Кіріспе

Латын епархиясы – АҚШ-тағы Рим-католик шіркеуінің епархиясы.

Солт-Лейк-Сити епархиясы (Diœcesis Civitatis Lacus Salsi) – АҚШ-тағы Юта штаты үшін Католик шіркеуінің Латын шіркеуі епархиясы. Бұл – Сан-Франциско метрополитендік архиепископтығының бұрынғы және 2023 жылдың 30 мамырынан бастап Лас-Вегас архиепископтығының қарастырылатын (суфрагандық) епархиясы. Солт-Лейк-Сити епархиясының бас шіркеуі – Солт-Лейк-Ситидегі Мадлен кафедральді соборы. 2017 жылдың 10 қаңтарында Папа Франциск Оскар Азаркон Солисті Солт-Лейк-Ситидің он бірінші епископы етіп тағайындады.

Статистика

2020 жылы Солт-Лейк-Сити епархиясы 219 887 км² аумақта 324 988 католикке (жалпы 3 249 879 адамның 10,0%) 48 шіркеуде қызмет көрсетті, онда 61 священник (58 епархиялық, үш діни), 83 диакон, 25 мирян дін қызметкері (3 бауыр, 22 қарындас) және тоғыз семинарист болды.

1776 жылдан 1878 жылға дейін

Ютадағы католиктердің алғашқы іздері 1776 жылы Санта-Феден Калифорнияға жасалған Франсиско Атанасио Домингес және Сильвестре де Эскаланте экспедициясымен байланысты. Олар қазіргі Юта штабына кірген алғашқы еуропалықтар еді. 1859 жылы әйгілі Бонавентура Келлер Юта аймағында АҚШ армиясының әскерлері үшін Флойд лагерінде алғашқы қасиетті миссаны өткізді. Эдвард Келли 1866 жылы Солт-Лейк-Ситиде алғашқы шіркеуге арналған жерді сатып алды. 1875 жылы ол Қасиетті Крест сестерін Ютаға шақырды, олар Солт-Лейк-Ситиде Сент-Мэри академиясын және Қасиетті Крест ауруханасын құрды. Сканлан 1875 жылы Огденде Сент-Джозеф шіркеуі үшін жер сатып алды, ол 1877 жылы салтанатты түрде ашылды.

1878 жылдан 1891 жылға дейін

1878 жылы Сканланды Алемани викарий-форан етіп тағайындады, осымен ол аймақтағы алты католик діни қызметкерінің басшысы болды. Католик миссионері ретінде, соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS Church) үстемдік құрған аймағында Сканлан LDS қауымымен достық қарым-қатынас сақтап тұрды. 1879 жылы ол LDS басшысы Джон Макфарлейннің шақыруымен Сент-Джордж қаласындағы Сент-Джордж киелі үйін, киелі үй хорының сүйемелдеуімен, әдеттегі қасиретті дұға (месса) өткізу үшін пайдаланды. Сканлан сол жылы кеншілер қаласы Сильвер Рифте Сент-Джонс приходын құрды. 1881 жылы сол кездегі кеншілер қаласы Парк-Ситиде Сент-Мэри шіркеуі салынды. 1886 жылдың қыркүйегінде Сканлан Солт-Лейк-Ситиде All Hallows колледжін ашты. Ол 1887 жылдан 1889 жылға дейін колледжде оқытушы болып жұмыс істеді және тұрды. 1887 жылы папа Лео XIII Юта және Шығыс Неваданың апостольдық викариатын құрып, оның аумағын Сан-Франциско архиепископтығынан бөліп алды. Папа Сканланды апостольдық викарий етіп тағайындады. 1889 жылы Марист ордені All Hallows колледжін басқаруға көшті және ол 1918 жылы жабылғанға дейін осылай жұмыс істеді. Сканлан 1899 жылы "Интермаунтайн католик" атты ресми газетті шығарды. Ол жаңа Юта штатының барлық аймақтарында миссиялар мен приходтар құрды. 1909 жылы Магдалина Мария соборы ашылды. Гласс Мария Магдалина соборын Мадлен соборы деп атауын өзгертті. Ол сонымен қатар ғимараттың сыртына ерекше католик суреттерін қосты. Кейбір бақылаушылар Гласс бұл суреттерді LDS жақтастарына қарсы қою үшін салғанын айтты, бірақ басқалары ол жай ғана "Юта католиктерін өз дінінің негізгі ұстанымдарына үйреткісі келді" деді. Гласс 1926 жылы қайтыс болды.

