжоу Мэн Сяң (周盟翔) "Тайваньта тергеу тобын, оның ішінде Жағалау күзетінің қызметкерлерін басқарды, мақсаты есірткі тасымалын ұйымдастырушыларды әділет алдына тарту болды". Бір жарым жылға созылған филиппин және қытай билігімен бірлескен тергеу нәтижесінде "22,6 килограмм амфетамин, 11,4 килограмм эфедрин және шамамен 40 килограмм кальций хлориді" тәркіленді, олардың құны 123 миллион Тайвань долларына бағаланды. Филиппиннің солтүстігіндегі шағын арал Кагаян қаласында сегіз күдікті ұсталды, бірақ импорт схемасына қатысты Тайвань азаматтарына ешқандай айып тағылмады. 2017 жылы БАҚ "ел тарихындағы ең ірі есірткі тасымалы" туралы хабарлады, онда Пэнху жағалауынан қытайлық балық аулау кемесінен 506 кг эфедрин тәркіленді, бұл аймақтағы есірткі саудасына қарсы жалғасып жатқан шаралардың бір бөлігі болды.

Ауа

Пэнху Магонг қаласындағы Пэнху әуежайымен және Цимэй ауданындағы Цимэй әуежайымен қамтамасыз етілген. Екі әуежай да 1977 жылы ашылды. Daily Air Пэнху мен Каосиунг арасында рейстер орындайды.

Су

Аудан Магонг порты мен Лонгмен Цзяньшань пирсіне ие. Магонг порты Каосиунг, Тайнан, Чиайи және Кинменмен паром қатынасын жүзеге асырады.