1926 жылдан 1980 жылға дейін

1926 жылы Нью-Йорк архиепископиясының әулие Джон Митти Папа Пий XI-і тарапынан Солт-Лейк-Ситидің үшінші епископы болып тағайындалды. Митти қарызы көп епархияны мұра етіп алды. Гласс бұрынғы қарыздардың пайызын төлеу үшін ақша қарыз алып, епархияға 300 000 доллардан астам қарыз қалдырды. 1931 жылы Ватикан Невада штатының шығысындағы жеті округті Солт-Лейк епархиясынан Рено епархиясына қосты. Епархиялық қарызды азайту мақсатында Митти апталық ұсыныстарды жинауды жақсартуға баса назар аударды. 1932 жылы ол кеткен кезде епархия қарызын төлеуге кірісіп, оның ізбасары 1936 жылы оны толық төлеп бітірді. 1932 жылы Пий XI Митті Сан-Францисконың қосымша архиепископы етіп тағайындағаннан кейін, Папа Нью-Йорктың әулие Джеймс Э. Керниді Солт-Лейкте оның орнына тағайындады. 1937 жылы Керни Рочестер епархиясының епископы болды. Кернидің орнына Папа Пий XII монсеньор Дюэн Хантты тағайындады. Өкілеттігінің кезеңінде Хант штатының барлық аймақтарында он бес шіркеуді құрды. Сондай-ақ, ол Юта штатында қызмет ету үшін кармелиттер, Инкарнация сөзінің қайырымдылық сестері және траппистер сияқты діни ұйымдарды шақырды. 1951 жылы Ватикан Солт-Лейк епархиясын Солт-Лейк-Сити епархиясы деп атады. Көмекші епископ Джозеф Федерал 1958 жылы Хантқа көмектесу үшін Иоанн XXIII оны Солт-Лейк-Сити епархиясының көмекші епископы етіп тағайындады. 1960 жылы Хант қайтыс болғанда, Федерал автоматты түрде оның орнына епископ болды. Федералдың өкілеттігі кезінде собордың шифер шатыры мыспен, сондай-ақ құмтас блоктарымен және гаргульдермен ауыстырылды. 1970 жылы ол LDS президенті Дэвид О. Маккейдің денесін тасып бара жатқан қаралы процессия өткен кезде собордың қоңырауларын соғуға бұйрық берді. Вейганд 1991 жылдан 1993 жылға дейін Солт-Лейк-Ситидегі Мадлен соборын 9,7 миллион долларға қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді. Соборды жөндеу және тазалаудан басқа, қайта жаңарту мақсаты Римдегі Екінші Ватикандық кеңестің нәтижесінде туындаған діни рәсімдердегі өзгерістерге сәйкес келтіру болды. Ең маңызды өзгеріс – ғибадатхананы қауымға жақындату. 1993 жылы Вейганд Сакраменто епархиясының епископы болды. Вейгандтың орнына Иоанн Павел II 1994 жылы Лос-Анджелес архиепископиясының монсеньоры Джордж Нидерауэрді Солт-Лейк-Ситидің келесі епископы етіп тағайындады. 2005 жылы ол Сан-Франциско архиепискобы болды. 2007 жылы Папа Бенедикт XVI оны Сан-Францисконың көмекші епископы Джон Вестермен ауыстырды. Вестер 2015 жылы Санта-Фе архиепискобы болып тағайындалғанға дейін Солт-Лейк-Ситиде қызмет етті. 2023 жылғы мәліметтер бойынша Солт-Лейк-Сити епархиясының епископы – бұрынғы Лос-Анджелес архиепископиясының көмекші епископы Оскар Солис. Ол 2017 жылы Папа Франциск тарапынан тағайындалды. 2018 жылдың тамызында әулие Андрежей Скжипиецке Солт-Лейк-Ситиде полиция операциясы кезінде тұтқындалғаннан кейін, А класындағы қылмыс ретінде, жезөкшелікке араласу айыбы тағылды. Епархия оны тұтқындағаннан кейін қызметтен шеттетілді. 2018 жылдың қазан айында Солис епархияның пасторлық жоспарын жариялады. Ол сенімді нығайту, діни шақыруды қолдау, епархияны қаржылық тұрғыдан қолдаудың жаңа жолдарын іздеу және мұқтаждарға көмектесу, Эвхаристияға құрмет пен адалдықты арттыруға бағытталған жан-жақты көзқарас дамытуға бағытталған. Аталған жоспар 2018-2023 жылдар аралығында іске асырылды.

Жыныстық қатынас

1993 жылы Солт-Лейк Трибьюнде шыққан мақалада Огден отбасы 1990 жылы епархияға 14 жасар ұлын Сент-Джозеф орта мектебінің иезуит мұғалімі, преподобный Рей Девлин жыныстық қатынасқа түскенін хабарлаған. Епархия отбасынан шабуыл туралы үнсіз болуды сұрады; Керісінше, епархия Девлинді емдеуге жібереді және оны ешқашан балаларға жақын орналастырмайды. Алайда 1993 жылы отбасы Девлиннің Виргиния-Ситидегі (Невада штаты) балалармен жақын жердегі қауымда қызмет етіп жүргенін білді. Осыдан кейін отбасы "Трибьюн" газетіне хабарласады. Мақала жарияланғаннан кейін, Рено Лас-Вегас епархиясы Девлинді өз еншісінен алып тастады; оны иезуиттердің зейнеткерлер үйіне жіберді және қызметін тұрақты тоқтатты. 2003 жылы Чарльз және Луис Колосимо ағайындылары Солт-Лейк-Сити епархиясын 1968 жылдан 1972 жылға дейін рев. Джеймс Ф. Рапппен жыныстық қатынасқа түскенін айтып, сотқа берді. Олар Рапптың кәмелетке толмаған балаларды бассейнге шақырып, ішімдікпен тойып, сосын зорлап жүргенін айтты. Арыз берушілердің айтуынша, епархия Рапп туралы бұрынғы шағымдарды қабылдады, бірақ балаларды қорғау үшін ешқандай іс-қимыл жасамады. Сол жылы судья талапкерлердің талап қоюды ұзақ күткенін және жеткілікті дәлелдері жоқ екенін айтып, талап арызды қабылдамады. 2016 жылы Рапп Оклахома штатында балаларды жыныстық қатынаста қудалағаны үшін 40 жылға бас бостандығынан айырылды. Кейіннен Мичиган штатында да осындай қылмыстар үшін айыпты болып, 20 жылға сотталды. 2020 жылдың қазан айында Юта штатының тұрғыны Гай Плат епархияны 300 000 доллардан астам айыппұл төлеуге талап еткен. Ол 1970-ші жылдары Кирнстегі Сент-Энн католик мектебінде екінші сыныпта оқыған кезде Рапппен жыныстық қатынаста болғанын және оған физикалық шабуыл жасағанын мәлімдеді. Платт куәлік етті, Рапптің бір шабуыл кезінде бір монах кірген; ол егер ол бұл туралы ешкімге айтса, баланы асыраушы ата-анасының қамқорлығынан айырамын деп қорқытты. Огдендік преподобный Марио Арбелаез Оларте 2017 жылдың мамыр айында әлеуметтік желідегі жыныстық жыртқыштарды полицияға тапсырған. Арбелаез Олерте 14 жаста деп ойлаған, бірақ полиция қызметкері болған адаммен кездесуге келгеннен кейін, қылмыспен ауыстырылды. Ол айыпты мойындамай, АҚШ-тан кетуді мақұлдады. 2018 жылдың желтоқсан айында епархия кәмелетке толмағандарды жыныстық қорлықтау туралы сенімді айыптаумен 19 епархиялық дін қызметкерлерінің тізімін жариялады.